30.7 Kiralanan Varlıklar
30.7 Hiring Assets
Eğer akit, evler, hayvanlar, arabalar ve benzeri şeylerin menfaatleri üzerine yapılıyorsa, o zaman akde konu olan şey, o şeyin menfaatidir ve karşılığında ödenecek ücretin takdiri, kiralanan şeyin menfaatine denk olan şeye bakılarak zorunlu olarak yapılır. Kiralama işlemi tamamlandığında, kiracı kiraladığı şeyin menfaatinden yararlanabilir; yani bir ev kiraladıysa içinde oturabilir, bir hayvan ya da araba ise ona binebilir. Kiracı, kiralanan şeyi teslim aldıktan sonra, aynı bedelle, daha fazlasıyla ya da daha azıyla başkasına kiraya verebilir. Bunun sebebi, kiralanan şeyi teslim almanın, menfaati teslim almanın yerine geçmesi ve onda tasarrufta bulunmasına izin verilmesidir; dolayısıyla bu üzerine yapılan akit caizdir. Ayrıca bu, sermaye ile yapılan caiz bir akittir. Ancak kiracı şeyi menfaat karşılığında kiraladığında, bu menfaatle aynı veya daha az olanını alabilir, fakat bu menfaatten fazlasını alamaz. Çünkü hakkından fazlasını ya da hak ettiğinden başka bir şeyi almasına izin verilmez. Bir hayvanı binmek için kiraladıysa, ona yük yüklemesi caiz değildir, çünkü binmek yük taşımaktan daha hafiftir. Bir arabayı belli bir mesafe için kiraladıysa, bunun için kiraladığından daha uzun bir mesafede onu kullanması caiz değildir. Bir evi içinde oturmak için kiraladıysa, evi oturmaktan daha fazla zarar verecek şekilde odun, demir ve benzeri şeyler için depo yapması caiz değildir. Kısacası, akit bir şey üzerine ve karşılığında yapılıyorsa bu satıştır; akit bir şeyin menfaati üzerine ve karşılığında yapılıyorsa bu kiralamadır. Buna göre akit yalnızca şeyin kendisi üzerine de yapılabilir; örneğin iyiliği ortaya çıkmış meyveli bir ağacı, meyvesini satmaksızın satmak gibi. Ayrıca akit şeyin menfaatiyle birlikte de yapılabilir; örneğin bir evi satmak gibi. Ve bu, ürünün kendisi üzerinde de olabilir; mesela iyiliği ortaya çıkmış bir ürünü satmak gibi, ve cismani olmayan faydanın kendisi üzerinde de olabilir; mesela bir evde oturmak gibi. Eğer bir şeyden sayılmayan bir fayda üzerine gelmişse, bu bir satış değil, kiralamadır. Nasıl ki bir şeyin alıcısı o şeye sahip olur ve tüm tasarruflarda onda tasarrufta bulunursa, aynı şekilde bir şeyin kiracısı da kiralamayla zilyet olduğu kiralanmış şeye sahip olur ve onu teslim aldığı anda her türlü tasarrufta bulunabilir. Bunun nedeni, şey kiralandığında onu teslim almanın, faydalarını teslim almanın yerini tutmasıdır; çünkü onda tasarruf etmesine izin verilmiştir. Bu yüzden ağacı üzerindeyken ürünü satmak gibi, üzerindeki akit de caizdir. Şeyin kiralanması tamamlandığında ve faydasını teslim aldığında, kiracı kiraladığı şeyin faydasındaki tüm şer'i tasarrufların sahibi olur, çünkü bu onun mülkiyetidir. Dolayısıyla onu takdir ettiği ücretle, ne kadara ulaşırsa ulaşsın, başkasına kiralayabilir. Nitekim onu 50'ye kiralayıp sonra 500'e kiraya verirse, bu caizdir; çünkü faydanın sahibidir ve dolayısıyla onu kiralama hakkına da sahiptir, kiraladığı bedele göre değil, kendi takdirine göre. Bu nedenle depolar, evler ve diğerleri için "Premium/Lease Premium" (devir bedeli) denilen uygulama da caizdir ve bunda bir sakınca yoktur. Bu uygulama, evi veya depoyu kendisinden kiralayanlardan, ilk kiracıya, hükmedilen ücretin üzerine belli bir miktar para ödemektir. Kiracı, kendisine kiralanmış olan evi veya depoyu, belirlenen ücret karşılığında ve kiraladığından daha fazla bir bedelle başkasına kiralayabilir. Bu caiz bir meseledir, çünkü sermaye ile yapılmış caiz bir akit olduğundan, kiraladığını daha az veya daha fazla bedelle kiraya vermesi ona caizdir; tıpkı satın aldığı malı teslim aldıktan sonra, aldığından daha yüksek bedelle satması gibi.