Madde 79
Article 79
Kadi, muhtesib ve mezâlim kadısı, Devlet'in her yerindeki bütün sorunlar hakkında hüküm vermek üzere genel bir atamayla görevlendirilebilir; ya da belirli bir yere ve belirli türdeki davalar hakkında hüküm vermek üzere görevlendirilebilirler.
The Qadi, the Muhtasib and the Madhalim judge may be given a general appointment to pronounce judgement on all problems throughout the State, or alternatively they can be given an appointment to a particular location and to give judgement on particular types of cases.
Delil, Resulullah'ın (s.a.v.) fiilleridir; nitekim Ahmed, Ali (r.a.)'den sahih bir senedle rivayet ettiğine göre, Peygamber ﷺ Ali b. Ebu Talib'i (r.a.) Yemen'e kadı olarak atamıştır. Ali (r.a.) şöyle demiştir:
The evidence is the actions of the Messenger (pbuh) , since he appointed ‘Ali b. Abi Talib (ra) as a judge for Yemen as reported by Ahmad with an authentic chain from Ali (ra) who said.
. إيلَى الْيَمَ ي ن، قَالَ: فَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّيه، تَ بْ عَثُيني إيلَى قَ وْمٍ )ب عََثَيني رَسُولُ اللَّيه اللَّهُمَّ ثَ بِّتْ « : أَسَنَّ يمنِّي وَأَنَا حَ ي ديثٌ لاَ أُبْ ي صرُ الْقَضَاءَ، قَالَ: فَ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْيري وَقَالَ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَ لْبَهُ، يَا عَلِيُّ، إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَ قْضِ بَ يْ نَ هُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ قَالَ: فَمَا ،» الآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ، فَإِنَّكَ إِذَا فَ عَلْتَ ذَلِكَ تَ بَ يَّنَ لَكَ الْقَضَاء اخْتَ لَفَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ، أَوْ مَا أَشْكَلَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ ( .
. إيلَى الْيَمَ ي ن، قَالَ: فَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّيه، تَ بْ عَثُيني إيلَى قَ وْمٍ )ب عََثَيني رَسُولُ اللَّيه اللَّهُمَّ ثَ بِّتْ « : أَسَنَّ يمنِّي وَأَنَا حَ ي ديثٌ لاَ أُبْ ي صرُ الْقَضَاءَ، قَالَ: فَ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْيري وَقَالَ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَ لْبَهُ، يَا عَلِيُّ، إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَ قْضِ بَ يْ نَ هُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ قَالَ: فَمَا ،» الآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ، فَإِنَّكَ إِذَا فَ عَلْتَ ذَلِكَ تَ بَ يَّنَ لَكَ الْقَضَاء اخْتَ لَفَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ، أَوْ مَا أَشْكَلَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ ( .
“Allah'ın Resulü (ﷺ) beni Yemen'e gönderdi. Ben de dedim ki: Beni tecrübeli insanlara gönderiyorsunuz, oysa ben gençim ve hüküm vermeyi bilmiyorum. Göğsüme vurdu ve şöyle buyurdu: 'Ey Allah'ım, onun kalbini hidayete erdir ve dilini sabit kıl.' Sonra şöyle buyurdu: İki davacı önünde oturduğunda, diğerinin ne diyeceğini dinleyip anlamadıkça hüküm verme. Eğer bunu yaparsan, hüküm sana açıkça belli olacaktır. Ali şöyle dedi: Bundan sonra iki kişi arasında hüküm verirken hiç şüphe etmedim.”
“The Messenger of Allah (pbuh) sent me to Yemen, and I said: You have sent me to people of experience, and I am young! And I don’t know how to judge. He struck me on the chest and said:'O Allah, guide his heart and make his tongue steadfast. He said: When the two litigants sit in front of you, do not decide till you hear what the other has to say. If you do that, judgement will become clear to you. Ali said: after that I never doubted in passing judgment between two people.”.
Mu’âz'ı Yemen'in bir bölgesine kadı olarak atadı; bunu İbn Abdulberr, El-İstîâb adlı eserinde zikretmiştir.
He appointed Mu’adh as a judge over a part of Yemen, Abu Umar b. ‘Abd Al-Barr mentioned in Al-Isti’ab.
بَ يْنَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَبَ يْنَ جَعْفَرِ بْنِ )وقال ابن إسحق: آخَى رَسُولُ اللهِ قَاضِياً إِلَى الْجَنَدِ أَبِي طَالِبٍ، شَهِدَ العَقَبَةَ وَبَدْراً وَالْمَشَاهِدَ كُلَّهَا، وَبَ عَثَهُ رَسُولُ اللهِ مِنَ اليَمَنِ، ي عَُلِّمُ النَّاسَ القُرْآنَ وَشَ رائِعَ الإِسْلاَمِ، وَيَ قْضِي بَ يْ نَ هُمْ. وَجَعَلَ إِلَيْهِ قَ بْضَ الصَّدَقَاتِ مِنَ الْعُمَّالِ ...( .
بَ يْنَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَبَ يْنَ جَعْفَرِ بْنِ )وقال ابن إسحق: آخَى رَسُولُ اللهِ قَاضِياً إِلَى الْجَنَدِ أَبِي طَالِبٍ، شَهِدَ العَقَبَةَ وَبَدْراً وَالْمَشَاهِدَ كُلَّهَا، وَبَ عَثَهُ رَسُولُ اللهِ مِنَ اليَمَنِ، ي عَُلِّمُ النَّاسَ القُرْآنَ وَشَ رائِعَ الإِسْلاَمِ، وَيَ قْضِي بَ يْ نَ هُمْ. وَجَعَلَ إِلَيْهِ قَ بْضَ الصَّدَقَاتِ مِنَ الْعُمَّالِ ...( .
“İbn İshak dedi: Allah’ın Resulü ﷺ, Muâz b. Cebel ile Ca‘fer b. Ebî Tâlib arasında kardeşlik tesis etti; ikisi de Akabe’ye ve Bedir’e ve bütün olaylara şahit oldular. Allah’ın Resulü ﷺ, Muâz’ı Yemen’deki Cünd’e gönderdi; orada insanlara Kur’an’ı ve İslam’ın Şeriatını öğretmesi, aralarında hükmetmesi ve çalışanlardan sadakayı toplaması için… O (ﷺ), Amr b. el-Âs’ı da belirli bir davada hüküm vermekle görevlendirdi. İbn Kudâme, el-Muğnî’de şöyle zikretmiştir:”
“Ibn Ishaq said: The Messenger of Allah (pbuh) made a brotherhood between Mu’adh Bin Jabal and Ja’far b. Abi Talib; they witnessed Al-Aqaba and Badr and all of the events, and the Messenger of Allah (pbuh) sent him to Al-Janad in Yemen to teach the people Quran and the Shari’ah of Islam, and to judge between them, and to collect the Sadaqah from the workers…” He (pbuh) appointed Amr b. Al-‘As to give judgement in one particular case. Ibn Qudamah mentioned in Al-mughni saying.
. فَ قَالَ: )وَعَنْ عُقْبَةَ بْ ي ن عَايمرٍ قَالَ: جَاءَ خَصْمَا ي ن يََْ تَ ي صمَا ي ن إيلَى رَسُويل اللهي قُ لْتُ: عَلاَمَ أَقْ ي ضي؟ قَالَ: .» وَإينْ كَانَ « : قُ لْتُ: أَنْتَ أَوْلَى بيذَليكَ. قَالَ » اقْضِ بَ يْ نَ هُمَا « )» اقْضِ فَإِنْ أَصَبْتَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وإِنْ أَخْطَأْتَ فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ «.
. فَ قَالَ: )وَعَنْ عُقْبَةَ بْ ي ن عَايمرٍ قَالَ: جَاءَ خَصْمَا ي ن يََْ تَ ي صمَا ي ن إيلَى رَسُويل اللهي قُ لْتُ: عَلاَمَ أَقْ ي ضي؟ قَالَ: .» وَإينْ كَانَ « : قُ لْتُ: أَنْتَ أَوْلَى بيذَليكَ. قَالَ » اقْضِ بَ يْ نَ هُمَا « )» اقْضِ فَإِنْ أَصَبْتَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وإِنْ أَخْطَأْتَ فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ «.
“Ukbe b. Âmir’den rivayet edildiğine göre, dedi ki: İki davacı anlaşmazlıklarını Allah’ın Resulü ﷺ’e getirdi. Bunun üzerine şöyle buyurdu: – Aralarında hüküm ver. Ben dedim ki: Bunu yapmam konusunda bana üstünlüğün var. Buyurdu: – Olsa bile. Dedim ki: Neye göre hüküm vereyim? Buyurdu: – Hüküm ver; eğer doğru bulursan on sevap alırsın, hata edersen bir sevap alırsın.” İbn Kudame şöyle demiştir: Ahmed de aynı rivayeti, zincirinin ravileri sahih olan bir senedle Ukbe b. Âmir’den, Peygamber ﷺ’den nakletmiştir; yalnız o şöyle demiştir: . فَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَصَبْتَ الْقَضَاءَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَخْطَأْتَ « » فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ .
“From ‘Uqbah b. Amir who said: Two litigants brought their dispute to the Messenger of Allah (pbuh), and so he said – Judge between them. I said: You have supremacy over me to do that. He said: Even if. I said: On what should I judge? He said: Judge, and if you are right, you will have ten rewards and if you make a mistake, you will get one reward”. Ibn Qudamah said, and Ahmad reported the same narration with a chain whose men were all authentic to ‘Uqbah b. Amir from the Prophet (phuh) , except that he said. . فَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَصَبْتَ الْقَضَاءَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَخْطَأْتَ « » فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ .
"Bir kimse içtihad eder ve isabet ederse, ona on sevap vardır; içtihad eder ve hata ederse, ona bir sevap vardır."
“And if you do Ijtihad and you are right, you will have ten rewards, and if you do Ijtihad and you have erred, you will get one reward”.