Şari'in hitabı, fiillerden var olan gerçek fiillere ilişkin vücub ve tahyir hükümlerini açıklar. Bu hitap, aynı zamanda bu hükümler için, onların tahakkuku veya tamamlanması için gerekli olanı da kılar; yani hükmü-i şer'înin gerektirdiği şeyleri kılar. Dolayısıyla Şari'in hitabı hem iktida (emir/yasaklama) ve tahyir (serbestlik) hem de iktida ve tahyirin gerektirdiklerini kapsar. Bu sonuncusu ise bir şeyi sebep, şart, mani', sahih, batıl, fasid, asıl hüküm (azimet) veya ruhsat kılmakla olur. Ayrıca, taklif hitabının insanın fiillerine ilişkin hükümler içermesi gibi, vad' hitabı da bu hükümlere ve onlarla ilgili olan şeylere ilişkin hükümler içerir.

The legislator’s address clarifies the rulings, of obligation and choice, of the actions which exist in reality. This address also enacts for these rulings that which they require for their fulfillment [tahaqquq] or their completion [ikmāl]. That is, they are enacted for that which the hukm shar’i requires. Thus the address of the legislator comprises of both the compulsion [iqtidā’] and choice [takhyīr], as well as that which the compulsion and choice require. The latter is by the making of a thing the a cause [sabab], a condition [shart], a preventative factor [māni’], valid [sahīh], invalid [bātil], void [fāsid], an original rule [azimah] or a concession [rukhsah]. Further, as the address of compulsion of choice (the address of taklīf) comprises of rules which deal with the actions of man, so too does the address of declaration comprise of rules which deal with these rules and what is related to them.

Bu nedenle zorlama ve tercih hitapları insanın fiilleri hakkında hükümlerdir, beyan hitabı ise bu hükümler hakkında hükümdür ve onlara özel nitelikler verir. Ancak bunların böyle olması, insanın fiilleriyle ilgisiz olmalarını gerektirmez; çünkü bir şeyle ilgili olan şeyle ilgili olan, o şeyin de ilgilisidir. Dolayısıyla zaruret (idtirār), leş yemenin mubah olmasının sebebidir; câriye ile evlenmenin mubah olmasının sebebi zina korkusudur; namaz için abdest bozulduğunda abdest almanın farz olmasının sebebi hadesin sürekli olmasıdır (öyle ki namaz esnasında abdest bozulsa bile her namaz için bir abdest yeterlidir); güneşin zevâli, batışı veya fecrin doğuşu namazların farz olmasının sebebidir; ve benzerleri. Tüm bunlar, Şâri'den gelen ve leş yemenin mubahlığı, câriye ile evlenmenin mubahlığı, abdest bozulduğunda namaz için abdest almanın farzlığı ve namazın vaktinin gelmesinin farzlığı gibi hükümlerle ilgili olan hitaplardır. Bu nedenle sebep, hitâbu’l-vaz’dandır.

Hence the address of compulsion and choice are rulings for the actions of man, and the address of declaration are rulings for those rulings, giving them specific attributes. Their being such however does not make them unrelated to the actions of man, because that which is related to that which is related to a thing is also related to that thing. Thus dire necessity [idtirār] is the sabab for the permissibility of consuming carrion, the fear of afflication is the sabab for the permissibility of marrying the slave women, incontinence is the sabab for the obligation of making wudu upon excrement for prayer being dropped (such that one wudu suffices for every salat even if one excretes during the salat), the zawāl of the sun or it setting, or the rise of dawn is the sabab for the obligation of prayers, and the like - all of these are an address from the legislator related to the hukm, such as the permissibility of consuming carrion, the permissibility of marrying the slave women, the obligation of doing wudu upon excrement for the salat being dropped, and the obligation of the presence of the salat. Thus the sabab is from the khitāb al-wad’.

Zekâtın farziyetinin sebebinde haul'ün bir şart olması, mükellefiyet için bulûğun genel olarak bir şart olması, ödül ve cezanın gerçekleşmesi için peygamberlerin gönderilmesinin bir şart olması, geçerli bir ticaret için iyiliği teslim etme gücünün bir şart olması ve yetimin malını ona iade etmek için rüşdün bir şart olması, bunların hepsi şâri'in hükümle ilgili hitabının örnekleridir; dolayısıyla şart, hitâb-ı vad'îden olmaktadır.

The hawl being a shart in the sabab of the obligation of zakat, physical maturity [bulūgh] being a shart for legal responsibility across the board, the sending of messengers being a condition for reward and punishment, ability to deliver the good being a condition for a valid trade, and the sound perception [rushd] being a condition for returning the wealth of the orphan to him are all examples of the address of the legislator related to the hukm, and hence the shart is from the khitab al-wad’.

Hayızın cinsel ilişkiye, Kâbe'nin tavafına, namazın farz kılınmasına ve orucun tutulmasına mâni olması; delilik halinin ibadet yapmaya ve tasarruf özgürlüğüne mâni olması ve benzeri durumlar, hükümle ilgili Şâri'in hitabının örnekleridir; dolayısıyla mâni, "hitab-ı vad'î"den sayılır.

Menstruation being a mani’ for sexual intercourse, tawāf of the ka’bah, the obligation of the prayers, and the performance of fasting, and the insanity being a mani’ from performing the ibādāt and freedom of disposal, and the like, are all examples of the address of the legislator related to the hukm, and hence the mani’ is from the khitab al wad’.

Ayakta namaz kılamayan hastanın oturarak namaz kılmasına izin verilmesi, yolcunun oruç tutmama ruhsatına sahip olması ve ölüm tehdidiyle zorlanan kişinin küfür sözü söyleme ruhsatına sahip olması, hükümle ilgili Şari'nin hitabına örnektir; dolayısıyla ruhsat, hitab-ı vaz'dan gelmektedir.

The sick person who is unable to stand in prayer being allowed to pray sitting, the traveller having the concession to not fast, and the person coerced with the threat of death having the concession to utter kufr are examples of the address of the legislator related to the hukm, and hence the rukhsah is from the khitab al-wad’.

Bu dört kavramda (sebeb, şart, mani', ruhsat) Şâri'in bir hükümle ve o hükümle ilgili bir konu ilişkisiyle gelen hitabında bir belirsizlik yoktur. Ancak genel bir teşri' olarak gelen hükümlere gelince, kulları onunla amel etmeye zorlayan hükümler, örneğin namaz, oruç ve cihad, en temel özleriyle birlikte, bu hükümdeki vad'î hitap, onların genel bir teşri' olma niteliği ve kulların onlara uymakla yükümlü kılınmasıdır. Bu genel teşri' ve onun aslî zorunluluğu, azîme olarak adlandırılan şeydir. Dolayısıyla azîme vad'î hükümlerdendir ve ruhsatla birlikte tek bir kategori sayılır; çünkü azîmeler, ruhsatın dallandığı asıl hükümlerdir. Bu yüzden ikisi de tek bir kategori olarak vad'î hitaptandır.

In these four (sabab, shart, mani’, rukhsah) there is no ambiguity in that the address of the legislator has come with a hukm and with matter relation to that hukm. As for what came of the rulings as a general legislation, compelling the servants to act by it, such as the salat, sawm and jihad, as they are in their most basic essence, then the khitab al wad’ in this ruling is their attribute of being general legislation, and of the servants being compelled to observe them. This general legislation and its original compulsion is what is referred to as the azīmah. Hence the azimah is from the wad’i rulings, and together with the rukhsah is considered one category, because the azā’im are the original rulings from which the concession branch. Hence both, as one category, are from the khitab al-wad’.

Fiillerin bu dünyadaki etkilerine ilişkin olanlarda, bildirici hitap bu etkilerde görülür. Örneğin, salatın tüm erkânı yerine getirildiğinde sahih olduğunu, ticaretin tüm şartları sağlandığında geçerli olduğunu, ortaklığın tüm hukuki şartları karşılandığında sahih olduğunu söyleriz. Bu, hükmün fiilin tatbikatı yönünden tavsifidir, teşriî yönünden değil; bu tavsifleri koyan ise Şâri'dir. Benzer şekilde, ticarette icap yoksa ya da salatta rükû bulunmuyorsa ya da ortaklıkta kabul yoksa, o zaman bâtıl olur. Bâtıl oluşu da hükmün tatbikat yönünden bir tavsifidir, teşriî yönünden değil; yine de bu tavsifi koyan ve onu bâtıl sayan Şâri'dir. Dolayısıyla sıhhat ve butlan tek bir kategoridir, çünkü Şâri'in bu ikisindeki hitabı tek bir hükümle, ya sahihle ya da bâtılla ilgilidir; ve sıhhat asıl olandır, butlan ise sıhhatin kurallarına bağlıdır.

As for what is related to the effects of acts in this world, the declaratory address appears in these effects. For example we say that the salat is valid [sahīh] if all its arkān are fulfilled, that trade is valid is all its conditions are met, that the partnership is valid if all its legal conditions are met. This is a description of the ruling in terms of its performance, not its legislation, and it is the Legislator who has established these descriptions. Similarly if the trade does not include the offer, or the salat does not include the rukū’, or the partnership does not include the acceptance, it will then be invalid [bātil]. Its being invalid is a description of the ruling in terms of its performance, not its legislation, yet it is the Legislator who established the description and considered it invalid. Thus the validity [sihhah] and invalidity [butlān] are one category, because the address of the legislator in them is relation to one hukm, either valid or invalid, and because the validity is the orgin and the invalidity depends on the rules of validity.

Bu, **hitâb-ı vaz‘î** (bildirici hüküm) olup hükmün gerektirdiği bir meseleyle ilgilidir ve beş kategoriden oluşur: **sebeb**, **şart**, **mâni‘**, **sıhhat**, **butlân** ve **fesâd**, ile **azîmet** ve **ruhsat**.

This is the declaratory law [khitāb al-wad’] and it is related to a matter required by the ruling, and is of five categories: the sabab, the shart, the mani’, the sihhah, butlān and fasad, and the azā’im and rukhas.