Bir Müslümanın İslami şahsiyete sahip olup olmadığını değerlendirmenin ölçütü, onun İslami akîdesinin sağlamlığı ve düşünce ile eğilimlerini bu akîde üzerine inşa etmesidir. Temel sağlam olduğu ve düşünce ile eğilimlerin yalnızca İslami akîde üzerine bina edildiği sürece, nadir görülen istemsiz hatalar, yani davranışta ortaya çıkan eksiklikler, bir Müslümanın İslami şahsiyetini zedelemez. Ancak akîde bozulursa, amelleri İslam'ın ahkâmı (hükümleri) üzerine kurulmuş olsa bile, bu kişiyi İslam'dan çıkarır. Çünkü bu durumda amelleri kesin bir itikat üzerine değil, kesin itikat dışındaki bir şey üzerine kurulmuş olur: ya âdet ve alışkanlık, ya insanlara uyma, ya da bu amellerden beklenen menfaat ya da başka bir şey üzerine. İnşa süreci, davranışın temeli olarak menfaat ya da akıl kullanıldığı için bozulursa, kişi akîdesinin sağlamlığı sebebiyle Müslüman olur; ama İslami bir şahsiyet olmaz. Hatta İslami Da'vet'i taşıyanlar arasında bulunsa ve bütün davranışları İslam'ın ahkâmına uygun olsa bile durum böyledir. Çünkü bir kişiyi İslami şahsiyet yapan şey, düşünce ve eğilimlerini İslam akîdesine, ona inanmasından dolayı bina etmesidir. Bu nedenle İslam'ı seven, onun hâkim ve galip olmasını isteyen ama düşüncelerini İslam'ın fikirleri ve hükümleri üzerine değil, kendi akıllarına, çıkarlarına veya arzularına göre kuran kimselerin böyle bir davranıştan sakınmaları zorunludur; çünkü bu davranış onları İslami şahsiyet olmaktan uzaklaştırır. Akîdeleri sağlam olsa ve İslam'ın fikirlerini ve hükümlerini çok iyi bilseler bile durum değişmez. Dikkat edilmesi zorunlu olan hususlardan biri şudur: İslâm akîdesini benimsemek, Resûlullah ﷺ'in getirdiği her şeye, bütün olarak ve kat'î delille sabit olan her hususa iman etmek, bunların tümünü rızâ ve teslimiyetle kabul etmek demektir. Bilinmelidir ki sadece bilgi sahibi olmak yeterli değildir; İslâm'ın kat'î olarak sabit olan en küçük bir hükmünü dahi reddetmek, kişiyi dinden çıkarır ve akîdeden koparır. İslâm, iman ve kabul açısından bölünmez bir bütündür; onun bir kısmından vazgeçmek küfrü gerektirir. Bu yüzden dinin hayattan veya devletten ayrılması gerektiğine inanmak, şüphesiz bir küfürdür. Allah سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ şöyle buyurur:
The criterion for judging whether a Muslim holds an Islamic Shaksiyyah is the soundness of his Islamic ‘aqīdah (creed) and the building of his thoughts and inclinations upon it. As long as the basis is sound and the building of thought and inclinations are exclusively on the Islamic ‘aqīdah (creed), rare inadvertent errors, that is, gaps in conduct do not compromise a Muslim’s Islamic shakhsiyya (personality). But if the ‘aqīdah (creed) becomes flawed, this removes the person from Islam, even if his deeds are built on the ahkām (rules) of Islam, because in that case they would not be built on firm conviction [i’tiqād] but on other than firm conviction: either on habit or custom, on conformity to people, on the (perceived) benefit of such deeds or on other than that. If the building process becomes flawed due to the use of benefit or the intellect as the basis on which to build behaviour, the person would be a Muslim due to the soundness of his ‘aqīdah (creed), but he would not be an Islamic shakhsiyya (personality), even if he was among the carriers of the Islamic Da’wah, even if all his conduct is in conformity to the ahkām (rules) of Islam. This is because what makes one an Islamic personality is the building of thought and inclinations on the Islamic ‘aqīdah due to belief in it. To this end, it is imperative for those who love Islam and want it to be dominant and victorious but do not build their thinking on its thoughts and rules but rather on their own minds, interests or desires, to be wary of such a deed, because it distances them from being Islamic personalities; even if their ‘aqīdah (creed) is intact and even if they were highly knowledgeable of the thoughts and ahkām (rules) of Islam. Of that which is imperative to draw attention to is the fact that embracing the Islamic ‘aqīdah (creed) means belief in all that the Messenger ﷺ came with, as a whole, and in that which is established by definitive [qat’i] evidence, and that the acceptance of all this be accepted with contentment and submission. It should be known that mere knowledge does not suffice and that rejecting even the most minor of matters proven definitively as part of Islam removes the person, and detaches him, from the ‘aqīdah (creed). Islam is an indivisible whole as fair as belief and acceptance is concerned; relinquishment of (even) a part of it is entails disbelief [kufr]. Hence the belief in the separation of the deen from life or from the State is indisputable kuf (disbelief). Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,