۲۹.۵ فروش نسیه و به صورت اقساط (تقسیط) - شخصیت اسلامی | Quran Course

۲۹.۵ فروش نسیه و به صورت اقساط (تقسیط) - شخصیت اسلامی | Quran Course

وأما بعد انتهاء المساومة، فإن عقد البيع يُبرم برضا المتعاقدين المتبادل على سعر واحد معين للمبيع، فيكون البيع صحيحًا. وهذا إذا جرت مساومة على سعر السلعة، سواء كانت فورية أو مؤجلة، فإن العقد يقع على أحد الثمنين بعينه ومحددًا. وكذلك يجوز للبائع أن يبيع سلعته بثمنين: الأول نقدًا، والآخر بالتقسيط أو بالأجل. فلو قال شخص لآخر: "بعتك هذه السلعة بخمسين نقدًا وستين نسيئة"، فقال له: "اشتريتها بستين نسيئة"، أو قال: "اشتريتها نقدًا بخمسين"، فالبيع صحيح. وكذلك لو قال له: "بعتك هذه السلعة بستين نسيئة مع زيادة عشرة على ثمنها الأصلي نقدًا بسبب تأخير دفع الثمن"، فقال المشتري: "قبلت"، فالبيع أيضًا صحيح. والأهم من ذلك، لو قال له: "ثمن سلعته ثلاثون نقدًا وأربعون نسيئة"، فقال: "اشتريتها بثلاثين نقدًا"، أو قال: "اشتريتها بأربعين نسيئة"، فقال البائع: "بعتها"، أو "خذها"، أو "هي لك"، فالبيع صحيح؛ لأن المساومة في هذا المثال الأخير وقعت على ثمنين، والبيع على ثمن واحد. أما الأمثلة الأولى، فقد وقع البيع فيها على ثمنين. ويجوز في عقد البيع أن يُحدَّد لسلعة واحدة ثمنان: ثمن عاجل وثمن آجل، أي ثمن نقدًا وثمن نسيئة دينًا، وذلك لعموم الأدلة الواردة في إباحة التجارة. قال الله تعالى:

As for the end of the bargaining, the sale has is contracted by the mutual consent of the two contractors upon one specific price for the sale so the sale is valid. This is if there was bargaining over the price of the good whether immediately or deferred then the contract occurred over one of the two specifically and individually. Similarly it is permitted for the seller to sell his good for two prices, the first for cash and the other for credit. So if one person said to another, ‘I sold you this good for fifty in cash and sixty in credit’ so he said to him, ‘I bought it for sixty in credit.’ Or he said, ‘I bought it in cash for fifty’ the sale is valid. Similarly if he said to him, ‘I sold you this good for sixty in credit with an increase of ten over its original price in cash due to the delay in paying the price’ and the buyer said, ‘I accepted’ the sale is also valid. And of greater precedent if he said to him: ‘The price of his good is thirty in cash and forty in credit’ and he said, ‘I bought it for thirty in cash’ or he said, ‘I bought it for forty in credit’ so the seller said, ‘I sold it’ or ‘Take it’ or ‘It is for you’ then the sale is valid because in this last example the bargaining occurred over two prices and the sale over one price. As for the first examples, the sale occurred over two prices. It is permitted in the sale contract to set two prices for one good, an immediate price and a deferred price i.e. a cash price and a credit price as a debt due to the generality of the evidences that came in permitting trade. Allah (swt) said:

معنای آن این است که در یک کالا دو معامله صورت گیرد؛ مانند آنکه کسی کالایی را به بهایی معین تا مدتی معین بفروشد، سپس چون آن مدت فرا رسد و خریدار بهای آن را نپردازد، فروشنده بهای آن را برای مدتی دیگر به تأخیر اندازد و بر مبلغ نامبرده بیفزاید، یعنی بهای کالا را چانه‌زنی برای مدتی دیگر قرار دهد؛ پس در این صورت او دو معامله را در یک کالا انجام داده است. یا آنکه کالا را به بهایی معین به او بفروشد، سپس خریدار آن را بخرد و بعد بخواهد پرداخت بها را تا زمانی معین به تأخیر اندازد. خریدار بپذیرد، آنگاه فروشنده کالا را با بهایی بالاتر برای مدتی معین به او بفروشد؛ یعنی بها افزایش یابد و مدت به تأخیر افتد. این و نظایر آن، دو معامله در یک معامله‌اند، و برای او کمترین آن دو است، یعنی کمترین آن دو که همان بهای نخست است. این مطلب در شرح سنن ابن رسلان، در توضیح این حدیث آمده است: «این آن است که کسی برای یک قفیز گندم، به دینار پیشپرداخت کند برای یک ماه؛ سپس چون مدت فرا رسد و گندم را از او بخواهد، بگوید: آن قفیز را برای دو ماه به من بفروش؛ پس این دو معامله در یک معامله می‌شود، زیرا معامله دوم در معامله نخست داخل شده است، پس به کمترین آن دو که نخستین است محدود می‌شود.» هر آنچه در شرح حدیث گفته شود، و متن و فهم بیان‌شده آن، وقوع دو معامله در یک معامله، یعنی وجود دو قرارداد بیع در یک قرارداد بیع، مربوط به دو بها در یک قرارداد یا یک قرارداد بر دو بها نیست؛ بنابراین بر فروش اقساطی یا فروش نسیه منطبق نمی‌شود. آنچه ممنوع است وقوع دو قرارداد در یک قرارداد است، که بر همه معاملاتی که دو قرارداد در یک قرارداد یا یک توافق واقع می‌شود منطبق است، و بر غیر این صورت نیز، هرقدر شکل‌های آن افزایش یابد، منطبق نمی‌شود.

Its meaning is where there occurs two sales in one good like where one sells a good for a price for a period, then when the period arrives with non-payment of the price seller defers the price for another period increasing the named price i.e. considering the good’s price as a bargaining price for another period so he would have sold two sales in one good. Or he sold him the good for a specific price so the buyer buys the good then he seeks delaying paying the price to a specific period. So the buyer accepts, then he sells him the good another sale for a higher price for a named period i.e. the price is increased and the period deferred. This and its like are two sales in one sale so for him is the lesser of the two i.e. the lesser of the two which is the first price. It came in the Sharh Sunan of ibn Rusulan in the explanation of this hadith: ‘This is that he pays in advance in dinars for a qafiz of wheat for one month then when the period arrives and he seeks the wheat from him, he says: Sell me the qafiz in two months so this becomes two sales in one sale because the second sale entered into the first, so it is restricted to the lesser of the two which is the first.’ Whatever is said in explaining the hadith, its stated text and understanding, the occurrence of two sales in a sale i.e. the occurrence of two sale contracts in one sale contract it is not regarding two prices in a contract or one contract upon two prices, so it does not apply upon the instalment sale or upon credit sale. What is prohibited is the occurrence of two contracts in one contract which applies upon all two-contract sales occurring in one contract or one agreement, nor does it apply upon other than this situation no matter how its forms increase.

در نتیجه، اگر یکی از دو طرف معامله به دیگری بگوید: «خانه‌ام را به تو به هزار [واحد پول] فروختم، به شرط آنکه تو خانه‌ات را به من به هزار [واحد پول] بفروشی»، و او بگوید: «پذیرفتم»، در این یک قرارداد فروش، دو فروش رخ داده است، و این جایز نیست؛ زیرا پیامبر ﷺ از دو فروش در یک فروش و دو توافق در یک توافق نهی فرمود. و اگر به او بگوید: «این خانه را به هزار [واحد پول] به تو فروختم» و او بگوید: «پذیرفتم»؛ سپس [فروشنده] به او بگوید: «به من یک ماه مهلت بده تا بها را بپردازم»، و او بگوید: «برای تو بها را افزایش می‌دهم»، و سپس همان خانه را برای مدتی با بهایی افزون بر بهای اصلی که برای فروش تعیین شده بود، بفروشد، این جایز نیست؛ زیرا در یک فروش یا در یک کالا یا در یک قرارداد، دو فروش رخ داده که یکی از آن دو، بر دیگری افزایش یافته است. در این وضعیت، فروش معتبر است، اما آنچه [بر خریدار] لازم است، بهای کمتر است، و اگر [فروشنده] بهای بیشتر را بگیرد، آن ربا خواهد بود، زیرا پیامبر ﷺ فرمود:

In conclusion, if one of the contractors said to the other, ‘I sold you my house for one thousand upon your selling me your house for one thousand’ and he says, ‘I have accepted’ in this one sale contract there occurred two sales which is not permitted since the Prophet (saw) prohibited two sales in a sale and two agreements in one agreement. If he said to him, ‘I sold you this house for one thousand’ and he said, ‘I have accepted’; then he said to him, ‘Give me one month to pay the price’ and he said ‘I increase the price for you’ then sells the same house for a period with a price increased on the original price nominated for the sale. This is not permitted because two sales occurred in one sale or in one good or in one contract with one of the two being increased over the other. In this situation the sale is valid but that which is obliged is the lesser price, and if he took the greater price it would be riba because the Messenger (saw) said:

یعنی همان کمتر از این دو، وگرنه ربا می‌شود. گفتهٔ او «کمتر از این دو» دلالت دارد بر صحت بیع و لازم بودن بهای کمتر، پس حکم کمتر، صحت بیع را لازم می‌گرداند.

I.e. the lesser of the two or it becomes riba. His statement “the lesser of the two” indicates the validity of the sale and the obligation of the lesser price, so the rule of the lesser obligates the validity of the sale.

بنابراین روشن می‌شود که کاری که برخی بازرگانان انجام می‌دهند، یعنی فروش کالا با دو قیمت، قیمتی مشخص اگر با نقد پرداخت شود و قیمتی بیشتر اگر به صورت اقساط پرداخت شود، این معامله جایز است. حکم شرعی در آن این است که جایز است. و آنچه برخی از کشاورزان و صاحبان باغ‌ها در خرید گندم، پارچه، حیوانات یا ابزار انجام می‌دهند، به این شرط که بهای آن را در مدتی معین تا پایان برداشت محصول بپردازند، و در مقابل تأخیر پرداخت تا زمان برداشت، بهای کالا بیش از قیمت نقدی آن برای آنان افزوده می‌شود، این نیز جایز است؛ حتی اگر برای یک کالا دو قیمت تعیین شود، یک قیمت نقد و یک قیمت مؤجل، یعنی به صورت بدهی. با این حال، شرط افزودن قیمت مؤجل بر قیمت نقد یک کالا آن است که در آن تقلب آشکاری وجود نداشته باشد، مانند آنچه ربا‌خواران که بر مردم مسلط‌اند انجام می‌دهند. اگر در این معامله تقلبی باشد، آن تقلب حرام است و حکم تقلب در فروش و فروش نسیه‌ای بر آن جاری می‌شود. آنچه حرام است، فروش مؤجل با قیمتی بیش از بهایی که فوراً پرداخت می‌شد نیست.

Hence it is clarified that what traders do of selling a good with two prices, a specific price if he pays cash and greater price if he pays in instalments, then this sale is permitted. The Shari’ah rule in it is that it is permitted. And what some peasants and owners of gardens do in buying wheat, clothes, animals or tools upon the condition of paying its price at a fixed period until the end of the harvest, and the price is increased for them over its immediate price in exchange for deferring payment to the harvest, this is also permitted even if it were setting two prices for a good, a cash price and a deferred price i.e. a debt. However it is a condition of increasing the deferred price over the immediate price of one good that there should not be clear fraud therein like what is done by usurers who dominate over the people. If there is fraud in this sale, the fraud is forbidden and there applies upon it the rule of fraud in sale and advance credit sale. The forbidden is not a deferred sale for a price increased over the price which would be paid immediately