Hakeem bin Hazam, babasından rivayet edilmiştir ki babası şöyle demiştir: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

It is narrated from Hakeem bin Hazam from his father who said: The Messenger of Allah (saw) said:

Ticaretin ve alım satım işlemlerini incelediğimizde görürüz ki Allah, büyük ticaret olsun küçük ticaret olsun, insanlara rızıklarını birbirleri aracılığıyla sağlamaktadır. Büyük tüccarların, küçük tüccarlara, sattıkları mallar üzerinden belli bir yüzde, örneğin yüzde bir, kâr almaları şartıyla küçük mal satışını üstlendiklerini sıkça görürüz. Bu durum her türlü malda olmaktadır. Ölçülen ve tartılan mallarda, sayılan ve bunlar dışındaki mallarda da olmaktadır. Kumaş, şeker, kâğıt veya makine imal eden büyük şirketler ile toptancılar arasında da böyledir ve bunlara acente veya satış temsilcisi denir. Bu kişiler, bu şirketlerin ürettiklerini satacaklarına söz verir ve sattıkları miktarın belli bir yüzdesi olan belirli bir kârı onlardan alırlar. Büyük tüccarlar ya da imalatçılar ile küçük tüccarlar arasında, tüccar veya imalatçı için çalışan kişiler aracılığıyla yapılan satışlar da vardır. Bu kişiler yalnızca belirli bir tüccara veya imalatçıya tahsis edilmiştir. Bu kişiler malları insanlara sunar ve onlara satarlar. Satışları gerçekleşir ve çalıştıkları büyük tüccar veya imalatçıdan, malı sunma işi karşılığında, satış yapsınlar ya da yapmasınlar belirli bir ücret alırlar; ayrıca gerçekleştirdikleri her satış anlaşması için, satış fiyatının belirli bir yüzdesi olan ek bir ücret elde ederler. Bu yolla fabrikalarda, şirketlerde, tüccarlar ile müşteriler arasında, her şeyde satıcı ile alıcı arasına bir aracı girer. Bu durum sebze ve meyvelerde de olduğu gibi kumaş, şeker ve diğer şeylerde de olmaktadır. Sebze pazarında tüccar, köylülerin hesabına, köylüden aldığı belirli bir komisyon karşılığında sebze satar. Tüm bu işlemler, ister büyük şirketler ve üreticiler arasında, ister büyük ve küçük tüccarlar arasında, ister tüccarlar ile müşteriler arasında olsun, hepsi simsarlıktır ve bunları üstlenenler simsardır. Çünkü simsarlık, işi üstlenmek ve onu gözetmek demektir; sonra bu kelime, alım satımla görevlendirilmiş kimse için kullanılmıştır. Fakihler simsarlığı, alım satımda bir başkası adına ücret karşılığı çalışan kimse için kullanılan isim olarak bilmişlerdir. Bu isim, alım satımda bir başkası adına ücret karşılığı çalıştığı için müzayedeci hakkında da uygulanır. Simsarlık ve müzayedecilik Şer'an caizdir, ticaret uygulamalarından sayılır ve Şer'a göre malın mülk edinilmesini sağlayan bir iş türüdür. Ahmed, Kays bin Ebi Gars el-Kinânî'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: "Medine'de deve yükleri satın alırdık ve bizlere simsar denirdi. Bunun üzerine Allah'ın Resûlü ﷺ yanımıza geldi ve bizi, kendimize taktığımız addan daha güzel bir isimle çağırdı, şöyle buyurdu:"

In scrutinising trade and the situations of sale and purchase, we find therein that Allah provides sustenance for people through each other whether it is large trade or small trade. We often find the large traders undertaking the sale of small goods to traders on condition that they take a specific percentage of the profit upon what they sold to them for example one percent. This occurs in all goods. It occurs in what is measured and weighed and what is analogised and other than that. It occurs between large companies in manufacturing cloth-material, sweets, paper or machines and between wholesalers and they are called agents or selling agents. These people promise to sell what these companies produce and they take from them a specific profit which is a specific percentage of what they sell. There occurs between the large traders or manufacturers, and between the small traders, sales through the medium of persons working for the trader or manufacturer, and they are assigned exclusively to a specific trader of manufacturer. These people offer goods to people and sell them to them. Their sale is executed, and for them is a specific wage for the work of offering the goods from the large trader or manufacturer for whom they work whether they sold or did not sell and for them is a specific wage for each agreement of sale which they sold which is a specific percentage of the price for which they sold them. In this way the medium occurs between the seller and buyer in the factories, companies, and the traders and customers in everything. It occurs in vegetables in fruits just as it occurs in cloth-material, sweets and other things. In the vegetable market, the trader sells vegetables for the account of the peasants for a specific commission which he takes from the peasant. All these actions, whether they are large actions between companies and manufacturers, or between large and small traders, or between traders and customers, all of them are brokerage and those undertaking them are brokers. This is because brokerage is to undertake the affair and its preserver, then it is used for the one charged with the power of selling and buying. The fuqaha knew brokerage as the name for the one who works for someone else for a wage in selling and buying. And it is applied upon the auctioneer because he works for someone else for a wage in selling and buying. The brokerage and auctioneering is allowed in Shar’a, and it is considered from the practices of trading and it is a type of work by which wealth is owned according to the Shar’a. Ahmad narrated from Qays bin Abi Ghurza Al-Kanani who said: We used to buy the camel loads in Madinah and we used to be called brokers. He said: So the Messenger of Allah (saw) came to us and called us by a name which was better that what we used to call ourselves so he said:

Anlamı şudur: Kişi, yaptığı iyiliği anlatırken abartabilir; bu, gereksiz konuşmaya, yani kendisinden gerekenden fazla söze varana kadar sürebilir, ancak yalana varan bir düzeye ulaşmaz. Ayrıca iyiliğini satmak için yemin ederek de abartabilir; bunun telafisi için sadaka vermesi tavsiye edilir. Peygamber ﷺ'in simsarlara işlerini sürdürmelerine izin vermesi ve onlara "Ey tüccar topluluğu" demesi, simsarlığın caiz olduğunu ve ticaretten olduğunu açıklar. Bu da simsarlığın Şer'i tarafından izin verildiğinin ve Şeriat'ta caiz kılınan muamelelerden olduğunun delilidir.

Its meaning is that he could exaggerate in describing his good until he talks which is useless talk i.e. more than what is obliged upon him of speech but it does not, however, which may reach the status of falsehood. He could also guess in swearing to market his good so he is recommended to give charity to efface that. The Messenger (saw)’s consent to the brokers upon their work, and his saying to them: “O group of traders” clarifies the permissibility of brokerage and that it is from trade. And it is the evidence that brokerage is allowed by Shar’a, and it is from the transactions permitted in the Shar’a.

Ancak, kendisine satış ve alım yapması için ücret karşılığında iş verilen işin, ya malda ya da süre ile bilinmesi, ayrıca kâr, kiralama ücreti ya da ücretin bilinmesi gerekir. Bir tüccar, kendisi adına belirli bir evi ya da belirli kapları satması veya satın alması için birini çalıştırırsa, satış ve alım geçerlidir. Aynı şekilde, kendisi adına günlük ya da aylık bir ücret karşılığında satış ya da alım yapması için birini çalıştırırsa, bu da geçerlidir. Yine aynı şekilde, kendisi adına belirli bir seviyeye kadar günlük ya da aylık bir ücret karşılığında satış ya da alım yapması için birini çalıştırır ve aynı zamanda her anlaşma için belirli bir ücret karşılığında kendisi adına mal satması ya da satın alması için birini çalıştırırsa, bu da geçerlidir. Bunun geçerli olmasının nedeni, kendisine satış ya da alım yapması için iş verilen işin bilinmesi ve ücretin bilinmesidir.

However it is necessary that the action upon which he is hired to sell and buy be known either in the goods or by the time period, and that the profit or hire or wage be known. If a trader hires someone to sell for him or buy for him a specific house or specific utensils, the selling and buying is valid. Similarly if he hires him to sell or buy for him for a daily or monthly wage, it is valid. Similarly if he hires him to sell for him or buy for him for a daily or monthly wage to a specific level, and at the same time he hires him to sell for him or buy for him goods for a specific hire for each agreement. This is valid because the work upon which he was hired to sell or buy is known and the wage is known.

Bu nedenle, tüccarlar ve zamanın Resulullah (sav)'den bugüne kadar insanlar arasında bilinen anlamıyla simsarlık caizdir. Sahih hadisin yasakladığı simsarlığa gelince, bu, insanların piyasa fiyatını bilmemelerinden, piyasa hakkında bilgi sahibi olmamalarından veya mal hakkında bilgi eksikliğinden yararlanarak onları aldatan hileli simsarlığa özgüdür. Resulullah ﷺ, ticaret uygulamalarından biri olarak simsarlığı genel anlamda onaylamıştır. Özünde açıkladığı simsarlık türlerini ise içindeki illet, yani aldatma sebebiyle yasaklamıştır. Tıpkı ticareti genel anlamda caiz kılıp, içindeki sebep nedeniyle belirli ticaret türlerini yasakladığı gibi. Bu konudaki hadislerin takip edilmesi ve bunların şer'i anlamlarının incelenmesi yapılırsa, bu durum açıkça ortaya çıkar. Alım satımla ilgili uygulamaların yasaklandığı hadislerde simsarlık ne zikredilmiş ne de yasaklanmıştır; ancak bazı Sahabeler ve bazı râviler bunları simsarlık olarak açıklamış ve yasağı, simsar olmanın yasaklanması şeklinde tercüme etmişlerdir. Bunlar gerçekleri itibarıyla ele alındığında, simsarlığın türleri oldukları açıkça anlaşılır. Buhârî, Abdullah bin Tâvus'tan, onun babasından, onun da İbn Abbas'tan (ra) rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: Resulullah (sav) şöyle buyurmuştur:

O dedi ki: İbn Abbas'a dedim ki: Onun sözü nedir:

He said: I said to ibn Abbas: What is his saying:

Dedi ki: "Onun için simsar olmayın." Tavus'tan gelen rivayette ise şöyle demiştir: "İbn Abbas'a (ra) şu sözün ne anlama geldiğini sordum: 'Şehirli, bedevi için satış yapmamalıdır.' Dedi ki: Onun için simsar olmamalıdır." Buhari ise şöyle demiştir: "Şehirli, bedevi adına simsarlık yaparak satış yapmamalıdır" ve bunu yasaklama (la) edatıyla ifade etmiştir. Ardından bu bölümde iki hadis zikretmiştir; bunlardan ilki, Said bin El-Müseyyeb'in Ebu Hureyre'nin (ra) şöyle dediğini işittiğini aktarmasıdır: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

He said: Do not be a broker for him. And in the narration from Tawus that he said: I asked ibn Abbas (ra) what is the meaning of his statement: “The inhabitant should not be a trader for the Bedouin.” He said: He should not be a broker for him. And Al-Bukhari said: ‘The inhabitant should not sell for the Bedouin by brokerage” and he used the ‘no’ (la) of prohibition. Then he mentioned two hadiths in the chapter, the first of the two from Said bin Al-Musayyab that he heard Abu Hurairah (ra) saying: The Messenger of Allah (saw) said:

Enes bin Malik (ra) şöyle dedi:

And the second hadith from Anas bin Malik (ra) who said:

Ve Buhârî şöyle demiştir: "Necş Bâbı: Bu satışın caiz olmadığını söyleyen kimse hakkında." İbn Ebî Evfâ şöyle demiştir: "Necş, hâin faizi yiyen (riba) demektir; bu da caiz olmayan, boş bir aldatmacadır." Ve Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

And Al-Bukhari said: in the ‘The Chapter of (najash): And the one who says that this sale is not permitted.’ And ibn Abi Awfa said: ‘The (najash) is the consumer of treacherous interest (riba) and it is the void deceit which is not permitted, and the Prophet (saw) said:

Ve Mesajcı (saw)'ın yasakladığı çeşitli uygulamaları anlatan birkaç hadis gelmiştir. Ebu Hureyre (ra)'den rivayet edilmiştir ki Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur:

And there came several ahadith mentioning several types of practices that the Messenger (saw) prohibited. It has been narrated from Abu Hurairah (ra) that the Messenger of Allah (saw) said:

Ve rivayet edildiğine göre Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

And it was narrated that the Prophet (saw) said:

Bu ve benzeri hadislerden ve bunların incelenmesinden anlaşılmaktadır ki, Peygamber ﷺ, şehirli kişinin bedevi için ticaret yapmasını yasaklamıştır; benzer şekilde şehirliler de bu kapsamdadır. Ayrıca bir kişinin, kardeşinin satışı üzerine alışveriş yapmasını da yasaklamıştır; yani satış tamamlanmışken bir kimsenin, başkası tarafından satın alınmış olan mala gelip, o malın alındığı fiyatı artırarak onu satın alması ve böylece ilk satışı geçersiz kılmaya çalışmasıdır. Yine o, necş'i (suni fiyat artırma) yasaklamıştır; bu, alıcı olmadığı hâlde malın fiyatını artırmaktır. Yani satın almayı niyet etmeyen kişinin, malın fiyatını artırarak onunla pazarlık yapan kimseyi yanıltması, böylece o kimsenin bu miktarın üzerine çıkmaması için değil, bu etkiyle artırarak onu satın almaya yönelmesi içindir. Ayrıca o, kafileleri karşılamayı (talakki'r-rukban) yasaklamıştır; bu, şehirde yaşayan kişinin, ithal mal getirmiş olan bedeviye çıkıp ona fiyatı bildirmesi ve "Bunu senin adına satarım" demesidir. Ya da bedeviyi, malın fiyatı konusunda aldatması, veya onun elindeki malın fiyatını, emsal fiyatın altında satın alması içindir. Veya elindekine olan talebin az olduğunu ya da piyasada talebin düşük olduğunu ona bildirmesidir. Peygamber ﷺ, ithal mallarla karşılaşmayı da yasaklamıştır; bu da kafileleri karşılamaya benzer.

From these ahadith and others and their scrutiny, it becomes clear that he prohibited therein the inhabitant trading for the Bedouin and similar to them are the towns-people, and a person from buying upon the sale of his brother if he had completed the sale i.e. that the man comes to the good which has been bought by another so he increases the price for which it was bought and buys it to invalidate the first sale. And he prohibited the artificial inflation of prices (najash) which is to increase upon the good while he is not a buyer for it i.e. that one who does not intend to buy increases the good to lead by it one who bargains for it, so that he will not increase on this amount except that he will bring the equivalent so impressed by that and increases in order to buy it. He prohibited the meeting of riders which is the inhabitant who goes out to the Bedouin who has imported goods and he informs him the price, and he says to him: ‘I will sell it for you.’ Or he deceives the Bedouin about the price of the land and he buys from them for less than the comparable price. Or he informs him of the little demand of what is with them or the little demand in the market. He (saw) prohibited meeting the imports which is like meeting the riders.

Bunlar yasaklanan fiillerdir; bazıları doğrudan aracılıkla ilgilidir, bazıları da alım satımla ilgilidir. Yasaklamaya dair hadisler incelendiğinde, oradaki yasağın tamamen anlaşılan bir vasfa dayandığı açıkça görülür; yani yasağın kendisi için gerçekleştiği, anlaşılan bir vasıf. Emir ya da yasak bu anlaşılan vasfı kapsadığında, emir ve yasak illetlendirilmiş olur; dolayısıyla anlaşılan vasfın içerdiği anlam, emrin ya da yasağın illetidir. Dolayısıyla oradaki farz ya da haram kılınma, ona bağlı olan illete bağlanmıştır. İllet varsa hüküm vardır, illet yoksa hüküm yoktur; yani illetin varlığı ve yokluğu ile birlikte döner. İllet başka bir şeyde bulunursa, hüküm o diğer şey hakkında kıyas yoluyla uygulanır. Şehirli ile bedevi arasındaki alım satım, kardeşinin satışı üzerine alım yapmak, necş (fiyatı suni olarak yükseltme), kafileyi karşılamak ve ithal mallarını karşılamak, hepsi anlaşılan vasıflardır. Dolayısıyla yasağın kendisi için var olduğu şeydir; yani anlamı, hükmün kendisi için var olduğu şeydir. Hüküm bedevi üzerine, bedevinin fiyatı bilmemesi illetiyle bağlanmıştır; kardeşinin satışı üzerine alım yapmak ise fiyatın belirlenmiş olması ve birinin diğerine güvenmesi sebebiyle bağlanmıştır; necş ise, kişinin o malı almak niyetinde olmayıp yalnızca alıcıya zarar vermek için fiyatı artırmasından dolayı yasaklanmıştır; kafileyi karşılama ve ithal mallarını karşılama ise, şehirlilerin fiyatının yükseltilmesi veya ithalatçı için ucuzlatılması gibi içerdiği sakıncalar sebebiyle yasaklanmıştır. Bu anlamlar bu satışlarda mevcutsa, satış da aracılık da orada yasaktır; eğer mevcut değilse, orada ne satış ne de aracılık yasaklanmıştır. Ömer bin Hattab (ra), şehirli kişinin bedeviye satışının yasaklanmasında gerekçenin fiyatın bilinmemesi olduğunu anlamış ve şöyle demiştir:

Buna göre, delillerin ortaya koyduğu üzere aracılık caizdir. Aracılığın yasaklanmış olduğu türlerde ya da aracılık içinde, yasağın dayandığı bir illet bulunduğunda bu türler haram olur; ancak aracılık, özü itibarıyla haram olmaz. Aksine aracılık caiz olmaya devam eder ve aracılık yoluyla kazanç elde etmek de caiz bir kazanç olarak kalır.

Accordingly, brokerage is allowed due to the manifestation of the evidence. If brokerage occurs in the types wherein a prohibition exists or there is a reason with in the brokerage for whose sake the prohibition exists, these types become haram but brokerage in its essence does not become haram. Rather brokerage remains allowed and the acquisition of brokerage remains an allowed acquisition.