یعنی همه چیز بر اساس تقدیر [تقدیر] خداوند و علم او است، یعنی او این را در لوح المحفوظ نوشته است.
That is, everything is according to the determination [taqdīr] of Allah and His Knowledge, that is, He has written that in the Lawh al-Mahfūdh.
عبارت «قَدَرُ اللَّه» در سخن صحابه با معنای تقدیر خداوند و علم او به کار رفته است. از عبدالله بن عباس روایت شده که: عمر بن الخطاب به سوی شام حرکت کرد تا به سَرغ رسید. آنجا فرماندهان لشکرها، ابوعبیدة بن الجراح و یارانش، به او خبر دادند که طاعون در سرزمین شام شیوع یافته است. ابن عباس گفت: عمر بن الخطاب گفت: «مهاجران نخستین را نزد من بخوانید.» آنان را فراخواندند. او با ایشان مشورت کرد و آنان را از طاعونی که در شام پدید آمده بود آگاه ساخت، اما آنان اختلاف نظر داشتند. برخی گفتند: تو برای کاری بیرون آمده‌ای و گمان نمی‌کنیم که شایسته باشد از نظر خود بازگردی. برخی دیگر گفتند: با تو کسانی از مردم و از یاران رسول خدا ﷺ هستند و گمان نمی‌کنیم که شایسته باشد آنان را در معرض این طاعون قرار دهی. عمر گفت: «از نزد من بروید.» سپس گفت: «انصار را نزد من بخوانید.» آنان را فراخواندند، با ایشان مشورت کرد و آنان نیز همان راه مهاجران را برگزیدند و اختلاف نظر داشتند. عمر گفت: «از نزد من بروید.» سپس گفت: «هر یک از سران قریش را که از مهاجران فتح مکه اینجا حاضر است نزد من بخوانید.» آنان را فراخواندند و حتی دو تن از ایشان با نظر او مخالفت نکردند. همگی گفتند: گمان می‌کنیم که باید با کسانی که همراه تو هستند بازگردی و ایشان را در معرض این طاعون قرار ندهی. پس عمر در میان مردم ندا داد: «من صبح سوار خواهم شد و بازخواهم گشت، شما نیز چنین کنید.» ابوعبیدة گفت: «آیا از قدر خداوند می‌گریزی؟» عمر پاسخ داد: «اگر این سخن را جز تو، ای ابوعبیده، گفته بود...؛ آری، ما از قدر خداوند به سوی قدر خداوند می‌گریزیم. نظرت چیست اگر شتران داشته باشی و به دره‌ای فرود آیی که دو سوی دارد، یکی از آن دو سرسبز و دیگری خشک باشد؟» آیا این درست نیست که اگر در زمین حاصلخیز چرا می‌کردی، این کار را به قدر الهی انجام می‌دادی، و اگر در زمین بی‌حاصل چرا می‌کردی، آن را نیز به قدر الهی انجام می‌دادی؟» مقصود از «قدر الله» در اینجا تقدیر و علم خداوند است؛ یعنی اگر در زمین حاصلخیز چرا کردی، همان کاری را کردی که خداوند در لوح محفوظ مقدّر کرده بود و آنچه را که او می‌دانست. و همچنین اگر در زمین بی‌حاصل چرا کردی، همان کاری را کردی که خداوند در لوح محفوظ مقدّر کرده بود و آنچه را که او می‌دانست.
The phrase ‘the qadar of Allah’ has come in the speech of the Sahabah with the meaning of the taqdīr of Allah and His Knowledge. It is narrated from Abdullah ibn ‘Abbas that, “Umar ibn al-Khattāb left for al-Sham, until he reached Sawgh where he met the leaders of the armies, Abu Ubaydah ibn al-Jarrah and his companions who informed him that plague had befallen the land of Sham. Ibn ‘Abbas said, Umar ibn al-Khattāb said, ‘Call for me the first Muhājirīn’. So they called them, he consulted them and informed them about the plague that that befallen Sham, but they differed. Some of them said, you went out for a matter and we do not think you should change your mind about it. Some others said that you have with you some people and the Companions of the Messenger of Allah and we do not think that you should expose them to this plague. Umar said ‘Withdraw from me’. He then said, ‘Call for me the Ansār’, so they called them, he consulted them, and they took the path of the Muhājirīn, so they differed like them. He said: ‘Withdraw from me.’ Then he said, ’Call for me whoever present here of the leaders of Quraish who are of the Muhajireen of the Conquest’, so they called them and even two men of them did not differ in their opinion to him. They all said, ‘We think that you should turn back together with the people who are with you and not expose them to this plague.’ Thus Umar announced to the people, ‘I will be riding (back) in the morning, so you do the same’. Abu Ubaydah then said, ‘(Are you) fleeing from the qadar of Allah ?’ Umar replied, ‘had someone else said that O Abu Ubaydah; Yes, we are fleeing from the qadar of Allah to the qadar of Allah. What do you think if you had camels and you descended a valley that has two slopes (sides), one of them is fertile and the other barren. Is it not true that if you grazed (in) the fertile one you would do so with the qadar of Allah , and if you grazed (in) the barren one you would do that with the qadar of Allah .” The qadar of Allah here means the determination and the knowledge of Allah , that is, if you grazed (in) the fertile you did what Allah had decreed in the Lawh al-Mahfūdh and what He did know. Similarly if you grazed in the barren one you did what Allah decreed in the Lawh al-Mahfūdh and what He did know.
از همه‌ی این مطالب روشن می‌شود که واژه‌ی «قدر» مشترک لفظی است و معانی متعددی دارد که از جمله‌ی آنها این‌هاست: تقدیر، علم، تدبیر، وقت، آماده‌سازی و اتصاف به صفتی. با این همه، «قدر» به هیچ‌یک از این معانی به این معنا نیامده است که بنده به‌اجبار کاری را انجام می‌دهد؛ و نیز به این معنا نیامده است که حکمِ کلی در امور جزئی و تفصیلات است؛ و همچنین به این معنا نیامده است که یکی از اسرار الهی است. بنابراین، واژه‌ی «قدر» دارای معانی لغوی است و قرآن نیز آن را با همین معانی به کار برده است. حدیث هم آن را با معانی‌ای به کار برده که در قرآن آمده است. میان معانی‌ای که در قرآن به کار رفته و معانی‌ای که در حدیث آمده، هیچ تفاوتی نیست. این‌ها معانی لغوی یک اصطلاح‌اند و عقل در آن هیچ نقشی ندارد. پس اگر نه در آیه‌ای و نه در حدیثی، معنای شرعیِ دیگری غیر از این معانی وجود ندارد، نباید گفت که معنای قراردادی، معنای شرعی است.
It it clear from all this that the word ‘qadar’ is a homonym having many meanings, of which include determination [taqdīr], knowledge ['ilm], arrangement [tadbīr], time [waqt], preparation [tahī'ah] and making an attribute. Yet despite these various meanings, qadar did not come in them with the meaning that that the servant does the action by compulsion; nor did it come with the meaning that it is the collective judgement in the partial matters and the details; nor did it come with the meaning that it is one of the secrets of Allah . Therefore, the word ‘qadar’ has linguistic meanings and the Quran used it with these meanings. The Hadīth used it with the meanings used in the Quran. There is no difference in the meanings between those used in the Quran and those used in the Hadīth. These are linguist meanings for a term, so the intellect has a no role in that. If there are no shar’i meanings, neither in a verse nor in a hadīth, other than these meanings, then it should not be said that a conventional meaning is the shar’i meaning.
از تمام این معانی که در آیات آمده روشن است که مقصود از آنها آن قدر (تقدیر) نیست که متکلمان درباره‌اش اختلاف کرده‌اند، و مفاد معانی‌ای که در احادیث آمده، تعیین و تقدیر الهی و علم او است، یعنی نوشتن او در لوح محفوظ، و این معانی هیچ ارتباطی با موضوع قضا و قدر ندارد که متکلمان آن را به بحث کشانده‌اند. اما آنچه طبرانی با سندی نیکو [حسن] از حدیث ابن مسعود روایت کرده، کسی که آن را بدون ذکر انتساب به رسول الله ﷺ [مرفوع] نقل کرده است:
It is clear from all of these meanings that came in the verses that they do not mean the qadar over which the mutakallimūn differed, and that the purport of the meanings which came in the ahadīth is the determination [taqdīr] of Allah and His Knowledge, that is, His writing in the Lawh al-Mahfūdh, and they have no connection with the subject of al-qadā’ wa‘l-qadar which the mutakallimūn brought up for discussion. As for what al-Tabarani reported with a good [hasan] chain from the hadīth of Ibn Mas'ūd who reported it without mentioning the reference to the Messenger of Allah (PBUH) [marfū']: