Madde 38
Article 38
Halife, ümmetin işlerini kendi görüşü ve içtihadına göre yönetme konusunda tam yetkiye sahiptir. Devletin işlerini yürütmek ve insanların işlerini düzenlemek için ihtiyaç duyduğu, mubah olan her konuda karar alabilir. Ancak maslahat gerekçesiyle hiçbir şer'i hükme aykırı davranamaz. Örneğin, erzak sıkıntısı bahanesiyle tek bir ailenin birden fazla çocuk sahibi olmasını yasaklayamaz; sömürüyü önlemek bahanesiyle fiyatları belirleyemez; işlerin ve maslahatın gözetilmesi bahanesiyle gayrimüslim veya kadını vali olarak atayamaz. Şer'i hükümlere aykırı başka hiçbir şeyi de yapamaz. Helal olan bir şeyi haram kılması, haram olan bir şeyi de helal kılması caiz değildir.
The Khalifah has the complete right to govern the affairs of the subjects according to his opinion and Ijtihad. He can adopt anything of the permitted issues that he needs to run the affairs of the State and to manage the peoples’ affairs and he is not permitted to contradict any Shari’ah rule for the sake of benefit. For example, he cannot prohibit the single family from having more than one child on the pretext of shortageof foodstuffs, or fix prices on the pretext of preventing exploitation, or appoint a non-Muslim or a woman as a governor on the pretext of looking after the affairs or benefit, nor anything else which contradicts the Shari’ah rules. It is not permitted for him to prohibit a permitted matter and nor to allow a prohibitedmatter.
Halife, işleri yönetme konusunda, kendi görüşü ve ictihadı doğrultusunda, tebaanın işlerini düzenleme konusunda tam yetkiye sahiptir; ancak fayda gerekçesiyle herhangi bir Şer'i hükmü çiğneme hakkı yoktur. Bu nedenle, devlet sanayiini korumak amacıyla tebaanın mal ithal etmesini engelleyemez, devletin ekonomisine zarar vermedikçe bunu yapamaz; sömürüyü önlemek için fiyatları sabitleyemez; konutları kolaylaştırmak amacıyla mülk sahibini malını kiraya vermeye zorlayamaz, bunun için acil ve zorunlu bir durum bulunmadıkça. Ayrıca Şer'i hükümlere aykırı başka hiçbir uygulamada bulunamaz. Ona, helal olanı haram kılmak, haram olanı helal kılmak da caiz değildir.
The Khalifah has the complete right to govern the affairs of the subjects according to his opinion and Ijtihad, but he is not permitted to contradict any Shari’ah rule using benefit as the proof – so he cannot prevent the subjects from importing goods for the sake of protecting the State’s industry, unless it would damage the State’s economy, or fix prices for the sake of preventing exploitation, or force the owner to rent his property for the sake of easing housing, unless there was a pressing emergency for that, nor anything else which contradicts the Shari’ah rules. It is not permitted for him to prohibit something permitted and to make something prohibited permitted.
The proof for this is the words of the Prophet (phuh). » الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْ ئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ « .
The proof for this is the words of the Prophet (phuh). » الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْ ئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ « .
"İmam (yönetici) bir çobandır ve tebaasından sorumludur (hesaba çekilecektir)" hadisi, Abdullah bin Ömer aracılığıyla Buhârî tarafından rivayet edilmiştir. Bu hadis ve benzerleri, halifeye, şeriatın tanıdığı yetkileri vermektedir; örneğin kendi içtihadına göre hareket etme bağımsızlığı, Beytülmal (devlet hazinesi) malları üzerinde kendi ictihadıyla tasarrufta bulunma ve tek bir meselede halkı belirli bir görüşe uymaya zorlama gibi yetkiler bunlar arasındadır. Bu rivayet, halifeye tebaasının işlerini herhangi bir kısıtlama olmaksızın yönetme konusunda tam bir hak tanımaktadır. Beytülmal'in kuralları, benimseme (tebennî), ordunun hazırlanması, valilerin atanması ve halifeye verilmiş olan diğer her husus da ona mutlak bir biçimde, herhangi bir kısıtlama olmaksızın verilmiştir. Bu da, işleri kendi görüşüne göre, hiçbir kısıtlama olmaksızın yürütebileceğinin delilidir ve ona itaat etmek farz, ona isyan etmek ise günahtır. Ancak bu yönetim görevinin, şeriatın kurallarına, yani şer'i nasslara uygun olarak yerine getirilmesi gerekir. Dolayısıyla, ona mutlak olarak verilmiş olsa da bu zorunlu yetki, şeriat tarafından, yani şeriatın kuralları çerçevesinde sınırlandırılmıştır. Örneğin, valileri dilediği gibi atama yetkisi kendisine verilmiştir; ancak şeriat tarafından yasaklandığı için kâfiri, çocuğu veya kadını vali olarak atamak doğru değildir. Başka bir örnek olarak, kendi yönetimi altındaki topraklarda kâfir ülkelerin elçilik açmasına izin verebilir ve bunu herhangi bir kısıtlama olmaksızın yapmasına müsaade edilmiştir; ancak elçiliği, İslam topraklarını kontrol etmek için bir araç olarak kullanmak isteyen kâfir bir ülkeye elçilik açmasına izin vermek doğru değildir, çünkü şeriat bunu yasaklamıştır. Benzer şekilde, bütçenin bölümlerini ve her bölüm için gerekli miktarları düzenleyebilir; ancak Bayt'ül-Mal'in gelirlerini aşan maliyetli bir baraj inşasını, bunun için vergi toplayacağı gerekçesiyle bütçeye bir bölüm olarak koyamaz. Çünkü şeriattan, bu baraj gibi zaruri olmayan bir şey için vergi koymak caiz değildir. Böylece, şeriatın kendisine verdiği işlerin yönetiminde mutlak yetkiye sahip olsa da bu mutlaklık yalnızca şeriatın kurallarına göre işleyebilir. Ayrıca, işlerin yönetiminde kastedilen mutlak hak, arazilerin işlerinin yürütülmesi için gerekli gördüğü kanunları koyabilmesi değildir; kastedilen, kendisine izin verilen konularda, işlerin nasıl yürütülmesi gerektiğine dair görüşüne göre hareket etme bağımsızlığına sahip olmasıdır. Bu durumda, kendisine izin verilen konularda görüşüne göre kanunlar koyar ve halkın bunlara uyması zorunlu olur; çünkü şeriat, bu konularda görüşünü uygulama bağımsızlığını ona vermiş ve bize ona itaat etmeyi emretmiştir. Dolayısıyla bu görüşünü, insanları bağlayan bir kanun haline getirebilir. Örneğin, Bayt'ül-Mal'in işlerini kendi görüşü ve içtihadına göre yönetme ve halkı buna göre kendisine itaat etmeye çağırma hakkı verilmiştir; bu nedenle Bayt'ül-Mal için mali kanunlar koyabilir ve bu kanunlara uymak zorunlu hale gelir. Aynı şekilde, Ordu'nun komutanlığı ve işlerinin yönetimi de kendi görüşü ve içtihadına göre kendisine verilmiş, halk da buna göre ona itaat etmekle yükümlü kılınmıştır. Bu nedenle Ordu'nun komutanlığı ve idaresi hakkında kanunlar koyabilir ve bu kanunlara uymak zorunlu hale gelir. Aynı şekilde, halifenin görüşü ve içtihadına göre halkın maslahatlarını yönetme ve maslahatları yönetmek ve onlarla çalışmak üzere kişileri görevlendirme hakkı da ona verilmiştir; halk da buna göre ona itaat etmekle emrolunmuştur. Dolayısıyla işlerin idaresi için kanunlar çıkarabilir ve devlet memurlarıyla ilgili kanunlar çıkarabilir; bu noktada bu kanunlara uymak zorunlu hâle gelir. Halifenin bağlayıcı yetkilere sahip olduğu konularda, görüşüne ve içtihadına bırakılmış her mesele için kanunlar çıkarabilir ve bu kanunlara uymak zorunlu olur.
Bu hükümlerin birer üslup olduğu, üsluplarınsa mübah meselelerden olduğu ve bu nedenle tüm Müslümanlar için mübah kılındığı ileri sürülemez; bu durumda Halifenin belirli üslupları seçip onları zorunlu kılması da caiz değildir, çünkü mübah bir şeye uymayı zorunlu kılmak demektir. Mübah bir şeyi zorunlu kılmak onu farz kılmak, bu üsluplar dışındakileri yasaklamak ise mübahı haram kılmak demektir ve bu caiz değildir. Bu iddia savunulamaz; çünkü mübah olan şeyler, üslup oldukları yönüyle mübahtır. Bayt’ül-Mal'ı idare etmenin üslupları Halife için mübahtır, her insan için değil; Ordunun yönetimine dair üsluplar da Halife için mübahtır, her insan için değil; tebaanın işlerini çekip çevirmenin üslupları da Halife için mübahtır, bütün insanlar için değil. Dolayısıyla Halifenin karar verdiği bu mübah meseleye göre hareket etmenin zorunlu olması, o mübahı farz kılmaz; yalnızca Şeriatın ona, kendi görüşü ve içtihadıyla bağımsız hareket etme hakkı tanıdığı çerçevede, yani meseleleri yönetmek için görüş ve içtihadından karar verdiği şeylerde Halifeye itaati zorunlu kılar. Çünkü başlangıçta mübah olan bu şeyi Halife zorunlu kılmış ve bunun dışındakini yasaklamış olsa da, yönetmek Halifenin işi olduğundan, Halifenin bu karara göre yönetmesi caizdir; ancak bu yönetim onun işi olmadığı için başka hiç kimse için caiz değildir. Bu nedenle, Halife'nin işleri yönetmek amacıyla mubahlardan benimsediği şeylere uymak zorunlu değildir; yani Şeriat'ın Halife'ye kendi görüşü ve içtihadına göre bağımsız hareket etme yetkisi verdiği konularda, Halife'nin bir mubahı farza dönüştürmesi veya mubahı haram kılması açısından değil, Şeriat'ın Halife'ye kendi görüşü ve içtihadına göre bağımsız hareket etme yetkisi verdiği her konuda Halife'ye itaatin zorunlu olması açısından (değerlendirilmelidir). Dolayısıyla Halife'nin işlerin yürütülmesini kolaylaştırmak için bağlayıcı kıldığı her mubah konu, tebaanın her bireyi için uyulması zorunlu hale gelir. Bu temelde Ömer bin Hattab (ra) divanları kurmuş, yine bu temelde Halifeler yöneticileri ve tebaayı için belirli düzenlemeler koymuş, onları bu düzenlemelere göre çalışmaya zorunlu tutmuş ve başka bir şekilde çalışmalarını yasaklamıştır. Bu temelde, idari kanunlar ve bu türden kalan kanunları çıkarmak caizdir ve bunlara itaat, diğer kanunlara itaatle aynı şekilde zorunludur; çünkü itaat, Şeriat'ın ona hak ve bağımsız hareket yetkisi olarak verdiği çerçevede Halife'nin emrettiğine yöneliktir.
It cannot be argued that these laws are styles, and that the styles are from the permitted issues, and so they are permitted for all the Muslims in which case it is not permitted for the Khalifah to specify specific styles and make them obligatory, since it is making it obligatory to act upon something permitted, and to obligate an act upon something permitted is making the Mubah (permitted) Fard (obligatory), and making the Mubah (permitted) Haram (prohibited) by prohibiting anything other than these styles, and this is not allowed. This cannot be argued, since the permitted are styles from the angle that they are styles, as for the styles of administrating the Bayt Al-Mal, they are permitted for the Khalifah and not every person, and the styles of the leadership of the Army are permitted for the Khalifah and not every person, and the styles of the management of the interests of the subjects are permitted for the Khalifah and not all the people. Therefore, the obligation of acting according to this permitted issue which the Khalifah decided upon, does not make that Mubah (permitted) into a Fard (obligation), rather it only makes obeying the Khalifah obligatory according to what the Shari’ah gave to him from the right to act independently according to his opinion and Ijtihad or in other words, in what he decided from opinion and Ijtihad in order to govern the issues. Since although it was originally permitted, the Khalifah made it mandatory and prohibited anything else, but it is permitted for the Khalifah to govern according to it, since the governing is his issue, and it is not permitted for any other person since this governing is not their issue. Therefore, it is not obligatory to adhere to what the Khalifah adopted from the permitted actions in order to govern the affairs; in other words, what the Shari’ah gave to the Khalifah to act independently in according to his opinion and Ijtihad, from the angle that the Khalifah made something Mubah (permitted) into Fard (obligatory), and made the Mubah into Haram (prohibited), but rather from the angle that the obedience to the Khalifah is obligatory in whatever the Shari’ah gave to the Khalifah to act independently in according to his opinion and Ijtihad. So, every Mubah (permitted issue) that the Khalifah made binding in order to facilitate the governing of the issues becomes obligatory upon every individual from the subjects to adhere to. Based upon this, Umar bin Al-Khattab (ra) registered the departments, and based upon this, the Khulafaa’ laid down specific arrangements for their administrators and for the subjects, and obliged them to work according to these arrangements and prohibited them to work in any other way. Based upon this, it is permitted to draft administrative laws and the remaining laws which are from this type, and obedience to them is obligatory in the same manner as obedience to the rest of the laws, since the obedience is to the Khalifah according to what he orders, from what the Shari’ah has given him in terms of rights and independence to act.
Ancak bu durum, yalnızca işlerin yönetimine ilişkin mübah konularda geçerlidir; yani halifeye, kendi görüşü ve içtihadı doğrultusunda bağımsız hareket etmesi için bırakılmış olanlarda, örneğin idarelerin düzenlenmesinde, askerlerin tanzim edilmesinde ve benzerlerinde. Bu, bütün mübah konularda değil, yalnızca halife olarak halifeye tanınan konularda geçerlidir. Geri kalan hükümlere gelince, yani herkes için geçerli olan farz, mendup, mekruh, haram ve mübah hükümlerine gelince, halife bunlarda Şeriat hükmüne bağlıdır. Peygamber ﷺ'in sözü sebebiyle bunların dışına hiçbir şekilde çıkamaz.
However, this is only in the permitted issues which are for the governing of the affairs, in other words, what has been given to the Khalifah to act independently in according to his opinion and Ijtihad, such as the organisation of the administrations, arranging the soldiers and similar, and not in all the permitted issues but rather only what is permitted for the Khalifah in his capacity as a Khalifah. As for the rest of the rules from the Fard (obligation), Mandub (recommended), Makruh (disliked), Haram (prohibited) and the Mubah (permitted) for all the people, then the Khalifah is restricted in those according to the Shari’ah rule. He is not permitted to stray outside of these at all, due to the words of the Prophet (phuh).
. » مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَ هُوَ رَد « .
. » مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَ هُوَ رَد « .
"Bizim işimizde ona ait olmayan bir şeyi kim ortaya çıkarırsa, o şey reddedilir." Bu hadis, halife de dahil olmak üzere herkesi kapsayan genel bir ifadedir.
“If anyone introduces in our matter something which does not belong to it, will be rejected”, which is general encompassing both the Khalifah and anyone else.
Halife'nin kendi görüşü ve içtihadına göre yönetmesine bırakılmamış, bunun yerine bütün insanlara mübah kılınmış olan hususlara gelince: Halifenin, insanları zorlayan kanunlar koymasına izin verilmez. Örneğin ordunun idaresine dair teknikler Halifenin görüşü ve içtihadına göre yürütülür; ancak insanların beğendikleri kıyafetleri, istedikleri görünüşe uygun olarak giymelerine izin verilmiştir. Bu nedenle giysilerin görünüşünü sınırlayacak kanunlar çıkarmak caiz değildir. Yine insanlar evlerini istedikleri mimari tarzda inşa etme hakkına sahiptir; dolayısıyla Halifenin evlerin tarzını sınırlayacak kanunlar çıkarması caiz değildir, çünkü bu, bütün insanlar için mübah bir meseledir. Bu tür mübah bir meselede insanları belirli bir şeye zorlamak, başkalarının aleyhine olacak şekilde, mübahı farz ve haram kılmak anlamına gelir ve bu Halife için caiz değildir. Eğer Halife bunu yaparsa, ona itaat etmek farz olmaz ve mesele Mezalim (haksızlıklar) mahkemesine taşınır. Bilakis Halifenin bu benimsemesi, içtihad ve görüşüne göre hareket etme bağımsızlığı verilmiş olduğu tek bir alanla sınırlıdır. Halifenin insanları belirli bir görüş ve içtihada uymaya zorlaması caizdir ve ona itaat farzdır. Başka bir deyişle, Halifenin bu konularda, yani Halife için caiz olan ve genel halk için caiz olmayan, ordunun idare tarzları gibi meselelerde kanun koyması caizdir. Bu tür hususlarda, insanları kendi belirli görüş ve içtihadını takip etmeye zorlayabilir ve onlara itaat etmeleri farz olur. Yani bu tür meselelerde kanun koyması caizdir; bunların dışındaki hiçbir konuda ise bu hiç caiz değildir.
With regards to that which has not been given to the Khalifah to run according to his opinion and Ijtihad but instead was permitted for all of the people – it is not permitted for him to legislate laws which force people upon it; for example, the techniques of leading the Army are run according to his opinion and Ijtihad, but the people are permitted to wear the clothes that they like according to the appearance they like and so it is not permitted to draft laws which would limit the appearance of their clothes. And they are permitted to build their houses according to any architectural style they like, and so it is not permitted for the Khalifah to draft laws which would limit the styles for their houses, since this is a Mubah (permitted) issue for all the people, so any forcing of the people upon a specific thing in this type of Mubah (permitted) issue at the expense of others, is equivalent to obligating and prohibiting the Mubah, and this is not permitted for the Khalifah. If he did it, obedience to him would not be obligatory and the issue would be raised to the court of the Madhalim (injustices). Rather, his adoption is limited to a single area, which is that in which he has been given the independence to act according to his opinion and Ijtihad. It is permitted for him to make the people adhere to a specific opinion and Ijtihad, and obedience to him is obligatory; in other words, it is permitted for him to draft laws in these issues, in other words, those issues which are permitted for the Khalifah and not for the general people such as the styles of leading the Army and so on. In such issues, he can obligate people to follow his specific opinion and Ijtihad, and it would be obligatory upon them to obey him, in other words, it is permitted for him to draft laws in such issue, while it is not permitted for him to do so at all in anything other than these issues.
Buna göre Halife, izin verilmiş olanı yasaklamak veya yasaklanmış olanı, işlerin yönetimi için olduğu gerekçesiyle izin verilmiş kılmak caiz değildir. Bu nedenle, yün satışının bu topraklar dışına yapılmasını, işlerin yönetimi için olduğu gerekçesiyle yasaklaması caiz değildir; çünkü ticaret mübahtır. Onu haram kılması veya engellemesi caiz değildir. Ancak yün, silah veya mübah olan şeylerden herhangi birinin satışının bir zarara yol açtığı kesin olarak doğrulanırsa, o zaman yalnızca o şeyin satışı, bir zarara yol açtığı için haram olur; ancak şeyin kendisi mübah olarak kalır. Bu, Peygamber ﷺ'in ordunun Semud'un kuyularından su içmesini yasakladığı durumdan alınan ilkeye göredir.
Accordingly, it is not permitted for the Khalifah to make prohibited what has been permitted or to make permitted what has been prohibited with the justification that it is for the governing of the affairs. So it is not permitted for him to say that it is not permitted to sell wool to outside of these lands with the justification that it is for the sake of governing the affairs; this is since trade is Mubah (permitted). It is not permitted to make it Haram (prohibited) or to prevent it. But, if selling wool or weapons or anything from amongst the Mubah (permitted) things is confirmed to cause a harm, then selling that thing alone becomes Haram (prohibited) because it leads to a harm, while the object itself remains Mubah (permitted); this is according to the principle taken from when the Prophet (phuh) prohibited the Army from drinking from the wells of Thamud.