24. Öşür, Haraç ve Sulh (Barış Anlaşması) Toprakları
24. The Lands Of Ushr, Kharaj And Sulh (truce)
Ebu Ubeyd şöyle demiştir: "Görüyoruz ki Allah Resulü'nden (sav) ve ondan sonraki halifelerden gelen rivayetlerde, fethedilen topraklar hakkında üç kural vardır. Halkın İslam'ı kabul ettiği ve mallarının kendilerinde kaldığı toprak; bu, öşür arazisidir ve üzerlerinde başka bir yük yoktur. Belirli bir harac karşılığında antlaşmayla alınan toprak; bunlar üzerinde antlaşma yaptıkları şey vardır ve bunun ötesinde üzerlerine bir yükümlülük yoktur. Bir de zorla alınan ve Müslümanların hakkında ihtilaf ettiği toprak. Müslümanlardan bazıları, bunun yolunun ganimet yolu olduğunu, dolayısıyla beşe bölünerek taksim edildiğini söylemiştir. Böylece dörtte dördü onu fetheden kimseler arasında dağıtılır, geri kalan beşte biri ise Allah'ın (sbh) isim verdiği kimselere ayrılır. Bazıları ise bunun hükmünün ve üzerindeki tasarrufun İmam'a ait olduğunu söylemiştir. Eğer İmam uygun görürse, onu beşe ayırıp Allah Resulü'nün (sav) Hayber'de yaptığı gibi taksim edebilir. Eğer uygun görürse onu fey kılar, beşe ayırmaz ve taksim etmez, ancak Ömer'in Dicle ile Fırat arasındaki ve çevresindeki sevad arazisinde yaptığı gibi, kaldığı müddetçe genel olarak Müslümanlar için bir emanet kılar; bunu da yapabilir. Fetih yoluyla açılan toprakların kuralları bunlardır." (Ebu Ubeyd'in aktarımı burada sona erer.)
Abu Ubayd said: ‘We find that the traditions from the Messenger of Allah (saw) and the Khulafaa after him came regarding the conquest of lands with three rules: The land where people embraced Islam upon it so their property remains with them, and it is the land of ushr and there is nothing else in it upon them. And the land conquered by truce upon a specific kharaj, so upon them is what they made truce upon and nothing beyond that is obliged upon them. And the land taken by force which is the one Muslims differed upon. Some of them said that its way is the way of war booty (ghaneema) so it is divided into fifths and divided. So four-fifths becomes distributed between those who conquered it specifically and the remaining fifth for those named by Allah (swt). Some said that its rule and the consideration over it is for the Imam; if he sees that he divided it into fifths and divides it like the Messenger of Allah (saw) did in Khayber, then he can do that. And if he sees that he makes it booty (fai) so that he does not divide it into fifths and not divide it, but it becomes a trust for Muslims generally as long as it remains just as Umar did with the siwad (land between river Dajla and Euphrates and surrounding it) then he can do that. These are the rules of land which are opened by conquest’ (Abu Ubayds reference ends here).
İslam'da, Allah'ın Resulünü (sav) göndermesinden, Allah'ın yeryüzünü ve üzerindekileri miras alacağı güne kadar olan dönemde toprak, ya öşür arazisi ya da harac arazisi ya da antlaşma arazisidir. Öşür arazisine gelince, bu, üzerinde üretilen ürünlerden öşür (onda bir) ya da zekât olarak yarım öşür alınan topraktır; dolayısıyla öşürlü topraktır. Bu isim, toprağın üreticisinden zekât olarak alınan öşürle ilişkili olarak bu şekilde adlandırılmıştır.
The land in Islam from the time Allah sent His Messenger (saw) until the day Allah inherits the earth and those upon it is either the land of ushr or the land of kharaj or the land of truce. As for the land of ushr, it is the land from which ushr (tithe) is taken or half-tithe as zakat from what is produced from it so it is ushri land. It is named that in relation to the tithe taken from the produce(r) of the land as zakat upon it.
Bu, ilk olarak halkı İslam'ı benimseyerek İslam'a geçmiş olan her topraağı kapsar; tıpkı Medine-i Münevvere toprakları ya da Endonezya gibi. Resulullah ﷺ'ın zamanında ve ondan sonra gelen halifelerde Medine halkı, toprağın ürününden onda birlik ödemeyi zekât olarak kabul etmemiştir.
It includes every land whose inhabitants embraced Islam upon it originally like the land of Al Madinah Al-Munawwarah or Indonesia. The people of Madinah in the days of the Messenger (saw) and the Khulafaa after him did not except the tithe as zakat from the produce of the land.
Benzer şekilde, öşür arazisi, sakinleri İslam'ı Medine'de olduğu gibi orada kabul etmiş olsun ya da Mekke'de olduğu gibi zorla fethedilmiş olsun, bütün Arap Yarımadası'nı kapsar. Allah'ın Elçisi ﷺ, Mekke arazisini sakinlerine bırakmış, onlardan almamıştır. Yarımadanın geri kalanı için de durum aynıydı; yalnız Yahudilere ait olan kısım bunun dışındaydı. Bunun sebebi, Allah'ın Arap müşriklerinden İslam'dan veya kılıçtan başka bir şey kabul etmemesidir. Allah, Elçisi ﷺ'i onların arasından seçmiş ve Kur'an'ı onların diliyle indirmiştir; bu yüzden onu anlama ve kavrama konusunda en yetkin olanlar onlardır. Bu nedenle hepsine İslam'ı emretmiş, İslam'ı kabul etmeyen öldürülmüştür. Dinlerinde kalmalarına karşılık onlardan cizye almamıştır; böylece onları bu alçaklıktan yüceltmiştir. Başlarına cizye koymamış, topraklarına harac da uygulamamıştır. Bunun yerine, sakinleri orada İslam'ı kabul etmiş olsun ya da zorla fethedilmiş olsun, bütün Arap Yarımadası'nı öşür arazisi kılmıştır. Sakinlerini Müslüman yapmış ve Elçi ﷺ'e Yahudileri oradan çıkarmasını emretmiştir; öyle ki orada İslam dininden başka bir din kalmasın. Buna göre bu güne kadar Elçi ﷺ tarafından, ürünlerden alınan öşür dışında hiçbir zekât alınmamıştır.
Similarly the land of ushr covers all the Arabian Peninsula whether its inhabitants embraced Islam upon it like Madinah or it was conquered by force like Makkah. The Messenger of Allah (saw) left the land of Makkah to its inhabitants and he did not take it from them. This was the same for the rest of the peninsula except what was for the Jews. This is because Allah did not accept from the Arab polytheists except Islam or the sword. Allah chose His Messenger (saw) from among them and revealed the Qur’an in their language so therefore they are more capable to understand and comprehend it so He commanded them all with Islam and whoever does not embrace Islam is killed. He did not accept jizyah from them along with their remaining upon their religion so He honoured them above this humiliation. He did not accept jizyah upon their heads nor implements kharaj upon their lands; rather He made the whole Arabian Peninsula ushri land whether its inhabitants embraced Islam upon it or it was conquered by force. And He made its residents Muslims and commanded the Messenger (saw) to remove the Jews from it so that there does not remain within it except the deen of Islam. Accordingly there was no zakah taken except the tithe on the produce by the Messenger (saw) until this hour.
Muslümanların silah gücüyle fethettiği ve İmamın savaşçılar arasında taksim ettiği her toprak, Hayber toprağı gibi, öşür arazisine katılır ve öşür arazisi olur. Ya da İmamın bir kısmı üzerine onlar için tasdik ettiği toprak, Şam'da ve Humus'ta Müslüman ordusunun başına geldiği gibi. Ahvas bin Hakim rivayet eder: Humus'u fetheden Müslümanlar oraya girmediler, bunun yerine El-İrbid nehri üzerinde konakladılar ve orada yaşadılar. Bunun üzerine Ömer ve Osman onlar için hüküm verdi. Rivayet edildiğine göre, Allah (SWT) Müslümanlara Şam diyarında zafer verdiğinde ve Şam ile Humus halkıyla barış yaptıklarında, zaferlerini tamamlamadan oraya girmeyi istemediler ve Allah'ın düşmanına ağır katliamlar uyguladılar. Bunun üzerine El-Mizze ile Şaban çayırı arasındaki Bardi çayırında konakladılar. Muruc çayırının iki yanı Şam halkına ve onların ürününe tahsis edildi, onlardan başka kimseye değil; bu yüzden orada ikamet ettiler. Bu haber Ömer'e ulaştı ve onun için hüküm verdi; Osman da ondan sonra hüküm verdi. Bu toprak, sahiplerinden hiçbir zaman harac ödenmeden ayrılmadı; aksine, asıl olarak Müslümanların mülkü olduğu için öşür ödendi ve üzerine harac konulmadı.
All land conquered by Muslims by force of weapons and divided by the Imam between the fighters such as the land of Khayber is joined to the land of ushri and becomes ushri land. Or what the Imam confirmed for them upon a part from it as happened with the Muslims’ army in Sham and Homs. Al-Ahwas bin Hakeem narrated that the Muslims who conquered Homs did not enter it but rather encamped upon the river Al-Irbid and lived there, so Umar executed it for them and Uthman. As it is narrated that when Allah (swt) gave the Muslims victory over Bilad AsSham and they made peace with the people of Damascus and Homs, they disliked to enter it before completing their victory and inflicted severe massacres over the enemy of Allah. So they encamped in the meadow of Bardi between Al-Mizzah and the meadow of Sha’ban, and the two sides of the meadow of Muruj were permitted for the people of Damascus and its produce not for anyone of them so they resided therein. This information reached Umar and he executed it for them, and Uthman executed it after him. It never departed from its owners without kharaj in it; rather tithe was paid as it was owned by Muslims originally and no kharaj was imposed upon it.
Benzer şekilde öşür arazisine bağlanmıştır; çünkü öşrî arazi, zorla fethedilen ve sakinleri Müslümanlardan kaçıp bırakan veya fethedilen devletin, oradaki hükümdarlarının, ailelerinin ya da akrabalarının malı olan topraklardan, Halife tarafından insanlara tahsis edilen paylardır. Önceki şeyhlerden bazı Medineli kişilerden rivayet edildiğine göre, Ömer bin Hattab'ın (ra) divanında, Hüsrev'in ve Hüsrev ailesinin mallarından seçilen araziler, topraklarından kaçan veya savaş meydanında öldürülen herkesin arazileri, ayrıca her su birikintisi ve çalılıklar bulunmaktaydı. Ömer, bu topraklardan tahsis edilene pay verir ve bu topraktan öşür alırdı. Böylece bu arazi, devletin gücüyle fethedilmiş olmasına rağmen öşrî arazi hâline gelmiştir, çünkü sakinlerinin elinde kalmamıştır. Üzerine harac konulmamıştır; aksine Müslüman, Imam'ın kendisine tahsis etmesiyle bu araziye baştan sahip olmuştur.
Similarly attached to the land of ushr so that it because ushri land is the allotments allocated by the Khalifah to the people from the land conquered violently and its inhabitants left fleeing from Muslims or was owned by the conquered State, its rulers therein or their family or relatives. As it was narrated from some of the people of Madinah from the preceding sheikhs that it was found in the diwan of Umar bin Al-Khattab (ra) selected the properties of Khosroes and the family of Khosroes, everyone who fled from his land or was killed in the battlefield and every bog of water or thickets. Umar would allocate from this land to the one allocated and would take the tithe from it so it became ushri land even though it was conquered by the State’s power as it did not remain in the hands of its inhabitants. Kharaj was not imposed upon it; rather the Muslim owned it originally by its allocation to him by the Imam.
Benzer şekilde, İmam'ın henüz fethedilmemiş topraklardan birine ilişkin birini tahsis etmesi de geçerlidir; Allah (SWT) bu toprakları müminler için fethettiğinde, tahsis edilen kişiye ganimet olur. Bu, Peygamber ﷺ'in Tamim ed-Dari'ye Hibra, Hebron, el-Martum ve el-Halil'deki 'Aynun topraklarını tahsis etmesi gibidir. Tamim ed-Dari, halkıyla birlikte elçi olarak gönderildiğinde, Peygamber ﷺ'den bu bölgeleri, Allah (SWT) bunları Müslümanlar için fethederse kendisine vermesini istedi; bunun üzerine Peygamber ﷺ bunları ona tahsis etti ve bu konuda ona bir belge yazdı. Ömer (ra) bu belgeye şahit olanlar arasındaydı. Dolayısıyla Allah (SWT) bu toprakları Ömer'in (ra) zamanında Müslümanlara fethettiğinde, Tamim ed-Dari bunları Ömer'den (ra) istedi ve Ömer (ra), Allah'ın Elçisi ﷺ'in verdiği tahsisi yerine getirerek bunları ona teslim etti. Ayrıca, İmam'ın öşür arazisi olan ve sahipsiz kalan topraklardan halka tahsis ettiği arazilerle de benzerlik gösterir. Nitekim Allah'ın Elçisi ﷺ, Bilal bin Harith el-Muzeni'ye Medine'ye yakın ve öşür arazisi olan el-'Ameeq'in tamamını tahsis etmiştir.
Similarly what the Imam allocated to someone from the land not yet conquered, after Allah (swt) opens it for the believers then it becomes booty to the one it was allocated to. This is like the Messenger (saw)’s allocating to Tamim Ad-Dari the land of Hibra, Hebron, Al-Martum and ‘Ainun in Al-Khalil. When Tamim Ad-Dari was sent as an envoy with his people, he requested from him that he (saw) allocates him these areas if Allah (swt) opened them for the Muslims so he allocated them to him and wrote a book for him regarding that. Umar (ra) was among the witnesses upon that book so when Allah (swt) opened it for Muslims in the days of Umar (ra), he sought them from Umar (ra) and Umar (ra) handed it to him in fulfilment of the grant of the Messenger of Allah (saw). Also similar is what the Imam allocates to the people of the lands of ushr without owners, like the Messenger of Allah (saw) allocated Bilal bin Harith Al-Muzni the whole of Al-‘Ameeq which is the land close to Madinah and it is the land of ushr.
Ihya edilmemiş olan her boş arazi, insanlar tarafından herhangi bir şekilde ekilip işlenerek ihya edildiğinde, aynı şekilde öşür arazisi olması için öşür arazisine bağlanır; bu arazi Arap yarımadası veya Endonezya gibi öşür arazisinden olsun, üzerindekiler İslam'ı kabul etmiş olan bir topraktan olsun, ya da Irak, Şam, Mısır ve zorla fethedilen diğer topraklar gibi harac arazisinden olsun fark etmez. Cabir bin Abdullah'tan (ra) rivayet edilmiştir: Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu:
All uncultivated land which is revived by people via any type of cultivation is attached to the land of ushr so that it similarly becomes ushri land, whether it is from the land of ushr i.e. from the Arabian peninsula or Indonesia and any land whose inhabitants embraced Islam upon it or it were from the land of kharaj like the lands of Iraq, Sham, Egypt and other lands conquered by force. It has been narrated from Jabir bin Abdullah (ra) who said: The Messenger of Allah (saw) said:
"Kim ölü bir araziyi ihya ederse, o arazi onundur." (Tirmizî rivayet etmiştir).
"Whoever revives uncultivated land, then it is for him’” (narrated by Tirmidhi).
Ayrıca Said bin Ziyad yoluyla şöyle rivayet etmiştir: Peygamber ﷺ şöyle buyurdu:
He also narrated via the way of Saeed bin Zyad that the Prophet (saw) said:
"Kim ölü bir toprağı ihya ederse, o toprak onundur. Zalim bir kimsenin (‘ırk) hakkı yoktur." Note: The source hadith uses the Arabic term ʿirq (عِرْق), which I kept as written in the original transliteration "(‘araq)" since it is a term rather than a person's name. The phrase "ölü bir toprak" renders "uncultivated land" (arḍ mawāt). If you prefer the transliteration to match the original exactly, it would be "(‘araq)" in place of "(‘ırk)".
“Whoever revives uncultivated land then it is for him, and there is no right for the (‘araq) of the oppressor."
Bu tür topraklar tamamen öşrî topraklardır ve bunlardan, gökten yağan suyla sulanıyorsa ürünün onda biri, kuyulardan, nehirlerden ve sevâkîden (yer altı kanallarından) sulanıyorsa yarısının onda biri (yirmide biri) dışında bir şey vâcib değildir. Bu hüküm, sahipleri değişse bile değişmez ve ortadan kalkmaz; çünkü bu hüküm, üzerinde halkının İslâm'a girdiği bir toprak olması, aslında bir Müslümanın sahibi olması veya Arap Yarımadası'nda bulunması gibi niteliklerden dolayı sabit kalır. Bu nitelikler, topraklar bir Müslümandan bir kâfire geçse bile daimî olarak kalır ve ortadan kalkmaz. Bu vasıf, toprak üzerinde vâcib olmaya devam eder; dolayısıyla ürün üzerinden öşrü zekât olarak vermek de vâcib olmaya devam eder. Toprak ürün vermezse, üzerinde zekât yoktur. Buna göre, ekilmediği veya ticaret için kullanılmadığı sürece oturulan arsa üzerinde zekât yoktur; ticaret için kullanılırsa ticaret malı olur ve bu noktada ticaret malının zekâtı üzerine vâcib olur.
These types of land are all ushri lands, and it is not obliged upon them except the tithe of the produce if it is irrigated by water from the sky or half-tithe if irrigated from wells, rivers and (sawaqi). This does not change or alter even if the owners change because its attribute remains without change or alteration as it is a land whose people embraced Islam upon it or a Muslim owned it originally or it is in the Arabian Peninsula. These attributes remain perpetually without passing away even if it is transferred from a Muslim to a disbeliever. The attribute remains compulsory upon it so it remains obligatory to pay the tithe as zakat upon the produce. If it does not produce then there is no zakat upon it. Hence there is no zakat upon the residential land except it is farmed or if it is taken for trade then it becomes merchandise of trade; at this point, the zakat of trading merchandise is obliged upon it.
Ushri arazi, sahibinin mülküdür (yameen); sahibi, arazinin özüne ve faydalarına sahiptir ve satım, ticaret, rehin, hibe ve vakıf gibi her türlü tasarrufu bu arazi üzerinde yapabilir; tıpkı bunun mirasçılara intikal etmesi gibi. Sahibinin rızası olmadan bu araziler elinden alınamaz; devlet bunları elinden alırsa, arazinin özünün ve faydasının bedelini kendisine öder. Ancak İmam'ın bireylere tahsis ettiği araziler ve bireylerin üzerine elini koyduklarını gösteren herhangi bir işaretle çevredikleri araziler bunun dışındadır. Bu tür arazilerin üzerinden üç yıl geçtiği halde ihya, işletme veya ekim yapılmamışsa, arazi sahibinin elinden alınır ve devlet ona ne arazinin özünün ne de faydasının bedelini öder. Bunun sebebi, tahsis veya çevreleme yapılmasının amacını, yani araziden yararlanmayı ve onu ekip biçerek işlemeyi gerçekleştirmeyi üstlenmemiş olmalarıdır. Dolayısıyla bu topraklara hak kazanmamışlardır ve bu arazilere sahip olmaları bir işe yaramaz. Nitekim Ömer bin Hattab (ra), Bilal bin el-Haris el-Müzeni'nin Al-‘Ameeq arazisini, onu ekip işleyemediği sürece elinden almıştır. Ömer ona, Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) bu araziyi insanlardan çevrelemen için değil, sadece çalışman için sana tahsis ettiğini, bu yüzden gücünün yettiği kadarını al, geri kalanını iade et demiştir. Bilal ona, "Vallahi, asla bunu yapmam. Allah'ın Resulü (ﷺ) bana tahsis etti" demiştir. Ömer, "Vallahi, yapacaksın" demiş ve onun ekip işleyemediği kısmı hiçbir bedel ödemeden elinden almış ve Müslümanlar arasında paylaştırmıştır. Benzer şekilde Ömer'in minberde söylediği şu sözü de rivayet edilmiştir:
"Kim bir ölü araziyi ihya ederse, o arazi onundur. Zalimin (haksız yere arazi kaplayanın) hakkı ise üç yıldan sonra yoktur."
“Whoever revives a land, then it is for him. And there is no right for the encloser (muhtajir) after three years”
Ve şöyle dedi:
And he said:
"Kim üç yıl boyunca bir araziyi ekip biçmeden işsiz bırakırsa, sonra başka biri gelip onu ekerse, o arazi onundur."
“Whoever leaves land unemployed for three years without cultivating it, and another comes and cultivates then it is for him.”
Sahabe icmaı, üç yıl boyunca arazisini işlemeden boş bırakan kimseden bu arazinin alınıp başkasına verileceği hususunda oluşmuştur.
The Ijma’a of the Sahabah was contracted that whoever leaves unemployed his land for three years, it is taken from him and given to someone else.
Harac arazisine gelince, bu, Müslümanların ve ordularının gücüyle zorla fethedilen topraktır; ancak savaşçılar arasında taksim edilmez. Aksine İmam, toprağı sakinlerinin elinde bırakır ve üzerlerine harac koyar. Bunun aslı şudur: Umar bin Hattab (ra) zamanında Irak, Şam ve Mısır fethedildiğinde, Müslümanlar ondan, Allah Resulü ﷺ'ün Hayber'i taksim ettiği gibi bu toprağı aralarında taksim etmesini istediler. Toprağın taksimini isteyenlerin başında Bilal (ra), Abdurrahman bin Avf (ra) ve Zübeyr (ra) geliyordu. Ancak Ali (ra) ve Muaz (ra), Umar'dan (ra) toprağı taksim etmemesini istediler. Ebu Ubeyd'in "el-Emval" adlı eserinde rivayet ettiğine göre Muaz (ra), Umar'a (ra) şöyle demişti: Cibaye'ye geldiğinde Umar (ra) toprağı Müslümanlar arasında taksim etmeyi düşünüyordu; bunun üzerine Muaz (ra) ona dedi ki: "Allah'a yemin ederim ki bu, senin hoşlanmadığın şeye dönüşecektir. Eğer bugün toprağı taksim edersen, bu, insanların elinde büyük bir servet (ra'iy) olur; sonra helak olurlar, öyle ki toprak bir erkeğin ya da bir kadının mülkü hâline gelir. Sonra onlardan sonra, İslam'a engel olacak ve hiçbir şey bulamayan insanlar gelir. Bu yüzden ilk ve son nesli için geniş olacak bir yol düşünün." Bilal (ra) ve arkadaşları Umar'dan (ra) ısrarla istemekte direndiler; sonunda Umar (ra) şöyle dedi: "Ey Allah'ım! Bilal'e ve onun taraftarlarına karşı bana yeter ol." Umar, bu konuda Muhacirler ve Ensar ile istişare etti ve onlara şunu söyledi: "Görüşüm şudur: Toprağı elinde tutmalarına, üzerine harac koymalarına ve boyunlarına cizye vermelerini zorunlu kılmalarına karar verdim; böylece bu, Müslüman savaşçılar, aileleri ve ondan sonra gelecek nesiller için bir ganimet olsun. Şu sınır bölgelerini görüyor musunuz? Bunlara sıkı sıkıya bağlı adamların bulunması gerekir. Şam, Cezire, Kufe, Basra ve Mısır gibi bu büyük şehirleri görüyor musunuz? Bunları ordularla doldurmak ve onlar için maaş düzenlemek gerekir. Toprakları ve servetleri taksim edersem, bunlara nereden maaş ödenecek?" Hepsi şöyle dediler: "Görüş senin görüşündür." "Yaptığın ve düşündüğün şey ne kadar mükemmel!" Görüşü için, Haşr Suresi'nde gelen ganimet ayetiyle ve onların arasından olanlarla, onlara delil getirdi:
As for the land of kharaj, it is the land conquered by force by the strength of the Muslims and their army, but it is not divided between the fighters. Rather the Imam leaves it in the hands of its inhabitants and imposes kharaj upon them. The origin in that is that when Iraq, Sham and Egypt were conquered in the days of Umar bin Al-Khattab (ra), the Muslims requested him to divide it between them as the Messenger of Allah (saw) divided Khayber. The head of those requesting the division of the land were Bilal (ra), Abdurrahman bin Awf (ra) and Az-Zubayr (ra). However Ali (ra) and Muadh (ra) requested from Umar (ra) not to divided the land, and Muadh (ra) said to Umar (ra) as Abu Ubayd narrated in ‘Al-Amwal’ that Umar (ra) came to Al-Jibaya and he intended to divide the land between the Muslims so Muadh (ra) said to him: By Allah, this will become what you dislike. If you divide it today it will become a great asset (ra’iy) in the hands of the people then they will perish until it will lead to be owned by one man and woman. Then there will come after them people who will become an obstacle for Islam and they do not find anything, so look to a matter which will be spacious for their first and last. Bilal (ra) and his companions were severe in seeking from Umar (ra) until Umar (ra) said: ‘O Allah! Be sufficient for me against Bilal and his followers.’ Umar consulted the Muhajireen and Ansar in this, and of what he said to them was: ‘I viewed that I retain the land and place upon it kharaj and upon their necks jizyah to pay so that it becomes booty for the Muslims fighters and families and those coming after them. Do you see these frontiers? It is necessary to have men adhere closely to them. Do you see these great cities like Sham, Al-Jazeera, Kufa, Basra and Egypt? It is necessary to fill them with armies and arrange pay for them. From where would they be paid if I divide the lands and the assets? They all said: The opinion is your opinion. How excellent is what you did and what you considered.’ He deduced for them for his opinion with the ayat of booty which came in Surah Al-Hashr and among them:
"Ve onlardan sonra gelenler şöyle derler: 'Ey Rabbimiz! Bizi ve bizden önce iman etmiş olan kardeşlerimizi bağışla.'" [Haşr 59:10].
“And those who came after them say: O our Lord, forgive us and our brothers who preceded us in iman” [TMQ 59:10].
Bu âyetten şunu istidlal etti: Sahabe'nin oğullarından, tâbiîn'den ve onların tâbiîlerinden gelecek olanlar ile Kıyamet Günü'ne kadar sonra gelecek olanların bu ganimet üzerinde hakkı vardır.
He deduced from this ayah that those who would come from the sons of the Sahabah, the followers (tabi’in) and their followers, and those who would come after them until the Day of Judgement have a right upon this booty.
Buna göre Ömer'in, ordunun giderlerinin karşılanması, maaşların ödenmesi, Devletin işlerinin yürütülmesi ve muhtaçların her zaman bundan yardım alması için sürekli bir kaynağın oluşturulması gerektiği yönündeki düşüncesi ortaya çıkmaktadır. Bu harcamalar sona ermeyen, sürekli bir harcama gerektirmektedir. Dolayısıyla Haşr Suresi'nde gelen ganimet ayetine ilişkin düşünce ve anlayışı, fethedilen bir toprağın Müslümanlar arasında taksim edilmesini engellemeye ve onu halkının elinde bırakıp üzerine haraç koymaya yöneltmiştir; böylece bu toprak, Müslüman ordusunun ve onların yararının gerektirdiği harcamalar için sürekli bir ganimet olacaktır. Ömer'in (ra) toprakları Müslümanlar arasında paylaştırmamasına yol açan gerçek anlam budur. Bu anlam, Ömer'in şu sözünde ifade edilmektedir:
Accordingly, the consideration of Umar that the necessity calls for creating permanent spending from where expense are paid for the army, salaries are withdrawn, administering the State’s interest expended from it and needy persons are paid from it always. These expenses require permanent spending which does not end. So his thinking and understanding of the ayat of booty which came in Surah Al-Hashr guided him to prevent the division of a conquered land between the Muslims and to leave it retained in the hands of its inhabitants, and to impose kharaj upon them so as to become permanent booty to be expended upon the Muslims’ army and their benefit. This is the real meaning which lead Umar (ra) not to divide the land between the Muslims. This meaning is expressed in Umar’s statement:
"Ruhumun elinde olduğu Zat'a andolsun ki, fethettiğim her köyün arazisini (savaşçılar arasında) taksim ederdim; tıpkı Peygamber ﷺ'in Hayber arazisini taksim ettiği gibi. Ancak diğer Müslümanların yoksulluk içinde bırakılmasından korktuğum için, onu, aralarında gelirini paylaşacakları ortak bir hazine olarak bırakmayı tercih ediyorum." (Buhari rivayet etmiştir.)
‘By Him in Whose Hand my soul is, were I not afraid that the other Muslims might be left in poverty, I would divide (the land of) whatever village I may conquer (among the fighters), as the Prophet (saw) divided the land of Khaybar. But I prefer to leave it as a (source of) a common treasury for them to distribute it revenue amongst themselves’ (Narrated by Bukhari)
Buradan anlaşılıyor ki, harac arazisinin aslı bütün Müslümanlara aittir ve onlar için saklanmaktadır; bu arazinin sakinlerinin elinde kalması yalnızca Müslümanlar adına onu ekip işletmeleri ve bunun karşılığında üzerinden harac ödemeleri, onun faydalarıyla orada kalmaları ve onu işletmeleri şartına bağlıdır. Onlar arazinin aslının sahipleri değildir, ancak faydasının sahibi olmalarına rıza gösterilmiştir. Buna göre bazı Sahabilerin ve birçok ilim sahibinin görüşü, bu araziyi satın almamaktır; bunlar arasında Ömer (ra), Ali (ra), İbn Abbas (ra), Abdullah bin Ömer (ra), El-Evzai (ra) ve Malik (ra) vardır. El-Evzai şöyle demiştir:
From here it is understood that the neck of the land of kharaj is owned by all Muslims and it is retained for them; its remaining in the hands of its inhabitants is only to cultivate and exploit it on behalf of Muslims on condition of their paying kharaj upon it in return for their remaining with their benefits in it and their exploiting it. They are not owners of its neck but they have been consented upon owning its benefit. Accordingly it is the view of some Sahabah and many people of knowledge not to purchase this land; among them are Umar (ra), Ali (ra), Ibn Abbas (ra), Abdullah bin Umar (ra), Al-Awzai’ (ra) and Malik (ra). Al-Awzai’ said:
Müslüman yöneticiler, cizye arazisinin satın alınmasını yasaklamaktan geri durmadılar ve onların âlimleri bunu hoş karşılamıyorlardı.
‘The leaders of the Muslims did not cease prohibiting the purchase of the land of jizyah, and their scholars disliked it.’
Eş-Şa'bî, Utbe bin Ferkad'ın Fırat nehrinin kıyılarında bir arazi satın alıp oradan küçük bir sulama kanalı açmak istediğini rivayet etmiştir. Bunu Ömer'e (ra) bildirmiş, o da şöyle demiştir:
Ash-Sh’abi narrated that Utbah bin Farqad purchased land upon the river-banks of Al-Furrat to took from it a small channel of irrigation. He mentioned this to Umar (ra) and he said:
"Ondan kimden satın aldın?" dedi. O da: "Sahiplerinden." dedi. Muhacirler ve Ensar toplandığında, şöyle buyurdu: "Bunlar onun sahipleridir; peki sen onlardan bir şey satın aldın mı?" O da: "Hayır." dedi. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "O halde, onu satın aldığın kişiye geri ver ve paranı al."
‘From whom did you purchase it? He said: From its owners. When the Muhajireen and Ansar gathered, he said: These are its owners, so did you purchase anything from them? He said: No. He said: Then return it to the one you purchased it from and take your money.’
Kharaci arazinin zımmîlerden satın alınmasını hoş görmediler; çünkü arazinin boynu Müslümanlar için alıkonulmuştur ve zımmîlerden satın almak, Müslümanın harac ödemesine yol açar. Haracı bir zillet sayarak Müslümanlardan kaldırılması gerektiğini düşündüler; nitekim şöyle demişlerdir: "Kim harac kabul ederse, zillete ve boyun eğmeye razı olmuş demektir." Ancak bunun dışında görüş bildiren diğer Sahabe ve fakihler vardır ve onlar bunda bir sakınca görmemişlerdir. Nitekim bazı Sahabe, cizye alınan topraklardan satın almıştır. Rivayet edildiğine göre İbn Mes'ud, Dahkan'dan arazi satın almıştır. Es-Sevrî de şöyle demiştir: "Eğer imam, güç yoluyla ele geçirilen toprakların sahiplerini topraklarında bırakmışsa, bu kişiler (Müslümanlar) o toprakları miras alabilir ve satın alabilirler." Benzer görüş İbn Sîrîn ve el-Kurtubî'den de nakledilmiştir. İmam Ahmed'den de şöyle dediği rivayet edilmiştir:
They disliked the purchasing of the kharaji land from the people of dhimmah as its neck is retained for Muslims, and also purchasing it from the people of dhimmah will make the Muslim pay kharaj and they considered the kharaj as humiliation which must be removed from the Muslims until they said: ‘Whoever accepts kharaj has consented to humiliation and submissiveness.’ However there are other Sahabah and jurisprudents (fuqaha) who saw nothing (wrong) in purchasing just as some of the Sahabah purchased from the land of jizyah so it is narrated that ibn Masoud purchased land from Dahqan. And Ath-Thawri said: ‘If the Imam confirms the people of force in their lands, they inherit and buy them.’ Similar to this is narrated from ibn Sireen and Al-Qurtubi, and it is narrated from Ahmad that he said:
"Satın alma daha kolaysa, adam kendisine yetecek kadarını satın alır ve böylece insanlardan müstağni olur"
‘If purchase is easier, then the man purchases what is sufficient for him and makes him self-sufficient from the peop
Ele, toprağın gerçekliği üzerinde dikkatli bir inceleme yapıldığında, zorla fethedilen ve halkının üzerinde ikamet ettiği, bu toprak için harac ödemesi şartıyla, bu arazinin nesilden nesle, babalardan oğullara, Sahabeden veya herhangi bir Müslümandan hiçbir itiraz olmaksızın miras kaldığı görülmektedir. Bu, harac arazisinin de öşür arazisi gibi iskân edildiğine dair kesin bir delildir; ancak harac arazisinde miras kalan, onun sürekli faydasıdır; arazinin kendisi miras kalmaz, çünkü o, bütün Müslümanların ortak malıdır. Faydaya gelince, Ömer bin Hattab (ra), halkının bu arazinin sürekli faydalarına kıyamete kadar sahip olmasına rıza göstermiştir. Fayda mülk edinilir ve iskân edilir; faydanın sahibi, ticaret, rehin, vasiyet ve diğer her türlü tasarruf yoluyla onda tasarrufta bulunabilir.
By careful examination into the reality of the land conquered by force and which its inhabitants reside upon on condition that they pay kharaj upon it, it is witnessed that this land has been inherited by sons from the fathers, generation after generation, without (any) rejection from any of the Sahabah or any Muslim. This is definite evidence that kharaji land is inhabited like ushri land, except that what is inherited in kharaji land is its permanent benefit; its neck is not inherited as it is owned by all Muslims. As for the benefit, Umar bin Al-Khattab (ra) consented to its inhabitants owning its permanent benefits to the end of time. The benefit is owned and inhabited, and the owner of the benefit can dispose in it via all types of dispositions of trade, pledge, bequest and other types of dispositions.
Bu, meselenin ikinci yönüdür. Harac'ta zillet kesin olarak bulunmaz; zillet yalnızca hane reisi üzerindeki cizyede vardır. Çünkü arazinin haracı, yalnızca arazinin sahibi tarafından, arazi üzerindeki menfaatin mülkiyetine kendisine izin verilmesi karşılığında ödenir; bu sayede arazinin işletilmesi ve ondan faydalanılması kendisine kolaylaştırılmış olur. Buna göre, bir menfaat karşılığında ödendiği için, harajda zillet ve boyun eğme anlamı görülmez. Bir menfaat karşılığında zillet olmaz. Bir kişinin, bir evde oturma ya da bir dükkânda ticaret yapma menfaatine karşılık ödediği kira bedelinde herhangi bir zillet bulunmadığını görmüyor musunuz? Dolayısıyla arazi haracı yalnızca arazinin menfaatine sahip olma karşılığındadır, bu yüzden zillet sayılmaz ve harac arazisini satın alan kişiye de bir zillet isnat edilmez.
This is one aspect. As for the second, humiliation is not definite in kharaj but rather it is only in the jizyah on the head of the family because the kharaj of land is only paid by the owner of the land in exchange for consenting him in the ownership of the land’s benefit, thereby facilitating him to exploit the land and derive benefit from it. Accordingly it does not appear in it the meaning of humiliation and submissiveness as it is paid in exchange for a benefit. There does not exist humiliation in exchange for a benefit. Do you not see that the salary paid by a person in exchange for his benefiting with the residence of a house or trading in a shop, that there does not exist any humiliation within it? Accordingly the kharaj of land is only in exchange for owning the benefit of the land so it is not considered humiliation and hence no humiliation is attached to the one who purchases land of kharaj.