Peygamberin iki sözü arasındaki çelişki, yalnızca bir durumda ortaya çıkar; o da naskh (hükmün yürürlükten kaldırılması) durumudur. Bunun dışında ise ya bir tür denklik ve tercih söz konusudur ya da aralarında uzlaştırma yapmak mümkündür. Naskh'a gelince, bu konudan onun tartışılacağı yerde bahsedilecektir; denklik ve tercih ise delillerin denkliği ve tercihi konusunda ele alınacaktır. İki çelişen söz arasındaki uzlaştırmaya gelince, her birini incelemek ve durumlarını ve koşullarını açığa çıkarmak gerekir; bu yapıldığında çelişkinin olmadığı ortaya çıkar. Bunun nedeni, hayattaki durumların birbirinden farklı olmasıdır. Dolayısıyla durumlarından hiçbiri, yalnızca aralarındaki benzerlik nedeniyle diğerine ölçülmemelidir; çünkü bir konuda benzerlik bulunurken birçok konuda farklılık bulunabilir. Bu yüzden şeriatta ve siyasette genelleme ve soyutlamadan kaçınılmalıdır. Çünkü şeriat, kulların fiillerini hükümlerini açıklayarak ele almaktır; siyaset ise halkın işlerini, dayandıkları menfaatler doğrultusunda gözetmektir. Bu ikisinin her biri hayata ve onun koşullarına ve durumlarına bağlıdır; bu durumlar çeşitli, farklı ve birbirinden ayrıdır, ancak sıklıkla birbirine benziyormuş gibi görünürler. Bu nedenle, ayrılığın, farklılığın ve çeşitliliğin fark edilmemesi tehlikesi vardır; bu da hükmü genelleştirmeye, yani benzer olan her şey için tek bir hüküm vermeye yol açabilir. Ayrıca soyutlamaya, yani her fiili ya da konuyu ona bağlı durumlardan ve koşullardan bağımsız düşünmeye de yol açabilir. Hata tam da burada meydana gelir ve bunun sonucunda aynı fiil ya da konuya ilişkin iki farklı muamele arasında bir çelişki varsayılır. görünüşe göre iki söz birbiriyle çelişiyor; ve buradan Resûlullah'ın bazı sözleri arasındaki varsayılan çelişki ortaya çıktı. Ancak her değerlendirmeyi genelleştirmekten kaçınarak, ve her değerlendirmeyi geldiği olayla sınırlandırarak, ve soyutlamadan kaçınarak, yani olayı içinde bulunduğu koşullardan ayırmadan, yani değerlendirmeyi olayıyla, olayı da koşullarıyla ilişkilendirerek; iki olay arasında bir farkın bulunduğu görülecek ve her iki hadis arasında, her birinin koşulları ve durumundaki farklılıklar nedeniyle ya da birinin diğeriyle ilişkisi nedeniyle bir çelişki bulunmadığı açığa çıkacaktır. Bu nedenle bunlar, ya değerlendirme bakış açısının ya da olay bakış açısının temeli olarak birlikte ele alınır ve hiçbiri diğerinden yalıtılmış olmaz. Âlim ya da siyasetçi, olayların her birini diğerinden ayırmalıdır ki aralarındaki farkı doğru biçimde görebilsin ve değerlendirmelerinin farklı olduğu sonucuna varabilsin; böylece olayları ele almada ve hükmü ya da siyaseti anlamada hakikate ve doğruya en yakın olanı benimseyebilsin. Hükümlere gelince, hukuki metinler olayların ve vakaların hükümleridir; bu yüzden doğaları gereği birbirinden farklıdırlar ve aralarındaki küçük fark ile bu farkla birlikte bulunan belirgin benzerlik nedeniyle doğal olarak çelişiyormuş gibi görünürler. Bu nedenle âlim, hüküm vermeden önce şer'î metinleri incelemek zorundadır; çünkü bunlar yalnızca anlam bildiren edebî ifadeler değil, olaylara çözüm getiren tedavi reçeteleridir. Bu yüzden onun zihnindeki bu metinlerin anlamlarını, hissettiği olaylarla birleştirmesi kaçınılmazdır; böylece gerçeği tespit eder, bu sayede hükmü anlar ve tedavi etmek istediği gerçeği kavrar. Ardından metinlerin delalet ettikleri manalar arasındaki ince farkları ve genelleme ile soyutlamanın tehlikesini fark eder. Peygamberin ﷺ hadisleri de bu esasa göre incelenmelidir ve ancak o zaman aralarındaki çelişkisizlik anlaşılır.

The conflict between two of the Messenger's sayings does not occur except in one situation, that is the abrogation (al-naskh), and other than this it would be either a kind of equality and outweighing, or it is possible to conciliate between them. As for the naskh; the talk about it will come in the discussion of it, and the talk about the equality and the outweighing will be in the topic of the equality and the outweighing of the evidences. As for the reconciliation between the two conflicted sayings; it is by scrutinizing each one of them to clarify its circumstances and situations, then the non confliction becomes apparent, that is because the situations in the life differ from each other, so none of its situations should be measured to one another just for the likeness between them, because the likeness may exist in a matter while the difference exist in various matters, therefore the generalization and the abstraction must be avoided in the legislation and the politics, because the legislation is the treatment of the servants actions by clarifying their verdicts, and the politics is taking care of the peoples affairs in their benefits on which their actions are based. And every one of them is related to the life and its circumstances and situations, and they are various, different and disparate, but they often seem to be similar to each other. So there is fear that the disparity, the difference and the variety are not noticed, which leads to generalize the verdict, i.e. issuing one verdict for all those which are of its kind, and may also lead to the abstraction, i.e. by freeing every action or matter from the circumstances and situations related to it, and this is where the mistake happens, and because of that a conflict would be supposed between two treatments of one action or matter, i.e. it seems that the two sayings are in conflict, and from here the supposed conflict between some of the sayings of the Messenger came, but by avoiding the generalization, and by limiting every treatment to the incident that it came for it, and by avoiding the abstraction, i.e. freeing the incident from its circumstances, i.e. by relating the treatment to its incident and relating the incident to its circumstances; it will be noticed that there is a difference between the two incidents, and it will be cleared out that there is no conflict between the two ahaadeeth for the differences in the circumstance and the situation of each one of them, or for the relation of one of them to the other so they are made together as a basis for the treatment viewpoint, or a basis for the incident viewpoint, and none of them is isolated from the other. The scholar or the politician must isolate every incident from the other, so that he can accurately see the difference between them, and he comes to the conclusion that their treatments are different, so he can approach the nearest to the truth and the correct in treating the incidents, and in understanding the legislation or the politics. As for the legislation, the legislative texts are verdicts for the events and the incidents, so they are different from each other by their nature, and they naturally seem to be in conflict, for the little difference between them, and for the definite similarity along with this difference. So the scholar must scrutinize the legislative texts before he issues his decision about them, because they are not literary expressions which denote meanings only, but they are treatments for events, so it is inevitable that he joins their meanings that are in his mind with the events that he senses, so that he pinpoints the reality, in order that he can understand the legislation and perceive the reality he wants to treat, then he perceives the fine differences between the denotations of the texts and the danger of the generalization and the abstraction. The ahaadeeth of the Prophet should be looked at on this basis, and then the non confliction will be perceived.

Hadis ilimlerini inceleyen bir araştırmacı, birbiriyle çelişir gibi görünen Peygamber (SAV)'in hadislerini mercek altına aldığında, bunların tümünün incelemeyle telif edilebildiğini görür. Bunun pek çok örneği vardır. Mesela Resulullah'ın (SAV) bir şeyi emrettiği, ancak daha sonra Resulullah'ın kendisine emrettiği şeyleri kabul etmeyi reddettiği başka hadislerle çelişki içinde göründüğü hadisler bunlardandır. Bu görünürdeki çelişki gerçekte yoktur. Çünkü Resulullah'ın emri, bir delil olmaksızın vücub, nedb ya da ibaha ifade etmeyen bir fiil talebidir. Dolayısıyla O (SAV)'in, kendisi bir şeyi yapmayı emrettikten sonra o işi yapmadığı görüldüğünde, bu durum emrin ibaha için olduğuna dair bir delildir. Bu yüzden onun emrettiği şeyleri kabul etmemesi, emriyle çelişmez; aksine emrinin vücub ya da nedb için değil, ibaha için olduğunu gösteren bir işarettir.

The observer into the ahaadeeth of the Prophet (SAW) which seem to be in conflict with each other finds that they are all reconcilable after scrutinizing. And there are many examples on this, For example the ahaadeeth in which the Messenger (SAW) commands something, and get conflicted by other ahaadeeth in which the Messenger refuses to accept things he had commanded, which seems to be conflict between them, but the reality is that there is no conflict, because the command of the Messenger is a request to act which does not denote the wujoob, the nadb or the ibaahah without an indication, so being that he (SAW) did something which denotes that he does not do it after the request to do it, that is an indication that the request is for the ibaahah, so his refusal to accept things that he commanded would not be in conflict with his command about it, but it is an indication that his command is for the ibaahah, not for the wujoob nor for the nadb.

Buna dair Kays İbn Sa'd'dan rivayet edildiği üzere, şöyle demiştir: Allah'ın Resulü ﷺ evimize geldi… Sonra Sa'd, onun için abdest suyu hazırlattı, o da yıkandı. Ardından ona safran ve wars (kırmızımsı bir boya bitkisi) ile boyanmış bir çarşaf verdi ve o da kendisini ona sardı." Ahmed tarafından derlenmiştir. Bu hadis, abdest veya gusülden sonra vücudu kurulamanın caiz olduğunu gösterir; vudu da buna benzer. Bu hadis ise Meymune'den rivayet edilen hadisle çelişmektedir. O şöyle demiştir: "Kendisine bir havlu verildi, fakat onunla kurulanmadı." Bu rivayet Buhari tarafından derlenmiştir. Çünkü bu, Resulullah ﷺ'in kurulanmadığını gösterir. Bazı kimseler, iki hadisi uzlaştırmak için, onun kurulanmamasını bir hoşnutsuzluk (karâhet) ile yorumlamaya çalışmışlardır; sanki bu davranış mekruhmuş gibi. Oysa Resulullah ﷺ bir şeyi yasaklamış ve sonra onu emretmişse, o zaman yasağı mekruh anlamına gelir. Ama burada o, bir şeyi bir kez yapmış, diğer seferinde yapmamıştır; dolayısıyla iki davranış arasında bir çelişki yoktur. Varsayalım ki bir çelişki vardır; bu durumda mesele ibâha (cevaz) üzerine hamledilmelidir. Çünkü Resulullah ﷺ'in yaptığı bir şey, yasağı ifade etmez; zira o, mubah olan bazı şeyleri sık sık yapmazdı.

From that is what was narrated from Qays Ibn Sa'd that he said: visited) SAW (Allah of Messenger The us in our house …, then Sa'd ordered a ritual wash for him so he washed, then he handed him … a sheet dyed by saffron and wars (a reddish colour dye plant), so he wrapped himself with it" compiled by Ahmad. This hadeeth denotes the permissibility of drying from the ritual wash, and the wadhu' is similar to it, and this hadeeth conflicts what is narrated from Maimunah -that said she then He was given a handkerchief but he did not dry with it" compiled by Al-Bukhari- because it denotes that the Messenger did not dry. Some people attempted to reconcile between the two ahaadeeth by (carrying it on the karaahah) regarding his nondrying as if it is makrooh. If the Messenger (SAW) forbade something and he commanded it; then his forbiddance will be regarded as makrooh, but here did something once and he did not do it the other time, so there is no conflict between the two actions, and supposing that there is a conflict; it should be carried on the ibaahah, because if something nonbeing acted by the Messenger; it does not denote the prohibition, because he frequently used not to do some of the permissible.

Ve bundan olmak üzere, Abdurrahman İbn Ka'b İbn Mâlik'ten rivayet edilmiştir ki: Ok oyunu oynayan Âmir İbn Mâlik, müşrik olduğu bir sırada Allah'ın Resûlü ﷺ'in yanına gelip ona bir hediye sundu. Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: "Ben bir müşrikin hediyesini kabul etmem." Bu hadisi et-Taberânî rivayet etmiştir. Bu hadis, Peygamber ﷺ'in müşriklerden hediye kabul ettiği ve kabul etmeyi emrettiği şeklinde sabit olan rivayetle çelişmektedir. Ali (r.a.)'den rivayet edilmiştir ki şöyle demiştir: "Kisrâ (Pers hükümdarı) Allah'ın Resûlü ﷺ'e bir hediye gönderdi, ondan kabul etti. Kayser (Bizans hükümdarı) da ona bir hediye gönderdi, ondan kabul etti, krallar da ona hediyeler gönderdiler, o da onlardan kabul etti." Bu rivayeti Ahmed rivayet etmiştir. Âmir İbn Abdullah İbn ez-Zübeyr'den, babasından rivayet edilmiştir ki şöyle demiştir: "Abdü'l-Uzzâ İbn Abdü'l-Esad'ın kızı Kuteyle, Benî Mâlik İbn Hasel'den olarak, kızı Esmâ bint Ebî Bekir'e hediyelerle geldi: kertenkeleler, peynir ve tereyağı. Oysa o müşrikti. Esmâ, onun hediyesini kabul etmeyi ve evine girmesine izin vermeyi reddetti. Âişe, Peygamber ﷺ'e sordu, bunun üzerine Yüce ve Güçlü Allah şu ayeti indirdi: {Allah, din konusunda sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayanlara iyilik etmenizi ve onlara adaletle davranmanızı yasaklamaz. Çünkü Allah adil davrananları sever.} Bunun üzerine Peygamber ﷺ ona hediyesini kabul etmesini ve evine girmesine izin vermesini emretti." Bu rivayeti de Ahmed rivayet etmiştir. Böylece Resûlullah ﷺ'in müşrikten hediye kabul etmesi ile reddetmesi arasında bir çelişki ortaya çıkmaktadır. Bunların arasını uzlaştırmak şöyledir: Resûlullah ﷺ'in müşrikin hediyesini reddetmesi, hediye kabul etmenin caiz olduğuna işarettir; ne vacip ne de müstehap. Çünkü Resûlullah ﷺ, mubah olan birçok şeyi de reddederdi; dab kertenkelesinden yemeyi reddetmiş ve bunu hoşlanmadığını gösteren sözler söylemiş, tavşan etini de yemeyi reddetmiştir. Bu konuda ayrıca Buhari'nin rivayet ettiği, hicret eden mü'min kadınlar hakkında şu hadis de vardır: Allah onlar hakkında şu ayeti indirdiği zaman: ("Ey iman edenler! Mü'min kadınlar hicret ederek size geldiklerinde onları imtihan edin. Allah onların imanını en iyi bilendir. Eğer onları mü'min olarak tespit ederseniz, artık onları kâfirlere geri döndürmeyin. Bunlar onlara helal değildir, onlar da bunlara helal değildir..."). Urve dedi ki: Âişe bana şunu anlattı: Allah Resulü ﷺ, mü'min kadınları şu ayetle imtihan ederdi: ("Ey iman edenler! Mü'min kadınlar hicret ederek size geldiklerinde onları imtihan edin..." ayetinden "...Allah çok bağışlayan, çok merhametlidir" sonuna kadar). Urve dedi ki: Âişe dedi ki: Bu şartı onlardan kabul eden her kadına, Allah Resulü ﷺ şunu söylerdi: "Sana biat ettim." Bu, sözle yapılan bir biattı. Allah'a yemin olsun ki Allah Resulü ﷺ biat alırken hiçbir kadının eline dokunmamıştır; yalnızca sözüyle biat almıştır. Buhari tarafından derlenmiştir. Ayrıca Rukayye'nin kızı Umeyme'den rivayet edilmiştir: Dedi ki: Bazı kadınlarla birlikte Allah Resulü ﷺ'nin yanına geldim. Kadınlar ona İslam üzerine biat ettiler ve dediler ki: "Ey Allah Resulü! Sana biat ediyoruz ki Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmayacağız, hırsızlık yapmayacağız, zina etmeyeceğiz, çocuklarımızı öldürmeyeceğiz, elimizle ayağımız arasında bir iftira uydurmayacağız (haram çocukları kocalarına ait göstermek suretiyle), ve ma'ruf olan (İslam'ın emrettiği) konularda sana isyan etmeyeceğiz." Bunun üzerine Resulullah ﷺ şöyle buyurdu: "Gücünüzün yettiği ve tahammül edebildiğiniz şeylerde." Kadınlar dediler ki: "Allah ve Resulü bize kendimizden daha merhametlidir. Ey Allah Resulü, sana biat edelim." Bunun üzerine Allah Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Ben kadınlara el sıkmam. Yüz kadınla konuşmam, bir kadınla konuşmam gibidir." Malik tarafından derlenmiştir. Al-Bukhari narrated from 'Urwah, from 'Aa'ishah (RA), who said: "And the hand of the Messenger of Allah (SAW) did not touch the hand of any woman except a woman that he possessed." So these ahadeeth conflict with that which Al-Bukhari narrated from Umm 'Atiyah, who said: "We pledged allegiance to the Prophet (SAW), then he recited to us: (… that they do not associate anything in worship with Allah…), and he forbade us from loud weeping. Then a woman from among us withdrew her hand and said: 'So-and-so made me happy, and I want to repay her,' and he did not say anything." This hadeeth denotes that the Messenger accepted the women's bai'ah by shaking hands, as her saying: "then a woman from among us withdrew her hand …" means that the women who were with her withdrew not their hands, meaning that they performed the bai'ah by their hands, i.e. by handshake. And the hadeeth of Umaimah says: "I do not shake hands with women …" and says: "his hand did not touch the hand of any woman …", so there is conflict in that, because the hadeeth of the bai'ah by handshake conflicts with the hadeeth that he did not shake hands with women. Bu hadisle diğer hadisler arasındaki uzlaştırma şöyledir: Peygamberin bir fiili yapmayı reddetmesi yasaklama anlamına gelmez; dolayısıyla bu, el sıkışmanın yasaklanmasını göstermez, aksine mubah olanlardan birinden kaçınmasıdır. Bu da, kadınlardan el ile biat alması fiilinin vacip ya da müstehap değil, mubah olduğuna işarettir. Çünkü Allah'ın Resulü ﷺ'in el sıkışmadığını söylemesi, el sıkışmayı yasakladığı anlamına gelmez; bu yüzden kesinlikle bir yasaklama değildir, ancak belki de birçok mubah şeyden kaçındığı gibi ondan kaçınmıştır. Nitekim bir dirhem ya da bir dinarı evinde bir gece bekletmekten kaçındığı gibi, Nafi'in İbn Ömer'den rivayet ettiği hadiste geçen çobanın düdüğünü dinlemekten de kaçınmıştır. Çobanı ne yasaklamış ne de engellemiştir; bu da onayladığını gösterir, ama onu dinlemekten kaçınmıştır. Aynı şekilde kertenkele ve tavşan ve benzeri şeyleri yemekten de kaçınmıştır. Buna göre Umeyme hadisi ile ondan önceki hadis arasında bir çelişki yoktur. Umeyme hadisindeki dikkat de buna çekilmelidir. Çelişki şüphesi, yalnızca el ile biatle ilgili Ümmü Atiyye hadisinden kaynaklanmaktadır; çünkü o, biata özgüdür, bu hadisler de biata özgüdür, dolayısıyla bir çelişki şüphesi doğmaktadır. Kadına erkeğin dokunmasının caiz olduğunu gösteren delillere gelince, "Yahut kadınlara dokunmuşsunuzdur…" (Nisa suresi, 43. ayet) ayeti ve bir kıraatte "Yahut kadınlara dokunmuşsunuzdur…" şeklinde geçen ifade, işaret yoluyla gösterilen anlamla erkeğin kadına dokunmasının caiz olduğunu ortaya koyar. Dolayısıyla bu ayetle Umeyme hadisi arasında bir çelişki şüphesi yoktur, çünkü ayet her türlü dokunmayı kapsamaktadır, Umeyme hadisi ise yalnızca biatle sınırlıdır.

Buna göre, bir hadis Peygamberin bir şeyi yapmaktan kaçındığını ve onu yapmadığını beyan ediyorsa, bu yasaklama değildir ve yasaklamaya delalet etmez; dolayısıyla onun başka bir zamanda o işi yapmasıyla çelişmez ve o şeyi yapmayı emretmesiyle de çelişmez. Bütün mesele şudur: Bu, Peygamberin yaptığı veya emrettiği işin mubah olduğuna, vacip ya da müstehap olmadığına dair bir karinedir. Nitekim Peygamber ﷺ mubah olan birçok şeyi de terk etmiştir.

Accordingly, if a hadeeth denotes the abstention of the Messenger from doing something, and his statement that he does not do it, that is not forbiddance nor does it denote the forbiddance, so it does not conflict with his deed of that action in another time, nor does it conflict with his command to do that thing, and the whole matter is that it is a qareenah (indication) that the action which the Messenger did or commanded is mubaah, not waajib nor mandoob, and the Messenger (SAW) abstained from many of the permissible.

Birbiriyle çelişkili görünen, ancak aralarında uzlaştırma yapılması mümkün olan hadisler arasında, Resulullah'ın (SAV) bir şeyi yasakladığı ve yine onu emrettiği hadisler vardır. Bunlardan biri, haram ve necis şeylerle tedavi edilmenin yasaklandığını bildiren hadislerdir. Vâil el-Hadramî'den, Suveyd bin Tarik'in (rivayet edildiğine göre) Ci'fî'nin Peygamber'e (SAV) içki hakkında sorduğunu, onun da bunu yasakladığını veya yapmasını hoş görmediğini, sonra da şöyle dediğini aktarır: "Ben onu sadece ilaç olarak yapıyorum." Bunun üzerine (Peygamber) şöyle buyurdu: "O bir ilaç değil, bir hastalıktır." Bunu Müslim rivayet etmiştir. Ebu'd-Derdâ'dan rivayet edildiğine göre Resulullah (SAV) şöyle buyurmuştur: "Allah hastalığı ve şifayı indirmiştir. Her hastalığa bir şifa kılmıştır. O halde tedavi olun, ancak haram olan bir şeyle tedavi olmayın." Bunu Ebu Davud rivayet etmiştir. Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre Resulullah (SAV) necis ilacı yasaklamıştır; bununla zehir kastedilmektedir. Bunu Ahmed rivayet etmiştir. Bu hadisler, necis ve haram şeylerle tedaviyi emrettiğini bildiren diğer hadislerle çelişmektedir. Katade, Enes'ten rivayet etmiştir ki: Ukl ve Urayne kabilesinden bir topluluk Medine'ye Peygamber'in (SAV) yanına gelerek İslam hakkında konuşmuşlar ve şöyle demişlerdir: "Ey Allah'ın Peygamberi, biz hayvan sahibiydik, ancak şehirli değiliz." Yakalandıkları bir hastalık yüzünden Medine'de kalmaktan hoşlanmamışlardır. Bunun üzerine Resulullah (SAV) onlar için üç ila dokuz deve ve bir çoban görevlendirmiş ve onlara bu develere binip çıkmalarını, sütlerinden ve idrarlarından içmelerini emretmiştir. Bunu Buhârî rivayet etmiştir. Enes'ten rivayet edildiğine göre Peygamber (SAV), Abdurrahman bin Avf ve Zübeyr bin Avvam'a, yaşadıkları bir uyuz hastalığı sebebiyle ipek giymelerine izin vermiştir. Bunu Ahmed rivayet etmiştir. Tirmizî de şöyle rivayet etmiştir: Abdurrahman bin Avf ve Zübeyr bin Avvam, içinde bulundukları bir sefer sırasında Peygamber'e (SAV) bitlerden şikayet etmişler, bunun üzerine onlara ipek gömlek giymelerine izin vermiştir. Enes şöyle demiştir: "Onların üzerinde onu gördüm." Bu iki hadis, necis ve haram şeylerle tedaviye izin vermektedir. Birinci hadis, içinde pislik bulunan idrarla tedaviye izin vermekte; ikinci hadis ise haram olan ipeği giymekle tedaviye izin vermektedir. Bunlardan önceki hadisler ise haram ve necis olan şeylerle tedaviyi yasaklamaktadır ve çelişki tam da burada ortaya çıkmaktadır. Bu ikisi arasındaki uzlaştırma şöyledir: Yasak, kerahet (hoşnutsuzluk) olarak anlaşılmalıdır. Çünkü yasak, uzak durulmasının istenmesidir ve bunun kesin mi yoksa kesin olmayan bir istek mi olduğunu gösteren bir karine gerekir. Resûlullah'ın necis ve haram olan şeylerle tedaviye izin vermesi, onları kullanarak tedaviyi yasaklaması ise, onunla tedaviyi yasaklamasının kesin olmadığına dair bir karinedir. Dolayısıyla bu kullanım mekruhtur.

From among the ahaadeeth that seem to be in conflict with each other but it is possible to conciliate between them, there are ahaadeeth in which the Messenger (SAW) forbids something and he commands it, from that, there are ahaadeeth that forbid to cure by the impure or forbidden things, from Wa'il Al Hadhrami Al Suwaid ibn taariq that Ja'fi asked the Prophet (SAW) about the intoxicant, and he forbade him, or he detested that he makes it. Then he said: I only make it for medication, he said: it is not a medication but it is a disease", compiled by Muslim. And from Abu Al Dardaa' that the Messenger of Allah (SAW) said: and ,cure the and disease the down sent Allah " He made a cure for every disease, so do cure your selves, but do not cure your selves by a forbidden" compiled by Abu Dawood. And from Abu Hurayrah said of Messenger the Allah (SAW) forbade the impure medicine, means the poison" compiled by Ahmad. These ahaadeeth are in conflict with other ahaadeeth in which the Messenger commands to cure by the impure and the forbidden things. Qataadah Anas from narrated َFrom people That 'Ukal and 'Urainah came to the Madeenah to the Prophet (SAW) and talk about Islam, they said: O Prophet of Allah, we were owners of cattle but we are not from the country, and they detested to stay in the Madeenah for a disease they caught, then the Messenger of Allah (SAW) ordered a dthawd (three to nine camels) and a shepherd, and commanded them to go out riding them and to drink from their milk and urine" compiled by Al-Bukhari. And from Anas that ُ:(SAW (Prophet the ِ" allowed Abd Al-Rahmaan ibn Awf and Al- Zubair ibn Al-Awwam to wear silk for an itch they had" compiled by Ahmad. And Al-Tirmidthi narrated saying it :That Abd Al-Rahmaan ibn Awf and Al-Zubair ibn Al-Awwam complaint the lice to the Prophet (SAW) during an incursion they were in, so he allowed the silk shirts for them. Anas said: I saw it on them" so these two ahaadeeth permit to cure by the impure and the forbidden. The first hadeeth permits to cure by drinking the urine which is impure, and the second hadeeth permits to cure by wearing the silk which is forbidden, and the ahaadeeth before them forbid to cure by the forbidden and the impure, and here is where the conflict falls. The gathering between them is that the prohibition should be carried as (karaahah) hatred, because the prohibition is a request to keep away from, and it needs a qareenah (indication) to show if it is decisive or indecisive request, so being that the Messenger permits to cure by the impure and the forbidden, while he prohibits to cure by them is a qareenah that his prohibition to cure by them is not decisive, so it is makrooh.

Birbirleriyle çelişki gibi görünen, ancak birbirleriyle uzlaştırılabilen hadisler arasında, konusu birleşen ama durumları farklı olan hadisler de vardır. Bunlardan biri, Zeyd bin Halid el-Cuheni'den rivayet edilen, Allah Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğu hadistir: "Size en iyi şahidin kim olduğunu söyleyeyim mi? Kendisinden şahitlik istenmeden önce şahitliğini getiren kişidir." Müslim tarafından rivayet edilmiştir. Bu, İbn Ömer'den rivayet edilen ve şöyle dediği nakledilen hadisle çelişir gibi görünmektedir:

And from the ahaadeeth that seem to be in conflict but they can be conciliated with each other, are the ahaadeeth which are united in their subject but their circumstances differ. From that is what is narrated from Zaid ibn Khaaled Al-Juhany that the Messenger of Allah (SAW) said: " Shell I tell you who is the best witness, it is he who brings the testimony before he is asked for it" compiled by Muslim. It conflicts what is narrated from ibn Omar that he said:

"Ömer bize Câbiye'de bir hutbe verdi ve şöyle dedi: Ey insanlar! Ben, Allah'ın Resûlü ﷺ'in aramızda durduğu gibi sizin aranızda durdum. Sonra şöyle buyurdu: Size ashabımı tavsiye ederim, sonra onlardan sonra gelenleri, sonra da onlardan sonra gelenleri. Sonra yalan yayılır, öyle ki adam kendisinden istenmeden yemin eder ve kendisinden şahitlik istenmeden şahitlik eder." Bu hadisi Tirmizî rivayet etmiştir. Bu hadiste Resûlullah ﷺ, şahitliği kendisinden istenmeden yapan şahidi yermektedir. Ondan önceki hadiste ise Resûlullah ﷺ, şahitliğini kendisinden istenmeden önce yapan kimseyi övmektedir. Dolayısıyla bu iki hadis birbiriyle çelişiyor gibi görünmektedir. Bu iki hadis arasındaki uzlaştırma şöyledir: Kendisinden şahitlik istenmeden şahitliğini yapanı övdüğü ilk hadis, Allah Teâlâ'nın hakkına ilişkin şahitlikler olan hisbe şahitlikleri hakkındadır. Bunlar köle azat etme (atak), vakıf (vakf), genel vasiyet (vasiyyetü'l-âmme) ve benzeri konulardır. Bu, hisbe şahidi (şâhidü'l-hisbe) olan şahit, şahitler arasında en hayırlı olanıdır; çünkü o, şahitlikle açıklığa kavuşturmazsa dinin bir hükmü ve şeriatın bir ilkesi kaybolabilir. Aynı şekilde, bir kişinin hakkına şahitlik edip de o kişinin bundan haberi olmayan kimse de böyledir; o, o kişiye gidip bunu haber verir. Kendisinden istenmeden şahitliğini yapanı yerdiği ikinci hadise gelince, o, insanların haklarıyla ilgilidir. Konuları bir olmasına rağmen hadislerin durumlarının farklı olması da budur.

"Omar delivered a sermon to us in the Jaabyah, he said: O people, I stood for you the way the Messenger of Allah (SAW) stood for us, then he said: I recommend to you my companions, then those who come after them, then those who come after them, then telling lie will spread until the man would swear without being asked to do so, and he would testify without being asked to give a testimony" compiled by Al- Tirmidthi. In this hadeeth the Messenger dispraises the witness who gives a testimony without being asked for it, and in the hadeeth before it the Messenger praises the one who gives his testimony before being asked to give it, so it appears that they are in conflict. The gathering between these two ahaadeeth, is that the first hadeeth in which he praised the witness who gives his testimony before he is asked for it, is in the issue of al-hisbah testimonies, which are testimonies concerning the right of Allah Ta'ala, like the slavery freeing (al-ataaq), the entailment (al-waqf), the general will (al-wasiyah al-'ammah) and the likes. So this witness which is the hisbah witness (shaahid al-hisbah) is the best of witnesses, because if he does not clarify it (by witnessing) a verdict of the religion and a principle of the shariah may get lost, and like this is who has witnessed a right for a person that he does not know about it, so he goes to him and tells him about it. As for the second hadeeth in which the Messenger dispraised the witness who gives his testimony before he is asked for it, that is concerning the rights of the human being, and that is how the circumstances of the ahaadeeth differed despite that their issue is one.

İhtilaf ettiği zannedilen ancak aralarında uzlaştırma yapılabilen hadislerden biri de konusu birleşen ama durumları farklı olan hadislerdir. Bunlardan biri, Peygamber'in (SAV) eşi Âişe'den (RA) rivayet edilen şu hadistir: Allah'ın Resulü (SAV) Bedir'e doğru çıktı. Harretü'l-Vebere'ye vardığında, cesareti ve yiğitliği kendisine anlatılan bir adam ona yetişti. Resulullah'ın (SAV) ashabı onu görünce sevindi. Adam Resulullah'a (SAV) gelince dedi ki: "Sana tabi olmak ve seninle birlikte ganimet elde etmek için geldim." Allah'ın Resulü (SAV) ona dedi ki: "Allah'a ve Resulüne iman ediyor musun?" Adam: "Hayır" dedi. Bunun üzerine Resul (SAV): "Geri dön, ben hiçbir müşrikten yardım istemem" buyurdu. Âişe (RA) devamla dedi ki: Sonra Resul yoluna devam etti, ağaca varınca adam yine ona geldi ve ilk seferki gibi konuştu. Peygamber (SAV) da ona ilk seferki gibi cevap verdi. Adam: "Geri döneceğim, ben hiçbir müşrikten yardım istemem" dedi. Böylece geri döndü. Sonra yine ona çölde yetişti ve ona ilk seferki gibi: "Allah'a ve Resulüne iman ediyor musun?" diye sordu. Adam: "Evet" dedi. Bunun üzerine Allah'ın Resulü ona: "Öne geç" buyurdu. Bunu Müslim rivayet etmiştir. Yine Hubeyb'den, o Abdurrahman'dan, o babasından, o da dedesinden rivayet etmiştir: Bir gün kavmimden bir adamla birlikte Allah'ın Resulü'nün (SAV) yanına geldik. O sırada savaşa çıkmak istiyordu. Henüz Müslüman olmamıştık. Dedik ki: "Kavmimizin bir savaşa girmesi ve bizim onlarla birlikte olmamamız bizi utandırır." Buyurdu ki: "İman ettiniz mi?" Dedik ki: "Hayır." Buyurdu ki: "Biz müşrikler aleyhine müşriklerden yardım istemeyiz." Bunun üzerine Müslüman olduk ve onunla birlikte savaşa katıldık. Bunu Ahmed rivayet etmiştir. Enes'ten de rivayet edilmiştir ki dedi ki: Allah'ın Resulü (SAV) buyurdu ki: "Müşriklerin ateşinden aydınlanma istemeyin ve yüzüklerinize Arapça kazımayın." Bunu Ahmed rivayet etmiştir. Ebu Hamîd es-Sâ'idî'den de şöyle rivayet edilmiştir: Allah'ın Resûlü (SAV) (bir gazvede) çıktı; Seniyyetü'l-Vedâ'ya geldiğinde bir birlik (kafile) göründü. Sordu: Bunlar kimdir? Dediler ki: Benû Kaynuka'dır; Abdullah b. Selâm'ın topluluğudur. Sordu: Müslüman oldular mı? Dediler ki: Hayır, ama hâlâ kendi dinleri üzerindedirler. Dedi ki: Onlara geri dönmelerini söyleyin; müşriklerin yardımını istemeyiz. Bunu el-Hâfız Ebû Abdullah derlemiş ve Neylü'l-Evtâr'ın yazarı zikretmiştir. Bu hadisler, müşriklerin yardımının istenmesinin caiz olduğuna dair gelen diğer hadislerle çelişmektedir. Mahbar'dan (rivayet edildiğine göre) şöyle demiştir: Allah'ın Resûlü'nün (SAV) şöyle dediğini işittim: "Romalılarla bir barış antlaşması yapacaksınız ve onlarla birlikte arkanızdaki bir düşmana karşı sefer düzenleyeceksiniz." Bunu Ebû Dâvûd rivayet etmiştir. Et-Tirmizî, ez-Zührî'den şunu derlemiştir: Peygamber (SAV), kendisiyle birlikte savaşan Yahudi kişilere de ganimetten pay vermiştir. Ayrıca rivayet edilmiştir ki Kazman, Uhud günü Peygamber (SAV) ile birlikte çıkmış (savaşmış), o müşrik idi ve Benî Abdüddâr'dan, müşriklerin sancaktarı olan üç kişiyi öldürmüştür. Bu, Neylü'l-Evtâr'da siyer (biyografi) yazarlarından nakledilmiştir. Bu hadisler müşriklerin yardımının istenmesinin caiz olduğunu gösterirken, önceki hadisler yardımlarının istenmesinin caiz olmadığını göstermektedir; dolayısıyla birbiriyle çelişiyor gibi görünmektedirler. Aralarındaki uzlaştırma şöyledir: Hz. Âişe'nin hadisinde Resûlullah'ın müşrikin yardımını istemediğinin nefyi vardır. Resûlullah'ın bir fiili yapmaktan kaçınması, onun yasaklandığını göstermez; çünkü o, mübah olan herhangi bir şeyden kaçındığı gibi bundan da kaçınmış olabilir. Ancak bu, meselenin bunun aksine olduğuna ya da buna aykırı davranmanın ne vacip ne mendup ne de mubah olduğuna bir delildir. Dolayısıyla bu hadisle bir çelişki yoktur. Ebu Hamid es-Saidi'nin hadisine gelince, bu hadiste "Müşriklerin yardımını istemeyiz" demiştir. Bu ifade genel olarak kendisi için ve ümmet için geçerlidir; dolayısıyla yasaklamayı ifade eder. Ancak bunun konusu, bir birliğin kendi sancağı altında savaşmak istemesiydi, bir kişi değildi. Dolayısıyla yasak, kendi sancağı altında savaşan bir ordunun yardımını istemek içindir. Resulullah ﷺ'in yardım kabul ettiği hadislerde ise bireylerin yardımını kabul etmiştir. Bu iki hadisin durumu farklıdır; yasak, kendi sancağı altında savaşan ordunun yardımını istemek içindir, izin ise bireylerin yardımını istemek içindir. Enes'in hadisindeki ateş ise bir varlığın mecazıdır, çünkü kabile savaş ilan etmenin bir işareti olarak ateş yakar. Onun ateşinin ışığını aramak, onun varlığı altına girmek demektir ve bu yasaktır. Rumlarla ilgili hadis ise, onların bize cizye ödeyip himayemize girdiklerini ifade eder, çünkü antlaşma bunu gerektirir; böylece bizim sancağımız altında savaşan hale gelirler. Buna göre bu hadisler arasında bir çelişki yoktur. Çünkü yasak, müşrikin yardımını, onun bir ordu olarak ve kendi sancağı altında olduğu durumda istemek içindir; müşrikin yardımını istemenin caiz olması ise yalnızca onun bir birey olduğu veya İslam'ın sancağı altında bir ordu olduğu durumdadır. Çelişkili görünen ama aralarında uzlaştırma mümkün olan hadislerden biri de, Resulullah ﷺ'in genel olarak bir şeyi yasakladığı, belirli bir durumda ise ona izin verdiği hadislerdir. Bu durumda belirli durum istisna olur ve izin veren duruma aykırı olan husus, yasağın illeti haline gelir. Bunun bir örneği de Ebu Haddaş'ın, Peygamber'in (SAV) sahabilerinden bir adamdan rivayet ettiği hadistir. Adam şöyle demiştir: Resulullah (SAV) şöyle buyurdu:

"Müslümanlar üç şeyde ortaktır: su, otlak ve ateş" hadisi Ahmed tarafından rivayet edilmiştir. Bu hadis, Peygamber'in (SAW) Taif ve Medine'de su kaynaklarının bireylerin kendi mülkiyetinde olmasına izin verdiği yönündeki sabit rivayetle çelişmektedir. Ancak ikisi arasında uzlaştırma yapmak mümkündür: Resulullah'ın (SAW) bireylerin mülkiyetinde olmasına izin verdiği sular, cemaatin ihtiyacında değildi; dolayısıyla bunlar cemaatin ihtiyacından artan sulardır. Bunun delili, Resulullah'ın (SAW) "İhtiyaç fazlası olan su engellenmemelidir" buyurduğu, Ahmed tarafından rivayet edilen diğer hadistir. Yani bireylerin mülkiyetinde olmasına izin verilen su, cemaatin ihtiyaç duymadığı sudur. Buna karşılık cemaatin ihtiyaç duyduğu su, insanların ortak olduğu sudur. Ortaklığın illeti de budur. Bu açıklamayla iki hadis arasında bir çelişki kalmamaktadır.

"The Muslims are partners in three: the water, the pasture, and the fire" compiled by Ahmad. This hadeeth conflicts that which is affirmed from him (SAW) that he permitted for the individuals the possession of the water springs as individual ownership for themselves in the Taa'if and the Madeenah. But it is possible to conciliate between them, for the water that the Messenger permitted to be owned by individuals were not needed by the society (jamaa'ah), so they are a remainder over the need of the jamaa'ah. The daleel on this is the other hadeeth in which the Messenger (SAW) says: "A remainder of the water should not be prevented if it is not needed" compiled by Ahmad. It means that the water which is permitted to be individually owned; the jamaa'ah has no need in it, so its contrary, that is the water which the jamaa'ah needs is what the people are partners in it, so this is the illah of making the people partners in it, and accordingly there is no conflict between the two ahaadeeth.

Ve böylece görünürde çelişen tüm hadisler, incelendiğinde aralarında bulunan farklılıklar nedeniyle çelişmedikleri anlaşılır ve Resulullah'ın sözleri arasında nesh (hükmün kaldırılması) durumu dışında hiçbir çelişki olmadığı ortaya çıkar.

And thus all the ahaadeeth that seem to be in conflict, it becomes clear after scrutinizing in them that they are not in conflict for the differences in them, and it becomes clear that there is no conflict between the sayings of the Messenger except in one situation, which is the abrogation.