Bir konuda bir âlimden fetva istemek, o konuda ondan hüküm vermesini istemek demektir. Sahabenin ve Tâbiînin fetvaları, insanlara açıkladıkları hükümlerdir. Allah'ın hükmünü bilmek farz olduğundan, müctehid olsun olmasın, Şer'î hükümleri başkalarına öğretebilecek kimselerin bulunması gerekir; bu kimselerin hükümleri delilleriyle birlikte öğretmesi ya da delilsiz öğretmesi fark etmez. Hükümleri öğreten kişinin müctehid olması şart koşulmadığı gibi, Müslüman olan kimseden de delilleri açıklamasının şart koşulmadığı için, bir hükmü bilen ve o hükmü iyice kavrayan kimsenin bunu başkalarına öğretmesi caizdir. Ayrıca insanlara Şer'î hükümler hakkında fetva verecek veya bunları bizzat öğretecek kimsenin müctehid olması şart koşulmadığından, bir müctehidin hükmünü bilen müctehid olmayan biri, bu hükmü ilan etmese bile onun taşıyıcısı olduğu için, o hükümle fetva verebilir. Bu iş bakımından âlim ile diğer kimseler arasında fark yoktur; hadis rivayetinde olduğu gibi. Hadis nakleden kişinin âlim olması şart olmadığı gibi, bir Şer'î hükmü başkalarına aktaran kişinin de âlim olması şart koşulmaz. Dolayısıyla müctehid olması şartının bulunmadığı, min bâbi'l-evlâ (daha evla olarak) geçerlidir. Yine de aktardığı hükmü açık ve doğru biçimde bilmesi şarttır, çünkü hükmü kesin ve doğru şekilde kavramayan kişi onu başkalarına düzgünce aktaramaz. Aynı şekilde, insanlara Şer'î hükmü öğreten veya fetva veren kişinin onlara delili öğretmesi ya da iletmesi şart değildir; aksine, yalnızca Şer'î hükmü aktarmakla yetinmesi ve delili zikretmemesi kendisine caizdir. e, kişinin, delilleri kendisine açıklamadan, şer'î hükmü fetva olarak vermesi ve insanlara öğretmesi caizdir. Ancak, onlara aktardığı şeyin bir şer'î hüküm olduğunu veya başka birinin, yani belirli bir müçtehidin istinbatı (çıkarımı) olduğunu açıklaması gerekir. Fakat bir görüşü aktarır ve onlara şöyle derse:
And he sought a legal opinion from an ‘alim regarding an issue means he requested him to give a legal opinion about it. The legal opinions of the Sahabah and the Tabi’een are the rules they clarified to the people. And since having knowledge of Allah’s rule is a fard, there must be people, whether mujtahids or not who can teach the Sharī’ah rules to others, irrespective of whether they teach the people the rules with or without the evidences. Since it is not stipulated that the one who teaches the rules should be a mujtahid, just as it is not stipulated for the Muslim who teaches others to clarify the evidences, it is allowed for someone who knows a hukm to teach it to others when he becomes conversant about that hukm. Furthermore, because it is not stipulated for the one who gives legal opinions to people regarding the Sharī’ah rules or teaches them himself to be a mujtahid, on the contrary it is permitted for a non-mujtahid, who is acquainted with the Sharī’ah rule of a mujtahid to deliver a legal opinion using that hukm because he is a carrier of the hukm even if he does not declare about this. In performing this action there is no difference between an ‘alim and others, such as in the reporting of ahadīth. Just as it is not stipulated that the transmitter of a hadīth be an ‘alim it is not stipulated either for the one who conveys a hukm Shar’i to others to be an ‘alim. So it is by greater reason (min bab al-awla) that there should be no stipulation for him to be a mujtahid. Even though it is stipulated that he should know the hukm that he conveys in a clear and accurate manner since he cannot convey it to others if he is not precise and unable to convey it properly. Likewise, it is not stipulated for the person who teaches people the hukm Shar’i or gives them legal opinions to teach them the evidence or convey it to them, Rather it is allowed for him to limit himself just to conveying the hukm Shar’i without quoting the evidence. i.e, it is permitted for him to give fatwa with the hukm Shar’i and teach it to people without clarifying them the evidence. However, he is required to explain to them that what he transmits to them is a hukm Shar’i or the inference (istinbat) of someone else i.e, of a certain mujtahid. However if he conveys an opinion and he says to them:
‘Bu benim görüşüm’ diyen ya da onlara bir görüş aktarıp ‘Bu hükümdür, çünkü falan müctehid şöyle şöyle demiştir’ diyen kimsenin aktardığı şey Şer‘î bir hüküm sayılmaz, çünkü bir müctehidin sözü Şer‘î bir delil değildir. Müctehidin sözünü bir hükmün delili olarak kullanmak, o şeyin Şer‘î hüküm niteliğini geçersiz kılar. Ancak hükmü bir müctehidin istinbatına (çıkarımına) dayandırıyorsa, delilini açıklamasa bile bu bir Şer‘î hükümdür.
‘This is my opinion’ or he conveys to them an opinion and says: ‘This is the hukm because so and-so mujtahid said such and such thing’, what he imparts is not considered a Sharī’ah rule since the statement of a mujtahid is not a Sharī’ah evidence. Using their speech as an evidence for a hukm invalidates its status as a hukm Shar’i. However, if he ascribes the hukm to a mujtahid’s deduction then it is a Hukm Shar’i even if he does not expound the evidence.
Bu, Sahabe döneminde yaygın bir uygulamaydı. İnsanlar müçtehitlere başvurup şer'î hükümlerde onların görüşlerine uyarlardı. Aralarındaki âlimler, sorulara delile işaret etmeksizin cevap verirdi ve bunu yapmaları yasaklanmamıştı. Sahabeden hiçbiri buna itiraz etmedi. Böylece Sahabe arasında, avamın delil zikredilmeksizin bir müçtehidi takip etmesinin caiz olduğu konusunda icma oluştu; ayrıca Allah'ın hükümlerini delilini öğrenmeden ve öğretmeden öğrenmenin ve öğretmenin caiz olduğu konusunda da icma oluştu. Avam (‘ammi) ile müttebi‘ bu konuda aynıdır. Bunlardan herhangi birinin diğerinden fetva istemesi ve doğru anladığı şer'î hükmü diğerine öğretmesi caizdir; delilini bilse de bilmese de. Çünkü bir hükmü öğrenen kişi, o hüküm hakkında bilgili sayılır ve dolayısıyla başkalarına öğretmesi caizdir. Ancak avam, bildiğini öğrendiği gibi aynen aktarmakla yetinir. Müttebi ise bildiğini öğretir ve bildiğine göre fetva verir; çünkü içtihadın tanınmış ilimlerinden bir kısmına sahiptir, hükümleri kavrar ve onları nasıl öğreteceğini ve bunlarla nasıl fetva vereceğini bilir. Yine de hükümleri öğrenmek ve bunlarla fetva vermek, öğretene veya müftüye taklit yapmak anlamına gelmez. Bu, yalnızca bir hükmün aktarılması veya öğrenilmesi sayılır. Taklit, hükmü istinbat eden kişiye yapılmalıdır; onu öğreten veya ona göre fetva veren kişiye değil. Bununla birlikte, şahide kıyasen öğretenin de âdil olması şart koşulmuştur; yani Şeriat'e aykırı bir günahı açıkça işlemeyen biri olmalıdır. Çünkü şahit bir olayı haber verir, öğretmen de Allah'ın hükmünü haber verir. Dolayısıyla ikisi de bir şeyi haber vermektedir ve bunun için güvenilirlik (‘adâlet) şarttır. Ayrıca Allah, Müslümanlara fâsık (günahkâr) bir kimsenin haberini kabul etmelerini yasaklamış ve bunu araştırmalarını emretmiştir. O şöyle buyurmuştur:
This was common practise in the time of the Sahabah. The people used to seek legal opinions from the mujtahidin and follow them in the Sharī’ah rules. The learned among them used to respond to their questions without alluding to the evidence and they were not forbidden from doing that. None from the Sahabah objected. Thus it became an ijma’ (consensus) amongst the Sahabah on the legality of a layman following a mujtahid without mentioning the evidence, it was also an ijma’ on the permissibility of learning the rules of Allah and teaching them without learning or teaching the evidence. The layman (‘ammi) and the follower (muttabi’) are the same with regards to that. It is allowed for any one of them to seek verdicts from the other and teach the hukm shar’i he correctly understands to the other whether he knew the evidence or not. This is because anyone who gains knowledge of a hukm is considered to be knowledgeable about that hukm. So it is allowed for him to teach it to others. However, the layman (‘ammi) limits himself to conveying what he knows exactly as he learnt it. As for the follower (muttabi’) he teaches what he knows and he gives verdicts according to what he knows because he possess some of the recognised disciplines in Ijtihād, He comprehends the rules and he knows how to teach them and how to give legal opinions with them. However, learning the rules and giving opinions with them does not constitute making Taqlīd to the teacher or the mufti. This is considered only as the giving of opinions or learning a hukm. Taqlīd should be made to the one who deduced the hukm and not the one who teaches it or gives verdicts by it. However, it has been stipulated that the teacher, in analogy to the witness, be just i.e, without manifesting any transgressions in the Sharī’ah. Since the witness informs about an incident and the teacher also informs about the hukm of Allah . So both inform about something, for which trustworthiness (‘adala) is a stipulation. Also, Allah has forbidden the Muslims to accept the statement of a fasiq (transgression) and ordered them to check it. He said: