1.1 İslami Kişilik
1.1 The Islamic Personality
İslam, insana kendisini diğerlerinden ayıran belirgin bir kişilik oluşturması için eksiksiz bir çözüm sunmuştur. İslami akide ile insanın düşüncelerine yön vermiş, onun için düşüncelerinin üzerine inşa edileceği bir fikri temel ve mefahim (kavramlar) bu temele göre şekillenecek biçimde bir zemin oluşturmuştur. Düşünceleri İslami akideye göre ölçtüğünde doğru olanları yanlış olanlardan ayırt edebilir; böylece akideyi tüm düşünceleri ölçebileceği bir fikri ölçü olarak kullanabilir. Dolayısıyla onun ‘akliyye’si (zihniyeti), ona belirgin bir ‘akliyye’ (zihniyet) ve düşünceler için doğru bir temel sağlayan akide üzerine kurulur. Böylece, onun ‘akliyyesi’ (zihniyeti)
Islam has provided a complete solution for man to create for himself a particular personality distinct from all others. With the Islamic ‘aqīdah (creed), it treated his thoughts, making for man an intellectual basis upon which his thoughts would be built and according to which his mafahīm (concepts) are formed. He can distinguish true thoughts from false ones when he measures them against the Islamic ‘aqīdah (creed), thus using it as an intellectual standard against which he can measure all thoughts. So his ‘Aqliyyah (mentality) is built upon the ‘aqīdah (creed) which provides him with a distinct ‘aqiliyyah (mentality) and a true basis for thoughts. Thus, his ‘aqliyya (mentality)
Bu akîde (inanç esası), ona kendine özgü bir zihniyet ve düşünceler için gerçek bir ölçüt sağlar; onu yanlış düşünceden korur. Böylece yanlış fikirleri reddedebilir, düşüncede dürüst ve kavrayışta sağlam kalır.
is built upon this ‘aqīdah (creed) which provides him a distinct mentality and a true criterion for thoughts and ideas, safeguarding him from erroneous thought. Thereby he is able to negate false ideas, remaining honest in thought and sound in comprehension.
Aynı zamanda İslam, insanın içgüdülerinden ve organik ihtiyaçlarından kaynaklanan eylemlerini, doğrudan akideden (inanç esasından) türeyen Şeriat hükümleriyle doğru biçimde ele almıştır; içgüdülerini bastırmadan düzenlemiş, onları kısıtlamasız bırakmadan uyumlaştırmış ve insanın tüm ihtiyaçlarını, onu huzura ve istikrara götürecek uyumlu bir biçimde karşılamasını sağlamıştır. İslam, İslami akideyi entelektüel bir akide haline getirmiş, böylece tüm düşüncelerin ölçüleceği entelektüel bir ölçüt olmaya uygun kılmıştır. Ayrıca akidesini insan, hayat ve evren hakkında kapsamlı bir fikir olarak geliştirmiştir. Bu kapsamlı fikir, insanın iç veya dış olsun, tüm karmaşıklıklarını ve sorunlarını çözecek şekilde kurulmuş; böylece insanın arzuları ile mefahim (kavramları) arasında bağ kurulduğunda otomatik olarak devreye giren genel bir ölçüt olmaya uygun hale gelmiştir. Böylece İslam, insan için hem mefahim (kavramlar) hem de muyul (eğilimler) için, yani aynı anda akliyye (zihniyet) ve nefsiyye (ruh hali) için kesin bir ölçüt olan kesin bir temel oluşturmuştur. Nitekim İslam, diğerlerinden ayrılan, kesin bir kişilik olan şahsiyyeyi (kişiliği) inşa etmiştir.
At the same time, Islam properly treated man’s actions, which stem from his instincts and organic needs, with the Sharī’ah rules which emanate from the ‘aqīdah (creed) itself; regulating his instincts, not suppressing them, harmonising them, not leaving them without restriction; enabling him to satisfy all his needs in a harmonious manner leading him to tranquility and stability. Islam has made the Islamic ‘aqīdah (creed) an intellectual one, making it suitable as an intellectual standard against which all thoughts can be measured. It also developed its’aqīdah (creed) as a comprehensive idea about man, life and the universe. This comprehensive idea was made to solve all man’s complexities and problems, whether internal or external, thus making it suitable as a general standard, automatically used when there arises the link between man’s desires and his mafahim (concepts). Thus Islam established for man, a definitive basis which is a definite criterion for both mafahīm (concepts) and muyul (inclinations) i.e., for the ‘aqliyya (mentality) and the nafsiyya (disposition) at the same time. Thus Islam formed the shakhsiyya (personality), a definite personality, distinct from all others.
Bu nedenle, İslam'ın İslami kişiliği İslami akide (inanç esası) aracılığıyla geliştirdiğini görmekteyiz.
Hence we find that Islam develops the Islamic personality by means of the Islamic ‘aqīdah (creed)
Bu İslami akide sayesinde hem akliyye (zihniyet) hem de nefsiyye (ruh hali) oluşur. Buna göre İslami akliyye, hayatla ilgili düşüncelerde genel ölçü olarak yalnızca İslam'ı alan, yani İslam temelinde düşünen zihniyettir; sadece bilgili ya da düşünceli bir zihniyet değildir. Asıl olan, bir kişinin tüm düşünceleri değerlendirirken İslam'ı fiilen ve pratikte ölçü olarak almasıdır; zihniyetini İslami kılan da budur.
By this Islamic ‘aqīdah (creed) both the ‘aqliyya (mentality) and the nafsiyya (disposition) are formed. Accordingly, the Islamic ‘aqliyya (mentality) is the one that thinks on the basis of Islam, that is, it takes Islam alone as the general criterion for thoughts related to life, and is not merely a knowledgeable or contemplative mentality. Rather, the fact that a person actually and practically takes Islam as the criterion for (judging) all thoughts makes his ‘aqliyya (mentality) Islamic.
İslami nefsiyyeye gelince, bu, bütün eğilimlerini İslam temeline dayandıran nefsiyyedir; yani tüm tatmin arayışları için tek genel ölçü olarak İslam'ı kabul eder ve bu, yalnızca zahidane ya da katı bir tutum değildir. Aksine, bir insanın bütün tatmin yönelimleri için gerçekten ve fiilen İslam'ı ölçü yapması, nefsiyyesini İslami kılar. Dolayısıyla bu tür bir ʿakliyye (zihniyet) ve nefsiyyeye sahip olan kişi, bilgili olsun ya da cahil olsun, farzları ve mendupları yerine getirip haramlardan ve mekruhlardan kaçınsın ya da bunların ötesinde müstehap olan diğer övgüye değer ibadetleri de gözetip şüpheli işlerden sakınsın, her iki durumda da kişiliği İslami bir kişiliktir. Çünkü İslam temelinde düşünen ve arzularını İslam'a uygun kılan herkes, İslami bir kişiliktir.
As for the Islamic nafsiyya (disposition), it is the one that bases all its inclinations on the basis of Islam, that is, it makes Islam alone the general criterion for all satisfactions and it is not merely ascetic or stringent. Rather, the fact that a person actually and practically makes Islam the criterion for all his drives towards satisfaction makes his nafsiyya (disposition) Islamic. Thus, a person with such a ‘aqliyya (mentality) and nafsiyya (disposition) becomes an Islamic personality, irrespective of whether he is knowledgeable or ignorant, whether he establishes the performance of the farā’id (obligations) and mandūbāt (recommendations) and refrains from the muharramāt (prohibitions) and makrūhāt (reprehensible) acts or he observes over and above these other praiseworthy acts of obedience (mustahabāt) and avoids actions of a doubtful nature (Shubhat), in either case, the personality is Islamic, because anyone who thinks on the basis of Islam and makes his desires conform to Islam is an Islamic personality.
Gerçekten İslam, Müslümanın daha fazla İslami kültür edinmesini emretmiştir; öyle ki onun 'akliyyesi (zihniyeti) olgunlaşsın ve herhangi bir düşünceyi (İslami esas üzerinden) değerlendirebilecek hale gelsin. İslam ayrıca, nefsiyyesini (yönelimini) güçlendirmek için farzın ötesinde amellerin yerine getirilmesini ve haramların ötesindeki fiillerden kaçınılmasını da talep etmiştir; öyle ki İslam'ın onaylamadığı her eğilimi engelleyebilsin. Bütün bunlar şu içindir: The Islamic Personality Vol.1 5
Indeed Islam instructed (the Muslim) to acquire more of the Islamic culture, so that his ‘aqliyya (mentality) matures and becomes capable of evaluating any thought (on the Islamic basis). Islam also demanded the performance of actions beyond the fard (obligation) and the avoidance of actions beyond the haram (prohibitions) in order to strengthen his nafsiyya (disposition) so that it becomes capable of deterring any inclination that Islam does not sanction. All this is (in order) to The Islamic Personality Vol.1 5
Onun kişiliğini geliştirmek ve onu yüce bir doruğa doğru ilerleyecek şekilde yönlendirmek. Ancak bu, bunun dışındaki kişilikleri İslami olmayan kişilikler olarak nitelendirmez. Aksine, bu da bir İslami kişiliktir; İslam'a dayanarak eylemlerini değerlendiren avam halkından olanlar ile yalnızca farzları yerine getirip haramlardan kaçınmakla yetinen aydınlar da İslami kişiliklerdir. Bu kişilikler güçleri bakımından farklılık gösterse de hepsi İslami kişiliklerdir. Bir kimsenin İslami bir kişilik olup olmadığını belirlemede önemli ölçüt, düşüncesine ve eğilimlerine İslam'ı temel alıp almadığıdır. İslami kişilikler, zihniyetler ve yatkınlıklar da buna göre birbirinden ayrılır. Birçok insan, İslami kişiliği melek gibi tasavvur etmekte yanılgıya düşmektedir. Bunların topluma verdiği zarar çok büyüktür; çünkü insanlar arasında melek gibi figürler ararlar, ama bulamazlar; kendi nefislerinde bile bulamazlar. Bu da Müslümanlar arasında umutsuzluğa ve ümit kaybına yol açar. Bu tür idealistler, İslam'ın ütopik olduğu, uygulanmasının imkansız olduğu ve insanın uygulayamayacağı ya da sürdüremeyeceği yüce ideallerden ve ölçülerden oluştuğu (yanlış) fikrine yalnızca kanıt olurlar. Sonuçta insanları İslam'dan uzaklaştırır, birçoğunu da harekete geçemeyecek kadar felç ederler. Oysa İslam, pratikte uygulanmak için gelmiştir ve pratiktir: gerçeklerle ilgilenir, onları ele alır ve uygulanması zor değildir. Her insan, düşüncesi ne kadar zayıf, içgüdüleri ve ihtiyaçları ne kadar güçlü olursa olsun, İslami akideyi kavrayıp İslami bir kişilik kazandıktan sonra İslam'ı kendi üzerinde kolaylıkla ve rahatlıkla uygulayabilir. Çünkü İslami akideyi kendi kavramlarının ve eğilimlerinin temeli yapıp bu ölçüyü koruduğunda, kesinlikle İslami bir kişilik olur. Geriye yapılması gereken tek şey, onun kişiliğini İslami kültürle güçlendirmek, 'akliyyesini (zihniyetini) pekiştirmek ve nefsiyyesini (ruh halini) önerilen ibadetlerle kuvvetlendirmek, onu yüce bir zirveye giden yola koymak ve bu yolda sabit kılmaktır; öyle ki zirveden zirveye yükselsin. Bunun sebebi, İslam'ın insanın 'akliyyesini ('akīdesiyle birlikte ele almasıdır; çünkü bu 'akīdeyi, hayat hakkındaki düşüncelerini inşa ettiği fikrî temel haline getirmiştir. Böylece insan, İslami 'akīdeye dayanarak düşündüğünde doğru düşünceleri yanlış olanlardan ayırt eder ve bunları bu 'akīdeyi fikrî temel olarak alarak inşa eder. Bu sayede hatalı ve yanlış düşünceden korunur, düşüncede doğru ve idrakinde sağlam kalır. Benzer şekilde İslam, insanın içgüdülerinden ve organik ihtiyaçlarından kaynaklanan davranışlarını ele alırken, insanın eğilimlerini Şerī'at kurallarıyla ele almıştır: içgüdüleri düzenlemiş, onları yok etmeye çalışarak zarar vermemiş, onları uyumlu hale getirmiş ve sınırsız bırakmamıştır. Böylece insanın tüm ihtiyaçlarını huzur ve istikrara götürecek uyumlu bir biçimde karşılamasını sağlamıştır. Bu nedenle, aklı ve delilleri temel alarak İslam'ı benimseyen ve İslam'ı kendi üzerinde kapsamlı biçimde uygulayan, Allah'ın hükümlerini doğru anlayan Müslüman, diğerlerinden ayrışan İslami bir kişiliktir. Bu Müslüman, İslami 'akīdeyi düşüncesinin temeli kılmasıyla İslami 'akliyyeye, eğilimlerinin temeli kılmasıyla İslami nefsiyyeye sahiptir. Dolayısıyla İslami kişilik, Müslümanı ayıran ve insanlar arasında onu öne çıkaran özel niteliklerle karakterize edilir; yüzündeki ben gibi onların arasında öne çıkar. Bu nitelikler, onun Allah سبحانه وتعالى'ın emirlerine ve yasaklarına uymasının, bu emir ve yasaklara göre davranmasının ve Allah سبحانه وتعالى ile olan ilişkisinin bilincine dayanmasının kaçınılmaz bir sonucudur. Bu yüzden o, Şeriat'a uymasından Allah سبحانه وتعالى'ın rızasından başka hiçbir şey istemez.
Bir Müslüman, İslami bir akliyye (zihniyet) ve nefsiyye (yapı-mizaç) oluşturduğunda, merhamet ile sertliği, zühd ile refahı birleştirebilen, hayatı doğru anlayan kimselerden olur: bu dünya hayatını, ona yalnızca hakkını vererek kavrar ve ahireti, onun için çalışarak kazanır. Buna göre, bu dünya hayatına kul olmuş kimselerin hiçbir özelliği onda bulunmaz; dini bir takıntıya ya da Hint tarzı nefis terbiyesine (aşırı çile ve dünyadan el etek çekmeye) de kapılmaz. Cihad'da bir kahraman olduğunda, aynı zamanda ibadet odasının sakinidir; bir lider olduğunda, aynı zamanda alçakgönüllüdür. Onda liderlik ile fıkıh, ticaret ile siyaset bir aradadır. En yüce vasfı, Yaratıcısı ve Var edicisi olan Allah سبحانه وتعالى'nın bir kulu olmasıdır. Bu nedenle onu namazında alçakgönüllü, boş sözden kaçınan, zekatını veren, bakışlarını koruyan, emanetlerini gözeten, sözünü tutan ve Allah سبحانه وتعالى yolunda cihad eden biri olarak görürsünüz. İşte bu, İslam'ın şekillendirdiği, insanların en hayırlısı kılan Müslümandır, mümin ve İslami kişiliktir. Allah سبحانه وتعالى, Kerim Kur'an'da bu kişiliği birçok ayetle anlatmıştır.
When a Muslim achieves the formation of an Islamic ‘aqliyya (mentality) and nafsiyya (disposition), he becomes of those fit for following and leading simultaneously, combining compassion and severity, abstinence and comfort, correctly understanding life: seizing this worldly life by 6 The Islamic Personality allocating for it only its due, and gaining the hereafter by striving for it. Accordingly, he is not dominated by any of the attributes of those who are enslaved to this worldly life nor is he taken by religious monomania or Indian self-denial; when he is a hero of Jihād , he is also the resident of the prayer chamber; when he is a leader, he is also humble. He combines within him leadership and jurisprudence, trade and politics. His most sublime attribute is that he is a servant of Allah الله سبحانه وتعالى, his Creator and Originator. Therefore, you find him humble in his prayer, refraining from futile talk, paying his zakāh, lowering his gaze, protecting his trusts, honouring his pledge; keeping his promise, and performing Jihād in the path of Allahالله سبحانه وتعالى. This is the Muslim, a believer, an Islamic personality, formed by Islam which makes him the best of people. Allah الله سبحانه وتعالى has described this personality in the Noble Qur’ān through a number of ayāt (verse)
Allah سبحانه وتعالى (SWT) الله سبحانه وتعالى'nın, Resulullah'ın Ashabını tarif ettiği zaman ve... Note: The original text is a fragment ending in "and when", so the translation follows the same incomplete structure.
when He الله سبحانه وتعالى described the Companions of the Messenger of Allah الله سبحانه وتعالى and when .
Allah سبحانه وتعالى, Müminleri tarif ettiğinde, Rahmân'ın kullarını tarif ettiğinde ve cihad edenleri tarif ettiğinde de böyle buyurmuştur. Allah سبحانه وتعالى şöyle buyurur:
He الله سبحانه وتعالى described the believers, when he الله سبحانه وتعالى described the slaves of the Most Gracious and when He الله سبحانه وتعالى described those who perform Jihād. Allah الله سبحانه وتعالى says:
Muhammed Allah'ın Resulüdür; onunla birlikte olanlar kâfirlere karşı serttir, kendi aralarında ise merhametlidir ﷺ [TMQ Fath: 29]
“Muhammad is the Messenger of Allah; and those who are with him are tough against the disbelievers, compassionate amongst each other” [TMQ Fath: 29]
Ve
And
Muhacirlerden ve Ensardan öncü ve ilk olanlar ile onlara iyilikte uyanlar — Allah onlardan razı olmuştur, onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. [TMQ Taubah:100]
“And the vanguard (of Islam), the first of those who forsook (their homes) and of those who gave them aid, and (also) those who follow them in goodness, well-pleased is Allah with them and they with Him” [TMQ Taubah:100]
Ve
And
“Gerçekten kurtuluşa erecek olanlar, namazlarında alçakgönüllü olan, boş ve faydasız sözlerden yüz çeviren, zekât vermekle yükümlü olan müminlerdir.” [TMQ Mu’minūn: 1-4]
“Succesful are the believers, those who humble themselves in their prayer; who turn away from vain talk; who are active in deeds of charity”[TMQ Mu’minūn: 1-4]
Ve
And
"Rahman'ın kulları, yeryüzünde tevazuyla yürüyenler ve cahiller kendilerine hitap ettiğinde, 'Selam!' diyenlerdir. Rablerine secde ederek ve ayakta durarak geceyi ibadetle geçirenler de onlardır." [TMQ Furqān: 63-64]
“And the servants of Most Gracious are those who walk on the earth in humility, when the ignorant address them, they say, ‘Peace!’ Those who spend the night in adoration of their Lord, prostate and standing” [TMQ Furqān: 63-64]
Ve
And
"Ama Elçi ve onunla birlikte iman edenler, mallarıyla ve canlarıyla cihad ettiler. İşte onlar için hayırlar vardır ve işte onlar kurtuluşa erenlerdir. Allah, altlarından ırmaklar akan, içinde ebedi kalacakları cennetler hazırlamıştır. İşte büyük kurtuluş budur." [TMQ Taubah: 88-89]
“But the Messenger and those who believe with him strive and fight with their wealth and their persons: for them are (all) good things, and it is they who will prosper. Prepared for them has Allah Gardens whereunder flow rivers, to dwell therein forever; that is the supreme felicity” [TMQ Taubah: 88-89]
Ve
And
Allah'a tövbe ederek dönenler, O'na kulluk edip O'nu övenler, Allah yolunda yola çıkanlar, rükû edip secde edenler, iyiliği emredip kötülükten sakındıranlar ve Allah'ın koyduğu sınırları gözetenler; müminleri müjdele. [TMQ Taubah: 112]
“Those who turn (to Allah) in repentance, who serve and praise Him, who go forth in the cause of Allah, who bow down and prostrate themselves, who enjoin the good and forbid the evil, and who observe the limits of Allah; so give glad tidings to the believers.” [TMQ Taubah: 112]