Halife, uygulama için yardımcılar atar; bunların görevi idaridir. Onlar hâkim değildir ve daireleri, halifenin iç ve dış işlerdeki yetkiler kapsamında çıkardığı kararları yürüten kurumdur; bu yetkilerden kendisine gelen hususları da halifeye sunar. Daire, halife ile diğerleri arasında aracı konumundadır ve aşağıdaki konularda onun ile diğerleri arasında iletişimi sağlar:

The Khalifah appoints assistants for implementation and their work is administrative. They are not rulers and their department is the institution that executes what the Khalifah issues in both of the internal and foreign affairs authorities and submits what comes to him from these authorities. The department is the intermediary between the Khalifah and others, conveying to and from him in the following matters:

a. İnsanlarla İlişkiler.

a. Relations with the people.

b. Uluslararası ilişkiler.

b. International relations.

c. Askeri alan.

c. The military.

d. Askeri olanlar dışındaki Devlet kurumları.

d. The institutions of the State other than the military.

İcra Vekili (Mu'avin), Halife'nin işlerin yürütülmesinde, emirlerinin takip edilip uygulanmasında kendisine yardımcı olmak üzere atadığı bakandır. Halife ile devletin çeşitli daireleri, tebaa ve dış işleri dairesi arasında aracıdır. Halife'ye ve Halife'den mesajları iletir. Emirlerin yürütülmesinde bir yardımcıdır; bu emirler üzerinde yetkili değildir ve bu emirler kendisine emanet edilmiş değildir. Yani görevi yürütme ve idari bir görevdir, yönetme değildir. Dairesi, Halife'nin iç ve dış dairelere verdiği emirleri uygulamak için kullanılan bir araçtır; bu daireler aracılığıyla kendisine ulaşan her şeyde Halife'ye bağlılığın sağlanmasını temin eder. Dairesi, Halife ile diğerleri arasında aracılık eder: onların adına Halife'ye iletir, Halife'den de onlara iletir.

The executive assistant is the minister whom the Khalifah appoints to be his assistant in the execution of matters, the following up and implementation of his orders. He is the intermediary between the Khalifah and the various State departments, the subjects and the foreign office. He conveys messages to and from the Khalifah. He is an assistant in executing orders and is not authorised over them or entrusted with them i.e. his role is one of execution and administrative and not ruling. His department is a tool used to execute what the Khalifah issues to the internal and foreign offices, ensuring submission to the Khalifah in all that comes to him through these offices. His department acts as an intermediary between the Khalifah and others, where it conveys to them on his behalf and conveys to him from them.

Yürütme yardımcısı (Vezir et-Tenfîz), Allah Resûlü ﷺ ve doğru yolda yürüyen halifeler zamanında "kâtip" (el-Kâtib) olarak anılırdı. Daha sonra "yazışmalar divanının (Dîvânü'r-resâil) sorumlusu" olarak bilinmeye başlandı. Ardından, bu görevlinin "inşa/tanzim kâtibi" veya "tanzim divanının sorumlusu" olarak adlandırılmasına karar verildi; en sonunda ise fakihler ona "yürütme yardımcısı" (Vezir et-Tenfîz) adını verdiler.

The executive assistant used to be called a secretary (Al- Katib) at the time of the Messenger of Allah (pbuh) and the righteous Khulafaa’. Then he became known as the keeper of the Diwan of letters or correspondence. Later, it was decided that he is called the secretary of composition or the keeper of the Diwan of composition and then the jurists named him the executive assistant (Wazir Al-Tanfidh).

Dört meselede yapılan işlere gelince, bunun delili, Resulullah'ın (s.a.v.) zamanındaki Kâtib (Vezîrü't-Tenfîz) ile ilgili delillerin incelenmesi ve sâlih Halifelerin, sahâbenin büyük kalabalığı önünde yaptıkları işlerdir.

As for the actions regarding the four issues mentioned – the evidence is through examination of the evidences related to the Katib (Wazir Al-Tanfidh) at the time of the Messenger (pbuh) and the actions of the righteous Khulafaa’ in front of the masses of companions:

a. Doğrudan tebaaya gönderilen mesajlar. Örneğin:

a. The messages sent to the subjects directly. Such as:

- Onun (ﷺ) Necran halkına gönderdiği mektup. Ebu Ubeyd, el-Emval'de Ebu'l-Melih el-Hüzeli'den rivayet etmiştir; metnin sonunda şu ifadeler yer almaktadır.

- His (pbuh) message to the people of Najran. Abu ’Ubayd narrated in Al-Amwal from Abu Al-Malih Al-Huthali which mentioned at its end.

. » شَ هِ دَ بِذَلِكَ عُ ثْ مَ انُ بْ نُ عَفَّانَ وَمُعَيْقِيبُ، وَكَتَ ب «.

. » شَ هِ دَ بِذَلِكَ عُ ثْ مَ انُ بْ نُ عَفَّانَ وَمُعَيْقِيبُ، وَكَتَ ب «.

- "'Uthman Bin 'Affan ve Mu'ayqib buna şahitlik etti ve yazdı." Ebu Yusuf bunu El-Harac'ta rivayet etmiş ve yazıcının El-Mugire olduğunu belirtmiş; ardından Ömer'in (ra) mesajını, yazıcının Mu'ayqib olduğunu zikretmiş; sonra Osman'ın (ra) onlara gönderdiği mesajı, yazıcının kölesi Hamran olduğunu belirterek aktarmış; ardından Ali'nin (ra) mesajını, yazıcının 'Abdullah b. Ebi Rafi' olduğunu belirterek nakletmiştir.

- “’Uthman Bin ’Affan and Mu’ayqib witnessed it, and he wrote”. Abu Yusuf reported it in Al-Kharaj and mentioned that the Katib was Al-Mughaira, and then it mentioned the message of Umar (ra) with the Katib being Mu’ayqib, and then the message of ’Uthman (ra) to them with the Katib being his servant Hamran, and then the message from ’Ali (ra) with the Katib being ’Abdullah b. Abi Rafi’.

- Tamim ed-Dârî'ye gönderdiği mesaj. Ebû Yûsuf, el-Harâc adlı eserinde şöyle demiştir:

- His (pbuh) message to Tamim Al-Dari. Abu Yusuf mentioned in Al-Kharaj saying.

. قَامَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ وَهُوَ تَمِيمُ بْنُ أَوْسٍ - رَجُلٌ مِنْ لَخْمٍ - فَ قَالَ يَا رَسُولَ « اللَّهِ، إِنَّ لِي جِيرَةً مِنَ الرُّومِ بِفِلَسْطِينَ، لَهُمْ قَ رْيَةٌ ي قَُالُ لَهَا حِبْ رَى، وَأُخْرَى ي قَُالُ لَهَا عَيْ نُونُ، وَإِنْ فَ تَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ الشَّامَ فَ هَبْ هُمَا لِي، فَ قَالَ: هُمَا لَكَ. قَالَ: فَاكْ تُبْ لِي بِذَلِكَ، فَكَتَبَ لَهُ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِ تَِِمِيمِ بْنِ أَوْسِ الدَّارِيِّ، أَنَّ لَهُ قَ رْيَة حِبْ رَى وَبَ يْتَ عَ ي نُونَ قَ رْيَ تُ هَا كُلُّهَا، وَسَهْلُهَا وَجَبَ لُهَا وَمَاؤُهَا وَحَرْث هَُا وَأَنْ بَاطُهَا وَبَ قَرُهَا وَلِعَقِبِهِ مِنْ بَ عْدِهِ، لاَ يُحَاقُّهُ فِيهَا أَحَدٌ، وَلاَ ي لُْحِدُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ بِظُلْمٍ، فَمَنْ ظَلَمَ وَأَخَذَ مِنْ هُمْ شَيْئاً فَإِنَّ عَل يْهِ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ. وَكَتَبَ » عَلِيٌ.

. قَامَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ وَهُوَ تَمِيمُ بْنُ أَوْسٍ - رَجُلٌ مِنْ لَخْمٍ - فَ قَالَ يَا رَسُولَ « اللَّهِ، إِنَّ لِي جِيرَةً مِنَ الرُّومِ بِفِلَسْطِينَ، لَهُمْ قَ رْيَةٌ ي قَُالُ لَهَا حِبْ رَى، وَأُخْرَى ي قَُالُ لَهَا عَيْ نُونُ، وَإِنْ فَ تَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ الشَّامَ فَ هَبْ هُمَا لِي، فَ قَالَ: هُمَا لَكَ. قَالَ: فَاكْ تُبْ لِي بِذَلِكَ، فَكَتَبَ لَهُ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِ تَِِمِيمِ بْنِ أَوْسِ الدَّارِيِّ، أَنَّ لَهُ قَ رْيَة حِبْ رَى وَبَ يْتَ عَ ي نُونَ قَ رْيَ تُ هَا كُلُّهَا، وَسَهْلُهَا وَجَبَ لُهَا وَمَاؤُهَا وَحَرْث هَُا وَأَنْ بَاطُهَا وَبَ قَرُهَا وَلِعَقِبِهِ مِنْ بَ عْدِهِ، لاَ يُحَاقُّهُ فِيهَا أَحَدٌ، وَلاَ ي لُْحِدُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ بِظُلْمٍ، فَمَنْ ظَلَمَ وَأَخَذَ مِنْ هُمْ شَيْئاً فَإِنَّ عَل يْهِ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ. وَكَتَبَ » عَلِيٌ.

“Tamim ed-Dari (Lahm kabilesinden Tamim bin Aws) ayağa kalkıp dedi: Ey Allah'ın Resûlü! Filistin'de Rumlardan bir komşuluğum var; Hibra adında bir köy ve Aynun adında başka bir köy. Allah Şam'ı size açarsa, bunları bana hediye olarak verin. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ dedi: Onlar sizindir. Dedi ki: Bunu bana yazın. Böylece yazdı: Allah'ın adıyla. Bu, Allah'ın Resûlü Muhammed ﷺ'den Tamim bin Aws ed-Dari'ye yazılmış bir belgedir. Hibra ve Aynun iki köyün bütün evlerine, ovalarına, dağlarına, sularına, ekinlerine, bitkilerine ve hayvanlarına, ayrıca ondan sonra gelecek olanlara sahiptir. Hiç kimse onlarla bu konuda çekişmesin ve hiç kimse zorla almaya yeltenmesin. Kim zulmeder ve oradan herhangi bir şey alırsa, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lanetine uğrayacaktır. Bunu yazan Ali'dir.” Ebu Bekir (ra) halifelik makamını üstlendiğinde, onlara şu ifadelerin yer aldığı bir yazı gönderdi: “Allah'ın adıyla. Bu, Allah'ın Resûlü ﷺ'in yeryüzündeki halifesi Ebu Bekir'den ed-Dari halkına yazılmış bir belgedir. Hibra ve Aynun köylerinden hiçbir şeyi kimse eliyle bozmasın; kim Allah'a itaat edip sözünü dinlerse, onlardan hiçbir şeyi bozmasın ve bunu yapmaya niyetlenen kimsenin girmesini önlemek için etraflarına iki giriş yapsın.”

- “Tamim Al-Dari (Tamim Bin Aws, a man from Lakhm) stood up and said: O Messenger of Allah, I have a neighbourhood from the Romans in Palestine – there is a village which is called Hibra, and another called Aynun. If Allah opens as-Sham to you, grant them to me as a gift. And so he said – They are yours. He said – write that for me, and so he wrote: In the name of Allah, this is a message from Muhammad the Messenger of Allah (pbuh) to Tamim Bin Aws Al-Dari, that he has all the houses of the two villages: Hibra and Aynun, and their plains, mountains, water, agriculture, plants and its cattle, and for who comes after him. No one should contest over it with them, and no one should incline to take it by force. Whoever oppresses and takes anything from it, then they will have the curses of Allah and the angels and all of the people. ’Ali was the one who wrote it”. When Abu Bakr (ra) took the leadership, he wrote them a message which mentioned “In the name of Allah – this is a message from Abu Bakr the guarantor of the Messenger of Allah (pbuh) succeeded on the Earth, he wrote to the people of Dari, no one should spoil anything by their hand from the villages of Hibra and Aynun, and whoever heard and obeyed Allah, then do not spoil anything from them, and should build two entrances around them to prevent anyone who intended to do so from entering”.

b. Uluslararası ilişkiler:

b. International relations:

- Hudeybiye Antlaşması: Buhari, Mıswar ve Mervan'dan, antlaşmaya dair rivayet etmiştir:

- The Treaty of Hudaybiyah: Al-Bukhari narrated from Al- Miswar and Marwan regarding the treaty:

»... الكَاتِبَ فَدَعَا النَّبِيُّ «. - “Bunun üzerine Nebi ﷺ kâtibi çağırdı…”. Ebu Yusuf da el-Harâc adlı kitabında şöyle rivayet etmiştir:

.»... الكَاتِبَ فَدَعَا النَّبِيُّ «. - “So the Prophet (phuh) called the Katib (writer)…”. Abu Yusuf also narrated in the book Al-Kharaj saying:

. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ وَالكَلْبِيُّ، زَادَ بَ عْضُهُمْ عَلَى ب عَْضٍ فِي الحَدِيثِ، « »... وَفِيهِ: وَقَالَ: اكْ تُ بُوا – .

. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ وَالكَلْبِيُّ، زَادَ بَ عْضُهُمْ عَلَى ب عَْضٍ فِي الحَدِيثِ، « »... وَفِيهِ: وَقَالَ: اكْ تُ بُوا – .

"Muhammed İbn İshak ve El-Kelbi bana aktardı; bazıları rivayete şunu ekleyerek: Dedi ki: Yazın (çoğul)" dedi, yazarın adını belirtmeden. İbn Kesir rivayet etti.

“Muhammad Ibn Ishaq and Al-Kalbi informed me, some others added in the narration saying: He said: Write (plural)”, without mentioning the name of the writer. Ibn Kathir reported.

. عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبَ قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ ... ثُمَّ دَعَا رَسُ ولُ اللَّهِ « »... فَ قَالَ: اكْتُبْ  - .

. عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبَ قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ ... ثُمَّ دَعَا رَسُ ولُ اللَّهِ « »... فَ قَالَ: اكْتُبْ  - .

“İbn İshak, ez-Zührî'nin şöyle dediğini nakletti… sonra Allah'ın Resulü ﷺ, Ali İbn Ebi Talib'i çağırdı ve şöyle buyurdu: ‘Yaz (tekil)…’” Ebu Ubeyd bunu el-Emval adlı kitabında İbn Abbas'tan rivayet etmiştir; İbn Abbas şöyle demiştir:

“Ibn Ishaq said Al-Zuhri said…then the Messenger of Allah (pbuh) called upon ’Ali Ibn Abi Talib and said: ‘Write (singular)…’”. Abu ’Ubayd narrated it in the book of Al- Amwal from Ibn ’Abbas, where he said:

. »... فَ قَالَ لِعَلِيٍّ: أُكْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .

. »... فَ قَالَ لِعَلِيٍّ: أُكْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .

“….ve [Peygamber] ’Ali’ye dedi ki: ‘Ey ’Ali, yaz…’” ve El-Hakim, İbn ’Abbas’tan rivayet etti; El-Zehebi de bunu sahih kabul edip onayladı ve dedi ki:

- “….and he said to ’Ali: ‘O ’Ali, write…’” and Al-Hakim narrated from Ibn ’Abbas, and Al-Dhahabi authenticated and approved it, saying:

. »... اكُْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .

. »... اكُْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .

- "…..O ’Ali, yaz…". Bu barış antlaşmasının metni çok bilinmektedir ve burada anılmasına gerek yoktur. c. Askerî Alan: - Ebu Bekir'in (ra) Halid'e (ra) yazdığı mektup; bu mektupta ona Şam'a gitmesini emreder. Ebû Yûsuf, el-Harâc adlı kitabında şöyle demiştir: "Halid, Hîre'yi merkez edinmek istedi. Ancak Ebû Bekir'in mektubu ona geldi; Ebû Ubeyde ve Müslümanlara takviye olmak üzere Şam'a gitmesini emrediyordu…" d. Askerî alan dışındaki devlet kurumları - Resulullah ﷺ'in Muâz'a onda bir (el-Uşr) hakkında yazdığı mektup: Yahya İbn Adem, el-Harâc kitabında El-Hasan'dan rivayet etmiştir; şöyle demiştir:

- “…..O ’Ali, write…”. The text of this peace treaty is well known and does not need mentioning here. c. The Military: - The letter of Abu Bakr (ra) to Khalid (ra), in which he commands him to travel to as-Sham. Abu Yusuf said in the book Al-Kharaj: “Khalid wanted to take Al-Heerah as his centre. However, the letter of Abu Bakr came to him commanding him to travel to as-Sham as reinforcement for Abu ’Ubaydah and the Muslims…” d. The institutions of the state other than the military - The letter of the Messenger (pbuh) to Mu’adh regarding the tenth (Al-Ushr): Yahya Ibn Adam narrated in the book of Al-Kharaj from Al-Hasan, he said:

. إِلَى مُعَاذٍ بِالْيَمَنِ: فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ « » العُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالغَرْبِ فَنِصْفُ العُشْرِ .

. إِلَى مُعَاذٍ بِالْيَمَنِ: فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ « » العُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالغَرْبِ فَنِصْفُ العُشْرِ .

– Allah'ın Elçisi ﷺ, Yemen'deki Mu'âz'a şöyle yazdı: "Yağmurla veya büyük su kaynaklarıyla sulanan yerlerden onda bir (öşür) alınır; kovayla sulanan yerlerden ise yirmide bir (onda birin yarısı) alınır." Eş-Şa'bî de aynı rivayeti nakletmiştir. İbn Ebî Şeybe de hükümler (ahkâm) hakkındaki kitabında benzer bir rivayete yer vermiştir.

– “The Messenger of Allah (pbuh) wrote to Mu’adh in Yemen: “A tenth is payable on what is watered by rain or by sizable water; and a twentieth (have of a tenth) on what is watered by bucket.” Al-Sha’bi wrote the same narration. Ibn Abu Shaybah has also narrated similar in his book about ruling.

Halife, ihtiyacına göre kâtipler (küttâb) atayabilir; hatta vazifelerini yerine getirebilmek için atamadan yapamayacağı farz görevler varsa, bu atama da farz derecesine ulaşabilir. Peygamber Muhammed ﷺ'in tarihini yazan müellifler, onun yaklaşık yirmi kadar böyle kâtibi olduğunu zikrederler.

The Khalifah can appoint writers (Kuttab) according to his needs; rather it could reach to the level of being an obligation if he could not fulfill the obligatory tasks without appointing them. The authors who wrote the history of the Messenger of Allah (pbuh) mention that he had about twenty such writers.