Madem ki Resûlullah'ı (SAV) taklit etmenin vacipliği sabittir ve taklidin şartı, O'nun fiiline benzer bir fiil yapmaktır, o hâlde O'nun fiilinin niteliğini (yönünü) bilmek, bu taklidin devamı için şartlardan biridir. Bu nedenle, O'nun fiilinin niteliğini bilmenin yollarını bilmek kaçınılmazdır; böylece fiil, O'nun onu yaptığı nitelikle, yani vacip, mendup veya mubah olarak gerçekleştirilmiş olur. Önceki bir hitabın açıklayıcısı olmayan fiiline gelince, fiilin niteliğini bilmenin, fiilin kendisine bakarak bilinebileceği açıktır: Eğer o fiil, onu yapmakla (Allah Teâlâ'ya) yaklaşılabilecek türden bir fiilse, o mendup'tur; eğer onu yapmakla yaklaşılabilecek türden değilse, o mubah'tır. Önceki bir hitabın açıklayıcısı olan fiiline gelince, bu fiil vücup, nedb veya ibaha ile sınırlıdır; dolayısıyla Resûlullah'ın (SAV) fiilinin (yönünün) niteliğini bilmenin dört yolu vardır: 1- Üçünü de kapsayan yol. 2- Vacibi bilme yolu.

Since the obligation of imitating the Messenger (SAW) is proven, and that the condition of the imitation is that the same like His action should be acted, then the ('ilm) knowledge of the direction (quality) of His action is one of the conditions for the carrying on. Therefore it is inevitable to know the ways by which the quality of His action can be known, in order that the action will be performed in accordance with the quality that He performed it as, i.e. waajib, mandoob, or mubaah. As for His action that is not a clarifier for a previous address, it is apparent that knowing the quality of the action is by knowing the selfsame action, if it is of that which one can get closer (to Allah Ta'ala) by performing it, then it is the mandoob, and if it is not of that which one can get closer by performing it, then it is the mubaah. As for His action which is a clarifier for a previous address, it is limited to the obligation (wujoob), preference (nadb), or the permissibility (ibaahah), so there are four ways to know the (direction) quality of His action: 1- The way that includes the three (directions/qualities). 2- The way of knowing the waajib.

3- Müstehabbın bilinme yolu.

3- The way of knowing the mandoob.

4- Mubahın bilinme yolu.

4- The way of knowing the mubaah.

1- Üçünü kapsayan yol dörtlüdür: Bunlardan biri bildirmeyle olur; yani Peygamber (SAW) eylemin farz, müstehap ya da mübah olduğunu belirtir; yani "Bu eylem vaciptir", "müstehaptır" veya "mübahtır" diyerek.

1- The way that includes the three, it is of four things: one of them is by mentioning, i.e. the Prophet (SAW) mentions the obligation, the preference, or the permissibility of the action, i.e. by saying: this action is waajib, or mandoob, or mubaah.

İkincisi: eşitleme. Bu, Peygamber (SAV)'in bir fiili yaparak, sonra da bu fiilin, bilinen bir yöne sahip başka bir fiile eşit veya benzer olduğunu söylemesiyle gerçekleşir. Böylece hangi fiil olursa olsun, o fiilin niteliği ortaya çıkar. Üçüncüsü: Peygamber ﷺ'in bir fiilinin, hüküm bildiren üç hükümden birini belirleyen bir ayete uyması yoluyla bilinmesidir. Örneğin, bir fiilin farz kılan bir ayete uyularak yapıldığı biliniyorsa ve sonra o fiil başka bir fiile eşitlenmişse, o zaman onun da vacip olduğu anlaşılır. Aynı şey tercih ve mübahlık hükmü için de söylenir.

The second thing is the equality: that is when the Prophet (SAW) equalizes an action to another action which has a known (direction) quality, by performing an action then saying: this action is like or equal to that so and so action which has a known quality, so that shows the quality of the action what ever it is. The third thing is: by knowing that His action is adherence to an Aayah that determines one of the three verdicts, like if it is known that a certain action was adherence to an Aayah which denotes the obligation as an example, so if He equalized it to another action, then it becomes known that it is waajib too, and the same would be said in the preference and the permissibility.

Dördüncü şey: Onun fiilinin, hükümlerden birini gösteren mücmel bir âyetin açıklayıcısı olduğunu bilmekle (bilinir). Eğer o âyet mübahlığı, tercihi ya da mücmel bir konunun farziyetini gösteriyorsa ve Peygamber ﷺ bunu fiiliyle açıklamışsa, o zaman onun fiili de mübah, mendub veya farz olur; çünkü açıklayıcı, açıklanan şey gibidir. Allah Teâlâ'nın şu sözü gibi: {Namazı dosdoğru kılın...} (el-Bakara, 43). Peygamber ﷺ de namazı kılarken şöyle buyurmuştur: "Beni nasıl namaz kılarken görüyorsanız, siz de öyle namaz kılın." (Buhârî'nin rivayeti). Hac ibadetlerinde de aynı şekildedir... ve benzeri. 2- Vacibi bilme yolları üç şeydir. Birincisi: Şeyin vacip olduğunu gösteren alâmetler; mesela ezan ve ikamet. Bunlar namazın farz olduğunu gösteren alâmetlerdir.

The forth thing is: by knowing that His action is a clarifier for a summed up (mujmal) Aayah which denotes one of the verdicts, so if it denotes the permissibility, or the preference, or the obligation of a summed up matter, then the Messenger (SAW) clarified it by His action, then His action would be mubaah, or mandoob, or fardh, because the clarifier is like the clarified matter, like the saying of Allah Ta'ala: .. {And do establish the prayer…) 43 Surat Al-Baqarah, He (SAW) said while performing it: Do pray as you see me praying" compiled by Al-Bukhari, and the same in the Hajj (manaasik) rituals…and so on. 2- The way of knowing the waajib, it is of three things: The first: the signs that show that the thing is waajib, like the azthaan (call to prayer) and the iqaamah (call to establish the prayer), they are signs for the obligation of the prayer.

İkincisi: Eğer yapılan iş, yerine getirilmesi gereken bir adakla (nezir) ilgiliyse—çünkü nezri yerine getirmek vacip (farz) kılınmıştır—sanki şöyle demiş gibi: "Düşman yenilirse, Allah Teâlâ'ya olan borcum, yarın oruç tutmaktır." Sonra yenilgiden sonraki gün oruç tutmuşsa, bu da onun vacip olduğunu gösterir.

The second: if the performance of the action being fulfillment of a vow (nazthr) He made, since fulfilling the nazthr is waajib, as if He says: if the enemy got defeated, then it is my duty to Allah Ta'ala that I fast tomorrow, then He fasted the morrow after the defeat, so that shows that it is waajib.

Üçüncüsü: Vacip olmadığı takdirde yasaklanmış olacak bir eylem olmasıdır; örneğin güneş tutulması namazındaki iki fazla rüku' (eğilme) gibi. Bunun nedeni, bir rükün kasıtlı olarak eklenmesinin namazı bozmasıdır; dolayısıyla bunlar vacip olmasaydı yasaklanmış olurlardı. Güneş tutulması namazındaki ikinci rüku' fazladır ve (normal) namazı bozar; ancak Peygamber ﷺ tarafından yapılmış olması, (güneş tutulması namazında) farz olduğu anlamına gelir. İkinci rüku'nun meşruiyeti, bu özel namazda mendup ya da mubah olamaz, çünkü ilk rüku' vaciptir; onun tekrarı, tekrar edilenin vacip olduğunu gösterir, çünkü vacibin tekrarıdır, tıpkı ikinci secde gibi. Namazdaki ve diğer yerlerdeki sehiv secdesi (sehv secdeleri) ile tilavet secdesine gelince, bunlar tekrar değildir, çünkü eylemin yanındaki sözlü delil bunların mendup olduğunu gösterir; dolayısıyla nedb (tercih edilirlik) için bir delilleri vardır. Bayram namazında tekbirlerde ellerin art arda kaldırılmasına gelince, bu kasıtlı olarak bir rükün eklemek değildir; ayrıca ellerin kaldırılması bir harekettir ve namazı bozmaz. Buna göre, vücubu gösteren eylem, vacip olmadığı takdirde yapılmasından sakındırılacağımız, yani farz olmadığı takdirde yasaklanmış olacak bir eylemdir.

The third: being the action forbidden if it is not waajib, like the two extra ruku' (kneeling) in the eclipse prayer; that is because adding a practical pillar deliberately abolishes the prayer, so if they are not waajib they would have been forbidden. The second ruku' in the eclipse prayer is additional, and it abolishes the (normal) prayer, but being performed by the Messenger means it is fardh (in the eclipse prayer). The legitimacy of the second ruku' cannot be of the mandoob or the mubaah in this particular prayer, because the first ruku' is waajib; its repetition shows that the repeated one is waajib, since it is a repetition of a waajib, like the second sujood (prostration). As for the inattentiveness sujood (al-sahoo) and the recitation sujood (al-tilaawah) in the prayer and others, they are not repetition because the verbal daleel beside the action show that they are mandoob, so they have a daleel for the nadb (preference). And as for lifting up the hands successively in the feast ('eid) prayer, that is not adding a pillar deliberately, moreover, lifting up the hands is a movement and it does not abolish the prayer. Accordingly the action that denotes the obligation is an action that whish if it is not waajib; it would be forbidden, i.e. if it is not fardh; we would be ordered to abstain from it.

3- Mandub olan bir fiilin nasıl bilineceği iki şeyledir: Birincisi: Fiilin Allah Teâlâ'ya yakınlaşmak niyetiyle yapılmış olması ve yakınlığın asıl sebebine dair ek bir delilden soyutlanmış olmasıdır; yani farzı ya da caizliği belirten herhangi bir delilden soyutlanmış olmasıdır. Çünkü farz asıl olarak nefyedilmiştir ve yakınlık içindir; bu da caizliği nefyeder, böylece nedb (tercih edilirlik) belirlenmiş olur. İkincisi: Fiil, mandub olan bir şeyin kazası olarak yapılmışsa, o da mandub olur; çünkü kaza, asıl edaya benzer. Ancak "Eğer bütün vakit uyumuşsa" denilmesi doğru değildir; kazanın farziyetiyle birlikte edanın da farz olduğu söylenmemelidir; çünkü bu durumda eda, hakkındaki sebebin vuku bulmasıyla ona farz olmuştur.

3- The way of knowing the mandoob is of two things: The first of them: is that the action has been performed with the intention of getting nearer to Allah Ta'ala, and it is abstracted from any additional indication to the origin of the nearness, i.e. it is abstracted from any indication that specifies the obligation or the permissibility, because the obligation is originally negated, and because it is for the nearness; it negates the permissibility, so the nadb (preference) gets determined. The second of them: if the action was performed as a making up (qadhaa') for a mandoob, then it will be mandoob too, since the making up resembles the original performance (adaa'). And it is not correct to say: if one slept the whole time; the adaa' (of the prayers) is not obligatory upon him with the obligation of the qadhaa', it should not be said so, because the adaa' in this situation became obligatory upon him by the occurrence of the cause (sabab) of the obligation in his right.

4- Mübah olanın bilinme yolu iki şeydir:

4- The way of knowing the mubaah is of two things:

Birincisi: Elçi (SAW) bir fiile devamlılık gösterdikten sonra, bu fiili nesh olmaksızın terk etmişse, devamlı yaptığı bir şeyi tamamen terk etmesi, isteğe bağlı talebi gösterir; bu da mubahtır ve bu durum, caizliğin (ibaha) bir delilidir.

The first: If the Messenger (SAW) continued to do an action then He quitted it without abrogation. His complete quitting of what He used to do continuously, it denotes the optional request, and this is the mubaah, so it is a daleel of the permissibility (ibaahah).

İkincisi: Elçi, herhangi bir (yön ya da nitelik) belirtisi olmayan bir fiil yaparsa; Elçi haram ya da mekruh bir şey yapmadığına göre ve farz ile mendub, aslında olumsuz olduğundan, bu fiil mubahtır.

The second: If the Messenger performs an action which has no sign of any thing (direction or quality), and since the Messenger does not do a forbidden or hated (action), and since the obligation and the preferable are originally negated, so that action is mubaah.