۴.۲ استنباط دلیل از سنت
4.2 Inferring Evidences From The Sunnah
معلوم است که سنت عبارت است از گفتار، کردار و تقریر (سکوتاقرار) پیامبر ﷺ، و پیروی از سنت همچون قرآن واجب است. با این حال باید ثابت شود که این سخن از پیامبر ﷺ صادر شده، ایشان این کار را انجام داده یا در برابر این گفتار یا کردار سکوت کردهاند. و هنگامی که سنت ثابت شد، آنگاه استدلال به آن برای احکام و عقاید شریعت درست است. گفتن اینکه آنچه با سنت ثابت شده یکی از احکام شریعت یا از اصول عقاید است، خود دلیلی است. اما ثبوت سنت یا قطعی است، مانند آنکه گروهی از تابعین تابعین از گروهی از تابعین، و آنان از گروهی از صحابه که از پیامبر ﷺ روایت کردهاند، نقل کنند، به شرط آنکه هر طبقهای از آنان به اندازهای باشد که امکان توافق بر دروغ را منتفی سازد؛ این سنت متواتر یا خبر متواتر است. و ثبوت سنت میتواند ظنی باشد، مانند آنکه یک راوی یا راویان جداگانهای از یک تابعی تابعین، یا از یک تابعی یا تابعیان جداگانه، و آنان از یک صحابی یا صحابیان جداگانه که از پیامبر ﷺ روایت کردهاند، نقل کنند. بنابراین سنت، از نظر استدلال، به دو قسم تقسیم میشود: خبر متواتر و خبر واحد. اما مشهور یا مستفیض، آن خبری است که در آغاز با راویان منفرد از پیامبر ﷺ نقل شده، سپس در عصر تابعین یا تابعین تابعین شهرت یافته است. این نیز از اقسام خبر واحد است و قسم سومی نیست، زیرا از نظر استدلال بالاتر از مرتبه خبر واحد نیست و قطعاً به مرتبه متواتر نمیرسد. اگر در هر طبقهای از طبقات سلسلهی نقل، چه در میان صحابه، چه تابعین یا تبع تابعین، راوی منفردی وجود داشته باشد، آن روایت، حتی اگر دو طبقهی آخر را گروهی تشکیل داده باشند، خبر واحد به شمار میرود. بنابراین سنت یا متواتر است یا آحاد، و قسم سومی وجود ندارد.