Ümmet, halifeyi atayan kişidir. Ancak Şeriat yöntemine uygun olarak biat akdi gerçekleştikten sonra, onu görevden alma hakkına sahip değildir.

The Ummah is the one who appoints the Khalifah. However, it does not possess the right to remove him once the pledge of allegiance has been concluded according to the Shari’ah method.

Bu makalenin iki bölümü vardır; birincisi, Halifeyi atama hakkına sahip olanın Ümmet olduğu, ikincisi ise Ümmetin onu görevden alma hakkına sahip olmadığıdır.

This article has two halves; the first that the Ummah is the one who holds the right to appoint the Khalifah; the second being that the Ummah does not possess the right to remove him.

Birinci kısmın delili, biat ile ilgili rivayetlerdir; zira hilafet makamını ancak biat yoluyla üstlenme hakkına sahip olunabilir, çünkü biat, halifenin atanma yöntemidir. Bu, Müslümanların Resulullah ﷺ'a yaptığı biattan ve Resulullah ﷺ'in biat konusunda bize verdiği emirden, ayrıca salih halifelerin hilafeti yalnızca biat yoluyla üstlendiklerinden anlaşılmaktadır.

As for the first half, the proof for it is the narrations regarding the pledge of allegiance, since no one possesses the right to undertake the position of the Khilafah except through the pledge, because the pledge is the method to appoint the Khalifah. This is established from the pledge of the Muslims to the Messenger (pbuh) and from the command of the Messenger (pbuh) for us regarding the pledge, and that the righteous Khulafaa’ only undertook the Khilafah through the pledge of allegiance.

İkinci kısmın delili, halifeye, kınanacak bir şey işlese veya zalimce davransa bile, açık bir küfür olmadığı sürece itaat etme emridir. Müslim'in İbn Abbas'tan rivayet ettiğine göre Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

With respect to the second half, its evidence is the order to obey the Khalifah even if he commits something reproachable, or is oppressive, as long as it is not a clear disbelief. It is narrated by Muslim from Ibn ‘Abbas that the Messenger of Allah (pbuh) said.

. مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَ لْيَصْبِرْ، فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْ رًا فَمَاتَ « » فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّة .

. مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَ لْيَصْبِرْ، فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْ رًا فَمَاتَ « » فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّة .

“Kendi Emiri'nde hoşlanmadığı bir şey gören kişi sabretsin; çünkü Müslümanların cemaatinden bir karış bile ayrılan ve sonra ölen kimse, Cahiliye ölümüyle ölmüş olur.” Buradaki “kendi Emiri” ifadesi geneldir ve Halife de müminlerin Emiri olduğu için bu kapsama girer. Yezid b. Selemetü'l-Ci'fi'nin Taberânî'deki rivayetinde ise şöyle demiştir: “Ey Allah'ın Peygamberi ﷺ, bize üzerimizde hükmeden yöneticiler olsa, bizden kendilerine karşı görevlerimizi yerine getirmemizi istese, ama kendileri bize karşı görevlerini yerine getirmese, bize ne emredersiniz?” Allah'ın Resulü ﷺ cevap vermekten kaçındı. Selemе ona yeniden sordu. O yine cevap vermekten kaçındı. Sonra tekrar sordu; bu ikinci ya da üçüncü defaydı. Tam o sırada Eş'as b. Kays onu kenara çekti ve dedi ki:

“One who found in his Amir something which he disliked should hold his patience, for one who separated from the main body of the Muslims even to the extent of a handspan and then he died would die the death of one belonging to the days of Jahiliyya.”, and the word “his Amir” is general, and the Khalifah falls under it since he is the Amir of the believers. And in the narration of Yazid b. Salamah Al-Ju’fi in Tabarani in which he said: “O Prophet (phuh) of Allah, what do you think if we have rulers who rule over us and demand that we discharge our obligations towards them, but they (themselves) do not discharge their own responsibilities towards us? What do you order us to do? The Messenger of Allah (pbuh) avoided giving any answer. Salama asked him again. He (again) avoided giving any answer. Then he asked again-it was the second time or the third time-when Ash'ath b. Qais pulled him aside and said:

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا فَإِ نَّمَا عَلَيْهِمْ مَا حُمِّلُوا وَعَلَيْكُمْ مَا حُمِّلْ تُمْ « . Listen to them and obey them, for on them shall he their burden and on you shall be your burden”.

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا فَإِ نَّمَا عَلَيْهِمْ مَا حُمِّلُوا وَعَلَيْكُمْ مَا حُمِّلْ تُمْ « . Listen to them and obey them, for on them shall he their burden and on you shall be your burden”.

Buhârî ve Müslim, Ubâde b. Sâmit'ten şu lafızla rivayet etmişlerdir (lafız Müslim'e aittir). Ubâde şöyle dedi:

Al-Bukhari and Muslim reported (with the wording here from Muslim) through ‘Ubadah b. Samit who said:

. فَ بَايَ عْنَاهُ فَكَانَ فِيمَا أَخَذَ عَلَيْ نَا أَنْ بَايَ عَنَا عَلَى السَّمْعِ دَعَانَا رَسُولُ اللَّهِ « وَالطَّاعَةِ فِي مَنْشَطِنَا وَمَكْرَهِنَا وَعُسْرِنَا وَيُسْرِنَا وَأَثَ رَةٍ عَلَيْ نَا وَأَنْ لاَ ن نَُازِعَ الأَمْرَ أَهْلَه قَالَ: » إِلاَّ أَنْ تَ رَوْا كُفْرًا بَ وَاحًا عِنْدَكُمْ مِنَ اللَّهِ فِيهِ ب رُْهَانٌ .

. فَ بَايَ عْنَاهُ فَكَانَ فِيمَا أَخَذَ عَلَيْ نَا أَنْ بَايَ عَنَا عَلَى السَّمْعِ دَعَانَا رَسُولُ اللَّهِ « وَالطَّاعَةِ فِي مَنْشَطِنَا وَمَكْرَهِنَا وَعُسْرِنَا وَيُسْرِنَا وَأَثَ رَةٍ عَلَيْ نَا وَأَنْ لاَ ن نَُازِعَ الأَمْرَ أَهْلَه قَالَ: » إِلاَّ أَنْ تَ رَوْا كُفْرًا بَ وَاحًا عِنْدَكُمْ مِنَ اللَّهِ فِيهِ ب رُْهَانٌ .

“Peygamber ﷺ bizi çağırdı ve ona İslam üzere biat ettik. Bizden biat alırken şart koştuğu hususlar arasında şunlar vardı: Gerek işimizin hafif olduğu zamanda gerekse yorgun olduğumuz zamanda, gerek zor durumda olduğumuzda gerekse rahat olduğumuzda, emirleri dinleyip itaat etmek; yöneticiye itaat edip hakkını vermek, o bize hakkımızı vermese bile; ondan açık bir küfür görmedikçe onunla savaşmamak; ve bu konuda Allah'tan yanımızda bir delil bulunması.” Ebu Zer'den rivayet edilmiştir ki Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: “Ey Ebu Zer! Bu ganimet malını kendilerine ayıran yöneticiler yanında nasıl olursun?” Ebu Zer dedi ki: “Seni hakla gönderen Allah'a yemin olsun ki, kılıcımı omuzuma koyar ve sana kavuşuncaya kadar onunla vururum.” Bunun üzerine buyurdu ki: “Sana bundan daha hayırlı bir şeyi göstereyim mi? Bana kavuşuncaya kadar sabredersin.”

“The Prophet (phuh) called us and we gave him the Pledge of allegiance for Islam, and among the conditions on which he took the Pledge from us, was that we were to listen and obey (the orders) both at the time when we were active and at the time when we were tired, and at our difficult time and at our ease and to be obedient to the ruler and give him his right even if he did not give us our right, and not to fight against him unless we noticed him having open Kufr (disbelief) for which we would have a proof with us from Allah” And it is narrated from Abu Dharr that the Messenger of Allah (pbuh) said,. . يَا أَبَا ذَرٍّ، كَيْفَ أَنْتَ عِنْدَ وُلاَةٍ يَسْتَأْثِرُونَ عَلَيْكَ بِهَذَا الْفَيْءِ ؟ قَالَ: وَالَّذِي « بَ عَثَكَ بِالْحَقِّ، أَضَعُ سَيْفِي عَلَى عَاتِقِي فَأَضْرِبُ بِهِ حَتَّى أَلْحَقَكَ، قَالَ: أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى » خَيْرٍ لَكَ مِنْ ذَلِكَ ؟ تَصْبِرُ حَتَّى تَ لْقَانِي .

“Ey Ebu Zerr, bu ganimeti tek başına almaya çalışan yöneticilere karşı nasıl davranırsın?” Dedi ki: “Seni hakla gönderen Allah'a yemin ederim ki kılıcımı omzuma koyar, sana kavuşuncaya (ölünceye) kadar savaşırdım.” Bunun üzerine buyurdu: “Sana bundan daha iyi olanı söylemeyeyim mi? Bana kavuşuncaya kadar sabret.” (Ahmed rivayet etmiş, Zeyn el-Abidin onu sahih saymıştır. Ebu Davud da rivayet etmiştir.)

“O Abu Dharr, how would you act with those governors who would take sole possession of this booty?” He said “By the One who sent you with the Truth, I would place my sword over my shoulder and then fight until I meet with you (die)”. He said, “Should I not tell you what is better than that? Have patience until you meet me” (reported by Ahmed and authenticated by Al-Zain, and it is also reported by Abu Dawud).

Bütün bu rivayetlerde halife, onu görevinden uzaklaştırmayı gerektirecek bir biçimde davranmıştır; buna rağmen Elçi (sallallahu aleyhi ve sellem) ona itaat edilmesini ve onun zulmüne karşı sabredilmesini emretmiştir. Bu da ümmetin halifeyi görevden alma hakkına sahip olmadığını gösterir.

In all of these narrations the Khalifah acted in a way that would mandate his removal and despite that the Messenger (pbuh) ordered obedience to him and to be patient over his oppression, which indicates that the Ummah does not have the right to remove the Khalifah.

Ayrıca Elçi (pbuh), bir bedevinin biat sözünü geri almasına izin vermedi. Cabir bin Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, bir bedevi Allah'ın Elçisine ﷺ biat etti, sonra hastalandı ve “Biatımı geri al” dedi; ama Elçi ﷺ kabul etmedi. Sonra bedevi geri dönüp yine “Biatımı geri al” dedi; Elçi ﷺ yine kabul etmedi. Bunun üzerine adam ayrıldı. Elçi ﷺ şöyle buyurdu:

Additionally, the Messenger (pbuh) refused to allow the Bedouin to cancel his pledge of allegiance. It is narrated by Jabir Bin ‘Abd Allah that a Bedouin gave the pledge of allegiance to the Messenger of Allah (pbuh) and then became ill and so said, “Cancel my pledge”, so he refused. Then he returned and said, “Cancel my pledge”, so he refused. So the man left. The Messenger (pbuh) said.

. » إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَ نْفِي خَبَثَ هَا وَيَ نْصَعُ طَيِّبُ هَا « .

. » إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَ نْفِي خَبَثَ هَا وَيَ نْصَعُ طَيِّبُ هَا « .

"Medine, demircinin ocağı gibidir. Pislikleri giderir, iyiyi ise arındırır." Bu, biat verildiğinde onu verenleri bağlayacağını ve dolayısıyla Halife'yi görevden alma hakkına sahip olmadıklarını gösterir; çünkü ona verdikleri biatı iptal etme hakkına sahip değillerdir. Bedevinin İslam'dan çıkmak istediği, yalnızca yöneticiye itaatten, yani biatının iptalinden ibaret olduğu öne sürülemez. Bu savunulamaz; zira öyle yapmış olsaydı, eylemi irtidat olurdu ve Resûlullah ﷺ onu öldürürdü, çünkü dinden dönen öldürülür. Ayrıca biat, İslam üzerine değil, itaat üzerinedir. Buna göre o, İslam'dan değil, itaatten çıkmak istemiştir. Sonuç olarak Müslümanların biatlerinden dönmeleri doğru değildir ve dolayısıyla Halife'yi görevden alma hakkına sahip değillerdir.

“Madina is like the blacksmith's furnace. It removes the impurities and purifies the good.” which indicates that if the pledge is given it is binding upon those who gave it and which means they do not have the right to remove the Khalifah since they do not have the right to cancel their pledge of allegiance to him. It cannot be argued that the Bedouin wanted to leave Islam and not just the obedience to the ruler through his cancellation of the pledge of allegiance. This cannot be justified since if he did that then his action would have been one of apostasy and the Messenger (pbuh) would have killed him, because the apostate is killed. Also, the pledge is not a pledge upon Islam but rather a pledge upon obedience. Accordingly he wanted to remove himself from the obedience and not from Islam. Consequently, it is not correct for the Muslims to turn away from their pledge and so they do not possess the right to remove the Khalifah.

Ancak Şeriat, halifenin ne zaman kendiliğinden görevden ayrılacağını ve ne zaman görevden alınmayı hak ettiğini açıklamaktadır; bunların hiçbiri ise ümmetin onu görevden alma hakkına sahip olduğu anlamına gelmez. Bilakis, zulme karşı hakkı söyleme görevini yerine getirmesi için ona bir hesap sorulur ve açıkça küfrünü ilan ederse onunla savaşılır. Hak ettiğinde onu görevden alma yetkisi ise Mezâlim mahkemesinde bulunmaktadır.

However, the Shari’ah clarifies at what point the Khalifah removes oneself without a need to be removed, and when he deserves to be removed, and none of these mean that the Ummah has the right to remove him. Rather they account him with the powerful word of truth against oppression and fight against him if he announces clear disbelief. The power to remove him when he deserves it is held by the Madhalim court.