29.3 Peşin Ödemeli Satış (es-selem)

29.3 Peşin Ödemeli Satış (es-selem) - İslami Kişilik | Quran Course

"Selem" (salam), salaf kelimesinin iki fetha ile, ağırlık ve anlam bakımından eşit olan bir biçimidir. Bu, belirli bir süre sonunda teslim edilmek üzere, tanımlanmış bir malın bedeli olarak, peşin olarak ödenen bir tutarı ifade eder. Yani malı sonradan elde edecek olan kişiye, bir süre için avans olarak verilen para. Peşin alışverişli satış, satışın akdedilme biçimine göre ve "selem" ile "selef" kelimeleriyle akdedilen bir satış türüdür. Ayrıca "eslem" ve "eslef" biçimlerinin de kullanıldığı söylenir. Satışta geçerli olan şartların aynısı burada da dikkate alınır. İnsanlar selem ve tesliflerle işlem yaparlar, çünkü bunlara özellikle çiftçiler ve tüccarlar ihtiyaç duyar. Ürün ve meyve sahiplerinin, kendileri için ve bu ürünlerin gerektirdiği işleri tamamlamak için harcamaya ihtiyacı vardır. Para sıkıntısına düşebilir, bu yüzden henüz ortaya çıkmadan ürünlerini, akit meclisinde (meclisu'l-akd) hemen teslim aldıkları bir avans fiyat karşılığında satarlar; şart, belirlenen süre dolduğunda malın alıcıya teslim edilmesidir. Tüccar da, belirleyecekleri belirli bir süre için, bu malları yanlarında bulunmadan satar ve belirlenen süre geldiğinde malı teslim etme şartıyla bedeli akit meclisinde hemen teslim alır.

The “salam” is the “salaf” with two “fatha” in weight and meaning. It is the one who delivers present compensation for a described compensation as surety for a period i.e. advance money as price for a good he will possess after a time for a specific period. The advance credit sale is a category of sale which is contracted according to what a sale is contracted, and by the word “salam” and “salaf”. And it is (also) said “aslam” and “aslaf”. The same conditions are considered as in a sale. The transaction of people in salam and tasleef takes place because they are in need of it particularly the farmers and traders. The owners of crops and fruits need expenditure for themselves and upon it to complete what these crops and fruits require of work. Money could become scarce such that they do not have it, so they sell their produce before it emerges for an advance price which he takes possession of immediately in the contract session (majlis al-‘aqd) upon the condition of delivering the good to the buyer when the imposed period falls due. The trader would sell the goods not with them for a specific period which they would determine, and they take possession of the price immediately in the contract session upon condition of delivering the good when the imposed period becomes due.

Peşin ödemeli vadeli satışın caizliği Sünnet ile sabittir. İbn Abbas (ra) şöyle demiştir: Peygamber ﷺ Medine'ye geldiğinde, halkın meyvelerde bir yıl, iki yıl veya üç yıl için peşin satış yaptığını gördü. Bunun üzerine şöyle buyurdu:

The permissibility of advance credit sale is established by the Sunnah. It is narrated from ibn Abbas (ra) who said:

Bu, yiyecek maddelerinin caiz olduğuna delalet etmektedir. Yiyecek maddeleri ölçülmekten, tartılmaktan veya sayılmaktan hâli değildir; dolayısıyla bu hüküm, ölçülen, tartılan veya sayılan bütün yiyecek maddeleriyle ilgilidir. Tıpkı teslim alma (kabz) hükmünün, teslim alınması gereken şeyler bakımından bu maddelerle ilgili olması gibi ve tıpkı fazla oranda (ribâ'l-fadl) riba hükmünün, ölçü, ağırlık veya sayıda fazlalık olduğunda riba olması bakımından bu maddelerle ilgili olması gibi. Bu nedenle selem de, ölçülen, tartılan ve sayılan yiyecek maddesi olması bakımından bu maddelerle ilgilidir. Hadiste ölçülen şeylerin caizliğine dair bir ifade vardır, ancak sayılan şeyden söz edilmemiştir. Yiyecek maddelerinin caizliği üzerine icma, sayılan şeyi de selem kapsamına dahil etmektedir.

This indicates that foodstuff is permitted. Foodstuff is not devoid of being measured, weighed or counted so the rule is related to all that foodstuff which is measured, weighed or counted just like taking possession is related to it in its being of that which needs taking possession of and just as it is related to riba of excess (riba al-fadhl) in its being riba if there is excess in the measure or weight or count. So salam is also related to it in its being foodstuff which is measured, weighed and counted. In the hadith is a text upon the permissibility of the measured and the counted but it did not mention the counted (thing). The Ijma’a over the permissibility of foodstuff makes the counted (thing) included in the Salam.

Ancak peşin ödenen şeylerin, Cürani buğdayı, Birni hurması, Mısır pamuğu, Hint ipeği, Türk inciri gibi tanımının kesin olması ve Suriye sa'ı, Irak litresi, kilo ve litre gibi ölçü ya da ağırlıklarının kesin olması gerekir; yani ölçü ya da ağırlığın bilinmesi ve tarif edilmesi zorunludur.

However it is necessary that the things paid for in advance are exact in description like Jurani wheat, Birni dates, Egyptian cotton, Indian silk, Turkish figs and exact in measurement or weight like a Syrian sa’a, an Iraqi pound and the kilo and litre i.e. it is necessary that the measure or weight be known and described.

Tıpkı peşin ödenen mal cinsinin bilinmesinin zorunlu olması gibi, satımın da bir süreye bağlı olması ve bu sürenin bilinen bir süre olması gerekir. Selem hemen gerçekleşmez; bunun yerine Peygamber ﷺ'in şu sözü gereği sürenin bir şart olarak konulması zorunludur:

Just as it is obligatory for the category for which the advance is paid be known, similarly the sale must be for a period and it must be a known period. Salam is not valid immediately, but rather it is necessary that the period be made a condition due to the Prophet (saw)’s statement:

Bu, sürenin selemin geçerliliği için bir şart olduğunu göstermektedir. Ancak süre belirlenmemiş ve akdin hemen yerine getirilmesi söz konusuysa, bu durumda buna peşin vadeli satış denmez; çünkü onu selem ve selef yapan şey, karşılıklardan birinin öne alınıp diğerinin ertelenmesidir. Peygamber (ﷺ)'in "belirli bir süre için" sözü nedeniyle sürenin bilinmesi gerekir. Süreyi belirlemek, kendisinde ihtilaf bulunmayan bir süre için geçerlidir; mesela bir ay, bir yıl, altı ay ya da Kurban Bayramı'na veya Ramazan'a kadar gibi, bunda büyük bir farklılık olmayan belirli bir tarihe kadar. Aynı şekilde Hristiyanların Paskalya'sına ve oruçlarına kadar selem yapmak da caizdir, çünkü bu bilinmektedir ve ihtilaf etmez. Küçük bir farklılık ise bağışlanır. Yakın veya uzak bir süre arasında bir fark gözetilmeksizin her süre ertelenebilir. Ancak "süre" (ecel) kelimesinin, insanların bu kelime üzerindeki örfüne göre uygulanan bir delalet taşıdığı unutulmamalıdır. Eğer insanlar bir saati bu kapsamda saymıyor, bu durumun hemen teslim türünden olduğunu düşünüyorlarsa, bu durumda saat süre sayılmaz; ancak bir yılın süre sayıldığı gibi saati de süre sayıyorlarsa, o zaman saat de süre sayılır.

This indicates that the period is a condition for the validity of salam. However where it is immediate and no period is determined then it is not called advance credit sale because that which makes it Salam and salaf is the bringing forward of one of the compensations and delaying the other. It is necessary that the period be known due to the Prophet (saw)’s statement: “for a known period.” Specifying the period is only for a period which in itself does not differ such as a month, year, six months or to such and such date in a way that there is no great difference over it like Eid al-Adha or to Ramadhan. Similarly it is valid that the salam be for the Easter of the Christians and their fasting as this is known and does not differ. A minor difference is forgiven. Every period is allowed to be delayed until without difference between a nearby or a remote period. However the word “period” (ajal) has an indication which is acted upon according to the terminology of the people over its indication. If they consider that an hour is not considered therein but rather it is from the type of immediate (sale), and if they consider it a period thereupon the hour is considered a period like the year is considered a period.

Aynı şekilde, fiyatın bilinmesi gereklidir; çünkü Peygamber (sav)'in şu sözü vardır: "Öyleyse bilinen bir fiyat karşılığında peşin ödesin." Sözleşme meclisinde fiyatın hemen teslim edilmesi dışında buna izin verilmez. Dolayısıyla akidler, fiyatın tamamı teslim alınmadan ayrılırlarsa, bütün akit geçersiz olur. Bunun sebebi, Allah'ın Elçisi (sav)'in bize hitap ettiği Arapça'da selemin (peşin satışın), bir şey karşılığında bir şeyin verilmesi, yani sonradan alınacak bir mal için paranın önceden verilmesi olmasıdır. Dolayısıyla kişi sipariş ettiği şey için aslaf (peşin ödeme) yapmazsa, hiçbir şey için peşin ödeme yapmamış olur; sadece peşin ödeyeceğine dair söz vermiş olur. Fiyatın az ya da çoğunu ödemişse, peşin satış teslim aldığı kısımda geçerli, teslim almadığı kısımda geçersizdir. Satıcının alıcıdan fiyatı teslim alması, selemin geçerliliği için bir şarttır. Satış sırasında satılan malın mevcut olması ise şart değildir. Selem, akit yapılırken mevcut olan ve olmayan şeylerde, yanında malı bulunan ve bulunmayan kişilerle de caizdir. Bunun sebebi, Peygamber'in Medine'ye geldiklerinde insanların bir ya da iki yıllık meyve için peşin ödeme yapmalarıdır. Bilinmektedir ki meyveler bu süre boyunca kalmaz ve Elçi onlara bir ya da iki yıl için bunu yasaklamamış, aksine bunu onlar için onaylamıştır. Bu nedenle, teslim edilecek malın bedelini, mal var olsun ya da olmasın, belirli bir süre sonrasına, süre sayılabilecek bir zamanda ödemek caizdir. Ancak fiyatta aşırı aldatmacanın bulunmaması bir şarttır; hatta fiyatın, malın teslim tarihine değil, ertelenen süreye benzer şekilde akit sırasındaki piyasaya göre olması zorunludur. Bunun sebebi, selemin bir satış olduğu ve bütün satışlarda aşırı aldatmacanın yasak olmasıdır; dolayısıyla selem de bunun içine girer. Tıpkı peşin bir mal için vadeli bir bedel karşılığında aşırı aldatmayla satışın haram olması gibi, vadeli teslim edilecek bir malı peşin bir bedel karşılığında aşırı aldatmayla satmak da caiz değildir; bu nedenle selemde aldatma haramdır. Selemde aldatma ortaya çıkarsa, hükmü satımdaki aldatmanın hükmüdür; aldatılan kimse için bir seçim hakkı vardır. Dilerse akdi feshedebilir, dilerse akdi gerçekleştirebilir. Gerçek malın değeri ile satın alındığı bedel arasındaki farkı almaya da hakkı yoktur. Ancak bu seçim hakkı iki şarta bağlıdır. Birincisi, akdin yapıldığı anda bilginin bulunmamasıdır. İkincisi, insanların aldanmadığı türden bir aşırı fazlalık veya eksiklik olmamasıdır. Açık aldatma, tüccarın takdiriyle değerlendirilir; dolayısıyla tüccarların aldatma saydığı şey aldatmadır, saymadıkları ise aldatma değildir.

Similarly it is necessary that the price be known due to his (saw) statement: “Then let him pay in advance for a known price.” It is not permitted except that the price be handed over immediately in the contract session, so if the contractors separate before the entire price is taken possession, then the whole contract is invalidated. This is because advance sale in the Arabic language with which the Messenger of Allah (saw) addressed us is something being given for something i.e.. Money is given in advance for a good taken afterwards. So if one does not pay for what he ordered in advance (aslaf) then he has not paid in advance for anything; he has merely promised that he will pay in advance. Were he to pay some of the price, whether a little or most of it, then the advance sale is valid in what he gave possession of and void in what he did not give possession of. The seller taking possession of the price from the buyer is a condition for the validity of Salam. As for the existence of the sold good during the sale, it is not a condition. Salam is permitted in what is present and what is not present when the Salam is contracted, and with the one who has something with him and the one without anything. This is because the Prophet came to Madinah; they would pay in advance for fruits for a year or two. It is known that fruits do not remain for this period and the Messenger did not prohibit them from one year or two but rather consented upon that for them. Hence it is permitted to pay the price of the good to be delivered after a specific period considered a period, whether the good exists or not. However it is a condition that there should not be in the price excessive fraud; rather it is obligatory that the price be according to the market during the sale contract similar to the deferred period, not the delivery of the good. This is because the Salam is a sale and excessive fraud is forbidden in all sales so the Salam in included within it. Just as it is haram for a good to be taken possession of immediately for a deferred price via excessive fraud, similarly it is not permitted to sell a good to be taken possession of in the future for a price to be taken possession of immediately via excessive fraud, therefore fraud in salam is haram. If fraud appears in the Salam then its rule is the rule of fraud in sale; for the deceived, there is an option. If he wishes, he can annul the sale and if he wishes he can execute it. It is not for him to take the difference between the price of the real good and the price with which it is bought. However this option is established upon two conditions. Firstly, the absence of knowledge at the time of the contract. Secondly, the deceitful surplus or deficit which the people are not deceived with. Clear fraud is evaluated by the evaluation of the trader so what they consider is fraud develops into and what they do not, is not