Devlet herkese ücretsiz sağlık hizmeti sunar, ancak özel sağlık hizmetlerinin kullanılmasını veya ilaç satışını engellemez.

The State provides free health care for all, but it does not prevent the use of private medical care or the sale of medicine.

Sağlık hizmeti, insanların vazgeçemeyeceği menfaat ve faydalardan biridir ve bu yüzden zaruriyatlardan kabul edilir. Peygamber ﷺ insanlara tedavi olmalarını emretmiştir:

Healthcare is part of the interests and utilities which the people cannot do without and so it is considered to be from the essentials. The Messenger (pbuh) ordered people to take treatment:

. جَاءَ أَعْرَابِ ي فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنَ تَدَاوَى؟ قَالَ: نَ عَمْ، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ ي نُْزِلْ دَاءً « » إِلاَّ أَنْ زَلَ لَهُ شِفَاءً، عَلِمَهُ مَنْ عَلِمَهُ وَجَهِلَهُ مَنْ جَهِلَه .

. جَاءَ أَعْرَابِ ي فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنَ تَدَاوَى؟ قَالَ: نَ عَمْ، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ ي نُْزِلْ دَاءً « » إِلاَّ أَنْ زَلَ لَهُ شِفَاءً، عَلِمَهُ مَنْ عَلِمَهُ وَجَهِلَهُ مَنْ جَهِلَه .

Bir bedevi gelip şöyle dedi: Ey Allah'ın Resulü ﷺ, tedavi görmeli miyim? O da şöyle buyurdu: "Tedavi görün, çünkü Allah (SWT) her hastalığa bir çare koymadan hastalık yaratmamıştır; onu bilen bilir, onu bilmeyen de bilmez." (Ahmed, Üsame b. Şerik'ten rivayet etmiştir.) Ve Taberânî'nin el-Mu'cemü'l-Kebîr'indeki başka bir rivayette ise Üsame b. Şerik'ten rivayet edilmiştir:

“A Bedouin came and said: O Messenger of Allah (pbuh), should I make use of medical treatment? He replied: Make use of medical treatment, for Allah (swt) has not made a disease without appointing a remedy for it, the one who knows it knows it and the one who is ignorant of it is ignorant of it” (reported by Ahmad from Usama Bin Shareek). And in another version from Al- Tabarani in Al-Mu’jam Al-Kabir, reported from Usamam b. Sharik:

. فَأَتَاهُ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ فَسَأَلُوهُ، فَ قَالُوا: يَا رَسُولَ ،كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ « .» اللَّهِ، أَنَ تَدَاوَى؟ قَالَ: نَ عَمْ، إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ ي نُْزِلْ دَاءً إِلا أَنْ زَلَ لَهُ شِفَاء .

. فَأَتَاهُ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ فَسَأَلُوهُ، فَ قَالُوا: يَا رَسُولَ ،كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ « .» اللَّهِ، أَنَ تَدَاوَى؟ قَالَ: نَ عَمْ، إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ ي نُْزِلْ دَاءً إِلا أَنْ زَلَ لَهُ شِفَاء .

"Allah'ın Elçisi'nin (s.a.v.) yanındaydık; çöl Arapları geldi ve sordular: Allah'ın Elçisi, tedaviye başvurmalı mıyız? O da şöyle buyurdu: Tedaviye başvurun, çünkü Allah (c.c.), karşılığında bir çare koymadan hiçbir hastalık yaratmamıştır." Ve Tirmizî'de Usame b. Şerik'ten de şu lafızla (rivayet edilmiştir):

“We were with the Messenger of Allah (pbuh), when some desert Arabs came. They asked: Messenger of Allah (pbuh), should we make use of medical treatment? He replied: Make use of medical treatment, for Allah (swt) has not made a disease without appointing a remedy for it.”. And in Al-Tirmidhi also from Usamah b. Sahrik with the wording:

. قَالَتْ الأَعْرَابُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلا نَ تَدَاوَى؟ قَالَ: ن عََمْ، يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا، « فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلا وَضَعَ لَهُ شِفَاءً، أَوْ قَالَ دَوَاءً إِلا دَاءً وَاحِدًا، قَالُوا: يَا رَسُولَ » اللَّهِ، وَمَا هُوَ؟ قَالَ: ا لْهَرَم .

. قَالَتْ الأَعْرَابُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلا نَ تَدَاوَى؟ قَالَ: ن عََمْ، يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا، « فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلا وَضَعَ لَهُ شِفَاءً، أَوْ قَالَ دَوَاءً إِلا دَاءً وَاحِدًا، قَالُوا: يَا رَسُولَ » اللَّهِ، وَمَا هُوَ؟ قَالَ: ا لْهَرَم .

“Bedevîlerden bazıları sordu: 'Ey Allah'ın Elçisi! Hastalıklarımızı tedavi ettirelim mi?' O da şöyle buyurdu: 'Evet, ey Allah'ın kulları! Tedavi olun. Çünkü Allah, hiçbir hastalık indirmemiştir ki onun bir şifasını da indirmemiş olsun' - veya - 'bir çaresini. Yalnız bir hastalık hariç.' Dediler ki: 'Ey Allah'ın Elçisi ﷺ! O nedir?' Buyurdu ki: 'İhtiyarlık.'” Tirmizî de bu rivayetin Hasen Sahîh olduğunu söylemiştir. Al226 Haram (İhtiyarlık), genellikle ölümün takip ettiği hayatın sonudur.

“Some Bedouins asked: 'O Messenger of Allah (pbuh) (s.a.w) shall we treat (our ill)?' He said: 'Yes, O worshipers of Allah (swt)! Use remedies. For indeed Allah (swt) did not make a disease but He made a cure for it' - or - 'a remedy. Except for one disease.' They said: 'O Messenger of Allah (pbuh) (s.a.w)! What is it?' He said: 'Old age.'”, and Al-Tirmidhi said this narration is Hasan Sahih. Al226 Haram (Elderliness) is the end of life, which is usually followed by death.

Bu, tedavi görmenin caiz olduğuna delalet etmektedir. Tedavi yoluyla fayda sağlanır ve zarar önlenir; dolayısıyla bu bir maslahattır. Ayrıca klinikler ve hastaneler, Müslümanların tedavi ve şifa arama amacıyla kullandığı birer hizmet tesisidir; bu yüzden sağlık hizmeti, faydalar ve hizmetler kapsamına girmektedir. Devlet, faydaları ve hizmetleri sağlamakla yükümlüdür, çünkü bu, Resûlullah ﷺ'in şu sözü gereği devletin fiilen yönetmekle sorumlu olduğu şeylerden biridir:

This indicates the permissibility of seeking treatment. Through treatment, benefit is gained and harm is prevented, so it is considered to be an interest, and on top of that the clinics and hospitals are a utility which the Muslims use for the sake of seeking treatment and cure, and so healthcare is, therefore, part of the benefits and utilities. The State is obliged to provide the benefits and utilities, because it is part of what the State must practically manage due to the words of the Messenger (pbuh) :

.» الإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ «.

.» الإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ «.

“İmam bir çobandır ve tebaasından sorumludur” (Buhârî, Abdullah b. Ömer'den rivayet etmiştir). Bu, velayet sorumluluklarındandır ve bu nedenle devletin bunun halka sağlanmasını temin etmesi farzdır. Bunun delillerinden:

“The Imam is a guardian and he is responsible for his subjects” (reported by Al-Bukhari from ‘Abd Allah (swt) Bin Umar). This is from the responsibilities of guardianship and for that reason it is obligatory upon the State to ensure it is provided to the people. From the evidences for that:

Müslim, Cabir'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir:

Muslim reported from Jabir who said:

.» إِلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ طَبِيبًا، فَ قَطَعَ مِنْهُ عِرْقًا ثُمَّ كَوَاهُ عَلَيْهِ بَ عَثَ رَسُولُ اللَّهِ «.

.» إِلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ طَبِيبًا، فَ قَطَعَ مِنْهُ عِرْقًا ثُمَّ كَوَاهُ عَلَيْهِ بَ عَثَ رَسُولُ اللَّهِ «.

Allah'ın Elçisi ﷺ bir hekimi Ubeyy b. Ka'b'a gönderdi. Hekim damarı kesti ve ardından onu dağladı.

“The Messenger of Allah (pbuh) sent a physician to Ubayy b. Ka'b. He cut the vein and then cauterised it”.

Hâkim, el-Müstedrek'te Zeyd b. Eslem'den, o da babasından rivayet ederek şöyle demiştir: "Ömer b. el-Hattâb'ın zamanında ağır hastalandım. Bunun üzerine Ömer bana bir hekim çağırdı; hekim beni ısıttı, öyle ki aşırı sıcaklıktan dolayı hurma çekirdeklerini emer hale geldim." Bu rivayete dayanarak, devletin ilaç ve tıbbi tesisleri ücretsiz sağlaması vaciptir; çünkü bu, karşılıksız bir fayda ve maslahat olması yönüyle Beytü'l-Mal'in üzerine düşen harcamalardandır. Buna göre devlet, bütün sağlık hizmetlerini bedelsiz olarak sunmak zorundadır. Sağlık hizmetinin, devletin halka ücretsiz sağlamakla yükümlü olduğu hizmetlerden biri olduğunun delili budur.

Al-Hakim narrated in Al-Mustadrak from Zayd b. Aslam from his father who said: “I fell severely ill at the time of Omar Bin Al-Khattab, and so Omar called a physician for me, and so he warmed me up to the point I would suck on date pits due to the intense heat.” Based upon this, it is obligatory upon the State to provide free medication and medical facilities, since it is part of the expenditures obligated upon the Bayt Al-Mal from the angle of being an interest and utility without recompense, and accordingly the State must provide all the health services without cost. This is the evidence that healthcare is part of what the State is obliged to provide to the people for free.

Doktor tutmanın ve ona ücret ödemenin caiz olmasının sebebi, tedavi görmenin mubah olmasıdır; daha önce de belirtildiği gibi Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

As for the permissibility of hiring a doctor, and paying him a fee, this is because seeking treatment is permitted (Mubah); as mentioned previously the Prophet said:

.» يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا «.

.» يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا «.

"O Allah'ın (SWT) kulları, tedavi arayın" diyen hadis; tedavi de ücret ödeyenin elde edebileceği bir hizmet olduğundan, icara tanımı ona da uygulanabilir ve bu konuda nakledilmiş bir yasak yoktur. Bunun ötesinde, Enes'ten şöyle rivayet edilmiştir:

“O Slaves of Allah (swt) seek treatment”, and since treatment is a service that the one paying for can achieve, therefore, the definition of hiring is applicable to it, and there has been no prohibition narrated regarding it. Above that, it is reported from Anas:

. حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، وَأَعْطَاهُ صَاعَيِْ مِنْ طَعَامٍ وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ « » فَخَفَّفُوا عَنْه .

. حَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ، وَأَعْطَاهُ صَاعَيِْ مِنْ طَعَامٍ وَكَلَّمَ مَوَالِيَهُ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ « » فَخَفَّفُوا عَنْه .

“Allah'ın (swt) Peygamberi'ne ﷺ hacamat yapan Abdu Taiba'ya iki sa' yiyecek verdi ve efendilerinden onun için aracılık etti; bunun üzerine efendileri, ona günlük olarak talep ettikleri miktarı azalttılar.” (Buhârî, Enes'ten rivayet etmiştir.) Burada geçen “efendi” ifadesiyle kastedilen, onun bir grup kişiye ait olduğu anlaşılan, Müslim'in rivayetinde de belirtildiği gibi, sahipleridir. İbn Abbas'tan şöyle rivayet edilmiştir:

“Allah (swt)'s Prophet was cupped by `Abd Taiba, to whom he gave two Sa of food and interceded for him with his masters who consequently reduced what they used to charge him daily.” (reported by Al-Bukhari from Anas), and what is intended by master was his owners since he was owned by a group, as indicated by the report in Muslim. It is reported by Ibn ‘Abbas:

. » وَأَعْطَى الحَْجَّامَ أُجْرَةً، وَلَوْ كَانَ سُحْتاً لََْ يعُْطِهِ احْتَجَمَ النَّ بِ «.

. » وَأَعْطَى الحَْجَّامَ أُجْرَةً، وَلَوْ كَانَ سُحْتاً لََْ يعُْطِهِ احْتَجَمَ النَّ بِ «.

“Peygamber ﷺ hacamat yaptırdı ve hacamat yapan kişiye ücretini ödedi. Eğer bu haram olsaydı, onu ödemezdi.” (Ahmed bu rivayeti bu lafızla, Müslim ve Buhârî ise farklı bir lafızla rivayet etmişlerdir.) O günlerde hacamat, insanların sağlıklarına önem verdikleri tedaviler arasındaydı; bu da hacamat için ücret ödemenin caiz olduğunu gösterir. Bir doktorun ücreti gibi, ilaç satışı da böyledir; çünkü bu, Allah'ın (SWT) sözleriyle kapsanan, caiz olan bir iştir.

“The Prophet was cupped and he paid the wages to the one who had cupped him If it had been haraam, he would not have paid it.” (reported by Ahmad with this wording, and by Muslim and Al-Bukhari with a different wording). In those days Hijamah was part of the treatments that people would care for their health with, which indicates that to pay a fee for it is permitted. And similar to the fee for a doctor, is the selling of medicines since it is something permitted encompassed by the words of Allah (swt):

"Allah (SWT) ticareti helal kılmıştır" (Bakara 2:275), ve onu yasaklayan hiçbir nass rivayet edilmemiştir. Wait—I need to correct a point: the original text has "And Allah (swt) has permitted trade" with the verse reference, and the rule is to keep (SWT) exactly as written. The corrected translation is: "Ve Allah (SWT) ticareti helal kılmıştır" (Bakara 2:275), ve onu yasaklayan hiçbir nass rivayet edilmemiştir.

“And Allah (swt) has permitted trade” (TMQ 2:275), and there is no text narrated to forbid it.