فرهنگ اسلامی روشی برای مطالعه دارد، و این روش در سه نکته خلاصه می‌شود:

The Islamic culture has a method of study, and this method is summarised in three points:

اولاً: مطالعه باید عمیق باشد تا مسائل به درستی درک شود، زیرا این فرهنگ از نظر مفهومی ژرف است و مطالعه آن به صبر و شکیبایی نیاز دارد. آموختن این فرهنگ یک فرایند فکری است که برای فهم آن به تلاش ذهنی نیاز دارد، چون مستلزم فهم جمله‌های آن، آگاهی از واقعیتی که به آن اشاره دارد، و پیوند آن با اطلاعاتی است که این واقعیت از طریق آن فهمیده می‌شود. از این رو، کسب این فرهنگ به صورت فکری ضروری است. برای نمونه، مسلمان مکلف است عقیده خود را از راه عقل و استدلال بپذیرد، نه از روی تسلیم بی‌چون‌وچرا. بنابراین مطالعه هر آنچه به اصول عقیده مربوط است، ناگزیر در هنگام مطالعه به یک فرایند فکری نیاز دارد. احکام شرعی در قرآن و حدیث بیان شده‌اند، و برای استنباط احکام شرعی، به کارگیری فرایند فکری حتمی است. از این طریق مسئله، متن مرتبط با آن، و کاربرد آن در مسئله فهمیده می‌شود، و برای این کار فرایند فکری ناگزیر است. حتی عامی که حکمی را بدون آگاهی از دلیل آن می‌پذیرد، باید مسئله را بفهمد و حکمی را که برای حل آن آمده درک کند، تا حکمی را که مربوط به مسئله‌ای دیگر است به جای آن نپذیرد. ناگزیر است که از فرایند فکری بهره ببرد. بنابراین، برای پرورش خود با فرهنگ اسلامی، چه مجتهد باشد و چه عامی، باید این فرهنگ را به صورت فکری دریافت کند، و این جز از راه فرایند فکری و با کوشش تمام در مطالعه ممکن نخواهد بود.

First: That the study should be deep until the matters are correctly comprehended because this culture is conceptually profounf and its study requires patience and forbearance. Culturing oneself with it is an intellectual process which requires mental exertion to comprehend them because it requires the comprehension of its sentences, cognizance of its reality and its linkage with information through which this reality is understood. This is why it is essential to acquire this culture intellectually. For instance, the Muslim is obliged to adopt his creed through ration and not by unquestioning submission. So, the study of whatever relates to the basis of the creed inevitably requires an intellectual process at the time of study. The Sharī’ah rules have been addressed in the Qur’ān and hadīth. So, to deduce the Sharī’ah rules the use of the intellectual process is imperative. Through it, the problem, the relevant text and its application on the problem is understood. For this the intellectual process is indispensable. Even the layman (‘aammi) who adopts the hukm without knowledge of its evidence needs to understand the problem and understand the hukm which has been brought to solve it so that he does not adopt the hukm which is for a problem other than the problem to which the hukm applies. It is imperative that he utilises the intellectual process. Therefore, to culture oneself with the Islamic culture, whether he is a mujtahid or layman (‘aammi) he must receive the culture intellectually. This will not be possible except through the intellectual process and by exerting ones utmost effort in study.

دوم: طالب علم باید به آنچه می‌آموزد ایمان داشته باشد تا بر اساس آن عمل کند؛ یعنی به حقایقی که مطالعه می‌کند، بی‌هیچ شکی که در آن راه یابد، یقین داشته باشد، اگر آن حقایق مربوط به عقیده (العقیدہ) باشد.

Second: The student should believe in what he studies so that he acts upon it i.e, he definitely believes the truths he is studying without any doubts creeping in, if it relates to the ‘aqīdah (creed)

و او باید کمترین میزان شک را داشته باشد که آن در واقعیت کاربرد دارد، اگر از مسائل غیر عقیده باشد، مانند احکام و اخلاق، اما این‌ها باید بر پایه‌ای استوار باشند که در آن باورِ قطعی و بی‌شک دارد. به هر حال، باور به آنچه دانش‌آموز از آنچه می‌آموزد می‌پذیرد شرط است؛ باور یا به آنچه می‌پذیرد یا به منشأ آنچه می‌پذیرد. پذیرش فرهنگ به هیچ شیوه‌ی دیگری روا نیست. از رهگذر قرار دادن باور به عنوان پایه‌ی پذیرش فرهنگ است که فرهنگ اسلامی به شیوه‌ای نیکو و برجسته جای خود را استوار می‌کند. این فرهنگ ژرف است و در عین حال برانگیزاننده و مؤثر است و به دانش‌آموز انرژی‌ای سوزان می‌بخشد و بدین‌سان آتشی برمی‌افروزد که فساد را می‌سوزاند و نوری می‌تابد که راه رستگاری را روشن می‌سازد. باور قطعی به این اندیشه‌ها پیوندی استوار پدید می‌آورد که به طور طبیعی در درون انسان برقرار می‌شود، میان واقعیت او و تصوراتی که درباره‌ی چیزهایی دارد که به عنوان معانی‌ای درباره‌ی زندگی با این اندیشه‌ها پیوند دارند. بدین‌سان با این اندیشه‌ها با اشتیاق و شور به سوی عمل حرکت می‌کند. این تأثیر فوق‌العاده‌ی فرهنگ بر ذهن مردم زمانی روی می‌دهد که احساسات (که در بر گرفته‌شده توسط اندیشه‌اند) به سوی واقعیت حرکت کنند، زیرا باور به آن، پیوند احساسات با تصوراتشان را تشکیل می‌دهد و آنگاه حرکت (به سوی عمل) روی می‌دهد.

and he should have the least amount of doubt that it applies to the reality if it is from the non- ’aqīdah issues such as rulings and morals, but they must be founded on a basis in which he has a definite belief with no doubt. Whatever the case, belief in what the student adopts from what he studies is a condition, belief either in what he adopts or in the origin of what he adopts, the adoption of culture in any other manner is not permitted. It is through making the belief the basis of adopting culture that the Islamic culture is found to settle down in an excellent and distinguished manner. It is deep and at the same time stimulating and effective giving the student a blazing energy thereby igniting a fire which devours corruption and emits a light which illuminates the path to well-being. The definite belief in these thoughts ensures a definite linkage which naturally takes place within man, between his reality and the concepts he has about things which are linked to these thoughts in their capacity as meanings about life. So with these thoughts he moves with eagerness and zeal towards action. This extraordinary effect of the culture on people’s minds will take place when the emotions (contained by the thought) move towards the reality because to believe in it constitutes the linkage of emotions with their concepts and then the movement (towards action) takes place.

سوم: طالب علم باید افکار را به شیوه‌ای عملی مطالعه کند که هدفش پرداختن به واقعیت ملموس و محسوس باشد، نه مطالعه‌ای مبتنی بر فرضیات نظری، تا امور را آن‌گونه که در حقیقت هستند توصیف کند، تا بتواند آن‌ها را به کار گیرد و تغییرشان دهد. او باید واقعیت‌های موجود درباره انسان، زندگی و جهان را که حس می‌کند یا می‌تواند حس کند، بگیرد و آن‌ها را مطالعه کند تا بر پایه آن‌ها به بررسی بپردازد و حکم آن‌ها را بیان کند، تا آنجا که بتواند موضع خود را نسبت به آن‌ها تعیین کند، از نظر اینکه آن‌ها را بپذیرد، رها کند، یا در پذیرش یا رها کردنشان مختار باشد. بنابراین اسلام به مردم اجازه نمی‌دهد که از فرضیات نظری پیروی کنند. برای نمونه: اگر مردم در مریخ زندگی کنند، چگونه می‌توانند ماه رمضان را در آنجا روزه بگیرند؟ در آنجا ماهی وجود ندارد که بتوان ماه رمضان را بر اساس آن تعیین کرد! تنها کسی که مخاطب خطاب (خطاب شرعی) است، فردی است که بر روی زمین است، و او باید ماه رمضان را مشاهده کند و آن ماه را روزه بگیرد. با این حال، ممکن است ابر مانع دیدن ماه از سوی مردم شود، پس برای این رویداد، هنگام وقوع آن، حکم صادر می‌شود. از این رو، پیامبر ﷺ فرمود:

Third: The student should study the thoughts in a practical way that aims at treating the tangible perceptible reality, and not a study based on theoretical suppositions, so that he describes matters as they are in their true form, to treat and change them. He should take the existing facts about man, life and universe which he senses or he can sense and study them in order to treat them and give the ruling with regards to them until he can determine his position regarding them in terms of whether to adopt them, leave them or have the choice whether to adopt or leave them. Thus, Islam does not allow people to follow theoretical assumptions. For example: What if people live on Mars, how can they fast the month of Ramadhan there? There is no moon there so as to have the month of Ramadhan! Only the person on earth he is subject to the address (khitab) and he must witness the month of Ramadhan and he must fast that month. However, the cloud might prevent the people from seeing the moon so he passes a judgement for this event when it occurs. Hence, the Messenger  said:

بنابراین، در پذیرش این فرهنگ شرط است که واقعی باشد، نه خیالی یا صرفاً نظری. و باید آموخته شود تا هنگامی که واقعیت آن در زندگی انسان پدید آید به آن عمل کند، نه به منظور دانستن زیبایی آن یا برای لذت صرفاً فکری.

Therefore, it is stipulated in adopting the culture that it be real and not fanciful or theoretical. And that it should be studied in order to act upon it when its reality occurs in his life not for the purpose of knowing its beauty or for the sake of mere intellectual gratification.

این روش اسلام در مطالعه است که عبارت است از مطالعهٔ عمیق و ایمان به آنچه از راه مطالعه به آن می‌رسیم، یا ایمان به آنچه مورد مطالعه قرار می‌گیرد، و پذیرفتن واقع‌گرایانهٔ آن برای به کار بستن در میدان نبرد زندگی. اگر شرایط روش مطالعه فراهم باشد، مسلمانی که خود را با فرهنگ اسلامی پرورانده است، اندیشهٔ ژرف و حساسیتی تیزشده خواهد داشت و می‌تواند مشکلات زندگی را حل کند. این امر تضمین می‌کند که مسلمان به‌طور طبیعی، با اختیار و از روی میل، در راه کمال گام برمی‌دارد و تا زمانی که بر اساس این روش پیش برود، از آن منحرف نخواهد شد؛ زیرا اندیشه‌های اسلامی‌ای که از این فرهنگ می‌پذیرد، برانگیزاننده، مؤثر، مبتنی بر واقعیت، و راه‌حل‌هایی درست و کارآمد برای مشکلات است. افزون بر آن‌که پرورش‌یافتهٔ این فرهنگ را با شور و شوق برمی‌افروزد، به مسلمان توانایی شگفت‌انگیزی می‌بخشد تا با راه‌حل‌ها به رویارویی با مشکلات زندگی برخیزد، خواه این مشکلات بزرگ باشند یا کوچک، آسان باشند یا دشوار. بدین‌ترتیب، در او ذهنیتی (عقلیه) شکل می‌گیرد که تنها هنگامی آرام می‌گیرد که عقل قانع شده و دل از آرامش لبریز باشد. هم‌زمان، منشی اسلامی (نفسیه) در او شکل می‌گیرد که از باوری کامل آکنده است. و از رهگذر این ذهنیت (عقلیه) و منش (نفسیه)، فرد به ویژگی‌های نیکویی متصف می‌شود که اسلام از مسلمان می‌طلبد، و به همین وسیله بر همهٔ دشواری‌هایی که در راهش مانع می‌شوند، چیره می‌گردد. این امر به سبب آن است که ما در جوهر این فرهنگ اسلامی، اندیشه‌های ژرف و روشنگر را می‌بینیم، و نیز به سبب آن است که این اندیشه‌ها بر پایهٔ عقیده (عقیدۀ اسلامی) استوارند.

This is the method of Islam in study which is an in-depth study and belief in what is arrived at by study or belief in what is being studied and realistically adopting it to apply it in the battlefield of life. If the conditions of the method of study are met then the Muslim who has cultured himself with the Islamic culture will have deep thinking with a sharpened sensitivity and be able to solve lifes problems. This ensures the Muslim naturally follows the path of perfection, willingly and with choice, He will not deviate from it as long as he proceeds according to this method because the Islamic thoughts he adopts from this culture are stimulating, effective, based on reality, true and effective solutions for problems. In addition to setting the one cultured by it aflame with zeal, it gives the Muslim an extraordinary ability to face the problems of life with solutions however great or small, easy or difficult they may be. Thus, a mentality (‘aqliyya) forms within him which can only be content when the mind is convinced and the heart is filled with tranquillity. At the same time an Islamic disposition (nafsiyya) is formed within him which is filled with a belief which is consummate. And through this mentality (‘aqliyya) and disposition (nafsiyya) the person is characterised by excellent qualities which Islam demands from the Muslim and through this mentality (‘aqliyya) and disposition (nafsiyya) he overcomes all the difficulties that stand as obstacles in his way. This is due to what we see in the substance of this Islamic culture in terms of deep and enlightened thoughts and due to them being based on the ‘aqīdah (creed)