Halifenin durumunu değiştiren ve dolayısıyla onu hilafetten uzaklaştıran hususlar üçtür:

The issues which alter the state of the Khalifah and ,therefore, remove him from the Khilafah are three:

a. Devletin liderliğinin akit şartlarından biri eksik olursa, örneğin dinden dönerse, alenen günah işlerse, delirirse veya buna benzer bir durum ortaya çıkarsa. Çünkü bunlar akit şartlarındandır ve devamlılık şartlarındandır.

a. If one of the contracting conditionsof the leadership of the State becomes deficient, such as if he apostatises, or commits flagrant sin, or becomes mad, or anything similar. This is because these are from the conditions of contracting, and the conditions of continuation.

b. Herhangi bir nedenle Halifelik görevlerini yerine getirmeye muktedir olmama durumu.

b. The incapability to execute the duties of the Khilafah, for any reason whatsoever.

c. Ona yapılan zorlama, onu Müslümanların menfaatlarına yönelik olarak, kendi görüşüne göre ve Şeriat'a uygun biçimde bağımsız hareket edemez hale getirir. Dolayısıyla, aşırı bir güç onu, tebaanın işlerini yalnızca kendi görüşüyle, Şeriat hükümlerine göre yönetemeyecek bir duruma düşürebilirse, Devlet görevlerini yerine getirmeye hukuken ehil olmadığı kabul edilir ve bu durumda Halifelikten uzaklaştırılır. Bu, iki durumda ortaya çıkabilir:

c. Coercion over him which makes him unable to independently act in the interests of the Muslims according to his opinion in agreement with the Shari’ah. So if an overpowering force could subdue him to the point that he became unable to govern the affairs of the subjects by his opinion alone according to the Shari’ah rules, he is considered legally incapable of executing the duties of the State, in which case he would be removed from the Khilafah. This could occur in two situations:

Birinci durum: Danışmanlarından bir kişi ya da bir grup kişinin, işlerin yürütülmesinin tamamen kontrolünü ele geçirecek ölçüde kendisi üzerinde nüfuz kurmasıdır. Eğer onların etkisinden kurtarılabileceğine inanılırsa, belirli bir süre için uyarılır; etkilerini ortadan kaldırmazsa, o zaman görevden alınır. Kurtarılabileceğine inanılmazsa, hemen görevden alınır.

The first situation: For an individual or group of individuals from his advisors to hold sway over him to the point they began to take full control of running the affairs. If it was believed that he could be liberated from their influence, he is admonished for a specific time, and if he does not remove their influence, then he is removed. And if it was not believed that he could be liberated, he is removed immediately.

İkinci durum: Kendisinin, galip bir düşmanın eline esir düşmesi; bu ister fiilen olsun, ister düşmanın etkisine boyun eğmesi yoluyla olsun. Bu durum değerlendirilir: Kurtarılabileceği umuluyorsa, böyle bir umut kalmayana kadar bekleme süresi tanınır. Kurtarılmasında hiçbir umut yoksa, o kişi hemen görevden uzaklaştırılır.

The second situation: For him to become a prisoner in the hands of an overpowering enemy, either literally or by his submission to the influence of the enemy. This situation is evaluated – if it was hoped he could be liberated, then there is a delay until no such hope remains, and if there were no hope in his liberation, then he is removed; if there was no hope in his liberation, then he is removed immediately.

Bunun delili, halifenin şartlarıyla ilgili rivayet edilen metinlerdir; zira bu metinler, bu şartların yalnızca göreve geliş için değil, devamlılık için de şart olduğuna işaret etmektedir. Nitekim Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

The proof for this is the texts that have been related in regards to the conditions of the Khalifah, since these texts indicate that these conditions are conditions for continuation and not simply conditions for taking the position alone. When the Messenger (pbuh) said.

. » لَنْ ي فُْلِحَ قَ وْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمُ امْرَأَة «.

. » لَنْ ي فُْلِحَ قَ وْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمُ امْرَأَة «.

"Asla başarıya ulaşmaz o kavim ki işlerini bir kadına teslim eder" (Buhari'nin Ebu Bekre'den rivayetiyle), bu sözünde hüküm de yer almaktadır; yani kişi yönetici olduğu sürece kadın olamaz. Dolayısıyla yönetici olan bir erkek herhangi bir sebeple kadın olursa, bu şartı kaybetmiş olur ve onun derhal görevden alınması gerekir. Aynı şekilde Allah (swt) şöyle buyurmuştur: "Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Peygamber'e (pbuh) ve sizden olan emir sahiplerine itaat edin." (TMQ 4:59). Allah'ın (swt) "sizden olan" sözü, "emir sahipleri" ifadesinin yanında, yönetici konumundaki kişinin İslam'a bağlı biri olması gerektiğini açıkça göstermektedir; çünkü o kişi yöneticiliği sürdürdüğü müddetçe bu şarta tabidir. Eğer yönetici, bizden olmayan biri, yani kafir olursa, Kur'an'ın yönetici için şart koştuğu bu özellik, yani Müslüman olma şartı ortadan kalkar ve bu noktada o, yöneticilik makamından uzaklaştırılır; çünkü bizden, yani Müslümanlardan olmadığı halde yönetici olması doğru değildir. Aynı durum, Halife'nin şartlarıyla ilgili nakledilen bütün nasslar için de geçerlidir. Bunlar, tarif edilen kişide bulunması zorunlu olan kalıcı nitelikleri kapsayan genel nasslardır; bu da onların yalnızca göreve geliş şartları değil, devam şartları olduğunu gösterir. Buna dayanarak, Hilafet'in akdi için gerekli olan şartlar, onu görevden almak için de şartlardır; çünkü bu şartların bulunması hilafet akdinin bir şartı, nasın genelliği gereğince de devamının bir şartıdır. Bu şartların kaybedilmesi ise hilafetin devamının sona ermesi demektir ve dolayısıyla kişinin görevinde kalması haramdır. Maddenin "a" paragrafının delili budur.

“Never will succeed such a nation that makes a woman their leader” (reported by Al-Bukhari from Abu Bakrah), his words included the ruling, so as long as the person is a leader, he could not be a woman; so if a man who was a ruler became a woman, due to any reason, then he would have lost this condition and it would be obligatory to remove him immediately. In the same manner, when Allah (swt) said. “O you who have believed, obey Allah and obey the Messenger (pbuh) and those in authority among you.” (TMQ 4:59), His (swt) words “Among you” next to “those in authority” clearly means that the person of authority must be an adherent of Islam as long as he is a person of authority. So if the person of authority became someone not from amongst us, in other words, became a disbeliever, then this characteristic which the Quran stipulated for the person of authority would be lost - the loss of the condition of being Muslim - at which point he becomes removed from this position of authority since it is not correct for him to be a person of authority while he is not from amongst us, in other words, not a Muslim. And the same applies to all the texts which have been related in regards to the conditions of the Khalifah; they are comprehensive texts which encompass the perpetual characteristics that are necessary for the one described, which indicates that they are conditions of continuation and not simply conditions for taking the position alone. Based upon that, the conditions for the contracting of the Khilafah are also the conditions for removing him, since their presence is a condition for the contracting of the Khilafah, and a condition for its continuation due to the generality of the text, and their loss means the loss of its continuation, and so it is prohibited for the person to remain in their position. This is the proof for paragraph “a” of the article.

"b" paragrafının delili şudur: Halifeliğin akdi, görevlerinin yerine getirilmesi üzerinedir. Dolayısıyla halife, akdedildiği işi yerine getirmeye güç yetiremez hale gelirse, gerçekte orada değilmiş gibi olduğu için onun görevden alınması zorunlu olur. Ayrıca halifeye verilen görevleri yerine getirme konusunda aciz kalması hâlinde, dinin meseleleri ve Müslümanların maslahatları aksamaya uğrar. Bu ise giderilmesi gereken bir kötülüktür ve yerine bir başkasının getirilmesiyle, yani onun görevden alınmasıyla giderilebilir. Bu durumda görevden alınması zorunlu hale gelir. Şunu bilmek gerekir ki bu hüküm belirli bir sebebe bağlı değildir. Yani onu fiilen görevlerini yerine getirmekten aciz bırakan her ne ise, görevden alınmasını gerektirir. Eğer aciz bırakmıyorsa, görevden alınmaz. Bu nedenle, vücudunun bir uzvunu kaybetmesinin görevden alınmayı gerektirip gerektirmediği ya da belirli bir hastalığa yakalanmasının görevden alınmasını gerektirip gerektirmediği söylenemez. Çünkü bu konuda hiçbir nas yoktur. Aksine şer'i hüküm şudur: Kendisine verilen işleri yerine getirmekten aciz kalan kimsenin görevden alınması gerekir, aciz kalmanın sebebi ne olursa olsun. Bu hüküm yalnızca halifeye özgü değildir; aksine genel olup, bir işle görevlendirilen herkese uygulanır. Ister vali gibi bir yönetici olarak atanmış olsun, ister bir daire müdürü gibi bir çalışan olsun, aciz kalması görevden alınmasını gerektirir.

As for paragraph “b”, its evidence is that the contract of the Khilafah is over the execution of its duties; so if he becomes incapable to execute what he was contracted upon, it becomes obligatory to remove him since he has become like one who in reality is not there. Additionally, due to his inability to execute the actions which are commissioned to him as Khalifah, the issues of the Deen and the interests of the Muslims would be suspended, and this is an evil that must be removed, and it cannot be removed except by his removal so as to be replaced by someone else. His removal in this situation would become mandatory. It should be known that this is not linked to a specific reason; rather anything which afflicted him leading to his incapacity in executing his actions necessitates his removal. If it does not make him incapable, then he is not removed, and for this reason it cannot be said that losing limbs from his body necessitates removal or not, in the same way, it cannot be said that if he is afflicted by a specific illness, it necessitates his removal or not. This is since there is no text regarding this at all; rather the Shari’ah rule is that the one incapable of executing the actions which they have been commissioned for necessitates his removal, whatever the reason for this incapacity. This is not specific for the Khalifah, rather it is general and applies to everyone who is commissioned to an action, irrespective of whether he was appointed as a ruler such as a governor or as an employee such as a department manager; his incapacity necessitates his removal.

"c" paragrafının delili, "b" paragrafının delili ile aynıdır. Bunun nedeni, Halife olarak kendisine emanet edilen fiilleri yerine getirme acziyetinin iki türlü olmasıdır: hakiki aciz ve hükmi aciz. Hakiki aciz, kişinin bizzat fiilleri yerine getirme yeteneğini fiziksel olarak kaybetmesi, yani fiilleri icra etmek için bedensel gücünü yitirmesidir ve bu, "b" paragrafında ele alınan husustur. Hükmi aciz ise kişinin fiilleri icra etme konusunda fiziksel olarak muktedir olmasına rağmen, bu fiilleri kendi iradesiyle serbestçe gerçekleştirme konusunda aciz olmasıdır. Bu durumda, kendisine bizzat emanet edilmiş fiilleri üstlenip icra etmesi, işlerde kendi başına serbestçe hareket edememesi sebebiyle mümkün olmadığından, ona hakiki acziyet hükmü uygulanır ve gaip (uzakta bulunan) gibi olur. Bu sebeple onun görevden uzaklaştırılması gerekir. Bunun iki hali vardır: birincisi hapsedilmesi, ikincisi ise zorla etkisiz hale getirilmesidir.

The proof for paragraph “c” is the same as the proof for paragraph “b”. That is because the incapacity to execute the actions that have been commissioned to him as the Khalifah is of two types: literal incapacity and legal incapacity. Literal incapacity is when he is physically incapable, in other words, the loss of the physical capability to execute the actions, and this is what was discussed in paragraph “b”. Legal incapacity is when he is physically able to execute the actions, but he is incapable of freely acting to undertake the actions, and so the rule of literal incapacity would apply to him, since he is unable to undertake the execution of the actions which have been commissioned to him by himself, due to his incapability of freely acting in the affairs by himself, and so he becomes like the one who is absent; for this reason, it is necessary to remove him. This has two situations: the first is being confined, and the second is being overpowered.

Hapis durumuna gelince, bu, halifenin yardımcılarından birinin ona hâkim olması, işleri yürütme konusunda tam denetimi ele geçirip onun bu işlerle ilgilenmesini engellemesi ve hâkimiyeti elinde tutan kişinin Hilafet makamının işlerini yürütmesidir. Dolayısıyla bu durumda halife, hapsedilmiş ve özgürce konuşması engellenmiş kişiye benzer kabul edilir. Hilafet akdi yalnızca halifenin şahsı üzerinden geçerli olduğundan ve bu nedenle hilafetin bizzat halife tarafından yürütülmesi zorunlu olduğundan, halifenin bu hapsi veya yardımcılarının ona tam olarak hâkim olması, ona verilen görevleri yerine getirme yetisini kaybettiği anlamına gelir. Buna göre o, gaip gibi olmuş ve azledilmesi gerekmiş olur. Ancak bu durum değerlendirilir: Halifeye hâkim olan kişinin etkisinin ortadan kaldırılabileceğine ve hapsin kırılabileceğine dair bir umut varsa, azli ertelenir; hapis kırılamazsa, halife azledilir.

As for the situation of confinement, it is when someone from his assistants takes control over him, and takes full control of implementing the issues while preventing him from dealing with them, and the one in control is the one who deals with the position of the Khilafah, and so the Khalifah in this situation is considered to be like the one who is confined and is prevented from freely speaking. Since the contract of the Khilafah only proceeds upon the person of the Khalifah, and ,therefore, it is obligatory to attend to the Khilafah himself, this confinement over him or the full control of his assistants means that he has lost the ability to execute the actions that have been commissioned to him; accordingly, he has become like the one who is absent and must be removed. However, this situation will be evaluated; if there was some hope that the influence of the one who took control over the Khalifah could be removed and that his confinement could be broken, then his removal is delayed; if the confinement is not broken, then he is removed.

Esir alınma durumu gibi, galip düşmanın eline esir düşüp onlardan kurtulamadığı hâlde, Müslümanların işlerine bakamayacak duruma geldiğinde, kendisine verilen imamet akdi sona erer. Bu hüküm, düşmanın kâfirlerden ya da isyankâr Müslümanlardan olması fark etmeksizin geçerlidir. Bu durumda bütün ümmet üzerine, ya savaşarak ya da fidye ödeyerek onu kurtarmak farzdır. Böyle bir ihtimal kalmadığında ise, eğer kâfirlerin elinde esir ise hemen azledilir. Fakat isyancıların esiri ise durum değerlendirilir: Eğer isyancıların bir imamı varsa ve halifeyi geri alma umutlarını yitirmişlerse, o anda azledilir; eğer isyancıların bir imamı yoksa, o zaman hapis durumunda olan kişi sayılır, yani bir süre beklenir ve eğer hapsi sona ermezse azledilir.

As for the situation of being overpowered, such as when he becomes a prisoner in the hand of the overpowering enemy and is unable to liberate himself from them, then he is prevented from the contract of the leadership given to him due to his incapability of looking into the affairs of the Muslims. This is the case whether the enemy was from amongst the disbelievers or rebellious Muslims. In this situation, it is obligatory upon all the Ummah to save him either through fighting or paying a ransom, and if there was no hope of this happening, then if he was a prisoner in the hands of the disbelievers, he would be removed immediately. If, however, he was a prisoner of the rebels, the situation would be evaluated; if they had an Imam, and they lost hope in recovering the Khalifah, then he would be removed at the time, and if they did not have an Imam, then he would be considered as the one who is in the situation of confinement, in other words, they would delay for a period, and if his imprisonment was not ended, he would be removed.

Bu üç paragrafın delilleri ve bütün olarak bunlar, Hilafet'in şartlarının delilleridir. Dolayısıyla aynı şekilde, kendisine emanet edileni yerine getirebilme yetkinliği de bir şarttır. Buna göre, kendisine emanet edileni yerine getirmekteki acziyeti, bu şartın kaybedilmesini gerektirir. Ancak, bu şartlardan bazılarının kaybedilmesinin kişiyi Hilafet'ten çıkardığına, yani akdi hemen bozduğuna, bazılarının kaybedilmesinin ise onu Hilafet'ten çıkarmadığına, fakat azledilmesini gerektirdiğine dikkat edilmelidir. İslam'dan irtidat, tamamen deli olmak ve kâfirlerin elinde, kurtarılma umudu olmadan fiziksel olarak esir düşmek olmak üzere bu üç durum, onu Hilafet'ten çıkarır ve azledilmesine dair bir hüküm verilmese bile kendini hemen azletmiş olur. Dolayısıyla ona itaat etmek vacip değildir, emirleri uygulanmaz ve onunla olan Hilafet akdi bozulmuş olur.

These are the proofs for the three paragraphs and in totality, they are the proofs for the conditions of the Khilafah. So, in the same manner, the ability to carry out what has been commissioned to him is a condition. Thus, his incapacity to carry out what he has been commissioned to do entails the loss of this condition. However, it should be noticed that the loss of some of these conditions remove him from the Khilafah, in other words, annul the contract instantly, and the loss of some of them does not remove him from the Khilafah but would mandate his removal. The three situations of apostasy from Islam, being completely mad and becoming a physical prisoner in the hands of the disbelievers with no hope of releasing him, remove him from the Khilafah and he has deposed himself immediately even if his removal was not ruled upon. Therefore, it would mean that it is not obligatory to obey him, and his orders are not implemented and the contract of the Khilafah with him is annulled.

Eğer onun adil karakteri açık bir günahın ortaya çıkmasıyla zedelenirse, ya da cinsiyetini kadına değiştirmesi veya cinsiyeti belli olmayan birine dönüşmesi, ya da geçici bir delilik hastalığına yakalanması, ya da Halifelik görevini yerine getirmekten gerçekten aciz kalması, ya da danışmanlarından, işleri tamamen ele geçiren bir birey veya grup tarafından etkilenerek kısıtlanması, ya da bir gün serbest kalma umuduyla fiziksel olarak tutsak edilmesi, ya da onu kontrol eden kâfirlerin etkisi altına girmesi; bu yedi durumda onun görevden alınması farzdır. Ancak o, ancak bir kadının (hâkimin) hükmüyle görevden alınır. Bu yedi durumun hepsinde, onu görevden alma emri çıkana kadar ona itaat etmek ve emirlerini uygulamak farzdır; çünkü bu durumların hiçbiri Halifelik akdinin kendiliğinden bozulmasına yol açmaz, bunun yerine bir kadının hükmüne dayanır. Kaybedilmesi halinde onun Halifelikten çıkmasına neden olan şartlarla, kaybedilmesi onu Halifelikten çıkarmayan ancak görevden alınmayı hak ettiren şartlar arasındaki fark şudur: Kaybedilmesi akdi baştan ve niteliği bakımından geçersiz kılan, yani akde dönen veya akdin rükünlerinden biri olan şartlar, eğer Halifelik akdi yapıldığı sırada mevcut değillerse akit geçersiz olur ve hiç kurulmamış sayılır. Halifelik döneminde ortaya çıkarlarsa akit geçersiz olur ve batıl hale gelir. Bu, İslam, akıl sağlığı ve fiilleri bizzat yerine getirebilme yeteneği gibi şartlarda gerçekleşir. Bu şartlara gelince: kaybedilmesi akdi geçersiz kılmayan, ancak temeli meşru kalan, buna karşılık nitelikleri bakımından akdi geçersiz kılan şartlar; çünkü bu durum akdin kendisine ya da rükünlerinden birine değil, akde bağlı bir niteliğe döner. Bu durumda akit geçersiz olmaz, fakat eksik (kusurlu) olur. Dolayısıyla bu şartların hiçbiri Hilafet akdi yapıldığı anda mevcut değilse, Hilafet akdi gerçekleşir ancak eksik olur ve bozulması bir kadının (hâkimin) hükmüne bağlıdır. Aynı şekilde, bu şartlar Hilafet döneminde ortaya çıkarsa, akit eksik hale gelir, ancak kendiliğinden bozulmaz; bozulması yine hâkimin hükmüne bağlıdır. Bunun örnekleri erkek olma, adalet ve benzeri şartlardır. Bu açıklamadan, Halifeyi görevden uzaklaştıran şartın değişmesi ile Halifeyi hilafetten çıkarmayan, ancak görevden alınmayı hak etmesine yol açan şartın değişmesi arasındaki farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.

As for if his just character is damaged by the appearance of clear sin, or changing his sex to female or someone whose gender is not clear, or if he became afflicted by temporary madness, or he became literally incapable of carrying out the Khilafah, or he is confined through being influenced by an individual or group from his advisors who take full control of executing the affairs, or he becomes a physical prisoner with the hope of being able to be liberated, or he falls under the influence of the disbelievers who control him; in these seven circumstances, it is obligatory for him to be removed, however, he is not removed except by a judge’s verdict. In all of these seven circumstances, it is obligatory to obey him and execute his orders until the order to remove him is issued; this is because none of these situations results in the automatic annulment of the contract of the Khilafah but rather relies upon the verdict of a judge. The difference between the conditions which if lost result in his removal from the Khilafah and those conditions whose loss does not remove him from the Khilafah but rather mean that he is deserving of being removed, is that those conditions whose loss makes the contract invalid from its origin and quality, in that they return to the contract or are one of its pillars, then the contract would be invalid in this case since if they were not present at the time of the contracting of the Khilafah, then the contract would be invalid and would not have been concluded. If they appear during the period of the Khilafah, the contract would be invalid, and would be void as well. This would occur with conditions such as the condition of Islam, sanity and the capability to carry out the actions individually. As for the conditions whose loss does not make the contract invalid, but rather its basis remains legitimate, but it makes it invalid from its properties, since it does not return to the contract itself, nor to one of its pillars, but rather to a property attached to it. In this case, the contract is not invalid but rather is imperfect. So if all these conditions were not present at the time of contracting the Khilafah, the Khilafah is contracted but it would be imperfect and its annulment would rely upon the verdict of a judge. In the same manner, if they appear during the period of the Khilafah, then the contract would become imperfect, but it would not void itself. Rather, its annulment would rely upon the verdict of a judge. Examples of this would be like the condition of being male, just and whatever is similar. It is from this explanation, that the difference between the changing of the condition of the Khalifah which removes him from the Khilafah, and the changing of condition which does not remove him from the Khilafah but rather makes him deserving of being removed has been arrived at.