“Kanun” kelimesinin Arapça anlamı, temeller (usul) demektir; tekili “kanun”dur (qanun). Bu kelime yabancı bir kökenden gelip Arapçalaştırılmış bir sözcüktür. Yabancıların terminolojisinde kanun, insanların ona uymaları için yöneticinin yayımladığı emir demektir. Kanun aynı zamanda “yöneticinin insanları ilişkilerinde uymaya zorladığı kurallar bütünü” olarak da bilinir. Kanun esasen iki kategoriye ayrılır. Birincisi, ilişkileri temelinden düzenleyen kurallardır ve bunlar iki türdür. Birincisi, anayasa olan temel kanun; ikincisi ise anayasa olmayan diğer kanunlardır. İkinci kategori kanunlar ise, kendilerine özgü bir hükmü bulunmayan, ancak esası genel bir hükme dayanan ikincil fiilleri düzenleyenlerdir. Ya da genel bir hükmü olup kendisine özgü bir hükmü bulunmayan temel fiillerin yapılış yollarını, yani üslupları düzenlerler. Veya araçları düzenlerler. Bunlara idari kanunlar, idari sistemler ya da benzeri adlar verilir. Kanun koyucunun (Şâri‘in) sözü, kulların fiilleriyle ve onların kendilerini bunlarla sınırlamalarını zorunlu kılmakla ilgili olduğundan, bunların düzenlenmesi Allah (SWT) tarafındandır. İslam Şeriatı, insanların bütün fiilleri ve bütün ilişkileriyle, ister Allah ile ilişkileri, ister kendileriyle ilişkileri, ister başkalarıyla ilişkileri olsun, ilgilidir. Bu nedenle İslam’da insanların sistemleri düzenlemek üzere kanun koymaları için bir yer yoktur, çünkü onlar Şeriat ile sınırlandırılmışlardır. Allah (SWT) şöyle buyurmuştur:

The meaning of the word “canons” in the Arabic language is fundamentals (usul) with the singular being “canon” (qanun). It is a foreign word which has been arabicised. The canon in the foreigner’s terminology means the command published by the ruler so that the people follow it. The canon is also known as “the collection of rules which the ruler compels people to follow in their relationships.” The canon is essentially of two categories. Firstly, the rules which organise the relationships from their basis are of two types. The first is the basic canon which is the constitution, the second is the rest of the canons which are not (part of) the constitution. As for the second category of canons, they are the ones which organise secondary actions which do not have a rule specific to them but whose basis has a general rule. Or it organises the means i.e. the styles by which the basic actions, which have a general rule but whose branch has no specific rule for it, are performed. Or it organises the tools. They are termed as administrative canons or administrative systems or something similar. Since the speech of the Legislator actions came related to the actions of the slaves and obliging the restriction of oneself to them, therefore their organization comes from Allah (swt). The Islamic Shari’ah came related to all actions of the people and all their relationships, whether their relationship with Allah or their relationship with themselves or their relationship with others. Therefore there is no place in Islam for people to legislate canons to organise the systems as they are restricted by the Shari’ah. Allah (swt) said:

Ve:

And:

Ve:

And:

Müslim, Âişe'den rivayet etmiştir ki Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

Muslim narrated from Aisha that the Messenger of Allah (saw) said:

Allah (swt), insanlar için kanunları koyan Odur; hükümdar değil. Onları ve hükümdarı, ilişkilerinde bu kanunlara uymaya zorlar, onlarla kendini sınırlamaya ve (başka) herhangi bir kurala uymalarını engeller. Bu nedenle insanın, insanların ilişkilerini düzenlemek için kural koymasına yer yoktur; hükümdarın da insanları zorlamasına ya da insanlara, ilişkilerini düzenleyen insanlar tarafından konmuş ilke ve kurallara uyma seçeneği tanımasına yer yoktur. Ancak kullarin fiilleriyle ilgili Kanun Koyucu'nun sözü olan Şeriat hükümleri Kur'an'da ve Sünnet'te gelmiştir ve bunların içinde, Arap dili ve Şer'i açısından (potansiyel olarak) farklı anlamlar taşıyan çok şey vardır. Bu yüzden insanların bu hükümleri anlamada ayrılması doğal ve kaçınılmazdır; anlayıştaki bu farklılık da ayrılıklara ve kastedilen anlamlardaki farklılıklara yol açar. Dolayısıyla, bir hükümde ayrılmış ve farklı görüşlerin ortaya çıkabilmesi için ayrı ve farklı anlayışların bulunması kaçınılmazdır. Elçi (ﷺ), Ahzâb Savaşı'nda şöyle buyurduğunda:

Allah (swt) is the One who legislates laws for the people, not the ruler, and He compels them and the ruler to follow them in their relationships, to restrict themselves by them and to prevent them from following (any) other (rules). Therefore there is no place for the human being to lay down rules to organise people’s relationships, nor any place for the ruler to compel people or give them an option to follow principles and rules laid done by human beings organising their relationships. However the Shari’ah rules, which is the speech of the Legislator related to the actions of the slaves, came in the Qur’an and the Sunnah and there is much with them that carries (potentially) different meanings according to the Arabic language and the Shar’a. So it is natural and inevitable that people differ in understanding them, and that this difference in understanding leads to the limit of separation and differences in the intended meaning(s). Therefore it is inevitable to have separated and different understandings so that due to this, there can be separated and differing opinions in one rule. When the Messenger (saw) said in the battle of the Allies:

Bazıları onun kastının acele etmek olduğunu anlayıp yolda ikindi namazını kıldı; diğer bazı insanlar ise cümlenin lafzî (kelimesi kelimesine) anlamını kastettiğini düşünerek ikindi namazını kılmadı ve Benî Kurayza'ya ulaşana kadar erteledi, orada kıldı. Mesele Resûlullah ﷺ'a ulaşınca, ikisinin de anlayışına göre hareket ettiği için her iki gruba da onay verdi. Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

Some people understood that he meant hurrying and they prayed Asr along the way, while (other) people understood he meant the meaning of the sentence (literally) so they did not pray Asr and delayed it until they reached Banu Quraydha where they then prayed it. When (the matter) reached the Messenger (saw), he consented to the two groups each (according to) their understanding. When the Messenger (saw) said:

İnsanlardan bazıları, onun (ﷺ) kastettiğinin doğru (sahih) bir namaz olmadığını anladılar; bu yüzden Fatiha okumanın namazın bir rüknü olduğunu ve onu okumayanın namazının geçersiz olacağını söylediler. Diğer bazı insanlar ise onun kastettiğinin "tam namaz" olduğunu anladılar; bu yüzden Fatiha okumanın namazın rüknü olmadığını, asıl rüknün Kur'an okumak olduğunu ve Fatiha okumayıp Kur'an'dan herhangi bir ayet okuyan kimsenin namazının sahih olacağını söylediler. Benzer şekilde, onun (ﷺ) şu sözü konusunda da ihtilaf ettiler:

People understood that he meant no correct (saheeh) prayer so they said that reciting the Fatiha is a pillar of the prayer such that the prayer of the one who does not recite it is invalidated. Whereas other people understood that he meant the complete prayer so they said that reciting the Fatiha is not a pillar of the prayer; rather, reciting the Qur’an is the pillar such that if one doesn’t recite the Fatiha but recites any ayah of the Qur’an then his prayer is correct. Similarly, they differed over his (saw) statement:

Bir grup, Müslüman bir kişi bir kâfiri öldürürse, bunun karşılığında (kısas olarak) öldürülmeyeceğini anladı.

A group understood that if the Muslim killed a disbeliever, he is not killed for it (in retaliation)

...ama örneğin hapis cezasıyla cezalandırılır, çünkü Resulullah'ın ﷺ şu sözü vardır:

but is punished, for example, by imprisonment since the Messenger’s (saw) statement

Açıkça onu öldürmemeyi belirtmektedir. Diğerleri ise onun harbi kâfir ile zimmi kâfir arasında ayrım yaptığını anlamıştır; bu nedenle, bir Müslüman zimmi kâfiri öldürürse, o Müslüman kısas olarak öldürülür. Aynı şekilde, antlaşmalı kâfir (kâfir muâhid) ile emân verilmiş kâfir (kâfir musta'man) için de durum böyledir; çünkü Resûlullah'ın ﷺ aynı hadisteki şu sözü bunu göstermektedir:

Is explicit in not killing him. Others understood that he distinguished between the belligerent disbeliever (kaffir harbi) and the pledged disbeliever (kaffir dhimmi) so the Muslim is killed for the covenanted disbeliever if he kills, and likewise the disbeliever under treaty (kaffir mu’ahid) and the protected disbeliever (kaffir must’aman) since the Messenger’s (saw) statement in the same hadith indicated this in his saying:

Hadisin anlamı şudur: Müslüman bir kâfir için öldürülmez, ahde bağlı kişi de bir kâfir için öldürülmez. Ahde bağlı kişi de bir kâfir olduğuna göre, "kâfir" kelimesinin "harbî kâfir" anlamına geldiği gerekir; yani ahde bağlı kâfir, harbî bir kâfir için öldürülmez. Dolayısıyla hadisin anlamı şudur: Müslüman harbî bir kâfir için öldürülmez, ahde bağlı kişi de harbî bir kâfir için öldürülmez. Bu anlayışa göre Müslüman harbî olmayan bir kâfir için öldürülür, ahde bağlı kişi de harbî olmayan bir kâfir için öldürülür. Ahde bağlı kişi bir kâfirdir ve onun, kâfir için öldürülmeyen Müslüman gibi olması, hadisteki "kâfir" kelimesinin zimmî değil, harbî kâfir anlamına geldiğini göstermektedir. Bunu, Allah Resûlü'ne (sav) bir Yahudi'yi öldürmüş bir Müslümanın getirildiği ve onun da öldürüldüğü rivayeti de desteklemektedir. Anlayıştaki bu farklılık hükümde de farklılığa yol açar. Aynı durum birçok ayet ve hadis için de geçerlidir. Bir hükümdeki görüş ayrılıkları, Müslümanın bunlardan birini benimsemesini zorunlu kılar; çünkü hepsi şer'î hükümlerdir ve Allah'ın bir kişi hakkındaki hükmü birden fazla olamaz. Dolayısıyla bunlardan birini benimsemek için belirli bir hükmü tayin etmek zorunludur. Bu nedenle Müslümanın şer'î hükümleri benimsemesi şarttır ve bir fiili gerçekleştirirken bundan hiçbir şekilde kaçış yoktur. Bir hükme göre amel etme yükümlülüğü, o hükmün farz, mendup, haram, mekruh ya da mübah olmasına bakılmaksızın, belirli bir hükmü benimsemeyi gerektirir. Bu nedenle her Müslümanın, müctehid olsun ya da mukallid olsun, halife olsun ya da olmasın, belirli bir hükmü benimsemesi farzdır. Müslüman belirli bir hükmü benimsediğinde, bu şer'î hüküm onun üzerinde Allah'ın hükmü olur ve yalnızca ona göre amel etmesi, insanlara bunu öğretmesi ve bunun üzerine dolayısıyla İslam'a davet etmesi onun için farz olur. Müslümanın bir hükmü benimsemesinin anlamı, ona göre amel etmesi, bunu başkalarına öğretmesi ve İslam'ın hükümlerine ve düşüncelerine çağırdığında buna da davet etmesidir. Müslüman belirli bir hükmü benimsediğinde, bu hüküm kendisi açısından bizzat Allah'ın hükmü hâline gelir ve üç durum dışında ondan ayrılması caiz değildir: Birincisi: Delilinin zayıflığı kendisine açık hâle gelir ve Allah'ın hükmünün, kendisine nispet edilen delilden daha güçlü bir delilin işaret ettiği hüküm olduğu ortaya çıkarsa. Bu durumda, benimsediğini bırakıp yeni görüşü benimsemesi, bu görüş artık kendisi için Allah'ın hükmü hâline geldiğinden, ona farz olur. İkincisi: Yeni görüşün, istidlalde kendisinden daha bilgili, istidlalde daha isabetli olan ya da Şeriat hakkında daha kapsamlı bilgiye sahip birisi tarafından benimsendiğini düşünmeye başlarsa. Bu durumda, benimsediğini bırakıp başka bir görüşü benimsemesi caizdir; çünkü meşhur sahabilerin, kendi görüşlerini bırakıp başkalarının görüşünü benimsediği sabittir. Ebu Bekir (ra), Ali'nin (ra) görüşünü benimseyip kendi görüşünü bırakmış, Ömer (ra) da Ali'nin (ra) görüşünü benimseyip kendi görüşünden vazgeçmiştir. Üçüncüsü: Müslümanların bakış açısını tek bir görüş üzerinde birleştirmek amaçlanırsa. Bu durumda Müslüman, benimsediği görüşten ayrılıp Müslümanların bakış açısını birleştirmek istediği görüşü benimsemesi caizdir; çünkü Osman'ın (ra), insanlardan Allah'ın Kitabı, Resulünün Sünneti ve kendisinden sonraki iki şeyhin, Ebu Bekir ve Ömer'in görüşleri üzerine biat almayı kabul ettiği sabittir. Sahabiler, onun ayrılıp Ebu Bekir ve Ömer'in benimsediğini benimsemesi yönündeki bu yaptığına rıza göstermişlerdir. Bu durumlarda Müslüman, benimsediğini bırakır ve başka bir şeyi benimser; bunların dışında, Şeriat her bir bireye hitap ettiği ve her Müslümanın içtihat veya taklit yoluyla ulaştığı şeyi benimsemesi gerektiği için, onu hiçbir şekilde bırakması caiz değildir. Bir kez benimsediğinde, Şeriat delilinin istisna ettiği durumlar dışında, benimsediği şeye bağlıdır.

Ve

And

Ve

And

yani, İmam ile halk arasındaki ilişkide devlete itaat vardır; İmam ile Allah (swt) arasında ise İmamın benimsediği şey, fiil bakımından Allah'ın onun üzerindeki hükmü olur. Ancak halkın İmamın emrine itaati, hükümlerde onun benimsediğine göre amel etme yükümlülüğü ve kendi görüşlerine ve benimsediklerine göre hareket etmemeleri, İmamın benimsediğini benimsemek sayılmaz. Bu, daha çok Halifenin emrine itaat ve benimsediğini fiilen uygulamaktır, benimsediğini kabul etmek değildir. Bu nedenle, Müslüman herhangi birinin hükümlerden benimsediği şeyi öğretmesi ve İslam'a davet ederken bunlara çağırması, İmamın benimsemesinden farklı olsa bile caizdir. Çünkü Sahabe'nin icmaı, Halifenin benimsediğine göre amel etme yükümlülüğü üzerinedir; öğretme veya davet üzerine değil, yalnızca fiile özgüdür. Nitekim Ebu Bekir (ra) malı Müslümanlar arasında, kimin erken Müslüman olduğuna bakmaksızın eşit olarak bölüştürürken, Ömer (ra)'in görüşü farklıydı; yani bir adamın İslam'a girişteki önceliğini ve diğer bir adamın geç kalmasını dikkate alıyordu. Bu konuda Ebu Bekir (ra) ile tartıştı, ama Ebu Bekir (ra)'in benimsediğine itaat etti ve kendi görüşünü benimsemeye devam etmedi. Halife atandığında ise Ebu Bekir (ra)'in görüşüne göre amel etmeyi geçersiz kıldı ve kendi görüşüne göre amel etti. Dolayısıyla Müslümanın görüşü benimsemesi ile Halifenin benimsediğine itaati arasında bir ayrım vardır. Halifenin benimsemesine itaat yalnızca ona göre amel etmeyi gerektirir, ona çağırmayı ya da onu öğretmeyi değil. Görüşü benimsemeye gelince ise, onu öğretmeyi, ona çağırmayı ve ona göre amel etmeyi kapsar. Bu nedenle siyasi grupların var olmasına izin verilmektedir, yani... Halife'nin benimsediği görüşlerden farklı görüşler benimseyen gruplar olsa da, bunlar da diğer Müslümanlar gibi, eylem yönünden, Halife'nin benimsediğine göre hareket etmekle ve başka bir şeye göre değil, yükümlüdür.

I.e. between him and the people is the obedience to the State, and between him and Allah (swt) is that what the Imam adopts becomes the rule of Allah upon him in respect of action. However, the obedience of the people to the Imam’s command, the obligation upon them to act according to what he adopted in the rules, and not acting upon their opinions and what they adopted is not considered an adoption of what the Imam adopted. It is rather obedience to his (the Khalifah’s) command and executing what he adopted in terms of action not the adoption of what he adopted. Therefore it is permitted for any Muslim to teach what he adopted of the rules and to call to them when he invites to Islam even if they differed from the Imam’s adoption. This is because the Ijma’a of the Sahabah is upon the obligation to act according to the Khalifah’s adoption not teaching or invitation (da’wah); it is specific to action. Thus we find that whereas Abu Bakr (ra) would divide wealth between Muslims equally without looking into who embraced Islam early or not, Umar (ra) had a different opinion which is (considering) a man and his precedence (in embracing) Islam and another man and his lateness. He debated Abu Bakr (ra) in this, but he obeyed what Abu Bakr (ra) adopted and remained adopting his opinion. When he was appointed Khalifah, he invalidated acting upon Abu Bakr’s (ra) opinion and acted upon his opinion. Therefore there is a distinction between the Muslim adopting the opinion and his obedience to what the Khalifah adopted. Obedience to the Khalifah’s adoption obliges acting upon it only and not calling towards it or teaching it. As for adopting the opinion, it is (for) teaching it, calling to it and acting upon it. Therefore it is allowed for there to exist political groups i.e. parties which adopt opinions different from those adopted by the Khalifah, but they are all like the rest of the Muslims, obliged in respect of action to act according to what the Khalifah adopted and nothing else.

Bu nedenle İmam'ın helal olanı haram kılması ya da haram olanı helal kılması, ya da bir hükmü kaldırması veya bir hükme göre amel etmeyi engellemesi caiz değildir; çünkü bu, her Müslüman için haram olduğu gibi Halife için de haramdır. Ayrıca "Müslümanların maslahatı şunu yasaklamayı gerektirir" denilemez; çünkü Allah, Müslümanların maslahatını belirli hükümlerle belirlemiştir. Halife gelip maslahatı bunların dışında bir şekilde görür ve bu hükümleri değiştirirse, bunları neshetmiş olur ki bu asla caiz değildir. Dolayısıyla "Müslümanların işlerini yürütmek, onları kendi içtihadına göre yönlendirmesine izin verdi" denilemez; çünkü Allah, Halife'ye Müslümanların işlerini Kitap ve Sünnet, yani Şeriat hükümleriyle yürütme yetkisini vermiş ve onun bu sınırlar içinde içtihat yapmasına izin vermiştir. Halife, açık bir nass bulunmayan, ancak kökleri genel bir nass ile gelmiş olan fer'i meselelerde içtihat eder; daha uygun ve daha yararlı gördüğünü seçmek için içtihat yapar. Allah'ın (swt) hükmünün bulunduğu konularda ise Halife'nin içtihadı için yer yoktur; aksine, Şeriat hükümlerini hiçbir ikame ya da değişiklik yapmadan olduğu gibi uygulamakla yükümlüdür. Evet, bir fiili mübah görebilir, ancak bu fiil, Şeriatın yasakladığı bir harama zorunlu olarak yol açıyorsa, örneğin belirli bir kitabın satışının halkı dinlerinde bozacağı ya da halk arasında fuhşun yayılmasına zorunlu olarak yol açacağı görülürse, onu önler. Bir fiili mübah görebilir, ancak bu fiil, Şeriatın ortadan kaldırılmasını emrettiği bir zarara zorunlu olarak yol açıyorsa, örneğin malların dükkanların önüne konmasının yolda geçenlerin yolunu kapatacağı ve yayanları rahatsız edeceği görülürse, bu durumda mübahı önler ve bunu yapana ceza verir. Ancak bu, helalin yasaklanması değildir; aksine, Şeriat kaidesinden çıkardığı bir Şeriat hükmünün uygulanmasıdır.

Therefore it is not permitted for the Imam to make the allowed (halal) forbidden (haram) or make the forbidden allowed, nor to abolish a rule or prevent acting upon a rule since this is haram for the Khalifah as it is haram for every Muslim. Nor should one say that the benefit of the Muslims requires forbidding such and such since Allah has specified the Muslims’ benefit by specific rules; if the Khalifah comes and views the benefit in other than these (rules), then he would have abrogated them which is never permitted. Thus one cannot say that taking care of the Muslims’ affairs has allowed him to direct them according to his ijtihad because Allah has allowed him to take care of the Muslims’ affairs by the Book and Sunnah i.e. the Shari’ah rules and allowed him to (perform) ijtihad within their limits. He does ijtihad in the secondary actions which have no explicit text but whose origins (usul) came with an explicit text which is general; he does ijtihad to choose what he sees as more suitable and beneficial. As for what came with the rule of Allah (swt) upon it, there is no place for the Khalifah’s ijtihad in this affair; rather he is obliged to execute the Shari’ah rules as they are without any substitution or change. Yes, he can view an action as allowed but it leads to a haram which the Shar’a forbade such as viewing that the exchange of a specific book would inevitably lead to corruption of the people in their deen or would inevitably lead to spreading debauchery among the people so he prevents it. He can see an action as allowed but it would inevitably lead to a harm which the Shar’a came obliging its removal such as seeing that placing goods before the stores would prevent people passing by the road in the road or annoy by passers so in this case he prevents the allowed and punish whoever does it. However this is not forbidding the halal but rather executing a Shari’ah rule he deduced from the shari’ah principle:

Ve prensip

And the principle

Ya da başka biri bunu çıkarsamış ve Halife de bunu benimseyip uygulamıştır. Bu durumda, Şeriat'ın uygulanması zorunlu bir hükmü olduğundan, Halife'nin bunu uygulaması vaciptir. Dolayısıyla o, haram olanı önlemiş olur, mubah olanı değil. Benzer şekilde, bir mesele veya hüküm, birçok ikincil eylemle yerine getirilebiliyorsa ve bunun aslına dair genel bir delil gelmişse, o hükmü veya meseleyi yerine getirmeye imkân veren bütün eylemler mubah eylemlerdendir. Buna, Halife'nin halkın görüşünü öğrenmesi ya da halkın, Meclisü'ş-Şura'da kendilerini kimin temsil etmesi gerektiğine dair görüşünü almasıyla yapılan, seçim kanunu olarak bilinen şey benzer. Tüm bu ikincil eylemler mubah eylemlerdendir; dolayısıyla Halife'nin bunlardan birini, diğerlerinin aksine, emretmesi caizdir ve bu durumda ona itaat etmek vaciptir. Bu durumda o, mubah bir eylemi zorunlu kılmamış ya da başka bir mubah eylemi yasaklamamış olur; aksine bir hüküm benimsemiş ve bir hükmü uygulamanın bir yolunu benimsemiş olur. Bu noktada, benimsediği hükümde ve ona götüren eylemde itaat etmek vaciptir, çünkü bu, hükmü takip eder ve tabi olan, tabi olunanın hükmünü alır. Buna benzer olarak bütün idari ve düzenleyici kanunlar da mubah bir eylemi zorunlu kılar; çünkü bu, Halife'nin benimsediği bir hükmün ardından gelen şeyi zorunlu kılmak gibidir ve bunu zorunlu kılmak, ondan başka her şeyi terk etmeyi, yani onu engellemeyi gerektirir. Tıpkı hükümleri benimsemek gibidir ve bu, Şeriat hükümlerinden değildir. O, mubah bir eylemi zorunlu kılmamış ya da başka bir mubah eylemi yasaklamamıştır; bilakis Şeriat'ın kendisine hükümleri benimseme ve bunları yerine getirmeye götürecek şeyi yapma konusunda izin verdiği şeyi yapmıştır. Bu üç durumda — haramın kapısını kapatmak, zarara yol açana engel olmak veya birçok yol arasından belirli bir biçimi zorunlu kılmak — Halife'nin şer'i hükümleri ve yetkisini benimsemeden bırakmadığı açıktır ve bunların her biri için bir delil vardır. Buradan, Halife'ye maslahat gerekçesiyle herhangi bir şer'i hükmü değiştirme yetkisi veren bir şey çıkmaz; aksine o, her konuda şer'i hükümlerin tamamına tümüyle bağlı kalmalıdır.

Or someone else deduced it and he (the Khalifah) adopted and executed it. In this case it is obliged upon him to do this as it is a Shari’ah rule which is obligatory to be executed. So he would have prevented haram and not what is allowed. Similarly, if there is a matter or a rule which can potentially be performed via numerous secondary actions for whose origin came general evidence, then in this case all the actions through which it is possible to perform the rule or matter are of the permissible actions. This is like the Khalifah reaching the knowledge of the people’s opinion, or their opinion concerning who should represent them in the Majlis Ash-Shura which is similar to what is known as the electoral canon. All these secondary actions are from the permissible actions, so it is permitted for the Khalifah to command with one of them in exception among the others, wherein obeying him is obligatory. In this case he would not have obliged a permissible action or prevented another permissible action, but would have adopted a rule and adopted a means by which to execute a rule. At this point, obeying him is obliged in the rule he adopted and the action leading to it since it follows the rule and the follower takes the rule of the followed. Similar to this are all the organizational and administrative canons as they are compelling a permissible action as it is compelling what follows a rule adopted by the Khalifah and compelling it requires leaving anything other than it i.e. preventing it. It is just like adopting rules and it does not come from the Shari’ah rules. He would not have obliged a permissible action or prohibited another permissible action, but rather he did of what the Shari’ah allowed him in adopting rules and what would lead to performing them. In these three situations: Preventing what leads to haram, or (preventing) what leads to harm, or compelling specific styles among many, the Khalifah has not left the Shari’ah rules or his competency from adoption and there is an evidence for each one of them. There is nothing here to legitimise and permit the Khalifah to change any Shari’ah rule under the pretext of benefit; rather he must completely restrict (himself) to all the Shari’ah rules in everything.

Görünüşe göre bu örnekten Resulullah (sav), mubah olan bir şeyi yasaklamış, yani mubahı haram kılmıştır; oysa olayın gerçeği böyle değildir. Asıl durum şudur: Resulullah ﷺ, mubah olan şeylerin içinden belirli bir fiili yasaklamıştır; mubah bir hükmü ya da mubah bir şeyi değil. Bu belirli fiil, Şer'in yasakladığı bir zarara kesin olarak yol açacaktı. Dolayısıyla Resulullah ﷺ, mubah bir eylemi yasaklamamış, Şer'in yasakladığı bir zararı, yani ordunun başına gelecek zararı doğuracak olanı yasaklamıştır. Bu, kuyudan su içmenin kesin bir zarara yol açacağını Resulullah ﷺ'nin bilmesi sebebiyle, o kuyudan su içilmesini yasaklamasıyla aynı durumdur. Benzer şekilde, yanında bir arkadaşı olmadıkça kimsenin yalnız başına çıkmamasını yasaklaması da, mubah olan şeyler arasındaki belirli bir fiilin yasaklanmasıdır. Bu belirli fiil de Şer'in yasakladığı bir zarara kesin olarak yol açacak niteliktedir. Bunun kanıtı şudur: Resulullah ﷺ'nin emrettiği kişiler, emredileni yerine getirmişlerdir; yalnızca Benî Sâide'den iki adam bunun dışında kalmıştır. Biri abdest bozmak için dışarı çıkmış, diğeri ise devesini aramaya gitmiştir. Abdest bozmak için çıkan kişi olduğu yerde yere yığılmış, devesini aramaya giden kişiyi ise rüzgâr alıp Tayyi'in iki dağına fırlatmıştır. Resulullah (sav)'a bu durum haber verildiğinde şöyle buyurmuştur:

It appears from this example that the Messenger (saw) prohibited the use of an allowed thing so he forbade an allowed thing, whereas the reality of the incident is not like this. Rather, its reality is that the Messenger prohibited a specific thing of the allowed things not an allowed rule or an allowed thing. This specific thing would inevitably lead to a harm for which a text came forbidding its occurrence. The Messenger (saw) knew that drinking water from this well would result in a definite harm such that what the Messenger (saw) did was not forbidding an allowed action but rather forbidding what would lead to a harm forbidden by Shar’a which is harm befalling the army. Similarly his prohibition of anyone going out alone except that he have a companion is the prohibition of a specific action of the allowed matters, a specific action which would definitely lead to a harm that is forbidden by the Shar’a. The evidence for this is that those people whom the Messenger (saw) commanded did what they were commanded except two men from Banu Sa’ida. One went out to relieve himself and the other went out searching for his camel. As for the one who went out to relieve himself he collapsed in his place and the one who went to find his camel, the wind carried him and cast him on the two mountains of Tayyi. When the Messenger of Allah (saw) was informed about this he said:

Sonra Allah'ın Elçisi, yere yığılan kişi için dua etti ve o şifa buldu; Tayy kabilesinin iki dağı arasına düşen kişiye gelince, daha sonra Tayy kabilesi tarafından Medine'de Peygamber ﷺ'in yanına geri getirildi. Bunun bir başka delili de şudur: Allah'ın Elçisi ﷺ Hicr'den geçerken yüzünü elbisesiyle örtmüş, devesini hızlandırmış ve şöyle buyurmuştur:

Then the Messenger of Allah made du’a for the one who had collapsed and and he was cured; as for the one who fell between the two Mountains of Tayyi, he was later brought back to the prophet (saw) in Madinah by the people of Tayyi. Another evidence for this is that when the Messenger of Allah (saw) passed by Al-Hijr, he covered his face with his cloth and spurred his camel and said:

Burada, mübah olan şeylerden belirli bir fiilin yasaklanması ile mübah olan bir fiilin yasaklanması arasındaki ayrımı belirtmek gerekir; bu, belirli bir şeyin yasaklanması ile mübah bir şeyin yasaklanması arasındaki ayrımdır. Mübah bir şeyin yasaklanması, fiilin Şer'i tarafından mübah kılındığı, sonra yöneticinin onda bir zarar bulunduğu iddiasıyla onu yasakladığı durumdur; örneğin dışarıdan mal ithalatı Şer'i tarafından mübah kılınmıştır, ancak yönetici ithalatına izin vermenin (iç) fabrikalara zarar verdiğini görür ve onu yasaklar. Bu, mübah bir fiilin yasaklanmasıdır ve bu asla yönetici için caiz değildir; çünkü Şer'i, onu mübah kıldığında, bunun faydalı mı yoksa zararlı mı olacağını bilmiş ve ona caizlik hükmünü vermiştir. Bunu yasaklamak caiz değildir, çünkü bu, her durumda geçersiz olan Şer'i hükmü kaldırmak anlamına gelir. Mübah olan şeylerden belirli bir şeyin yasaklanmasına gelince, bu, mübah konulardan birinin bir zarara yol açacağının, Şer'i'in yasaklamaya geldiği bir zarara yol açacağının kendisine görünmesi durumudur; bunun üzerine yönetici, o zararı kaldırmak için bu konuyu yasaklamanın doğru olduğunu düşünür. Örneğin yönetici, şeker ithalatının ülke içindeki şeker fabrikalarının kapanmasına ve iflasına yol açtığını, böylece ülkeyi şeker ithalatında kâfirlere bağımlı hale getirdiğini düşünür. Bu noktada yöneticinin, zorunlu ihtiyaçlarından biri konusunda kâfirlere bağımlılık ve yeterli olmama zararını Ümmetin tamamına karşı önlemek için şeker ithalatını engellemesi caizdir. Bu durumda bu mübah konuyu engellemek caizdir ve bu, mübah bir şeyi yasaklamak değildir; aksine mübah olan şey, yani ithalat, mübah kalmaya devam eder. Yasaklanan, mübah bir konu olan şeker ithalatıdır. Bu, Resûlullah ﷺ'in zararını bildiği belirli bir kuyudan su içilmesini yasaklamasına benzer; onun yasaklaması, mübah bir şeyi, yani suyun içilmesini yasaklamış olmadı. Ona su içmeyi yasaklamadı; onun yasakladığı, mübah olan şeyler arasındaki belirli bir şeydi, yani bu kuyudan içmekti. Buna göre, mübah olan eylemlerden belirli bir şeyi yasaklamak caizdir; ancak mübah olan bir şeyi yasaklamak asla caiz değildir.

Here we must note the distinction between forbidding a specific action of the allowed actions or forbidding a specific thing of the allowed things, and forbidding an allowed action or forbidding an allowed thing. Forbidding an allowed thing is where the action has been allowed by the Shar’a, then the ruler comes and forbids it on the pretext that there is a harm existing in it; such as importing goods from outside has been allowed by Shar’a but the ruler views that allowing importing causes harm to (internal) factories and forbids it. This is forbidding an allowed action which is never allowed for the ruler since the Shar’a knew, when it allowed it, that it would be beneficial or harmful and gave it the rule of permissibility. Forbidding it is not allowed as this would be abrogating the Shar’a rule which is void in all circumstances. As for forbidding a specific thing among the allowed things, this is when it occurs to him that one of the allowed matters would lead to a harm which the Shar’a came to forbid so the ruler considers it correct to forbid this matter to lift the harm. For instance, the ruler considers that importing sugar leads to closing and the bankruptcy of sugar factories within the country making it dependent upon the kuffar in importing sugar. At this point, it is allowed for the ruler to prevent importation of sugar to prevent the harm to the whole Ummah which is her dependency upon the kuffar for one of its necessities and it's the lack of sufficiency. In this case, it is allowed to prevent this allowed matter and it is not forbidding an allowed thing; rather, the allowed thing i.e. importing remains allowed. It is rather the forbidding of an allowed matter which is importing sugar. This is like the Messenger (saw) forbidding the drinking of water from a specific well in which he knew there was harm. His forbidding did not forbid an allowed matter i.e. he did not forbid water, but rather he forbade a specific matter of the allowed matter which is drinking from this well. Accordingly, forbidding a specific thing of the allowed actions is permitted whereas forbidding an allowed thing is never permitted.

Ve o (ﷺ) onu insanlarla karışmaktan men etti. Bu, mubah olanı yasaklamak değildir; bilakis zarara yol açacak bir fiili yasaklamaktır. Bunun sebebiyle, Ahmad'ın Târiq bin Hureyre yoluyla rivayet ettiği başka bir hadiste de şöyle gelmiştir:

And he (saw) prevented him from mixing with the people. This is not forbidding the allowed, rather it is forbidding an action which would lead to harm. Due to this, it has come in another hadith narrated by Ahmad via Tareeq bin Hurayra:

Bu şekilde, bunu takip eden kişiye, Resûlullah'ın (sav) hadislerinden bu konuda delil olarak neyin kullanıldığı açıkça anlaşılır; bunlarda mubah olan bir şeyin yasaklanması yoktur. Aksine, mubah olan şeyin belirli bir kısmının yasaklanmasıdır ve bu belirli kısım, Şeriatın yasakladığı bir zarara yol açmaktadır. Dolayısıyla bu, İmamın mubah olan şeylerden belirli şeyleri ve mubah olan fiillerden belirli fiilleri, eğer Şeriatın önlemek istediği bir zarara yol açıyorsa, engelleyebileceğine dair bir hüküm ve delildir. Sahabeden bazı olaylarla ilgili rivayet edilenlere gelince, onları takip eden herkes için açıktır ki onlar, harama yol açan veya Şeriatın önlemek istediği bir zarara yol açan mubah bir fiili yasaklamaktadırlar. Bazıları da, bir Şer'i hükmü veya Şeriatın kimi emrettiği, kimi yasakladığı bir meseleyi yerine getirmek için mubah bir fiili zorunlu kılmaktadırlar; örneğin üslupların benimsenmesinde olduğu gibi. Bu tür şeyler İmam için caizdir; örneğin Ömer'in (ra) divanları (kayıtları) derlemesi ve Osman'ın (ra) bir mushafı zorunlu kılması ve diğer bütün mushafları yakması gibi. Bu türdendir ayrıca Ömer'in (ra), Kur'an'dan uzaklaştırdığı zaman Sahabeyi hadis anlatmaktan men etmesi ve öne çıkan Sahabelerin fethedilen topraklara gitmek üzere Medine'den ayrılmasını engellemesi, böylece insanların onlarla büyülenmemesi ve onların da dünyayla büyülenmemesi içindir. Buna benzer olarak, valilerin, yöneticilerin ve Halifelerin hamur yoğuranları, terlerinin hamura düşmemesi için alınlarına sarıklarını koymaya, hiçbir şeyin hamura düşmemesi için burunlarına bir parça bez tutmaya ve koltuk altlarını tıraş etmeye zorlamaları da böyledir; Fıkıh kitaplarında gelen benzeri diğer şeyler de öyledir. Bunların hepsi şer'i bir kaide çerçevesine girmektedir.

In this way it becomes clear to the one following what is used as evidence in this matter from the Messenger’s (saw) hadith that there is no forbidding of an allowed (matter) in them. Rather it is forbidding a specific thing of the allowed thing, and this specific thing leads to a harm which the Shar’a came forbidding it. Therefore this is legislation and evidence that the Imam can prevent specific things from the allowed things, and specific actions of the allowed actions, this is if it leads to harm which the Shar’a came to prevent. As for what is narrated about the Sahabah regarding (certain) incidents, it is clear to anyone who follows them that they are forbidding an allowed (action) which leads to haram or leads to a harm which the Shar’a came to prevent, and some of them are compelling an allowed (mubah) action (in order) to perform a Shari’ah rule or a matter the Shar’a commanded some and prevented others such as the adoption in styles. This is allowed for the Imam, for eg; the compilation of the registers (diwan) by Umar (ra), and obliging one mushaf and burning all (other) mushafs by Uthman. Of this type is Umar (ra) obliging the Sahabah to stop (discussing the) hadith when this preoccupied them from the Qur’an, and his preventing the prominent Sahabah from leaving Madinah to the conquered lands so that the people are not enchanted by them and they are not enchanted by the world. Similar to this is what the governors, rulers and Khulafaa did in compelling those who knead dough to placing their turbans on their forehead so that their sweat does not fall in his dough, and to place a piece of cloth upon their nose so that nothing from it falls into the dough and shave their armpits so that nothing from it falls into the dough, and other similar things which came in the Fiqh books. All of them fall within the shari’ah principle

Ve şeriat ilkesi

And the shari’ah principle

Halife'nin, idarenin işlerine özen gösterme gerekçesiyle bir mubahı yasaklamasına veya bir haramı helal kılmasına izin verildiğine dair burada hiçbir şey yoktur. Bu nedenle yabancı anlayışa göre, yani kanunların sınırsız bir biçimde yöneticinin emirleri olduğu anlayışına göre, Halifenin emri bir şeriat hükmünü benimseyip bu hükmü zorunlu kılmadıkça, bu kanunlara uymak zorunlu değildir. Kanunlar, Halifenin şeriat hükümlerinden benimsediği şeylerdir. Ancak Halife, şeriat hükümlerini uygulamak için ilkelerden neyi uygun gördüyse onu, ya da Şâri'in talep ettiği fiil veya işleri, örneğin idari kanunları veya sistemleri emredebilir. Bu, benimsenen hükümleri izleyen üsluplar benimsemek sayılır ve bu kanunlar, Halifenin onları benimsediği için ve Yüce Allah'ın şu sözü kapsamında olduğu için uyulması zorunlu olan kanunlardır:

There is nothing here which indicates that it is allowed for the Khalifah to forbid a mubah or allow a haram under the pretext of taking care of the affairs. Therefore the canons according to the foreign understanding i.e. that they are the ruler’s commands in an unrestricted (manner) are not obligatory to be obeyed as long as the Khalifah’s command is not in adopting a Shari’ah rule and obliging this rule. The canons are what the Khalifah adopted from the Shari’ah rules. However, the Khalifah may command what he considered of the principles to perform the Shari’ah rules or the actions or matters requested by the Shar’a such as the administrative canons or systems. This is considered adoption of styles which follows the adopted rules and these canons are obligatory to be obeyed as the Khalifah adopted them and because they are within the statement of the Glorified:

Emir genel olarak geldiğinden, Şeriatın yasaklamaya gelmediği her şeyi kapsar.

Since the obedience came in general covering everything the Shar’a did not come to prevent.