İslam akaidi (itikat), Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve Ahiret gününe, ayrıca kadere, yani hayırlı ve hayırsız olanın Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'dan olduğuna olumlu inanç (iman) ile oluşur. İmanın anlamı, gerçeğe uygun olan ve delile dayanan kesin tasdiktir (tasdik-i cazim); çünkü delili olmayan tasdik iman değildir. Delile dayanmadan kesinlik olamaz. Delil yoksa kesinlik de olmaz; bu durumda yalnızca rivayetlerden biri olan bir haberin tasdiki olur ve iman sayılmaz. Dolayısıyla bir şeyin kesin olması, yani iman kapsamına girmesi için delile dayanan tasdik zorunludur. Bu nedenle, iman olmak isteyen her şey için delilin bulunması vazgeçilmezdir; delil bulunması, sahih ya da bozuk olmasına bakılmaksızın imanın temel şartıdır.

The Islamic ‘aqīdah (creed) is imān (positive belief) in Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, His Angels, His Books, His Messengers and the Day of Resurrection and in al-qadā’ wa‘l-qadar, the favourable and unfavourable being from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ. The meaning of imān is definitive confirmation [tasdeeq jazim] which conforms to the reality and results from evidence, because confirmation which has no evidence is not imān. There can be no definitive confirmation except on the basis of evidence. Thus if there is no evidence there can be no definitiveness [jazm]; it will be confirmation only of a report from amongst the reports, and will not be considered imān. Hence, confirmation on the basis of evidence is indispensable for something to be definitive, that is, for it to constitute imān. The presence of evidence is thus indispensable for everything all that seeks to be (a part of) imān, making the presence of evidence a foundational condition for imān, irrespective of it being sound or corrupt.

Delil, aklî veya naklî olabilir. Delilin niteliğini belirleyen şey, Müslümanın ona iman etmesi gerekip gerekmediğini doğrulamak için incelenecek konudur. Konu duyu organlarıyla algılanabiliyorsa, delili kesinlikle aklî olacak, naklî olmayacaktır. Duyularla algılanamıyorsa, delili naklî olacaktır. Naklî delilin kendisi de delil olduğu, yani duyularla kurulduğu için duyu algısının kapsamına girer. O halde, naklî delilin iman için uygun bir delil olarak sınıflandırılması, onu aklî bir delille delil olduğu kanıtlanmasına bağlıdır.

Evidence [dalīl] can be either rational [aqlī] or textual [naqlī: lit. transmitted]. What determines the nature of the evidence is the subject to be examined to confirm whether or not the Muslim should have imān in it. If the subject is sensorially perceivable by the senses, its evidence will definitely be rational and not textual. If it is not sensorially perceivable then its evidence will be textual. Since the textual evidence itself is established through the senses, i.e, that it is evidence, it too falls under sense-perception. Then the categorisation of evidence as a textual proof fit for imān is invariably dependent upon proving it as evidence through rational proof.

İslam akâidinin iman edilmesini gerektirdiği konular incelendiğinde, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'a iman etmenin akli delille elde edildiği görülür; çünkü konusu, duyularla algılanabilen ve ulaşılabilen maddi varlıkların bir Yaratıcısının bulunması meselesidir. Buna karşılık meleklere iman, naklî delille elde edilir; çünkü meleklerin varlığı duyularla kavranamaz, ne melekler ne de onların varlığına işaret eden herhangi bir şey duyularla algılanabilir değildir. Kitaplara gelince, bunlar şöyle incelenir: Kastedilen Kur'an'a iman ise, delili akli'dir; çünkü Kur'an, her çağda, mucizeliliği gibi duyularla algılanabilir durumdadır. Eğer kastedilen Tevrat, İncil ve Zebur gibi diğer kitaplara imansa, delilleri naklîdir; çünkü bu kitapların Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ tarafından indirilmiş olması her çağda algılanabilir değildir. Bu kitapların vahiy olduğu, ancak kendilerine indirildiği peygamberlerin hayatı boyunca, onların getirdiği mucizeler aracılığıyla algılanabilmiştir. Bu mucizeler, peygamberlerin zamanının sonunda sona ermiştir; yani onlarla birlikte bulunanların zamanından sonra duyularla algılanamazlar. Bunun yerine, bu kitapların Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'dan olduğunu ve peygamberlere indirildiğini bildiren haber nakledilmiştir. Dolayısıyla delilleri akli değil naklîdir; çünkü akıl, bu kitapların Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın kelamı olduğunu, mucizeliliklerini duyularla her çağda kavrayamaz.

Upon examining the matters that the Islamic ‘aqīdah (creed) demands imān in, one finds that imān in Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, is achieved through rational proof, because its subject: the existence of a Creator for the tangible perceivable beings, is perceivable and accessible by the senses. As opposed to this, imān in the angels is achieved through textual proof because the existence of angels cannot be appreciated by the senses, neither the angels themselves nor anything that indicates their existence is sensorially perceivable. As for imān in the Books, they are examined: if what is meant is imān in the Qur’ān, then its evidence is rational because the Qur’ān is sensorially-perceivable as is its miraculousness [i’jāz], in all ages. If it is imān in the other Books such as the Taurāh, the Injīl and the Zabūr, then its evidence is textual because the fact that these Books are (revelation) from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ is not perceiveable in all ages: it was only perceivable during the life of the Messengers to whom it was revealed, through the miracles they brought. These miracles terminated at the end of their time; i.e they are not (sensorially) perceivable after the time of those who accompanied them. Rather the report informing that they were from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and were revealed onto the Messengers was transmitted. So their evidence is textual and not rational because of the intellect’s inability to comprehend in all ages their miraculousness sensorially that they were the speech of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ.

İmân'ın tüm Peygamberlere dair kısmı şuna benzer: Muhammed صلى الله عليه وسلم'e iman için delil akli niteliktedir; çünkü Kur'ân'ın Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın kelamı olduğu ve bize Muhammed ﷺ tarafından iletildiği duyularla erişilebilir bir gerçektir. Dolayısıyla Kur'ân'ı idrak etmek, Muhammed ﷺ'in Allah'ın Resûlü olduğunun anlaşılmasına götürür. Bu, her çağda ve her nesil için geçerlidir. Diğer tüm Peygamberlere iman için ise delil naklîdir; çünkü onların peygamberliklerinin delili olan mucizeleri, yalnızca kendi zamanlarında yaşayanlar tarafından algılanabilir. Onlardan sonra gelenler, bugüne ve Kıyamet kopuncaya kadar gelecek olanlar, bu mucizeleri idrak edemezler ve dolayısıyla onların peygamberliği hakkında duyularla algılanabilir bir delil yoktur; bu nedenle delil akli değil, naklîdir. Efendimiz Muhammed ﷺ'in peygamberliğinin delili, yani mucizesi olan Kur'ân ise duyularla algılanabilir ve erişilebilirdir; dolayısıyla delil akli niteliktedir. Ahiret Günü'ne dair delil naklîdir, çünkü Kıyamet Günü duyularla algılanamaz. Duyularla erişilebilir hiçbir şey ona işaret etmez; bu nedenle onun için akli bir delil yoktur, delili naklîdir. Kadâ ve kader'e gelince, delili akli niteliktedir. Çünkü kadâ iki konuyla ilgilidir: Birincisi, mevcut düzende takdir edilmiş olan şeydir ve delili akli niteliktedir, zira Yaratıcı ile bağlantılıdır. İkincisi, insanın kendi iradesinden kaynaklanan veya istemeyerek başına gelen fiilleridir. Bu, duyularla erişilebilen ve algılanabilen bir şeydir; dolayısıyla delili akli niteliktedir. Kader ise insanın harekete geçirdiği şeylerin nitelikleridir; örneğin ateşin yakması ve bıçağın kesmesi gibi. Bu sıfatlar duyularla erişilebilir ve duyusal olarak algılanabilirdir. Dolayısıyla al-qadar'ın delili akli niteliktedir.

Imān in all of the Messengers is comparable to this: the evidence for the imān in the Messenger Muhammad صلى الله عليه وسلم is rational because the fact that the Qur’ān is the speech of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and that it was conveyed to us by Muhammad صلى الله عليه وسلم is accessible to the senses; thus one’s perception of the Qur’ān leads to the realisation that Muhammad صلى الله عليه وسلم is the Messenger of Allah صلى الله عليه وسلم. This is viable in all ages and for all generations. As for the Imān in all the other Prophets, its evidence is textual because the evidence of their prophethood are their miracles which are not perceivable to other than those who lived in their times. As for those who came after them until the present and until the establishment of the Hour, they cannot perceive those miracles and thus no sensorially-perceivable proof of their prophethood is available regarding them; thus the evidence of their prophethood is not rational but textual. The evidence of the prophethood of our Master Muhammad صلى الله عليه وسلم, his miracle, is perceivable by and accessible to the senses: the Qur’ān; thus the evidence is rational. 14 The Islamic ‘Aqīdah As for the evidence for the Day of judgement, it is textual, because the Day of Resurrection is not sensorially perceivable. Nothing accessible to the senses indicates it; thus no rational proof is available for it, rather its proof is textual. As for al-qadā’ wa‘l-qadar its evidence is rational because al-qadā’ is associated with two matters: first, that which is determined of the existing system and its evidence is rational since it is linked with the Creator, and the second matter being man’s action that originate from him or occur to him against his will. It is a thing accessible to the senses and is sensorially perceivable; thus its evidence is rational. Al-qadar is the attributes of things, activated by man, such as burning by fire and cutting of a knife. These attributes are accessible to the senses and are sensorially-perceivable. Thus the evidence of al-qadar is rational.

Bu, İslam akîdesinin (inanç esaslarının) delil türüyle ilgiliydi. Akîdenin her unsuru için özel delile gelince, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın varlığına delil her şeyde görülmektedir. Duyularla algılanabilen, akılla kavranabilen şeylerin var olduğu kesindir. Bu şeylerin kendileri dışındaki şeylere bağlı olduğu da kesindir. Dolayısıyla onların bir Yaratıcı tarafından yaratılmış olması da kesindir, çünkü muhtaç olmaları yaratılmış olduklarını gösterir: muhtaç oluşları, kendilerinden önce bir şeyin varlığına işaret eder; dolayısıyla onlar ezelî [azalî] değildirler. Burada, bir şeyin başka bir şeye bağlı olduğu, "hiçbir şeye" değil, denilmemelidir; dolayısıyla şeyler birbirini tamamlar, ama bütünüyle bağımsızdırlar, denilmemelidir. Çünkü buradaki delilin konusu belirli bir şeydir; bir kalem, bir sürahi veya bir kâğıt parçası gibi. Delilin amacı, bu kalemin, bu sürahinin veya bu kâğıt parçasının bir Yaratıcı tarafından yaratıldığını ispatlamaktır. Şeyin, kendisi olarak, kendisinden başka bir şeye bağlı olduğu açıktır; bağlı olduğu bu "başka şeyin" kim olduğuna bakılmaksızın. Şeyin bağlı olduğu bu "başka şey"in o şeyden farklı olduğu, duyusal gözlemle kesindir. Bir şey başka bir "başka şeye" bağlı olduğunda, onun ezelî olmadığı, dolayısıyla yaratılmış olduğu sabit olur. Ayrıca, bir şeyin, kendisi olarak, madde olduğu ve maddeye bağlı olduğu, dolayısıyla kendisine bağlı olduğu ve kendisinden başka bir şeye bağlı olmadığı, bu yüzden de (gerçekte) bağımsız olduğu da söylenmemelidir. Bu söylenmemelidir; çünkü bir şeyin madde olduğunu ve maddeye bağlı olduğunu kabul etsek bile, maddenin bu bağlılığı, maddenin kendisine değil, maddeden başka bir şeye bağlılıktır. Bu böyledir, çünkü madde türünden bir varlık, başka bir madde türünden varlığın bağımlılığını tamamlayamaz; bu bağımlılığın tamamlanması için maddeden başka bir şeye ihtiyaç vardır. Dolayısıyla madde kendisine değil, başka bir şeye bağlıdır. Örneğin su, buhara dönüşmek için ısıya ihtiyaç duyar. Isının da madde, suyun da madde olduğunu kabul etsek bile, ısının sadece bulunması suyun dönüşmesi için yeterli değildir; dönüşümün gerçekleşmesi için belirli bir miktarda ısı gerekir. Dolayısıyla su, bu belirli miktarda ısıya bağlıdır. Bu miktarın büyüklüğü suyun dışındaki ve ısının dışındaki bir şey tarafından, yani maddenin dışındaki bir şey tarafından belirlenir ve madde buna uymaya zorlanır. Böylece madde, kendisi için bu büyüklüğü belirleyen şeye bağlıdır ve dolayısıyla maddeden başka bir şeye bağlıdır. Demek ki maddenin maddeden olmayana bağlılığı kesin bir gerçektir; bu nedenle madde muhtaçtır ve bir Yaratıcı tarafından yaratılmıştır. Öyleyse duyularla algılanabilen, akılla kavranabilen bütün şeyler bir Yaratıcı tarafından yaratılmıştır.

This has been regarding the type of evidence required for the Islamic ‘aqīdah (creed). As for the specific evidence for each element of the ‘aqīdah (creed), then the evidence for the existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ is exhibited in everything. That sensorially-perceivable comprehensible things exist is a definite matter. That these things are dependent on things other than themselves is also a definite matter. Thus that they are created by a Creator is a definite matter since their being in need means that they are created: their neediness indicates to the existence of something before them; so they are not eternal [azalī]. It should not be said here that a thing is dependent on some other thing, not on a ‘non-thing’, therefore things are complementary to each other but in their totality they are independent; this should not be said because the subject of the evidence here is a specific thing such as a pen, a jug or a piece of paper etc; the evidence is intended to prove that this pen or jug or piece of paper is created by a Creator. It is clear that the thing as it is, is dependent on something other than itself, irrespective of that ‘other’ on which it depends. That this ‘other’ on which the thing depends is other than the thing is definite through sensorial observation. When a thing is dependent on some ‘other’, it is established as not eternal: thus it is created. Nor should it be said that a thing as it is, is matter and is dependent on matter, thus being dependent on itself and not on something other than itself, and thus (in reality) is independent. This should not be said because even if we concede that a thing is matter and depends on matter, this dependence by matter is dependence on something other than matter not dependence on matter itself. This is so because an entity of matter alone cannot complement the dependence of another entity of matter; rather something other than matter is needed for this dependence to be complemented, and thus matter is dependent on something else and not on itself. For example, water in order to transform into vapour needs heat. Even if we conceded that heat is matter and water is matter, the mere availability of heat is not adequate for water to transform; a specific amount of heat is needed for transformation to take place. So water is dependent on this specific amount of heat. The magnitude of this amount is imposed by other than the water and other than the heat, that is, by other than matter, and matter is compelled to behave according to it. Thus matter is dependent on that which determines the magnitude for it and so it is dependent on other than matter. Hence the dependence of matter on non-matter is a definite fact; thus matter is needy, being created by a Creator. Therefore all sensorially perceivable comprensible things are created by a Creator.

Yaratıcının başlangıcı olmayan, ezeli olması gerekir; çünkü ezeli olmasaydı, bir Yaratıcı değil, bir yaratılmış olurdu. Dolayısıyla Yaratıcı olmak, zorunlu olarak ezeli olmayı gerektirir. Yaratıcı zorunlu olarak ezelidir. Yaratıcı olabileceği düşünülen varlıklar incelendiğinde, Yaratıcı olabilecek tek varlıkların Madde, Tabiat ya da Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ olduğu açıktır.

The Creator has to be eternal with no beginning, because if He were not eternal, He would be a creation not a Creator; thus being a Creator invariably requires being eternal. The Creator is necessarily eternal. Upon examining the things that might be considered as being the Creator, it is clear that the only beings which could possibly be the Creator are Matter, Nature or Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ.

Madde'nin Yaratıcı olduğu görüşüne gelince, bu görüş yukarıda açıklanan sebeplerle yanlıştır; çünkü madde, şeylerin dönüşümünün gerçekleşmesi için onlara ölçülerini/miktarlarını belirleyen Zat'a bağlıdır. Dolayısıyla madde ezelî değildir ve ezelî olmayan bir şey Yaratıcı olamaz. Tabiat'ın Yaratıcı olduğu görüşüne gelince, bu da yanlıştır; çünkü Tabiat, şeylerin bütünü ve evrendeki her şeyin bu sisteme uygun davranmasını sağlayan düzendir. İslam Kişiliği Cilt 1, 15

As for matter being the Creator, then this is false because of what has been explained (above) that matter is dependent on the one who determines for it the proportions/magnitudes in order for the transformation of things to occur; hence it is not eternal and that which is not eternal cannot be a Creator. As for Nature being the Creator, then this too is false, because Nature is the collection of things and the system that regulates them such that every thing in the universe behaves in accordance with this system. The Islamic Personality Vol.1 15

Bu düzenleme yalnızca sistemden kaynaklanmaz, çünkü düzenlenecek şeyler olmadan sistem de olmazdı. Düzenleme şeylerden de kaynaklanmaz, çünkü şeylerin yalnızca var olması, zorunlu ve kendiliğinden bir sisteme yol açmaz; varlıkları da bir düzenleyici olmaksızın düzenlenmelerine sebep olmaz. Düzenleme, şeylerin ve sistemin toplamından da kaynaklanmaz, çünkü düzenleme, hem sistemi hem de şeyleri zorunlu kılan belirli bir durumun dışında gerçekleşmez. Şeylerin ve sistemin bu belirli durumu, düzenlemeyi mümkün kılan şeydir. Bu belirli durum, şeylere ve sisteme dayatılmıştır ve düzenleme yalnızca onunla uyum içinde gerçekleşebilir. O, şeylerden, sistemden ya da ikisinin toplamından kaynaklanmaz; dolayısıyla onların dışındaki bir şeyden kaynaklanır. Böylece, kendisine dayatılmış bir durum uyarınca olmadıkça işleyemeyen Tabiat bağımlıdır ve bu yüzden ezeli değildir; ezeli olmayan ise Yaratıcı olamaz. O halde şunu sonuçlarız: Yaratıcı, zorunlu olarak Ezeli olma sıfatına sahip olandır. O, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰdır.

This regulation does not come from the system alone, because without the things to be regulated there would be no system. Nor does it come from the things because the mere existence of things does not inevitably and spontaneously result in a system; nor does their existence cause them to be regulated without a regulator. Nor does it come from the sum of the things and the system, because regulation does not happen except in accordance with a specific situation that compels both the system and the things. This specific situation of the things and the system is what makes regulation possible. The specific situation is imposed on the things and the system and regulation can happen only in accordance with it. It does not come from the things or from the system or from the sum of the two; hence it comes from something other than them. Thus Nature, which cannot function except in accordance with a situation that is imposed on it, is dependent, and thus it is not eternal and that which is not eternal cannot be a Creator. We conclude then that the Creator is He who has a necessary attribute of being Eternal. He is Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ .

Allah'ın varlığı, o hâlde, duyularla algılanabilir ve kavranabilirdir; çünkü algılanabilir, kavranabilir şeylerin Yaratıcı'ya olan bağımlılığı, O'nun varlığına delalet eder. İnsan, Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın yaratıklarını derinlemesine düşündüğünde, evreni yakından incelediğinde ve zamanı ve mekânı kavramaya çalıştığında, bu canlı âlemler karşısında çok küçük bir zerre olduğunu görecektir. Ayrıca bu pek çok âlemin belirli yollara ve kurulmuş yasalara göre işlediğini de görecektir; bundan dolayı bu Yaratıcı'nın varlığını tam olarak idrak edecek, O'nun birliğini kavrayacak ve büyüklüğü ile kudreti kendisine apaçık olacaktır. Gündüz ile gecenin birbirini takip etmesinde, rüzgârların değişiminde, denizlerin, nehirlerin ve göksel yörüngelerin varlığında müşahede ettiği her şeyin, Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın varlığına, birliğine ve kudretine dair akli delil ve açık işaretlerden başka bir şey olmadığını anlayacaktır. Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ şöyle buyurmaktadır:

The existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ then is perceivable and comprehensible by way of the senses, because the dependence on the Eternal by the perceivable comprehensible things indicates the existence of the Creator. When man deeply reflects on the creatures of Allahالله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and examines closely the universe and attempts to comprehend time and place, he will see that he is a very minuscule particle in relation to these animated worlds. He will also see that these many worlds are all functioning in accordance with specific ways and established laws; from this he will fully realise the existence of this Creator and comprehend His Unity and His Grandeur and Capability shall be made plain to him. He will realise that all he witnesses of the contrast between day and night, of the change of the winds, the existence of the seas, rivers and celestial orbits, are nothing but rational proofs and expressive signs of the existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and of His Unity and Power. He الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

Ve,

And,

Böylece Allah'ın varlığını kavrayan akıldır ve imana ulaşmak için başvurulan araç da odur. Bu nedenle İslam, aklın kullanılmasını zorunlu kılmış ve Allah'ın varlığına iman konusunda onu delil [hükm] saymıştır. Dolayısıyla Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'ın varlığının delili akli'dir.

Thus it is the intellect which comprehends the existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and it is the means taken to arrive at imān. Hence Islam obligated the use of the intellect and deemed it the evidence [hakm] regarding imān in the existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ. Thus the proof of the existence of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ is rational.

Ezeli olduğunu ve başlangıcı olmadığını savunanlar, yani dünyanın kadîm (ezelî) olduğunu ve başlangıcı olmayan bir biçimde var olduğunu öne sürenler ile maddenin de ezelî olup başlangıcının bulunmadığını iddia edenler; dünyanın kendinden başka bir şeye bağlı olmadığını, bilakis kendi kendine ayakta durduğunu söylerler. Çünkü bu dünyada var olan her şey maddenin farklı biçimlerinden ibarettir; hepsi maddedir. Onun bir kısmının diğer bir kısmına bağımlılığı, gerçekte bağımlılık değildir. Bir şey kendisine bağlı olduğunda bu bağımlılık değil, kendinden başkasından bağımsızlıktır. Dolayısıyla madde, kendi kendine ayakta durduğu için ezelî ve başlangıcı olmayandır; yani dünya, ezelî, kendi kendine ayakta duran ve kendinden başkasından bağımsız olandır.

As for those who advocate the timelessness [qadm] of the world and that it is eternal with no beginning, and those who claim that matter is eternal, having no beginning; they say that the 16 The Islamic ‘Aqīdah world is not dependent on other than itself but is self-sustained because all the things that exist in this world are (simply) different forms of matter; they are all matter. The dependence of some part of it upon another part is not (in reality) dependence. When something depends on itself this is not dependence but independence from other than itself. Thus matter is eternal, having no beginning, because it is self-sustained, that is, the world is eternal, self-sustained and independent of other than itself.

Birincisi: Bu dünyada var olan şeylerin, tek tek ya da topluca, hiçlikten bir şey yaratma veya var etme gücü yoktur; "şey", hiçlikten yaratmaya veya var etmeye muktedir değildir. Ona başka bir şey bir veya birden fazla yönden yardımcı olsa bile, o başka şey veya şeylerle birlikte de yaratmaya veya var etmeye yetkin olmayacaktır. Hiçlikten yaratamaması açıkça görülebilir bir durumdur. Bu da onun ezelî olmadığı anlamına gelir; çünkü ezelî olan bir şey acziyetle nitelenmemelidir, hiçlikten yaratma ve var etme gücüyle nitelenmelidir; etkilenen şeylerin onun ezelî sayılabilmesi için ona muhtaç olmaları gerekir. Sonuç olarak, dünya ne ezelîdir ne de zamansızdır, çünkü yaratma ve var etme konusunda acizdir. Bir şeyin hiçlikten yaratamaması, onun ezelî olmadığına dair kesin bir delildir. İkincisi: Kabul ettiğimiz şudur ki, bir şey, başkasının ihtiyacını karşılamada aşamayacağı belirli bir ölçüye bağlıdır. Bunun açıklaması şöyledir. Eğer A, B'ye bağlıysa, B, C'ye bağlıysa, C de A'ya bağlıysa ve bu böyle devam ediyorsa, bunların birbirine bağlılığı, her birinin ezelî olmadığının delilidir. Birinin diğerini tamamlaması ya da bir başkasının ihtiyacını gidermesi düzensiz bir biçimde değil, belirli bir oran ve belirli bir düzen uyarınca gerçekleşir. Bu tamamlamayı yalnızca bu düzene uygun olarak yerine getirebilmesi ve ona aykırı hareket edememesi, tamamlayan şeyin kendi başına değil, kendisine dayatılmış ve kendisinden başka bir şey tarafından bu düzene uymaya zorlanmış bir düzen içinde tamamladığını gösterir. Böylece tamamlayan ve tamamlanan şey, tamamlanmanın gerçekleşeceği belirli düzeni onlara belirleyen şeye bağlıdır. İkisi de bu düzene karşı işlev göremez; ihtiyacın giderilmesi de ancak bu düzene uygun olarak gerçekleşebilir. Dolayısıyla ikisine de düzeni dayatan, onların ihtiyaç duyduğu şeydir. Bu yüzden şeyler topluca, birbirlerini tamamlasalar da, kendilerinden başka bir şeye, yani onları belirli düzene uymaya zorlayana ihtiyaç duyarlar. Örneğin suyun buza dönüşmesi için ısıya ihtiyacı vardır; bu yüzden insanlar suyun madde, sıcaklığın madde ve buzun madde olduğunu söylerler. Demek ki madde başka bir forma dönüşmek için maddeye, yani kendisine ve kendisinden başkasına değil, kendisine ihtiyaç duyar. Gerçek ise bunun tersidir. Gerçekten suyun buza dönüşmesi için basit bir ısı değil, belirli bir sıcaklık derecesinde bir ısıya ihtiyacı vardır. Isı bir şeydir, suyun belirli bir ısı düzeyinde değişmemesi ise ısının kendisinden farklı başka bir özelliktir. Yani ısının etki etmesi ve suyun etkilenmesi için ısıya dayatılan miktar (gerekli sıcaklık) sudan kaynaklanmaz; aksi halde su, dilediği gibi etkilenmeyi seçerdi. Sıcaklıktan da kaynaklanmaz; aksi halde o da etkisini dilediği gibi seçerdi. Yani maddenin kendisinden de kaynaklanmaz; aksi halde etki edip etkilenmeyi dilediği gibi seçerdi. Bu miktar maddenin dışındaki bir şeyden gelmek zorundadır. Dolayısıyla madde, etki edebilmesi veya etkilenebilmesi için ihtiyaç duyduğu belirli miktarı kendisine belirleyen bir şeye muhtaçtır. Bu miktarı ona belirleyen, kendisinden başka bir şeydir. Madde kendisi dışındaki bir şeye bağlıdır; dolayısıyla ezeli değildir, çünkü ezeli ve zamansız olan, kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymaz: O başkalarından bağımsızdır; her şey ona muhtaçtır. Bu nedenle maddenin bağımsız olmaması, onun ezeli olmadığının kesin delilidir ve dolayısıyla yaratılmıştır. (El-Şahsiyye el-İslâmiyye, C. 1, s. 17)

Ve

And

Ve

And

Ve

And

Kitaplara dair imanın delilleri konusunda, Kur'an'ın durumu diğer bütün vahyedilmiş kitaplardan farklıdır. Kur'an'ın Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ tarafından indirildiğine ve Allah'ın kelamı olduğuna dair delil, akli bir delildir. Bunun sebebi, Kur'an'ın duyularla algılanabilir bir gerçeklik olması ve akıl yürütmenin onun Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ tarafından indirildiği gerçeğini kavrayabilmesidir. Kur'an, kelimeleri ve cümleleriyle Arapça bir kelamdır. Araplar kelam üretmişlerdir. Bunların içinde çeşitli türlerde şiir ve çeşitli türlerde nesir vardır. Onların kelamları kitaplarda korunmuş, nesilden nesile ezberlenmiş ve aktarılmıştır. Dolayısıyla Kur'an ya onların ifade biçimlerinden olup fasih bir Arap tarafından dile getirilmiştir ya da Araplardan başka birinin ifade biçimidir. Araplar, Kur'an'ın benzerini üretebilmeye ya da bunu yapmaktan aciz olmaya muktedir olabilirler; oysa o Arapça bir kelamdır. Eğer Araplar onun benzerini üretmişlerse, onun benzerini getirebilirler ve o, kendileri gibi insanların kelamı olur. Eğer Arapça bir kelam olmasına ve onların Arap dilini en iyi bilenler ve Araplar arasında en fasih olanlar olmasına rağmen benzerini üretemediler ise, o zaman bu insan kelamı olmaz. Kur'an'ı ve Arapların kelamını incelediğimizde, Kur'an'ın Arapların söylediği hiçbir şeye benzemeyen, eşsiz bir ifade biçimi olduğunu görürüz. Kur'an'ın kategorisine giren hiçbir şeyi, ne vahyedilmesinden önce ne de sonra, onun üslubunu taklit ya da alaya alma yoluyla bile üretmemişlerdir. Bu, bu kelamı Arapların üretmediğini ve dolayısıyla onların dışında birinin kelamı olduğunu kanıtlar. Tevatür yoluyla, kesinlik ve kesin bilgi ifade eden bir biçimde sabit olmuştur ki, Kur'an onların bunun benzerini getirmelerine meydan okumasına rağmen, Araplar Kur'an'ın benzerini meydana getirmekten âciz kalmışlardır. Kur'an onlara şöyle hitap etmiştir:

Regarding the evidence of imān in the Books, the case of the Qur’ān is different from all other revealed Books. The evidence that the Qur’ān is (revealed) from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰand that it is the speech of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ is a rational evidence. This is because the Qur’ān is a sensorially perceivable reality and the intellect can comprehend the fact that it is (revealed) from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ. The Qur’ān is Arabic speech in its words and sentences. The Arabs did produce discourse. From it is poetry in its various types and from it is prose in its various types. Their discourse is preserved in books and had been memorised and transmitted from generation to generation. Thus the Qur’ān is either from their modes of expression, being uttered by an eloquent Arab, or it is from a different mode of expression, having being expressed by someone other than the Arabs. The Arabs are either capable of producing the like of it or are incapable of this despite the fact that it is an Arabic discourse. If the Arabs produced the like of it then they are capable of bringing the like of it and it would be the speech of humans like themselves. If they failed to produce the like of it despite the fact that it is an Arabic discourse and that they were the most well-versed in the Arab tongue and the most eloquent of the Arabs, it would not be the speech of humans. Upon examining the Qur’ān and the discourse of the Arabs, one finds the Qur’ān to be a unique mode of expression, unprecedented by anything the Arabs have said. They never produced anything that belonged to the category of the Qur’ān, neither before its revelation, nor after it, not even by way of imitation or parody of its style. This proves that it was not the Arabs who produced this discourse and thus it is the discourse of other than them. It has been established through concurrent transmission [tawātur] which bespeaks definiteness and certainty that the Arabs were incapable of producing the like of the Qur’ān although it challenged them to do so. The Qur’ān addressed them:

Ve

And

Ve

And

Bu açık meydan okumaya rağmen, bunun bir benzerini üretmekte başarısız oldular. Eğer Kur'an'ın Araplar tarafından üretilmediği ve Arapların onun bir benzerini üretemediği ortaya konulursa, o zaman Kur'an'ın Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ tarafından geldiği ve Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'ın kelamı olduğu ispatlanmış olur. Çünkü onu Araplardan başka birinin üretmesi imkânsızdır; zira o Arapça bir söylemdir ve Arapları (benzerini getirmekten) aciz bırakmıştır. Bunun Muhammed ﷺ'in kelamı olduğu söylenmemelidir; çünkü Muhammed ﷺ Araplardan biridir. Eğer Arapların bir dahisi olarak aciz oldukları ortaya konulmuşsa, Araplardan biri olduğu için onun ﷺ kendisinin de aciz olduğu ortaya konulmuş olur. Üstelik herkes, sözcük ve cümle bakımından, kendi çağında yaygın olan ifade biçimine ya da kendinden önceki kişilerden nakledilen söylem biçimine tabidir. İfadede yaratıcılık gösterdiğinde yalnızca yeni anlamları aktarmak veya yeni mecazlarla konuşmak için sözcük ve ifadeler kullanır; kendisinden önce gelmemiş ya da hiç hissetmediği bir şeyi ifade etmesi mümkün değildir. Kur'an'ın üslubunda açıkça görülmektedir ki, onun sözcük ve cümle bakımından ifade biçimi, Peygamber ﷺ'in zamanında da ondan önce de Araplar tarafından bilinmiyordu.

Despite this stark challenge they failed to produce the like of it. If it is proved that the Qur’ān was not produced by the Arabs and that the Arabs failed to produce the like of it, then the Qur’ān is proved to have come from Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ and that it is the speech of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ. This is because it is impossible for any one other than the Arabs to have produced it, because it is an Arabic discourse, and because it rendered the Arabs incapable (of matching it). It should not be said that it is the speech of Muhammad صلى الله عليه وسلم since Muhammad صلى الله عليه وسلمis one of the Arabs, and if the Arabs as a genius are proved incapable, then he صلى الله عليه وسلم himself is proved incapable because he is one of the Arabs. Moreover, everyone is subject to the mode of expression, with respect to words and sentences, prevailing in his age or by the discourse reported from those who came before him. When being creative in expression, he only uses words and expressions to convey novel meanings or in new figures of speech; it is not possible for him to express (the like of) what has not preceded him or he has never sensed. It is evident in the style of the Qur’ān that the expression in it with respect to the words and sentences was not known by the Arabs in the time of the Prophet صلى الله عليه وسلم nor before his time.

Bir insan olarak, daha önce duyu organlarıyla algılamadığı bir şeyin benzerini üretmesi imkânsızdır, çünkü bu akli bir imkânsızlıktır. Kur'an'ın lafız ve cümle bakımından sahip olduğu ifade biçiminin, Muhammed ﷺ tarafından üretilmesi imkânsızdır, çünkü onu daha önce duyu organlarıyla algılamamıştı. Dolayısıyla Kur'an, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın kelamıdır ve Muhammed ﷺ onu Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'dan getirmiştir. Bu durum, Kur'an indirildiğinde akli olarak ispat edilmiştir ve bugün de akli olarak ispat edilmektedir, çünkü insanları onun benzerini getirmekten hâlâ aciz bırakmaktadır. Bu aciz, duyusal olarak ispat edilmiştir ve bütün insanlık için duyusal olarak anlaşılabilirdir.

Muhammed ﷺ'in sözü Kur'an ile karşılaştırıldığında, ikisi arasında hiçbir benzerlik görülmemektedir; bu da Kur'an'ın Muhammed ﷺ'in sözü olmadığını, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın sözü olduğunu kanıtlamaktadır.

If the speech of Muhammad صلى الله عليه وسلم is compared with the Qur’ān, no similarity whatsoever is seen between the two, proving that the Qur’ān is not the speech of Muhammad صلى الله عليه وسلم; it is the speech of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ.

Dikkat çekicidir ki, insanoğlunun şairleri, yazarları, filozofları ve düşünürleri, hepsi de bir zayıflık taşıyan bir üslupla başlar; üslupları, potansiyellerinin zirvesine ulaşana dek yavaş yavaş gelişir. Böylece metinlerinde zaman zaman boş düşünceler ve basmakalıp ifadeler görülmesi bir yana, üslupları güç ve zayıflık arasında gidip gelir. Oysa Kur'ân'ın üslubunun, ilk âyetin indirildiği günden itibaren

It is noteworthy that all poets, writers, philosophers and thinkers from the sons of man commence in a style that has some weakness; their style gradually improves until they reach the peak of their potential. Thus their style fluctuates in strength and weakness, apart from the occurrence of some frivolous thoughts and trite expressions in their texts. Yet we find that the style of the Qur’ān from the day of the revelation of the first ayah,

Son ayetin indirildiği güne kadar

Until the day of the revelation of the last ayah,

...belagat ve fasahat, düşüncelerin yüceliği ve ifadelerin gücü bakımından bütünüyle zirvedeydi. İçinde tek bir basmakalıp ifade ya da tek bir önemsiz düşünce bulamazsınız; en küçük ayrıntısına kadar tek bir bütündür ve üslup bakımından tamamı tek bir cümle gibidir. İşte bunun kanıtı, ifadelerinde ve anlamlarında ayrılıklara düşebilen insan sözü değil, bizzat Alemlerin Rabbi اللهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ'nın sözü olmasıdır.

was uniformly at its peak with respect to eloquence and rhetoric, sublimity of thoughts and the vigour of expressions. You will never find in it a single trite expression or one frivolous thought; it is one homogeneous piece, to the smallest detail; its entirety is, in respect of style, just like a single sentence. This is the proof that it is not the speech of human beings, whose speech is susceptible to divergence in expressions and meanings, but it is indeed the speech of the Lord of the Worlds الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ.

Bu, İslam'ın iman edilmesini gerektirdiği indirilmiş kitaplardan biri olarak Kur'ân ile ilgilidir. Diğer indirilmiş kitapların delili naklîdir, aklî değildir. Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ şöyle buyurur:

This is regarding the Qur’ān as one of the revealed Books in which Islam requires imān. The proof of the other revealed Books is textual, not rational; Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

Ve

And

Ve

And

Ve

And

Ve

And

Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın ilmiyle bir şey olduğu gibi açığa çıkar; böylece Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ bir şeyin olmadan önce olacağını bilir, bir şey olduğunda o şeyin olduğunu bilir ve bir şey artık olmadığında onun artık olmadığını bilir. Peki Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'nın ilmi, şeylerin değişimiyle nasıl değişir? Yeni şeylerin değişimiyle değişen ilim, yeni bir ilimdir ve yeni bir şey Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'da bulunmaz; çünkü yeniyle ilişkilendirilen şeyin kendisi de yenidir. Mütekellimin'den bazıları buna şöyle cevap verdi: Zeyd'in bize geleceğine dair bilgimiz ile onun gerçekten geldiğine dair bilgimizin farklı olduğu açıktır; bu ayrım ilmin yenilenmesinden kaynaklanır; ancak bu durum insan için geçerlidir, çünkü ilmi yenilenen insandır, zira ilminin kaynağı olan duyu ve idrak yenilenir. Fakat Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ için...

With the knowledge of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ a thing unfolds as it is; thus Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ knows that a thing will be before it is and He الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ knows that a thing was when it was and He الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ knows that a thing no longer is when it no longer is. So how does the knowledge of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ change with the change in things? The knowledge that changes with the change of recent things is a recent knowledge and a recent thing does not lie in Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ because that with which the recent is associated is itself recent. Others amongst the Mutakallimin replied to this by saying: it is self-evident that our knowledge that Zayd will come to us is other than our knowledge that he has indeed come; this distinction is due to the renewal of the knowledge; but this is applicable to man because it is he whose knowledge is renewed because the source of his knowledge, sensation and comprehension, is renewed. But with Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ

Ve

And

Ahiret gününe, yani Kıyamet gününe iman etmenin delili, akılla değil nakille (naklî delille) sabittir; çünkü Kıyamet günü akılla idrak edilebilecek bir şey değildir. Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ şöyle buyurmaktadır:

As for the evidence for the imān in the Last Day - the Day of Resurrection – it is textual evidence and not rational evidence because the Day of Resurrection is not perceivable by the mind. Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

Ve

And

Ve

And

Ve

And

Ve

And

And the Messenger of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ said,

And the Messenger of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ said,

Bunlar, insanın iman etmesi gereken hususlardır ve bunlar beştir: Allah'a (سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ) iman, Meleklerine, Kitaplarına, Peygamberlerine ve Ahiret Gününe iman; ayrıca kader ve kadere iman. Bu beş husus ile kadere iman etmeyen hiç kimse, iman sahibi sayılmaz ve İslam'da Müslüman olarak kabul edilmez. Allah (سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ) şöyle buyurur:

These are the matters that one must have imān in and they are five: imān in Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ , His Angels , His Books, His Messengers and the Last Day, and to have imān also in al-qadā' and al-qadar. None is deemed to have belief (imān) in Islam or to be a Muslim unless he has imān in all of these five matters and also in al-qadā’ and al-qadar. Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

Kur'an ve hadis, bu beş hususu açıkça, her birini adıyla ve anlamıyla belirterek zikretmektedir. İmanın muhatabı olan herhangi başka bir husus için ise, bu beş husus için olduğu gibi, adıyla ve anlamıyla açık ve kesin bir zikir bulunmamaktadır. Hem nakli hem de delaleti bakımından kat'î olan nasslar, yalnızca bu beş husus için bulunmakta, başka hiçbir konuda bulunmamaktadır.

The Qur’ān and the hadīth mention these five matters explicitly, clearly naming each of them and the meaning of each. The explicit and definitive mention by name and with meaning of the referent of imān in any other matter is not found, as it is found for these matters. The texts which are definitive [qat'i] both in their transmission and in their indication are found with these five matters, and none else.

Kader konusunda imanın, Cibril hadisinin bazı rivayetlerinde de geçtiği doğrudur; bu rivayetlerde şöyle denir:

It is true that imān in al-qadar was mentioned in the hadīth of Jibrīl, in some narrations of it, where it says,

Ayrıca burada "el-kader" ile kastedilen, Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ'in ilmidir; tartışmalı konu olan el-kadā' ve'l-kadar meselesi değildir. Bu isim altında ve tartışmalı olan bu anlamıyla el-kadā' ve'l-kadar'a iman meselesi kesin bir metinde hiç zikredilmemiştir. Yine de bu terimin kastettiği şey akidenin (itikadın) bir parçasıdır ve buna iman etmek farzdır. Bu isim ve bu anlamla Sahabe (Ashab) رَضِيَ اللهُ عَنْهُ döneminde hiç bilinmemiştir; sahih bir metin de bu isim ve bu anlamla onu zikretmez. Bilakis bu konu, Tabiin döneminin başlarında meşhur olmuş, o zamandan beri bilinen ve tartışılan bir mesele hâline gelmiştir. Bu meseleyi ortaya atan ve tartışma konusu yapanlar Mütekellimun [İslam kelamcıları]'dur. Kelam İlmi [İslami skolastik ilim] ortaya çıkmadan önce bu mesele hiç var olmamış ve Hicri birinci asrın sonundan sonra Mütekellimun dışında hiç kimse tarafından bu isim olan "el-kadā' ve'l-kadar" ile ve aynı anlamda tartışılmamıştır.

Moreover, what is intended here by ‘al-qadar’ is the knowledge of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, not the controversial issue of al-qadā’ wa‘l-qadar. The issue of imān in al-qadā’ wa‘l-qadar by this name and with the referent that is a subject of controversy was never mentioned in a definitive text. Yet the referent of the term is part of the aqeedah (creed) and imān in it is obligatory. It was never known by this name and with this referent at the time of the Sahābah (Companions) رَضِيَ اللهُ عَنْهُ; no rigourously authenticated [sahīh] text mentions it by this name and with this referent. Rather it became famous only at the beginning of the era of the Tabi'īn. It became known and became a subject of discussion since that time. Those who introduced it and made it a subject of discussion are the Mutakallimūn [Muslim Scholastics]. It never existed before the emergence of ‘Ilm ul-Kalam [Islamic Scholasticism], and was never discussed under this name ‘al-qadā’ wa‘l-qadar’ and with the same referent except by the Mutakallimūn after the end of the first century Hijri.