Bunun gibi bilinen anlamlara işaret eden başka ayetler de vardır; ancak bazı ayetlerin anlaşılması, onların iniş sebeplerinin (sebeb-i nüzul) bilinmesine bağlıdır.
And other such verses which point to well known meanings, there are other verses whose understanding requires knowledge of the causes of revelation.
Kur'an'da muhkem (açık ve net) olan ayetler vardır ve bunların anlamı berraktır. Bunlar, özellikle Mekke ayetlerinden olup itikadla ilgili din esaslarına dair olanlar ile Medine ayetlerinden olup hükümlerin temel esaslarına, özellikle muamelatla (alım satım ve benzeri ilişkiler), ukubatla (cezalarla) ve beyyinatla (şahitlikle) ilgili olanlardır. Kur'an'da bir de müteşabih (müphem) ayetler vardır; bunların anlamı birçok kimse için muğlaktır. Bunlar, birden fazla anlama açık olan ayetler ile, teşbih unsurlarından arındırılmış olması gereken itikatla çelişmesi sebebiyle zahiri anlamın bırakılıp başka bir anlamın tercih edilmesini gerektiren ayetlerdir.
There are verses in the Qur’ān which are muhkam (explicit) and clear in meaning. They are the verses especially the Makkan verses which pertain to the fundamentals of the deen in terms of the ‘aqīdah and the verses which pertain to the fundamentals of the rules which are the Madinan verses, especially those related to transactions (mu'amalat), punishments ('uqubat) and testimonies (bayyinat). There are mutashabihat (ambiguous) verses as well in the Qur’ān which are ambiguous in meaning for many people, especially the verses that are open to a number of meanings or necessitates leaving the apparent meaning for another meaning because of the contradiction with the creed which should be free of anthropomorphic elements.
Sahabe, Kur'an'ı anlamada en yetkin kişiler olmalarına rağmen; Arap diline en çok vâkıf olmaları ve Kur'an'ın indirilmesine sebep olan durumlara ve olaylara şahit olmaları sebebiyle, onlar arasında anlayış ve tefsir (açıklama) yeteneği bakımından farklılıklar vardı. Bu farklılık, Arapça bilgilerinin derecesindeki ayrılıklardan ve Resûlullah ﷺ'a olan yakınlıklarındaki farklılıklardan kaynaklanıyordu. Sahabeden en meşhur müfessirler, Ali İbn Ebî Tâlib, Abdullah İbn Abbas, Abdullah İbn Mes'ud ve Übey İbn Ka'b'dı; bunlar, tefsir malzemesini farklı Müslüman şehirlerine en çok aktaran dört kişiydi.
Onların tefsirde derin bilgiye sahip olmalarını sağlayan şeyler; Arapça'ya olan kuvvetli hâkimiyetleri, belâgat yapısını ve üslûplarını kavramaları, Peygamber ﷺ ile birlikte bulunmaları ve ona yakın olmaları sayesinde Kur'an âyetlerinin hangi olaylar üzerine indiğini bilmeleri ile anlam bağlantılarını en güzel şekilde kurup doğru sonuçlara ulaşmalarını sağlayan akıl ve zekâlarıydı. Bu yüzden Kur'an'ı anlamada akıllarının gerektirdiği şekilde içtihat etmekten çekinmediler. Hatta tefsirde içtihat ettiler, kendi görüşleri (içtihatları) dahilinde konuştular ve anlayış ve içtihatlarıyla vardıkları sonuçlara dayanarak hükümler verdiler. Bu nedenle o kişilerin tefsirleri, tefsirin en yüksek türlerinden biri sayılır.
Ancak onlar hakkında birçok kişi yalan söylemiş, söylemedikleri sözler tefsirlerine katılmıştır; bu yüzden onların tefsirlerinde pek çok uydurma bulacaksınız. Güvenilir râvilerle sahih olarak sabit olan, tefsirlerin en sağlamıdır. Uydurma rivayetlerin geri kalanına gelince, bunların onlar tarafından söylendiğinin sabit olmadığı için alınması caiz değildir. Ancak bu dört kişiye ait uydurma tefsirlerden sakınılması, onların tefsirlerini okumaktan sakınmak anlamına gelmez. Aksine bu sakınma, bunların uydurma olduğu düşünülerek onları benimseme ve uygulamadan kaçınmaya yöneliktir. Bunları okumak ve dil, şeriat ve akıl ile birlikte içlerinde zikredilenlerden doğru bir anlayışa varmak ise faydalıdır; çünkü bu uydurma rivayetlerde, Sahabeye nispetleri konusunda senetleri zayıf olsa da anlama açısından değerli açıklamalar (tefsirler) bulunmaktadır.
Even though the Sahabah were the most competent in understanding the Qur’ān because they were the most knowledgeable in the Arabic language and because they witnessed the circumstances and events around which the Qur’ān was revealed. However, they differed in their understanding and they differed in their ability to explain (tafsīr) the Qur’ān due to the disparity in the level of their familiarity with the Arabic language and due to the disparity in their closeness to the Messenger . The most famous Mufassirun from the Sahabah were 'Ali ibn Abi Talib, 'Abd Allah ibn 'Abbas, 'Abd Allah ibn Mas'ud and Ubay ibn Ka'b, they are the four who nurtured the most amount of exegetical material to the different Muslim cities. What enabled them to have such a deep knowledge of tafsīr was their strong understanding of the Arabic language, their grasp of its rhetorical form and styles, their mixing with the Prophet and being close to him which enabled them to know the events for which verses of the Qur’ān were revealed and their faculty of intellect and intelligence, a faculty which enabled them to link meanings together in the best manner and come out with correct results. That is why they did not refrain from making Ijtihād in understanding the Qur’ān according to what the mind demanded. Rather, they made Ijtihād in tafsīr and spoke about it within their own opinions (Ijtihāds) and they made decisions based on what they had arrived at by their understanding and Ijtihād. Therefore, the tafsīrs of those people are considered as one of the highest forms of tafsīr. But many have lied about them and sayings have been interpolated in their tafsīr which they did not say, that is why you will find many fabrications in their tafsīr. What has been authenticated by trustworthy narrators is the strongest of tafsīrs. As for everything else from the fabricated reports it is not permitted to take them since it has not been proven that they said them. However, the caution of taking fabricated tafsīrs of those four does not mean it is a caution for reading their tafsīrs. Rather, it is a caution against taking them and practising them given the consideration that these are fabrications. As for reading them and determining a correct understanding by the language, Sharī’ah and intellect with what has been mentioned in them, this is useful because there are valuable explanations (tafsīrs) in these fabricated reports in terms of understanding even though their chains of transmission are weak in terms of their ascription to the Sahabah.
Sahabeden sonra Tabiîn geldi. Bunlardan bazıları, Sahabe'den, yukarıda adı geçen dört sahabiden ve diğer sahabilerden rivayet etmekle ünlü oldular. Bu tabiînin en meşhur olanları Mücahid, Ata İbn Ebi Rebah, İbn Abbas'ın azatlısı İkrime ve Said İbn Cübeyr'dir. Âlimler, tabiînden bu müfessirlere verilen güvenilirlik derecesi konusunda ihtilaf etmişlerdir. Mücahid, en az rivayette bulunmuş olmasına rağmen en güvenilir olanıdır ve Şâfiî ile Buhârî gibi bazı imamlar ve muhaddisler onun tefsirine güvenmişlerdir. Ancak bazıları, Mücahid'in Kitap ehline soru sorduğunu gözlemlemişlerdir. Bu bakımdan, onun sözlerini almadan önce çok dikkatli değerlendirmişlerdir, her ne kadar dürüstlüğü konusunda hemfikir olsalar da. Hem Ata hem de Said güvenilir ve dürüst kişilerdi ve dürüstlükleri hiç kimse tarafından sorgulanmamıştır. İkrime'ye gelince, çoğu âlim ona güvenir ve onun sözüne itimat eder. Buhârî de ondan rivayet etmiştir, ancak diğerleri onu tefsirde risk alan biri olarak görmüşlerdir; Kur'an'ın her şeyini bildiğini düşünmesi sebebiyle. Bunun sebebi, sahabeden naklettiği çok büyük miktarda Kur'an tefsiri olmasıdır. Dört kişiden İkrime, en çok İbn Abbas'tan rivayet eden kişiydi. Diğer sahabilerden rivayet edenler de vardı; mesela İbn Mesud'un öğrencisi Mesrûk İbnu'l-Ecda', ondan tefsir rivayet ederdi. Tabiînden Katâde İbn Di'âme es-Sedûsî el-Ekme de tefsirle tanınmıştır. Arapça dilinde geniş bilgisi vardı, Arap şiirine, Arapların tarihine ve soy kütüklerine de hakimdi. Tabiîn döneminin sonunda âlimler, belirli bir yöntemi izleyerek tefsir kitapları derlemeye başladılar. Bu yöntem, ayeti zikredip ardından sahabe ve tabiînin tefsirlerinden nakledilenleri senedleriyle birlikte aktarmaktı. Bu yöntemle meşhur olanlardan bazıları Süfyân İbn Uyeyne, Vekî' İbnu'l-Cerrâh, Abdurrezzâk ve başkalarıydı. Bu kişilerin tefsirleri bütünüyle bize ulaşmamıştır; bize ulaşan, daha çok Taberî'nin tefsiri gibi bazı tefsir kitaplarında yer alan görüşlerdir. Ardından el-Ferrâ' gelmiş, sonra et-Taberî gelmiştir. Onlardan sonra da her çağda tefsir âlimleri birbiri ardınca gelmiş, nihayet bugünümüze kadar gelinmiştir.
After the Sahabah came the Tibi'un. Some of them became famous for transmitting from the Sahabah, from the four mentioned above and from others. The most famous from those Tabi'un are Mujahid, 'Ata ibn Abi Rabah, 'Ikrama freedman of Ibn 'Abbas and Sa'id ibn Jubayr. The 'Ulama have differed on the degree of trust put on those Mufassirun from the Tabi'un, so Mujahid is the most reliable even though he had the fewest narrations and some imams and muhaddithun like Shafi'i and Bukhari rely on his tafsīr. However, some of them observed that Mujahid used to ask the People of the Book. So from this perspective they would give his sayings thorough consideration before taking them though they agreed on his honesty. Both 'Ata and Sa'id were trustworthy and honest and no one has questioned their honesty. As for 'Ikrama, most scholars trust him and believe him. And Bukhari transmits from him but others view him as taking risks in tafsīr thinking that he knows everything about the Qur’ān. And that was due to the huge amount of Qur’ānic tafsīr he has narrated from the Sahabah. From the four, 'Ikrama was the one who transmitted mostly from Ibn 'Abbas. There are those who used to narrate from rest of the Sahabah like Masruq ibn al-Ajda', the student of 'Abd Allah ibn Mas'ud, he used to narrate tafsīr from him. From the Tabi'un, Qatada ibn Da'ama Assudoos AlAkma also became well known for tafsīr. He had an extensive knowledge of the Arabic language and was well versed in Arabic poetry, the era of the Arabs and their genealogy. After the end of the era of the Tabi'un, the 'Ulama began to compile books of tafsīr following a specific method, which is to mention the verse and then quote what has been reported from the tafsīrs of the Sahabah and the Tabi'un along with their chains. Some of them who were famous for this method were Sufyan ibn 'Uyayna, Waki' ibn al-Jarrah, 'Abd al-Razzaq and others.Though the tafsīrs of these people have not reached us in their entirety rather what has reached us are statements found in some of the books of tafsīr like the tafsīr of al-Tabari. Then after them came al-Farra' and then came al Tabari. Then scholars of tafsīr came one after another in every age until our time.