Halife, valilerin fiillerini incelemeli ve performanslarını sürekli olarak titizlikle değerlendirmelidir. Durumlarını izlemek, onları araştırmak için temsilciler görevlendirmeli, periyodik olarak hepsini veya bir kısmını bir araya toplamalı ve tebaanın onlarla ilgili şikâyetlerini dinlemelidir.

The Khalifah must examine the actions of the governors and continually assess their performance strictly. He must deputise people to monitor their situations, investigate them, and periodically gather all or some of them, and listen to the complaints of the subjects regarding them.

Peygamber'in (phuh) Muâz ve Ebû Musa'da yaptığı gibi valileri atarken onları sınavdan geçirdiği ve Amr b. Hazm'a yazdığı, ilim ehli arasında meşhur olan mektupta olduğu gibi nasıl hareket etmeleri gerektiğini onlara açıkladığı sabittir; bu husus İbn Asâkir'in Tarîhu Dımaşk'ta zikrettiği ve Hâfız'ın el-İsâbe'de naklettiği gibidir.

It is confirmed that the Prophet (phuh) used to test the governors when he appointed them as he did with Mu’adh and Abu Musa, and explained to them how they should proceed as he did with Amr b. Hazm in his message famous amongst the people of knowledge as mentioned by Ibn ’Asakir in Tarikh Damascus and Al-Hafiz said in Al-Isaba.

. » ... عمرو بن حزم على نج ران واس تعمل النبي ...«.

. » ... عمرو بن حزم على نج ران واس تعمل النبي ...«.

"…ve Peygamber ﷺ, Amr bin Hazm'ı Necran'a vali olarak atadı…" ve ondan rivayet edilir ki ona yazdığı mektup, farz kılınan görevler, diyet (kan bedeli) ve diğer meseleler hakkındaydı; bunu Ebû Dâvud ve En-Nesâî, İbn Hibbân, Ed-Dârimî ve başkaları rivayet etmiştir.

“…and the Prophet (phuh) appointed Amr Bin Hazam over Najran…” and it is reported from him that the message he wrote to him was regarding the obligations and blood money and other issues, as narrated by Abu Dawud and Al-Nasa’i, Ibn Hibban and Al-Darimi and others.

Benzer şekilde, o (Peygamber ﷺ) onlara bazı önemli meseleleri hatırlatırdı; nitekim Ebân bin Saîd'i Bahreyn'in valisi olarak görevlendirdiğinde yaptığı gibi. Bu, İbn Sa'd'ın et-Tabakât adlı eserinde, Vâkıdî'den naklen zikredilmiştir; kendisine söylendiğinde şöyle denilmiştir.

Likewise he would make them aware of some important issues as he did with Abaan Bin Said when he appointed him over Bahrain as has been mentioned in Al-Tabaqat of Ibn Sa’d from Al-Waqidi when it was said to him.

» اسْ تَ وْصِ بَ عَ بْ دِ قَ يْسٍ خَيْراً، وَأَكْرِمْ سَرَاتَهِمْ « — “Abdulkays kabilesine iyi davranmayı tavsiye et ve onların ileri gelenlerine ikram et.” “Abdulkays kabilesine iyi davran ve ileri gelenlerine ikram et.” Aynı şekilde, Peygamber ﷺ'in valileri hesaba çektiği, durumlarını araştırdığı ve onlarla ilgili haberleri kendisine anlatılanları dinlediği sabittir. Ebu Hamid es-Saidi'den rivayet edildiğine göre, ayrıca valileri vergi ve harcamalar konusunda da hesaba çekerdi.

. » اسْ تَ وْصِ بَ عَ بْ دِ قَ يْسٍ خَيْراً، وَأَكْرِمْ سَرَاتَهِمْ « . “Take good care of ’Abd Qays and honour their leaders”. In the same way, it is confirmed that he used to account the governors, investigate their circumstances and listen to what was narrated to him regarding their news. He also used to account the governors over the taxation and expenditures; it is narrated by Abu Hamid Al-Sa’idi.

رَجُلاً مِنْ بَنِي أَسْدٍ ي قَُالُ لَهُ ابْنُ اللُّتَبِيَّةِ عَلَى صَ دَقَ ةٍ فَ لَمَّ ا اسْ تَ عْمَلَ النَّبِيُّ « عَلَى الْمِنْ بَرِ قَالَ سُفْيَانُ أَيْضًا قَ دِمَ قَ الَ هَ ذَا لَكُمْ وَهَ ذَا أُهْدِيَ لِي فَ قَامَ النَّبِيُّ فَصَعِدَ الْمِنْ بَ رَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْ نَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا بَالُ الْعَامِلِ نَ بْ عَ ثُ هُ فَ يَأْتِي. يَ قُولُ هَ ذَا لَكَ وَهَ ذَا لِي فَ هَلاَّ جَلَسَ فِي بَ يْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَ يَ نْ ظُ رُ أَي هُْدَى لَهُ أَمْ لاَ وَالَّذِي نَ فْسِي بِيَدِهِ لاَ يَأْتِي بِشَيْءٍ إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَ وْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَ بَ تِ هِ إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ أَوْ ب قَرَةً لَهَا » خُوَارٌ أَوْ شَاةً تَ يْ عَرُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْ نَا عُفْرَتَيْ إِبْطَيْهِ أَلاَ هَلْ بَ لَّغْتُ ثَلاَث اً .

رَجُلاً مِنْ بَنِي أَسْدٍ ي قَُالُ لَهُ ابْنُ اللُّتَبِيَّةِ عَلَى صَ دَقَ ةٍ فَ لَمَّ ا اسْ تَ عْمَلَ النَّبِيُّ « عَلَى الْمِنْ بَرِ قَالَ سُفْيَانُ أَيْضًا قَ دِمَ قَ الَ هَ ذَا لَكُمْ وَهَ ذَا أُهْدِيَ لِي فَ قَامَ النَّبِيُّ فَصَعِدَ الْمِنْ بَ رَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْ نَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا بَالُ الْعَامِلِ نَ بْ عَ ثُ هُ فَ يَأْتِي. يَ قُولُ هَ ذَا لَكَ وَهَ ذَا لِي فَ هَلاَّ جَلَسَ فِي بَ يْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَ يَ نْ ظُ رُ أَي هُْدَى لَهُ أَمْ لاَ وَالَّذِي نَ فْسِي بِيَدِهِ لاَ يَأْتِي بِشَيْءٍ إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَ وْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَ بَ تِ هِ إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ أَوْ ب قَرَةً لَهَا » خُوَارٌ أَوْ شَاةً تَ يْ عَرُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْ نَا عُفْرَتَيْ إِبْطَيْهِ أَلاَ هَلْ بَ لَّغْتُ ثَلاَث اً .

Peygamber (sav) Ezd kabilesinden İbnü'l-Lutbiyye adında bir adamı zekât toplaması için görevlendirdi. Görevli (toplanan malla) geri döndüğünde şöyle dedi: "Ey Allah'ın Peygamberi (sav)! Bu sizindir, bu da bana hediye edildiği için benimdir." Allah'ın Resulü ﷺ minbere çıktı, Allah'a hamd edip O'nu yücelterek şöyle buyurdu: "Ben bir adamı bir iş için görevlendiriyorum, o gelip, 'Bu sizin, bu da bana hediye edildi' diyor. Babasının veya annesinin evinde otursaydı da kendisine hediye verilip verilmeyeceğini görseydi ya! Canı elinde olan Allah'a yemin ederim ki, sizden kim haksız yere bir şey alırsa, Kıyamet Günü onu sırtında taşıyarak gelecektir. Kıyamet Günü, böğüren bir deve, melemeye devam eden bir inek ya da meleyen bir koyunla gelen hiç kimseyi tanımayacağım." Sonra ellerini, koltuk altlarının beyazlığını görebilecek kadar kaldırdı ve üç kez: "Allah'ım! Tebliğimi yaptım mı?" buyurdu. (Buhârî ve Müslim'in ittifakla rivayet ettiği hadis.)

“The Prophet (phuh) employed a man from the tribe of Al- Azd named Ibn Lutbiyyah as collector of Zakat. When the employee returned (with the collections) he said: " O Prophet (phuh) ! This is for you and this is mine because it was presented to me as gift." Messenger of Allah (pbuh) rose to the pulpit and praised Allah and extolled Him. Then he said, "I employ a man to do a job and he comes and says: 'This is for you and this has been presented to me as gift'? Why did he not remain in the house of his father or the house of his mother and see whether gifts will be given to him or not? By Allah in Whose Hand is the life of Muhammad, if any one of you took anything wrongfully, he will bring it on the Day of Resurrection, carrying it on (his back), I will not recognize anyone of you, on the Day of Resurrection with a grunting camel, or a bellowing cow, or a bleating ewe." Then he raised his hands till we could see the whiteness of his armpits. Then he said thrice, ''O Allah ! have I conveyed (Your Commandments” (agreed upon narration).

Ömer (ra), valilerini denetlemede sert bir tutum sergilerdi. Valilerin durumlarını incelemek ve araştırmak için Muhammed bin Mesleme (ra)'yı görevlendirdi. Hac mevsiminde valileri bir araya toplar, yaptıklarını gözden geçirir, halkın onlarla ilgili şikayetlerini dinler, onlara yöneticilik görevinin sorumluluklarını hatırlatır ve durumlarını tespit ederdi. Ömer (ra)'dan rivayet edildiğine göre, bir gün etrafındakilere şöyle demiştir.

Umar (ra) used to be severe in his monitoring of the governors and appointed Muhammad Bin Maslamah (ra) to examine their circumstances and investigate them. He would gather the governors in the pilgrimage season in order to look into what they had done, listen to the complaints of the subjects regarding them and to remind them of the affairs of the governorship and establish their circumstances. It is narrated from Umar (ra) that one day he said to those around him.

. "أرأيتم إذا استعملت عليكم خير من أعلم ثم أمرته بالعدل، أكنت قضيت الذي علي قالوا: نعم، قال: لا، حتى أنظر في عمله، أعمل بما أمرته به أم لا" .

. "أرأيتم إذا استعملت عليكم خير من أعلم ثم أمرته بالعدل، أكنت قضيت الذي علي قالوا: نعم، قال: لا، حتى أنظر في عمله، أعمل بما أمرته به أم لا" .

“Eğer sizin için bildiğim en iyi kişiyi atasam ve ona adil davranmasını emretsem, üzerime düşeni yerine getirmiş olur muyum?” Dediler ki: “Evet.” Buyurdu: “Hayır, onun davranışlarına bakıp bana emrettiğim gibi davranıp davranmadığını görmedikçe olmaz” (Al-Bayhaqi, Al-Sunan ve Al-Shi’ab’ta Tavus’tan rivayet etmiştir). Ömer (ra), valilerini ve ‘ummal’ini sıkı bir şekilde hesaba çekerdi. Onları hesaba çekmedeki sertliği, bazen kesin bir delil bulunmayan, şüphe düzeyine ulaşmayan bir kuşku yüzünden birini görevden almasına yol açardı. Bu konuda kendisine soru sorulduğunda şunu söylemiştir:

“Do you think if I appointed over you the best whom I know, and then commanded him to be just, that have I completed what was upon me?” They replied, yes. He said “No, until I looked into his actions – did he act according to what I commanded him to or not” (reported from Al-Bayhaqi in Al-Sunan and Al-Shi’ab from Tawus). Umar (ra) used to strictly account his governors and ’Ummal, and his severity in accounting them would lead to him sometimes removing one of them due to a doubt for which there was no definite evidence and he used to remove them due to suspicion which did not reach the level of doubt. He was once asked about that and so said.

. "هان شيء أصلح به قوماً أن أبدلهم أميراً مكان أمير" .

. "هان شيء أصلح به قوماً أن أبدلهم أميراً مكان أمير" .

“İnsanların işlerini düzeltmek için yaptığım en basit şey, onların sahip olduğu bir emiri (Emir) başka biriyle değiştirmektir” (Ebû Şâme, Et-Târîhu’l-Medîne’de; İbn Sa‘d da Et-Tabakât’ta, el-Hasan’dan rivayet etmiştir).

“The simplest thing I do to make things right for people is to relplce a leader (Amir) they have by another” (reported by Abu Shabah in Al-Tarikh Al-Madinah, and by Ibn Sa’d in Al-Tabaqat from Al-Hasan).

Ancak onun görevlilerine karşı bu katılığına rağmen, onlara davranışlarında özgürlük tanır, devletteki konumlarını korur, onları dinler ve delillerine özen gösterirdi. Eğer delil onu ikna ederse, bu ikna olduğunu ve görevliyi övdüğünü gizlemezdi. Bir gün ona, Hims'teki görevlisi ’Umayr b. Sa’d'ın minberde konuşurken şunu söylediği ulaştı:

However, even with his strictness over them he used to allow them freedom of conduct, would protect their standing in government, listen to them and be attentive to their proofs. If the proof convinced him, he would not hide his conviction of it and his praise of the ’Amil. One day, it reached him that his ’Amil over Hims, ’Umayr b. Sa’d, said while upon the pulpit,

. "لا يزال الإسلام منيعاً ما اش ت د السلطان. وليس ت ش دة السلطان قتلاً بالس ي ف أو ضرباً بالسوط، ولكن قضاءً بالحق وأخذاً بالعدل" .

. "لا يزال الإسلام منيعاً ما اش ت د السلطان. وليس ت ش دة السلطان قتلاً بالس ي ف أو ضرباً بالسوط، ولكن قضاءً بالحق وأخذاً بالعدل" .

"İslam, otorite titizlikle güçlü olduğu sürece güçlü kalacaktır. Ancak otoritedeki güç, kılıçla öldürmek ya da kamçıyla vurmak değil, Hakk'a göre hükmetmek ve adaleti uygulamaktır." Bunu İbn Sa'd, et-Tabakât'ta Said b. Suveyd'den nakleder. Bu sebeple Ömer (ra) onun hakkında şöyle demiştir: "وددت لو أن لي رجلاً مثل عمير بن سعد أستعين به على أعمال المسلمين"

“Islam will remain strong as long as the authority is rigorously strong. But strength in authority is not killking by sword or striking by whip, but it is judging according to Truth and applying justice” as mentioned by Ibn Sa’d in Al-Tabaqat from Said b. Suwayd. So Umar (ra) said regarding him, . "وددت لو أن لي رجلاً مثل عمير بن سعد أستعين به على أعمال المسلمين" .

"Keşke Müslümanların işlerinde güvenebileceğim, 'Umeyr bin Sa'd gibi bir adamım olsaydı."

“I wish I had a man like ’Umayr Bin Sa’d who I could rely upon in Muslims’ matters”.