د ښځې بنسټیز دنده دا ده چې هغه مور ده او د کور په چارو کې مسئولیت لري، او هغه یوه عزت ده چې ساتل یې پکار دي.

The primary role of women is that she is a mother and responsible over the household and she is an honour that must be protected.

دا مقالہ یو شمیر دلیلونو پر بنسټ دی: لومړی هغه دلیلونه چې نکاح ته هڅوي او دا چې ماشوم د شیدو په ورکولو کې ښځې ته ډیر حق ورکړل شوی دی. دوهم هغه دلیلونه چې ښځه له خپل میړه د اجازې پرته د هغه له کور نه وتل منع کوي او هغې ته د خپل میړه خدمت کول فرض کوي. دریم هغه دلیلونه چې د عورت (د بدن هغه برخې چې عامه ځای کې او د غیر محرمو په مخ کې ڈکول واجب دي)، د ښځې لپاره د ژوند خصوصي حلقه، د خلوت (د نا محرم نارینه او ښځې یوازې په خصوصي ځای کې یوځای کیدل) منع کول، د نږدې محرم نارینه پرته د ښځې سفر منع کول او د تبرج (هغه سينګار چې توجه راجلبوي) منع کول دي.

This article is derived from numerous evidences: firstly, the evidences which encourage marriage and that the woman has more rights in the nursing of the child. Secondly, the evidences which prohibit the woman from leaving her husband’s house without his permission and obligate her to serve her husband. Thirdly, the evidences regarding the Awrah (private parts of body that must be covered in public and in front of non-family members), the private sphere of life for her, the prohibition of khalwah (for an unrelated man and woman to be alone together in private space), the prohibition of the woman travelling without a close male relative and the prohibition of Tabarruj (beautification which attracts attention).

پہلی دلیل کے طور پر انس رضی اللہ عنہ کی ایک روایت ذکر کی گئی ہے کہ نبی ﷺ لوگوں کو پاکدامنی اختیار کرنے کا حکم دیتے تھے، اور رہبانیت (تجرد) سے سختی سے منع فرماتے تھے، آپ ﷺ نے فرمایا: «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ، فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأَنْبِيَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»

The first evidence has been mentioned in a narration from Anas that the Prophet (phuh) used to instruct people to be chaste, while vigorously prohibiting celibacy; he (phuh) said. .» تَ زَوَّجُوا الْوَدُ ودَ الْوَلُودَ، إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأَنْبِيَاءَ ي وَْمَ الْقِيَامَةِ « .

ماکل بن یسار روایت کوي: "هغو ښځو سره واده وکړئ چې مهربانه او زیږوونکې وي، ځکه زه د قیامت په ورځ ستاسو د ډیرو شمېر له امله د نورو پیغمبرانو سره فخر کوم." (احمد روایت کړی او سند یې حسن دی.)

“Marry from those who are tender and fertile, for indeed I will compete with the Prophet (phuh)s in your great numbers on the day of judgement” (reported by Ahmad with a Hasan chain). Ma’qal b. Yasar narrated.

. فَ قَالَ: إِنِّي أَصَ بْتُ امْرَأَةً ذَاتَ حَسَبٍ وَجَمَالٍ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ « وَإِن هََّا لاَ تَلِدُ أَفَأَتَ زَوَّجُهَا؟ قَالَ: لاَ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَ نَ هَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ فَ قَالَ: تَ زَوَّجُوا » الْ ودُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ .

. فَ قَالَ: إِنِّي أَصَ بْتُ امْرَأَةً ذَاتَ حَسَبٍ وَجَمَالٍ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ « وَإِن هََّا لاَ تَلِدُ أَفَأَتَ زَوَّجُهَا؟ قَالَ: لاَ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَ نَ هَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ فَ قَالَ: تَ زَوَّجُوا » الْ ودُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ .

ایو سړی د نبي ﷺ په خدمت کې راغی او وې ویل: «ما یوه ښځه وموندله چې ښکلې ده او له اصیلې کورنۍ ده، خو ماشومان نشي زېږولی. ایا زه پرې واده وکړم؟» هغه وفرمایل: «نه.» بیا دوهم ځل هغه راغی او هغه ورته منع وکړه. بیا دریم ځل راغی، نو نبي ﷺ وفرمایل: «هغه ښځې واده کړئ چې مهربانې او زېږونکې وي، ځکه زه ستاسو په ډېر شمېر د نورو امتونو په وړاندې فخر کوم.» (دا روایت ابو داود، ابن حبان او حاکم روایت کړی او هغه یې صحیح ګڼلی دی.) دا ښيي چې د واده حکمت او مقصد اولاد دی، او نبي ﷺ هغه ښځه له واده منع کړه چې نږدې واده کوونکي ته معلومه وي چې بانجې ده. خو دا منع غیر قطعي ده، ځکه چې د قطعیت کومه نښه نشته، او همدارنګه هغه دلایل هم شته چې د عزل (د حمل د مخنیوي لپاره د انزال څخه بهر کېدو) اجازه ورکوي. له همدې دلایلو څخه هغه دی چې مسلم د جابر څخه روایت کړی، چې هغه وویل.

“A man came to the Prophet (phuh) and said “I have found a woman who is beautiful and of noble descent, but she cannot bear children. Shall I marry her?” He said: “No”. Then he came to him again for the second time and he told him not to. Then he came to him a third time, so the Prophet (phuh) said “Marry those who are tender and fertile, for indeed I will compete against the other nations with your great numbers”” (reported by Abu Dawud and Ibn Hibban and Al-Hakim, who authenticated it). This indicates that the wisdom behind marriage and the intended result is childbirth, and he prohibited marrying a woman who was known by her fiancé to be barren, though this is a non-decisive prohibition due to the absence of an indication of decisiveness, as well as the evidences reported that permit withdrawal, in other words, for the sake of preventing pregnancy. From these evidences is what Muslim reported from Jabir who said.

.» فَ لَمْ يَ نْ هَنَا فَ ب لَغَ ذَلِكَ نَبِيَّ اللَّهِ كُنَّا نَ عْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ « .

.» فَ لَمْ يَ نْ هَنَا فَ ب لَغَ ذَلِكَ نَبِيَّ اللَّهِ كُنَّا نَ عْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ « .

ہم د رسول اللہ ﷺ په وخت کې عزل کوو (یعنی د جماع پر وخت منی بهر ویستل)، او دا خبر د رسول اللہ ﷺ ته ورسېد، او هغه ﷺ دا کار منع ونه کړ۔ نو داسې ښځې سره نکاح کول جائز دي چې اولاد نه وي زېږولی، خو غوره دا ده چې هغه ښځې ځانته غوره کړل شي چې ډېر اولاد زېږولی شي، لکه څنګه چې پخوانیو روایاتو سره سم دا تشویق شوی دی۔ په بل عبارت، ښځه لومړی د مور ګرځېدل دي، بیا بیا د ژوند ملګرې، او د میاشتو تعلقات هغسې ساتل چې شریعت یې جائز او مستحب ګرځولي دي۔ سربیره پر دې، دا روایت د عبداللہ بن عمرو بن العاص څخه هم نقل شوی دی۔

“We used to withdraw (practice coitus interruptus) at the time of the Messenger of Allah (pbuh) , and that reached the Messenger of Allah (pbuh) and he did not prohibit it”. So it is permitted to marry a woman who is barren, though it is preferable to marry those who can bear many as it is recommended in accordance with the previous narrations. In other words, the woman is primarily to be a mother, and then a wife and to have spousal relations in accordance with what the Shari’ah made permitted and recommended. Additionally, it is narrated from ‘Abd Allah b. Amr b. Al-‘Aas.

. أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً، وَثَدْيِي لَهُ « سِقَاءً، وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً، وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَ نْ تَزِعَهُ مِنِّي، فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ » أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَ نْكِحِي : .

. أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً، وَثَدْيِي لَهُ « سِقَاءً، وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً، وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَ نْ تَزِعَهُ مِنِّي، فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ » أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَ نْكِحِي : .

ایوه یوې ښځې وویل: «ای د الله رسول! دا زما زوی دی چې زما خیټه یې وساتلې، زما پیپۍ د هغه لپاره د اوبو مشکې ده، او زما غیږه د هغه لپاره ساتونکې ده. پلار یې ما طلاق کړی دی او غواړي چې هغه له ما څخه بیل کړي». هغه ﷺ وفرمایل: «ترڅو چې ته بیا نکاح ونه کړې، ته د هغه ډېر حق لرې». (دا روایت ابوداود او حاکم روایت کړی او دې ته یې صحت ورکړی دی، او الذهبي هم تایید کړی دی)۔ نو دې روایت د مور او ماشوم تر منځ پېښېدونکې بېلابېلې حالتونه بیان کړي، چې دا د مور د مورنۍ اهمیت په ښکاره کوي، او رسول الله ﷺ هغې ته د ساتنې حق ورکړ۔ دې دوو روایتونو دا ښيي چې د ښځې اصلي دنده مور کېدل دي، سربیره پر هغو احکامو چې د حمل، زېږون او ماشوم د شیدو ورکولو پورې اړه لري۔

“A woman said: “O Messenger of Allah, this is my son whom my stomach carried, my breast is a water-skin for him, and my lap is a guard for him. His father has divorced me and wants to take him away from me”. He said: “You have more right to him as long as you do not remarry”” (reported by Abu Dawud and Al-Hakim that authenticated it and Al-Dhahabi confirmed it). So the narration enumerated the various situations which occur between a mother and child, which indicates the importance of her motherhood, and he gave her custody. These two narrations indicate that the primary role of the woman is to be a mother, in addition to the rules related to pregnancy, birth and suckling the child.

د دوهم دلیل په توګه، له انسه روایت دی چې یو سړی سفر ته ولاړ او خپلې ښځې ته یې د کور څخه وتل منع کړل. وروسته د ښځې پلار ناروغ شو، نو هغې د رسول الله ﷺ څخه د ده د لیدو اجازه وغوښته، او رسول الله ﷺ هغې ته وفرمایل.

As for the second evidence, it is narrated from Anas that a man travelled having prohibited his wife from leaving their home, and subsequently her father became ill and so she sought permission from the Messenger of Allah (pbuh) to visit him, and the Messenger (pbuh) said to her.

.» اتَّقِي اللَّهَ وَلاَ تُخَالِفِي زَوْجَكِ « .

.» اتَّقِي اللَّهَ وَلاَ تُخَالِفِي زَوْجَكِ « .

«الله څخه وویریږه، خپل میړه نافرمانی مه کوه» — دا د ابن قدامه په المغني کې ذکر شوی. له ابوهریرې رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل.

“Fear Allah, do not disobey your husband” as mentioned by Ibn Qudamah in Al-Mughni. It is narrated from Abu Hurayrah that the Messenger of Allah (pbuh) said.

.» لاَ يَحِلُّ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَصُومَ وَزَوْجُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .

.» لاَ يَحِلُّ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَصُومَ وَزَوْجُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .

«د خاوند د حاضرۍ په وخت کې ښځې ته نفلي روژه نیول روا نه دي، مګر دا چې د هغه له اجازې سره وي» (متفق علیه). او له ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت دی چې نبي ﷺ وفرمایل: «او د خاوند له حقونو څخه دا دی چې ښځه د هغه له اجازې پرته نفلي روژه ونه نیسي».

“It is not allowed for a woman to fast while her husband is present, unless she has his permission” (agreed upon narration). And it is narrated from Ibn ‘Abbas that the Prophet (phuh) said. .» وَمِنْ حَقِّ الزَّوْجِ عَلَى زَوْجَتِهِ أَنْ لاَ تَصُومَ تَطَوُّعاً إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .

«خاوند کا بیوی پر یہ حق ہے کہ وہ اس کی اجازت کے بغیر کوئی نفلی روزہ نہ رکھے» (الطبرانی کی روایت)۔ شریعت نے عورت کو یہ حق دیا ہے کہ اگر اس کا والد بیمار ہو جائے تو وہ اس کی عیادت کے لیے جا سکتی ہے، اور یہ بھی حق دیا ہے کہ وہ نفلی روزہ رکھے، لیکن اسے خاوند کے حق کے تابع رکھا ہے، جو اس بات کی دلیل ہے کہ عورت کا بنیادی کردار یہ ہے کہ وہ گھر کی ذمہ دار ہے۔

“The husband has a right over his wife that she does not undertake any voluntary fasting except with his permission” (reported by Al-Tabarani). The Shari’ah has given women the right to visit their father if they became ill, and the right to do voluntary fasting, but it made it subservient to the husband’s right over her, which indicates that the primary role is that she is responsible over the home.

بروایت دی چې نبي ﷺ.

Additionally, it is reported that the Prophet (phuh).

.» قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .

.» قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .

«فیصله کیا کہ ان کی بیٹی فاطمہ گھر کے کام کاج کریں گی اور علیؓ باہر کا کام»، اس کو ابن ابی شیبہ نے ضمرہ بن حبیب سے روایت کیا ہے، اور اگرچہ ابوبکر بن مریم الغسانی اس روایت کی سند میں ہے، تاہم اس کا مفہوم اس روایت میں بھی موجود ہے جسے احمد نے المسند میں حسن سند کے ساتھ علیؓ سے روایت کیا ہے، جس میں یہ ذکر ہے:

“ruled that his daughter Fatima discharges housework, and ‘Ali the outdoor work” reported by Ibn Abi Shaybah from Damrah b. Habib, and although Abu Bakr Bin Maryam Al- Ghassani is in the chain of the narration, the meaning of it is in the narration which Ahmad reported in Al-Musnad with a Hasan chain from ‘Ali (ra) which mentioned:

. فَ قَالَ عَلِ ي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ سَنَ وْتُ حَتَّى اشْتَكَيْتُ ...« صَدْرِي وَقَالَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ هَا قَدْ طَحَنْتُ حَتَّى مَجَلَتْ يَدَايَ وَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِسَبْيٍ وَسَعَةٍ فَأَخْدِمْنَا... ثُمَّ قَالَ أَلا أُخْ بِرُكُمَا بِخَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَانِي قَالَا بَ لَى فَ قَالَ كَلِمَاتٌ عَلَّمَنِيهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَ قَالَ تُسَبِّحَانِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ عَشْرًا وَتَحْمَدَانِ عَشْرًا وَتُكَبِّ رَانِ عَشْرًا وَإِذَا أَوَيْ تُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا ف سَبِّحَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَاحْمَدَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبِّ رَا أَرْبَ عًا وَثَلَاثِينَ قَالَ فَ وَاللَّهِ مَا تَ رَكْتُ هُنَّ مُنْذُ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَ لَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَ قَالَ لَهُ ابْنُ الْكَوَّاءِ وَلَا لَيْ ل ةَ صِفِّينَ فَ قَالَ قَاتَ لَكُمْ اللَّهُ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نَ عَمْ » وَلَا لَيْ لَةَ صِفِّينَ .

. فَ قَالَ عَلِ ي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ سَنَ وْتُ حَتَّى اشْتَكَيْتُ ...« صَدْرِي وَقَالَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ هَا قَدْ طَحَنْتُ حَتَّى مَجَلَتْ يَدَايَ وَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِسَبْيٍ وَسَعَةٍ فَأَخْدِمْنَا... ثُمَّ قَالَ أَلا أُخْ بِرُكُمَا بِخَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَانِي قَالَا بَ لَى فَ قَالَ كَلِمَاتٌ عَلَّمَنِيهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَ قَالَ تُسَبِّحَانِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ عَشْرًا وَتَحْمَدَانِ عَشْرًا وَتُكَبِّ رَانِ عَشْرًا وَإِذَا أَوَيْ تُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا ف سَبِّحَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَاحْمَدَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبِّ رَا أَرْبَ عًا وَثَلَاثِينَ قَالَ فَ وَاللَّهِ مَا تَ رَكْتُ هُنَّ مُنْذُ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَ لَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَ قَالَ لَهُ ابْنُ الْكَوَّاءِ وَلَا لَيْ ل ةَ صِفِّينَ فَ قَالَ قَاتَ لَكُمْ اللَّهُ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نَ عَمْ » وَلَا لَيْ لَةَ صِفِّينَ .

…او علي وویل: یا رسول الله! په الله قسم، زه د اوبو د ایستلو له کبله تر دې حده کار کوم چې سینه مې درد کوي، او فاطمې وویل: زه د غنمو په ټوکولو کې تر دې حده لاس ګډوي کوم چې لاسونه مې ځړېدلي دي، او الله تعالی تاسو ته ډېر اسیران راکړي دي، نو موږ سره مرسته وکړئ (په دې کار کې)... نو هغه وفرمایل: ایا زه تاسو ته داسې یوه خبره ونه ښیم چې له هغه څه نه چې تاسو یې غوښتل غوره وي؟ دوی وویل: هو. هغه وفرمایل: هغه ځینې کلمات چې جبریل ما ته درس راکړی دی: د هرې لمانځنې څخه وروسته لس ځله سبحان الله ووایۍ، لس ځله الحمد لله ووایۍ او لس ځله الله اکبر ووایۍ، او کله چې بستر ته ځې نو دېرش او دری ځله سبحان الله، دېرش او دری ځله الحمد لله او دېرش او څلور ځله الله اکبر ووایۍ. په الله قسم، له هغه وخته چې رسول الله ﷺ ما ته دا ښوولې، ما دا کار نه دی پرېښی. نو ابن الکواء ورڅخه وپوښتل: ایا د صفین په شپه هم (نه دی پرېښی)؟ هغه ځواب ورکړ: الله دې وځړوي اې د عراق خلکو! هو، د صفین په شپه هم نه دی پرېښی.

“….and so ‘Ali said: O Messenger of Allah, I swear by Allah I irrigated the land until my chest hurt, and Fatima said I have grinded flour until my hands got blisters, and Allah has brought you many captives so help us (in this work)…So he said: should I inform you of something which is better than what you asked me? They said yes. He said: Some words which Jibril taught me: After each prayer Say Glory to Allah (sabih) ten times, Praise be to Allah (hamd) ten times, and Allah is Great (Kabbir) ten times, and when you go to bed then Sabih, and Hamd thirty three times each and Kabbir thirty four times. I swear by Allah, I did not leave doing that from the time that the Messenger of Allah (pbuh) taught me. Then Ibn Al-Kawa asked him: Not even on the night of Siffin (the battle with Mu’awiyah)? So he replied: May Allah fight you O people of Iraq, Yes, not even on the night of Siffin”.

په دې روایت کې رسول الله ﷺ نه علي (رضي الله عنه) ته د اوبو د کرښو په کار کې د کور څخه بهر کار کولو له امله ملامته کړ، او نه فاطمې (رضي الله عنها) ته د کور دننه د غنمو د اوړو په کولو له امله، بلکه دوی ته یې داسې ځینې خبرې درکړې چې د ژوند سختۍ به ورته اسانه کړي، او په اخرت کې به ورته ډیر ګټور او دوامداره وي.

In this report the Messenger (pbuh) did not blame Ali (ra) for working on the irrigation outdoors, nor Fatimah (ra) for grinding flour indoors, but rather gave them some words which would make the difficulty of life easier for them, and be of more benefit and lasting to them in the hereafter.

همچنان دا روایت د ښځې د کور دننه د کار او د سړي د کور بهر د کار واجب والی ښیي، ځکه چې د خادم غوښتنه د هغې د کور دننه کار او د هغه د بهر کار د سختۍ دلیل دی، او که دا کارونه دوی باندې واجب نه وای، نو د کار د سختۍ څخه هیڅ دلیل نه وو، په دې صورت کې نه به سختي وه او نه به مشقت وو، که چیرې دا واجب نه وای.

Similarly the narration indicates the obligation of the work of the woman in her house, and the man’s work outside of it, since the request for a servant is an evidence of the difficulty of the work upon her inside and him outside, and if these issues were not obligatory upon them there would be no indication from the difficulty of the work, in which case there would be no difficulty and no hardship, if it was not obligatory.

دا د احمد د روایت له پلوه څخه دی چې د ابن ابی شیبہ د روایت د تقویت لپاره ښکاري.

This is from the angle of what is understood from the narration of Ahmad as a support for the narration of Ibn Abi Shaybah.

اوښتی ابوحنیفه هم دا روایت کارولی، او یو شمېر فقیهانو هم همداسې، لکه ابوبکر بن ابي شیبه چې روایت یې نقل کړی، او ابو اسحاق الجرجاني هم چې دا روایت د ډېرو سندونو له لارې نقل کړی، لکه څنګه چې د المغني لیکوال ذکر کړی، خو ابن قدامه پخپله دا روایت نه دی کارولی.

Also Abu Hanifah used the narration, as did a number of jurists, such as Abu Bakr Bin Abi Shaybah who reported the narration, as well as Abu Ishaq Al-Jurjani who also reported the narration through numerous chains as mentioned by the author of Al-Mughni, though he (ibn Qudama) did not use it himself.

په ورته ډول ابن حبیب المالکي په "الواضحة" کې دا روایت نقل کړ او کارول یې. ابن حجر په "فتح الباري" کې یادونه کړې ده: «او ابن حبیب له اصبغ څخه او ابن الماجشون له مالک څخه روایت کوي چې د کور کار د ښځې په غاړه دی، که هغه له نجیبو کورنیو هم وي، که چېرې میړه یې د (خدمتګار لپاره) مالي توان نه لري. هغه وویل: او همدې سبب له امله پیغمبر ﷺ فاطمه ته د کور دننه کار او علي ته د بهر کار واجب کړ».

In the same way Ibn Habib Al-Maliki in Al-Wadiha took the narration and used it. Ibn Hajar mentioned in Fateh Al-Bari: “And Ibn Habib reported from Asbagh and Ibn Al-Majishun from Malik that the housework is obliged upon the woman, even she was noble, if her husband was not financially able to pay (for a servant). He said: and for that reason the Prophet (phuh) obliged Fatima with the indoor work and Ali the outdoor”.

پس په دې بنسټ مونږ د ابن ابي شیبه ذکر شوې روایت اخلو۔

Based upon that we take the mentioned narration of Ibn Abi Shaybah.

. » قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .

. » قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .

هغه خپله لور فاطمه د کور کارونو سره، او علي د بهرني کارونو سره مکلفه کړه.

“he ruled his daughter Fatima with the housework, and Ali with the outdoor work”.

او هغه به خپلو میرمنو ته امر کاوه چې هغه سره مرسته وکړي۔ مسلم د مؤمنانو مور عائشه رضي الله عنها څخه روایت کړی چې د الله رسول ﷺ وفرمایل:

And he used to order his wives to help him. Muslim reported from 'Aisha (ra) the mother of the believers that the Messenger of Allah (pbuh) said.

.» يَا عَائِشَةُ هَلُمِّي الْمُدْيَةَ، ثُمَّ قَالَ اشْحَذِيهَا بِحَجَرٍ فَ فَعَلَتْ « .

.» يَا عَائِشَةُ هَلُمِّي الْمُدْيَةَ، ثُمَّ قَالَ اشْحَذِيهَا بِحَجَرٍ فَ فَعَلَتْ « .

ای عائشہ! چاقو لاؤ اور اسے ایک پتھر پر تیز کرو۔ اور احمد نے صحیح سند کے ساتھ یعیش بن طخفہ بن قیس الغفاری سے روایت کیا، انہوں نے کہا: میرے والد اہلِ صفہ میں سے تھے (یعنی وہ غریب لوگ جو نبی ﷺ کے زمانے میں تھے)… یہاں تک کہ انہوں نے ذکر کیا۔

“O 'Aisha, bring the knife and sharpen it with a stone”. And Ahmad reported with an authentic chain from Ya’ish b. Takhfa Bin Qays Al-Ghifari who said my father was from the Al- Suffa (poor people at the time of the Prophet (phuh) )…until he mentioned.

. فَانْطَلَقْنَا مَعَهُ إِلَى بَ يْتِ عَائِشَةَ، فَ قَالَ: يَا عَائِشَةُ، أَطْعِمِينَا ... ثُمَّ قَالَ: يَا « » عَائِشَةُ، اسْ قِينَا .

. فَانْطَلَقْنَا مَعَهُ إِلَى بَ يْتِ عَائِشَةَ، فَ قَالَ: يَا عَائِشَةُ، أَطْعِمِينَا ... ثُمَّ قَالَ: يَا « » عَائِشَةُ، اسْ قِينَا .

ہغه وویل: «نو موږ د عایشې کور ته د هغه سره لاړو، نو هغه وویل: ای عایشې، موږ ته خواړه راکړه، ... بیا یې وویل: ای عایشې، موږ ته څښاک راوړه». که د هغه خدمت کول د هغه کار سره ټکر کوي چې شریعت د ښځې لپاره مباح کړی وي، لکه سوداګري، یا د هغه کار سره ټکر کوي چې مستحب وي، لکه نفلي لمونځونه، نو د هغه خدمت کول غوره دي. نو په هغې باندې لازمه ده چې مستحب او مباح کارونه پریږدي او د هغه خدمت وکړي. دا دواړه دلیلونه دې ته ښکاره ثبوت دي چې د ښځې لومړنی دنده د کور پالنه ده.

“So we went with him to the house of 'Aisha, so he said: O 'Aisha, feed us, ... then he said, O 'Aisha, bring us drinks”. If serving him conflicted with any action that the Shari’ah made Mubah (permitted) for her, such as trade, or anything recommended, such as recommended prayers, then serving him is preferred. So it would be upon her to leave behind the optional and recommended actions and instead serve him. These two evidences are proof that the primary role for the woman is to be responsible for the household.

دریم دلیل په اړه، نبي ﷺ وفرمایل.

As for the third evidence, the Prophet (phuh) said.

. إِنَّ الْجَارِيَةَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ يَصْلُحْ أَنْ ي رَُى مِنْ هَا إِلاَّ وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إِلَى « » المِفْصَلِ .

. إِنَّ الْجَارِيَةَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ يَصْلُحْ أَنْ ي رَُى مِنْ هَا إِلاَّ وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إِلَى « » المِفْصَلِ .

«جب کوئی لڑکی بالغ ہو جائے (جس کی علامت ماہواری کا آغاز ہے)، تو یہ درست نہیں کہ اس کا کوئی حصہ اس کے چہرے اور اس کے دونوں ہاتھوں کے کلائیوں تک کے سوا دکھائی دے» — یہ حدیث ابو داؤد نے قتادہ سے مرسل روایت کی ہے، اور قتادہ نے صحابی انس سے ملاقات کی ہے، اس لیے ان کی مرسل روایات پر عمل کیا جاتا ہے۔ یہ عورت کے لباس اور اس کے عورت ہونے کے حصے (عورت) کے بارے میں پابندی ہے، اور یہ اس بات کی دلیل ہے کہ وہ ایک عزت ہے جس کی حفاظت لازم ہے۔ اس کے علاوہ، اللہ سبحانہ وتعالیٰ نے فرمایا۔ Note: I rendered the Arabic Pashto-style text as Pashto script would be expected; the above is in Urdu script, so here is the faithful Pashto translation instead: «کله چې یوه انجلۍ بالغه شي (چې نښه یې د میاشتنۍ پیل دی)، نو دا سمه نه ده چې د هغې کومه برخه، پرته له مخ او د دواړو لاسونو تر ګوټو پورې، ولیدل شي» — دا حدیث ابوداود د قتادة څخه مرسل روایت کړی دی، او قتادة د صحابي انس سره لیدلی دی، نو د هغه مرسل روایات پر عمل کیږي. دا د ښځې د جامو او د هغې د عورت د حصې په اړه محدودیت دی، او دا دلیل دی چې هغه یوه عزت ده چې ساتنه یې لازمه ده. سربیره پردې، الله سبحانه و تعالی فرمایلي دي۔

“If a girl reaches puberty (indicated by starting menstrual cycle), it is not correct that any part of her be seen other than her face and her two hands up to the wrists” reported by Abu Dawud as a Mursal narration from Qatadah, and Qatadah had met the companion Anas and so his Mursal narrations are acted upon. This is the restriction for the woman’s clothing and her Awrah, and it a proof that she is an honour that must be protected. Additionally, Allah (swt) said.

"ای هغو کسانو چې ایمان مو راوړی دی، د خپلو کورونو پرته د نورو کورونو ته مه ننوځئ، تر دې چې اجازه تر لاسه کړئ (له کور والو څخه اجازه وغواړئ) او د کور والو ته سلام ووایئ." ([سورة النور: 27])، نو الله (ج) د خاوندانو له اجازې پرته د کورونو ته ننوتل منع کړل، او د اجازې نه درلودل یې بېگانګي وګڼله، او د اجازې ورکول یې د انس او آشنایۍ سبب وګرځاوه، او وې فرمایل.

“O you who have believed, do not enter houses other than your own houses until you ascertain welcome (ask for permission) and greet their inhabitants.” (TMQ 24:27), and so Allah (swt) prohibited to enter houses without the permission of their occupants, and considered lack of permission to be estrangeent, and the granting of permission to be made familiar, and said.

«تر دې چې تاسو د راتګ اجازه ترلاسه کړئ.» دا یوه اشاره ده چې اجازه غوښتل پکار دي. دلته اجازه د دې لپاره ده چې یو کور ته د داسې حال کې ننوتل مخنیوی وشي چې ښځه پټه نه وي، او له همدې امله حتی د مور په مخکې هم اجازه غوښتل ضروري دي. په یوه روایت کې:

“Until you ascertain welcome.” which is an allusion that indicates requesting permission. The permission here is intended to prevent entering into a house when the woman is not covered, which is why permission is necessary even with the mother. In a narration:

. حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ صَفْ وانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « سَأَلَهُ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْ تَأْذِنُ عَلَى أُمِّي؟ فَ قَالَ: نَ عَمْ، قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي مَعَهَا اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا، فَ قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي خَادِمُهَا فَ قَالَ لَهُ : فِي الْبَ يْتِ، فَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا أَتُحِبُّ أَنْ تَ رَاهَا عُرْيَانَة ؟ قَالَ: لاَ، قَالَ: فَاسْ تَأْذِنْ : رَسُولُ اللَّهِ » عَلَيْ هَا .

. حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ صَفْ وانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « سَأَلَهُ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْ تَأْذِنُ عَلَى أُمِّي؟ فَ قَالَ: نَ عَمْ، قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي مَعَهَا اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا، فَ قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي خَادِمُهَا فَ قَالَ لَهُ : فِي الْبَ يْتِ، فَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا أَتُحِبُّ أَنْ تَ رَاهَا عُرْيَانَة ؟ قَالَ: لاَ، قَالَ: فَاسْ تَأْذِنْ : رَسُولُ اللَّهِ » عَلَيْ هَا .

مالک نے ما ته د صفوان بن سُلَیم څخه، هغه د عطاء بن یسار څخه روایت کړی چې یو سړي د پیغمبر ﷺ څخه وپوښتل: «ایا زه د خپلې مور د لیدلو لپاره اجازه وغواړم؟» هغه وفرمایل: «هو.» سړي وویل: «هغه زما سره په کور کې ده.» هغه وفرمایل: «له هغې څخه اجازه وغواړه.» سړي وویل: «د هغې د خدمت لپاره زما پرته بل څوک نشته، ایا بیا هم هر ځل چې هغه وینم اجازه وغواړم؟» هغه وفرمایل: «له هغې څخه اجازه وغواړه. ایا ته غواړې چې هغه لخته وویني؟» سړي وویل: «نه.» نو پیغمبر ﷺ وفرمایل: «نو اجازه وغواړه.» دا روایت مالک په الموطا کې او ابوداود په المراسیل کې د عطاء بن یسار څخه نقل کړی دی، او ابن عبدالبر په التمهید کې ویلي چې دا روایت صحیح مرسل دی، او په الاستذکار کې یې ویلي چې دا د صحیح مرسلو روایاتو څخه دی. او الله (ج) فرمایلي دي.

“Malik told me from Safwan b. Sulaym from ‘Ata’ b. Yasar a man asked the Prophet (phuh) ‘Should I seek permission to see my mother?’. He said ‘Yes’. So the man said “she is in the house with me”. He said ‘Seek her permission. So the man said ‘She has no one else to serve her other than me, should I still seek permission every time I see her?’. He said ‘Seek her permission. Would you like to see her naked?’ The man replied: ‘No’. So the Prophet (phuh) said ‘So seek permission’” reported by Malik in Al-Muwatta and Abu Dawud in Al-Marasil from ‘Ata’ b. Yasar, and Ibn ‘Abd Al-Barr said in Al-Tamhid that it is an authentic Mursal narration, and in Al-Istidhkar he said it is from the authentic Mursal narrations. And Allah (swt) said.

او مومنو ښځو ته ووایه چې خپل زینت هغه څه پرته له بل چا ته مه ښکاره کوي چې له هغې څخه ښکاره دي، او خپل سرپوښونه په خپلو سینو باندې واچوي، او خپل زینت له خپلو میړونو، پلرونو، د میړونو پلرونو، خپلو زامنو، د میړونو زامنو، خپلو وروڼو، د وروڼو زامنو، د خویندو زامنو، خپلو ښځو، هغو چې ښځې یې لاسونه یې مالک دي، یا هغو نارینه نوکرانو ته چې شهوت نه لري، یا هغو ماشومانو ته چې د ښځو د پټو ځایونو په اړه ځان نه پیژني، پرته له دې نورو ته مه ښکاره کوي. {د النور سورت، ۳۱ آیت} نو الله تعالی د هغه څه تعریف کړی دی چې ښځه په خپل شخصي ژوند کې کولای شي ښکاره کړي، او دا چې هغه یوازې خپل کورنیو (محارم، یعنې هغه نارینه چې ورسره نکاح نشي کېدای) او هغو کسانو ته چې شهوت نه لري (ماشومان او زاړه کسان) د مخ او لاسونو پرته د نورو بدنونو د لیدلو اجازه ورکوي. دا محدودیت په ډاگه ښيي چې ښځه یوه درناوی ده چې ساتل پکار دي، او له همدې امله دې ته ډېر مقررات شوي دي. لکه څنګه چې د هغې عورت په دقت سره ټاکل شوی، همدارنگه هغو کسانو چې کولای شي د هغې د عورت ډېره برخه وګوري هم په دقت سره ټاکل شوي دي، او دا د دې ښودنه کوي چې ښځه ساتل شوې ده.

“And tell the believing women to not expose their adornment except that which [necessarily] appears thereof and to wrap [a portion of] their headcovers over their chests and not expose their adornment except to their husbands, their fathers, their husbands' fathers, their sons, their husbands' sons, their brothers, their brothers' sons, their sisters' sons, their women, that which their right hands possess, or those male attendants having no physical desire, or children who are not yet aware of the private aspects of women.” (TMQ 24:31). Therefore, Allah (swt) has defined what can be shown by the woman in her private life, and that she can only let her family (Maharim – those men who cannot marry her) and those who do not have sexual desires (children and elderly) see more than her face and hands. This restriction clearly indicates that she is an honour which must be protected, and so she is surrounded with these rules. In the same manner that her Awrah is defined, the people who are permitted to see more from her Awrah are also precisely defined, which indicates that the woman is protected.

او ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت دی چې هغه د نبي ﷺ څخه واورېدل چې خلکو ته یې وفرمایل:

Additionally, it has been narrated from Ibn ‘Abbas that he heard the Prophet (phuh) addressing the people saying.

.» لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ « .

.» لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ « .

د یو سړی باید د یوې ښځې سره یوازې نه وي، مګر دا چې هغې سره یو محرم (د کورنۍ نارینه غړی) وي۔ متفق علیه۔ همدارنګه روایت دی چې نبي ﷺ فرمایلي دي۔

“A man should not be alone with a woman unless she has a Mahram (male family member) with her” (agreed upon). It is also narrated that the Prophet (phuh) said.

. لاَ يَحِلُّ لامْرَأَةٍ تُ ؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَ وْمِ الآخِرِ تُسَافِرُ مَسِيرَةَ ي وَْمٍ إِلاَّ مَعَ ذِي « » مَحْرَمٍ .

. لاَ يَحِلُّ لامْرَأَةٍ تُ ؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَ وْمِ الآخِرِ تُسَافِرُ مَسِيرَةَ ي وَْمٍ إِلاَّ مَعَ ذِي « » مَحْرَمٍ .

د الله او د قیامت په ورځ باور لرونکې ښځې لپاره روا نه ده چې د محرم پرته د یوې ورځې او شپې سفر وکړي. (مسلم روایت کړی دی). او د ابن عباس په روایت کې راغلي دي چې نبي ﷺ فرمایلي دي.

“It is not permitted for a woman who believes in Allah and the Day of Judgement to travel a day and night journey without Mahram” (reported by Muslim). And in the narration of Ibn ‘Abbas that the Prophet (phuh) said.

. وَلاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ، فَ قَامَ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ...« » امْرَأَتِي خَرَجَتْ حَاجَّةً وَإِنِّي اكْ تُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا، قَالَ: انْطَلِقْ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ .

. وَلاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ، فَ قَامَ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ...« » امْرَأَتِي خَرَجَتْ حَاجَّةً وَإِنِّي اكْ تُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا، قَالَ: انْطَلِقْ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ .

"یوه ښځه باید سفر ونه کړي تر هغه چې د ځان سره محرم ونه لري." یوه سړی ودراځید او وې ویل: «اې د الله رسوله! زما میرمن د حج لپاره وتلې ده، او زه په فلاني جهاد کې ټاکل شوی یم.» رسول الله ﷺ وفرمایل: «نو لاړ شه او د خپلې میرمنې سره حج وکړه.» (مسلم د ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت کړی دی). نو رسول الله ﷺ هغه د هغه لښکر څخه بیرته وګرځاوه چې جهاد ته تلل، ترڅو د هغه میرمن وساتل شي. همدارنګه، الله (جل جلاله) فرمایلي دي.

“A woman must not travel unless she is with her Mahram” A man stood up and said ‘O Messenger of Allah: my wife has gone to pilgrimage and I was assigned to such and such expedition. The Messenger (pbuh) said “Then leave and go on pilgrimage with your wife” (reported by Muslim from Ibn ‘Abbas). So the Messenger (pbuh) withdrew him from the army which was going out to battle, in order to protect his wife. Also, Allah (swt) said.

«او هغه میرمنې چې د حیض د عمر څخه تیرې شوې وي او د واده کولو هیله نه لري، نو په دوی باندې هیڅ ګناه نشته که چېرې دوی خپل بهرنی جامې کېږدي، خو په دې شرط چې زینت ښکاره نه کړي.» (ټي ایم کیو ۲۴:۶۰)۔ مطلب دا نه دی چې دوی باید سینگار ونه کړي، ځکه چې ښځې ته سینگار هیڅ تړون پرته جواز لري، بلکې دا چې دوی باید خپل سینگار داسې ښکاره نه کړي چې د نارینه وو توجه دوی ته واړوي، نو منع کول د سینگار د ښکاره کولو لپاره دي نه د خپل سینگار کولو لپاره۔

“And women of post-menstrual age who have no desire for marriage - there is no blame upon them for putting aside their outer garments [but] not displaying adornment .” (TMQ 24:60). The meaning is not that they should not be beautified, since beautification is permitted for the woman without any restriction, rather they should not display their beautification in such a way that would turn men’s attention towards them, and so the prohibition is for the open display of the beautification and not the beautification itself.

دا ټول دلیلونه په قطعي توګه ښيي چې ښځه یوه عزت ده چې باید وساتل شي، او په همدې اساس د دې مسئلې دلیل روښانه شو.

These evidences all indicate conclusively that the woman is an honour that must be protected, and accordingly the proof of this article has been made clear.