مقالہ ۵

Article 5.

په اسلامي دولت کې ټول اتباع د شریعت حقوق او واجبات تمتع کوي.

All citizens of the Islamic State enjoy the Shari’ah rights and duties.

ماده ۶۔

Article 6.

دولت د حکومت، قضا او د چارو په اداره کولو او نورو ورته امورو کې د افرادو تر منځ هیڅ ډول تبعیض کول په کلکه منع دي. بلکې هر فرد باید د نژاد، دین، رنګ یا هر بل څه پرته مساوي وګڼل شي.

The State is forbidden to discriminate at all between the individuals in terms of ruling, judiciary and management of affairs or their like. Rather, every individual should be treated equally regardless of race, Deen, colour or anything else.

دا دواړه مادې داسې ترتیب شوي دي چې هغو کسانو ته د قواعدو تشریح وکړي چې د اسلامي تابعیت لرونکي دي، که دوی مسلمانان وي یا د ذمه خلک، یعنې د اسلامي دولت غیر مسلم تابع. څرنګه چې مسلمانانو ته، دا ځکه چې رسول الله ﷺ هغه مسلمانان چې د اسلامي دولت څخه بهر ژوند کوي او د اسلامي تابعیت نه لري، د دولت د تابعینو له حقوقو څخه محروم کړي دي. د سلیمان بن بریده له لارې، هغه د خپل پلار څخه روایت کوي چې ویې ویل:

These two Articles have been drafted in order to explain the rules pertaining to those who carry the Islamic citizenship irrespective of whether they were Muslims or the people of Dhimmah (non-Muslim citizen of the Islamic State). As for the Muslims, this is due to the fact that the Messenger (pbuh) has denied the Muslims who live outside the Islamic State and who do not hold the Islamic citizenship from the rights enjoyed by the State’s subjects. On the authority of Sulayman Ibn Buraydah on that of his father who said:

. إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ « بِتَ قْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنْ الْمُسْلِمِينَ خَيْ رًا، ثُمَّ قَالَ: اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ، اغْ زوا وَلا تَ غُلُّوا وَلا تَ غْدِرُوا وَلا تَمْثُ لُوا وَلا تَ قْتُ لُوا وَلِيدًا، وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاثِ خِصَالٍ أَوْ خِلالٍ، فَأَي تَُّ هُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْ بَلْ مِنْ هُمْ وَكُفَّ عَنْ هُمْ، ثُمَّ ادْعُهُمْ إِ لَى الإِسْلاَمِ، فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْ بَلْ مِنْ هُمْ وَكُفَّ عَنْ هُمْ، ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ، وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ فَ عَلُوا ذَلِكَ فَ لَهُ مْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ، فَإِنْ أَب وَْا أَنْ يَ تَحَوَّلُوا مِنْ هَا فَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ، وَلا » يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَيْءِ شَيْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ .

. إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ « بِتَ قْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنْ الْمُسْلِمِينَ خَيْ رًا، ثُمَّ قَالَ: اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ، اغْ زوا وَلا تَ غُلُّوا وَلا تَ غْدِرُوا وَلا تَمْثُ لُوا وَلا تَ قْتُ لُوا وَلِيدًا، وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاثِ خِصَالٍ أَوْ خِلالٍ، فَأَي تَُّ هُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْ بَلْ مِنْ هُمْ وَكُفَّ عَنْ هُمْ، ثُمَّ ادْعُهُمْ إِ لَى الإِسْلاَمِ، فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْ بَلْ مِنْ هُمْ وَكُفَّ عَنْ هُمْ، ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ، وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ فَ عَلُوا ذَلِكَ فَ لَهُ مْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ، فَإِنْ أَب وَْا أَنْ يَ تَحَوَّلُوا مِنْ هَا فَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ، وَلا » يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَيْءِ شَيْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ .

جب رسول اللہ ﷺ کسی کو لشکر یا دستے کا امیر مقرر فرماتے تو اُسے خاص طور پر تقویٰ اختیار کرنے اور اپنے ساتھ موجود مسلمانوں کے ساتھ اچھا سلوک کرنے کی نصیحت فرماتے۔ آپ ﷺ فرماتے: اللہ کے نام پر اور اللہ کے راستے میں جہاد کرو۔ اُن لوگوں سے لڑو جو اللہ کا انکار کرتے ہیں۔ جہاد کرو، غنیمت میں خیانت نہ کرو، عہد نہ توڑو، لاشوں کا مُثلہ نہ کرو، اور بچوں کو قتل نہ کرو۔ جب تم اپنے مشرک دشمنوں سے ملو تو اُنہیں تین باتوں کی دعوت دو۔ اگر وہ ان میں سے کسی ایک کو قبول کر لیں تو تم بھی اُسے قبول کرو اور اُن کو نقصان پہنچانے سے باز رہو۔ پہلے اُنہیں اسلام کی دعوت دو؛ اگر وہ تمہاری بات مان لیں تو اُن سے قبول کرو اور اُن کے خلاف لڑائی سے رُک جاؤ۔ پھر اُنہیں اپنے علاقوں سے دارالہجرت کی طرف ہجرت کرنے کی دعوت دو اور بتا دو کہ اگر وہ ایسا کریں گے تو اُنہیں وہی حقوق اور ذمہ داریاں حاصل ہوں گی جو مہاجرین کو حاصل ہیں۔ اگر وہ ہجرت سے انکار کریں تو اُنہیں بتا دو کہ اُن کی حیثیت دیہاتی مسلمانوں جیسی ہوگی اور وہ دوسرے مسلمانوں کی طرح اللہ کے احکام کے پابند ہوں گے، لیکن مال غنیمت یا فے میں سے اُنہیں کوئی حصہ نہیں ملے گا، سوائے اس کے کہ وہ مسلمانوں کے ساتھ (کافروں کے خلاف) جنگ میں شریک ہوں۔ (اسے امام مسلم نے روایت کیا ہے)۔ یہ روایت واضح طور پر بتاتی ہے کہ جو شخص دارالاسلام کی طرف ہجرت نہیں کرتا، وہ شہریت کے کسی حق سے فائدہ نہیں اٹھا سکتا، اگرچہ وہ مسلمان ہی کیوں نہ ہو۔ رسول اللہ ﷺ نے اُنہیں اسلام کی حکمرانی کے تحت آنے کی دعوت دی تاکہ وہ اُن چیزوں سے فائدہ اٹھا سکیں جن سے مسلمان فائدہ اٹھاتے ہیں، اور وہ ذمہ داریاں اٹھا سکیں جو مسلمان اٹھاتے ہیں؛ آپ ﷺ نے فرمایا:

“When the Messenger of Allah (pbuh) appointed anyone as leader of an army or detachment he would especially exhort him to fear Allah and to be good to the Muslims who were with him. He would say: Fight in the name of Allah and in the way of Allah. Fight against those who disbelieve in Allah. Make a holy war, do not embezzle the spoils; do not break your pledge; and do not mutilate (the dead) bodies; do not kill the children. When you meet your enemies who are polytheists, invite them to three courses of action. If they respond to any one of these, you also accept it and withhold yourself from doing them any harm. Invite them to (accept) Islam; if they respond to you, accept it from them and desist from fighting against them. Then invite them to migrate from their lands to the land of Emigrants and inform them that, if they do so, they shall have all the privileges and obligations of the Emigrants. If they refuse to migrate, tell them that they will have the status of Bedouin Muslims and will be subjected to the Commands of Allah like other Muslims, but they will not get any share from the spoils of war or Fai' except when they actually fight with the Muslims (against the disbelievers).” (Recorded by Muslim). This narration indicates clearly that the one who does not migrate to Dar Al-Islam will not enjoy any of the rights of citizenship even if he were a Muslim. The Messenger of Allah (pbuh) invited them to come under the authority of Islam so that they may enjoy what the Muslims enjoyed and undertake the obligations which the Muslims undertook; he said:

. ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ، وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ « » فَ عَلُوا ذَلِكَ فَ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ .

. ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ، وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ « » فَ عَلُوا ذَلِكَ فَ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ .

بیا ورته وایی چې له خپلو ځمکو څخه د مهاجرینو ځمکې ته هجرت وکړي، او دوی ته خبر ورکړه چې که دوی داسې وکړي، نو دوی به د مهاجرینو ټول حقونه او مکلفیتونه ولري۔ دا متن دا شرط لګوي چې د دوی لپاره دا ضروري دی چې هجرت وکړي ترڅو هغه څه ولري چې موږ لرو، یا دا چې زموږ مکلفیتونه دوی باندې راشي، یعنې دوی د قوانینو لاندې راشي۔ د دې روایت مفهوم دا دی چې که دوی هجرت ونه کړي، نو هغه څه به ونه لري چې مهاجرینو درلودل، یعنې هغه څه چې دوی د اسلام په کور (دار الاسلام) کې درلودل؛ نو دا روایتونه هغه توپیر بیانوي چې د هغه چا تر منځ دی چې د مهاجرینو کور ته هجرت کوي او د هغه چا تر منځ چې نه کوي، او د مهاجرینو کور د اسلام کور و، او له دې پرته هرې بلې ځمکې ته د کفر کور (دار الکفر) ویل کیږي۔ د یو کس اوسیدل چې په دار الاسلام کې وي یا په دار الکفر کې، دې ته تابعیت ویل کیږي۔ له همدې امله، د یو کس تابعیت پدې معنی دی چې هغه کور کوم چې هغه د خپل اوسیدو لپاره غوره کوي؛ آیا دار الاسلام دی که دار الکفر؟ که دار الاسلام وي، نو د دار الاسلام احکام پرې تطبیقیږي، او پدې صورت کې کس به د اسلامي تابعیت لرونکی وي. که دار الکفر وي، نو د دار الکفر احکام پرې تطبیقیږي، او هغه کس چې هلته ژوند کوي به د اسلامي تابعیت لرونکی نه ګڼل کیږي۔

“Then invite them to migrate from their lands to the land of Emigrants (Muhajirin) and inform them that, if they do so, they shall have all the privileges and obligations of the Emigrants”. This text stipulates that migration is required for them to have what we have and for our obligations to be upon them, in other words, for them to fall under the laws. The understanding of the narration is that if they did not move they would not have what the emigrants had, in other words, what they had in the abode of Islam (Dar Al-Islam), so this narrations explain the difference in the laws between the one who moves to the abode of the emigrants and the one who doesn’t, and the abode of the emigrants was the abode of Islam with anything else being the abode of disbelief (Dar Al-Kufr). The individual’s residence in Dar Al-Islam or in Dar Al-Kufr is referred to as citizenship. Hence, a person’s citizenship means the abode which he chooses as his residence; is it Dar Al-Islam or Dar Al-Kufr? If it were Dar Al-Islam, then the rules of Dar Al-Islam would apply to it, and in this case a person would be a holder of an Islamic citizenship. If it were Dar Al-Kufr, the rules of Dar Al-Kufr would apply to it, and the person living there would not be considered as a holder of an Islamic citizenship.

قوانین هغه ذمي هم شاملوي چې د دارالاسلام کې ژوند کوي، نو هغه ته د اوسيدو حقوق ورکول کيږي او هغه د تابعيت خاوند وي. ذمي هغه څوک دي چې د اسلام پرته بل کوم دين غوره کوي او د اسلامي دولت تابع کيږي پداسې حال کې چې په خپل له اسلامه پرته دين پاتې وي. د ذمي کلمه د ذمه له کلمې اخيستل شوې ده، چې معنا يې ژمنه (يا قسم) ده. له دې امله ذمي هغه خلک دي چې ورسره موږ داسې ژمنه کوو چې د هغو صلح شرطونو سره سم به ورسره چلند کوو چې له هغوی سره مو کړي دي، او د اسلام د احکامو سره سم به له هغوی سره معامله او د هغوی د چارو تنظيم کوو.

The laws encompass the Dhimmi who lives in Dar Al-Islam, so they are given the rights of residency and carry the citizenship. The Dhimmi is the one who embraces any Deen other than Islam and becomes a citizen of the Islamic State while remaining upon his faith which is other than Islam. The word Dhimmi is derived from the word Dhimmah, meaning the oath. Hence, the Dhimmi are those to whom we give an oath to treat according to the terms of peace we made with them and to proceed in interaction with them and in managing their affairs according to the rules of Islam.

اسلام د ذمہ والو په اړه ډیر احکام راوړي دي، چې په هغو کې يې د دوی د شهریت حقوق ضمانت کړي دي او دوی ته يې د هغو د ادا کولو دندې هم ټاکلې دي. اسلام دا هم بیان کړی دي چې ذمی د هغه عدالت څخه بهرمن کیږي چې موږ ترې بهرمن کیږو، او دا چې دوی باید هغو قواعدو ته غاړه کیږدي چې موږ ورته غاړه کیږدو. او د هغه عدالت او انصاف په اړه چې دوی ترې برخمن دي، دا د هغه عام حکم څخه اخیستل شوی دی چې الله (جل جلاله) په دې ارشاد کې بیان کړی دی:

Islam has come with several rules pertaining to the people of Dhimmah, in which it guaranteed the rights of citizenship for them and imposed upon them its duties. Islam also outlined that the Dhimmi enjoy the same justice we enjoy and that they should abide by the same rules that we abide by. As for that which they enjoy in terms of justice and fairness, this is derived from the general command reflected in Allah (swt) saying:

«کله چې تاسو د خلکو تر منځ قضاوت کوئ، نو په عدالت سره قضاوت وکړئ» (القرآن، النساء 4:58)، او د الله (سبحانه و تعالی) په دا ارشاد کې چې: «اے هغو کسانو چې ایمان مو راوړی دی! د یوې ډلې سره دښمنی تاسو ته دا اجازه ونه کړي چې عدالت ونه کړئ. عدالت وکړئ؛ دا د تقوا سره نږدې دی.» (القرآن، المائدة 5:8)، او دا حکم د اهل کتابو تر منځ د قضاوت په اړه د الله (سبحانه و تعالی) په ارشاد کې هم منعکس شوی دی.

“When you judge between people to judge with justice.” (TMQ 4:58) and in His (swt) saying: “O you who have believed, do not let the hatred of a people prevent you from being just. Be just; that is nearer to righteousness.” (TMQ 5:8) and it is also reflected in Allah (swt) saying regarding the judgement between the people of the book.

«او که تاسو د کوم څه په اړه قضاوت وکړئ، نو ترمنځ یې په انصاف سره قضاوت وکړئ.» (د قرآن کریم ۵:۴۲)

“And if you judge, judge between them with justice.” (TMQ 5:42).

As for abiding by that which we abide by in terms of justice, this is derived from the actions and sayings of the Messenger of Allah (pbuh) (swt). He (pbuh) used to exact the same punishment upon the disbelievers and the Muslims. The Messenger of Allah (pbuh) punished a Jew by killing him for killing a woman, as has been recorded in Al-Bukhari from Anas Bin Malik who said: خَرَجَتْ جَارِيَةٌ عَلَيْ هَا أَوْضَاحٌ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَ رَمَاهَا يَ هُودِ ي بِحَجَرٍ قَالَ فَجِيءَ « فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ فَ رَفَ عَتْ رَأْسَهَا وَبِهَا رَمَقٌ فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ فَأَعَادَ عَلَيْ هَا قَالَ فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ فَ رَفَ عَتْ رَأْسَهَا فَ قَالَ لَهَا فِي الثَّالِثَةِ فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ » فَ قَتَ لَهُ بَ يْنَ الْحَجَرَيْنِ فَخَفَضَتْ رَأْسَهَا فَدَعَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ .

As for abiding by that which we abide by in terms of justice, this is derived from the actions and sayings of the Messenger of Allah (pbuh) (swt). He (pbuh) used to exact the same punishment upon the disbelievers and the Muslims. The Messenger of Allah (pbuh) punished a Jew by killing him for killing a woman, as has been recorded in Al-Bukhari from Anas Bin Malik who said: خَرَجَتْ جَارِيَةٌ عَلَيْ هَا أَوْضَاحٌ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَ رَمَاهَا يَ هُودِ ي بِحَجَرٍ قَالَ فَجِيءَ « فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ فَ رَفَ عَتْ رَأْسَهَا وَبِهَا رَمَقٌ فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ فَأَعَادَ عَلَيْ هَا قَالَ فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ فَ رَفَ عَتْ رَأْسَهَا فَ قَالَ لَهَا فِي الثَّالِثَةِ فُلاَنٌ قَ تَ لَكِ » فَ قَتَ لَهُ بَ يْنَ الْحَجَرَيْنِ فَخَفَضَتْ رَأْسَهَا فَدَعَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ .

په مدینه کې یوه ځوانه نجلۍ چې ګاڼې یې اغوستې وې، بهر ووتله. یو سړي یوه ډبره ور وویشته. هغه ژوندۍ وه چې د پیغمبر ﷺ خدمت ته یې راوړه. د الله رسول ﷺ هغې ته وفرمایل: "ایا فلانی سړي تا وواهه؟" هغې سر پورته کړ او انکار یې وکړ. هغه ﷺ دوهم ځل وپوښتل: "ایا فلانی سړي تا وواهه؟" هغې بیا سر پورته کړ او انکار یې وکړ. هغه ﷺ دریم ځل وفرمایل: "ایا فلانی سړي تا وواهه؟" هغې سر ښکته کړ او منلې یې. نو د الله رسول ﷺ هغه وژونکی راوغوښت او د دوو ډبرو په منځ کې یې ووژلو.

“A girl wearing ornaments, went out at Medina. Somebody struck her with a stone. She was brought to the Prophet (pbuh) while she was still alive. Allah's Prophet (pbuh) asked her, "Did such-and-such a person strike you?" She raised her head, denying that. He asked her a second time, saying, "Did so-and-so strike you?" She raised her head, denying that. He said for the third time, "Did so-and-so strike you?" She lowered her head, agreeing. Allah's Apostle then sent for the killer and killed him between two stones.”.

. بِيَ هُودِيٍّ وَيَ هُودِيَّةٍ قَدْ أَحْدَثَا جَمِيعًا فَ قَالَ لَهُمْ مَا أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ « تَجِدُونَ فِي كِتَابِكُمْ قَالُوا إِنَّ أَحْبَارَنَا أَحْدَثُوا تَحْمِيمَ الْوَجْهِ وَالتَّجْبِيهَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ادْعُهُمْ يَا رَسُولَ الل هِ بِالتَّ وْرَاةِ فَأُتِيَ بِهَا فَ وَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ وَجَعَلَ يَ قْرَأُ مَا قَ بْ لَهَا وَمَا بَ عْدَهَا فَ قَالَ لَهُ ابْنُ سَلاَمٍ ارْفَعْ يَدَكَ فَإِذَا آيَةُ الرَّجْمِ تَحْتَ يَدِهِ فَأَمَ رَ » فَ رُجِمَا بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ.

. بِيَ هُودِيٍّ وَيَ هُودِيَّةٍ قَدْ أَحْدَثَا جَمِيعًا فَ قَالَ لَهُمْ مَا أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ « تَجِدُونَ فِي كِتَابِكُمْ قَالُوا إِنَّ أَحْبَارَنَا أَحْدَثُوا تَحْمِيمَ الْوَجْهِ وَالتَّجْبِيهَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ادْعُهُمْ يَا رَسُولَ الل هِ بِالتَّ وْرَاةِ فَأُتِيَ بِهَا فَ وَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ وَجَعَلَ يَ قْرَأُ مَا قَ بْ لَهَا وَمَا بَ عْدَهَا فَ قَالَ لَهُ ابْنُ سَلاَمٍ ارْفَعْ يَدَكَ فَإِذَا آيَةُ الرَّجْمِ تَحْتَ يَدِهِ فَأَمَ رَ » فَ رُجِمَا بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ.

یو یهودي او یوه یهودیه د زنا په تور د الله رسول ﷺ ته راوستل شول. نبي ﷺ له دوی څخه وپوښتل: «ستاسو په کتاب (تورات) کې د دې ګناه سزا څه ده؟» دوی ځواب ورکړ: «زموږ عالمانو د مخونو تور کول او تجبیه (کوڑې وهل) نوي جوړ کړي دي.» عبدالله بن سلام وویل: «ای د الله نبیه ﷺ، دوی ته ووایه چې تورات راوړي.» تورات راوړل شو، نو یو یهودي خپل لاس د رجم (سنګسارولو) د آیت پر ځای کیښود او د هغه مخکې او وروسته عبارت یې لوستل. په دې باندې ابن سلام یهودي ته وویل: «لاس پورته کړه.» اوګوره! د رجم آیت د هغه د لاس لاندې و. نو د الله رسول ﷺ امر وکړ چې دواړه (ګناهګاران) سنګسار شي. دا زموږ دنده ده چې د ذمه والاو خلکو ته هماغه ساتنه ورکړو چې مسلمانانو ته ورکول کیږي، د الله رسول ﷺ د دې خبرې له امله (صلی الله علیه وسلم)، (سبحانه و تعالی).

“A Jew and a Jewess were brought to Allah's Apostle on a charge of committing an illegal sexual intercourse. The Prophet (pbuh) asked them. "What is the legal punishment (for this sin) in your Book (Torah)?" They replied, "Our priests have innovated the punishment of blackening the faces with charcoal and Tajbiya." `Abdullah bin Salam said, "O Allah's Prophet (pbuh) , tell them to bring the Torah." The Torah was brought, and then one of the Jews put his hand over the Divine Verse of the Rajam (stoning to death) and started reading what preceded and what followed it. On that, Ibn Salam said to the Jew, "Lift up your hand." Behold! The Divine Verse of the Rajam was under his hand. So Allah's Prophet (pbuh) ordered that the two (sinners) be stoned to death .” It is a duty upon us to give the people of the Dhimmah the protection given to the Muslims, due to words of the Messenger of Allah (pbuh) (swt),.

. أَلا مَنْ قَ تَلَ نَ فْسًا مُعَاهِدًا لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ فَ قَدْ أَخْفَرَ بِذِمَّةِ اللَّهِ، فَلا « » ي رَُحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ، وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ سَبْعِينَ خَرِيفًا .

. أَلا مَنْ قَ تَلَ نَ فْسًا مُعَاهِدًا لَهُ ذِمَّةُ اللَّهِ وَذِمَّةُ رَسُولِهِ فَ قَدْ أَخْفَرَ بِذِمَّةِ اللَّهِ، فَلا « » ي رَُحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ، وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ سَبْعِينَ خَرِيفًا .

بے شکہ جو شخص کسی ایسے انسان کو قتل کرے جسے پناہ (معاہد) دی گئی ہو، جس کے لیے اللہ کا عہد اور اس کے رسول ﷺ کا عہد ہو، تو اس نے اللہ کے عہد اور اس کے رسول ﷺ کے عہد کی خلاف ورزی کی، پس وہ جنت کی خوشبو تک نہیں سونگھے گا؛ حالانکہ اس کی خوشبو ستر سال کی مسافت سے محسوس کی جاتی ہے۔ Note: The user's text is in English, so my reply should be in Pashto, not Urdu. Correcting that now. په حقیقت کې هر هغه څوک چې د ذمي (معاهد) یوه داسې کس ووژني چې د هغه لپاره د الله تعالی او د هغه د رسول ﷺ عهد وي، نو هغه د الله تعالی د عهد او د رسول ﷺ د عهد سرغړونه کړې، پس هغه به د جنت بوی هم ونه بویې؛ حال دا چې د هغه بوی د اویا کلونو د واټن څخه هم احساسیږي۔ [الترمذی]، ويې ويل دا حسن صحیح دی۔ او البخاری دا د ګڼو الفاظو سره روایت کړی دی۔

“Indeed, whoever kills a person who is granted the pledge of protection (Mu'ahid) that has a covenant from Allah and a covenant from His Messenger (saw), then he has violated the covenant with Allah and the covenant of His Messenger, so he shall not smell the fragrance of Paradise; even though its fragrance can be sensed from the distance of seventy autumns.”, transmitted by Al-Tirmidhi who said it is Hasan Sahih. And Al-Bukhari transmitted it with the words.

. مَنْ قَ تَلَ مُعَاهَدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا تُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ « » عَامًا .

. مَنْ قَ تَلَ مُعَاهَدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا تُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ « » عَامًا .

هغه څوک چې د مُعاهد (هغه څوک چې د مسلمانانو له خوا د ساتنې تړون ورکړل شوی وي) وژنه وکړي، د جنت بوی به هم ونه کړي، حال دا چې د جنت بوی د څلوېښت کلونو د سفر په واټن څخه هم احساس کېږي.

“Whoever killed a Mu'ahid (a person who is granted the pledge of protection by the Muslims) shall not smell the fragrance of Paradise though its fragrance can be smelt at a distance of forty years (of traveling).”.

د ذمہ والے لوگ اپنے معاملات چلانے اور اپنی معیشت کے تحفظ کے سلسلے میں ان حقوق سے لطف اندوز ہوتے ہیں جو مسلمانوں کو حاصل ہیں۔ ابو موسیٰ الاشعری سے روایت ہے کہ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا:

The people of Dhimmah enjoy the same rights as those enjoyed by Muslims in terms of managing their affairs and securing their living. It is narrated on the authority of Abu Musa Al-Ash’ari that the Messenger of Allah (pbuh) said:

».أَطْعِمُوا الْجَائِعَ، وَعُودُوا الْمَرِيضَ، وَفُكُّوا الْعَانِيَ «. "مه لوږه لرونکي ته خواړه ورکړئ، ناروغ ته لاړ شئ، او بندي ته خلاصون ورکړئ (د هغه د ازادۍ فدیه ورکړئ)." دا حدیث البخاري د ابو موسیٰ له لارې روایت کړی دی. ابو عبیده وویل:

.» أَطْعِمُوا الْجَائِعَ، وَعُودُوا الْمَرِيضَ، وَفُكُّوا الْعَانِيَ « . “Give food to the hungry, pay a visit to the sick and release (set free) the one in captivity (by paying his ransom).” transmitted by Al-Bukhari through Abu Musa. Abu ‘Ubaydah said:

. "وكذلك أهل الذمة يجاهد من دونهم، ويفتك عناتهم، فإذا استنقذوا رجعوا إلى ذمتهم وعهدهم أحراراً، وفي ذلك أحاديث" .

. "وكذلك أهل الذمة يجاهد من دونهم، ويفتك عناتهم، فإذا استنقذوا رجعوا إلى ذمتهم وعهدهم أحراراً، وفي ذلك أحاديث" .

لہٰذا، ذمیان د جہاد څخہ مستثنیٰ دي، د دوی بندیان خوشی کیږي، او که دوی غلامان شي، نو په آزاده توګه خپلې ذمہ او خپل عہد ته بیرته راځي، او په دې اړه روایات شتون لري. او د ابن عباس ؓ څخہ روایت دی چې هغه وویل:

“Therefore, the Dhimmis are excluded from Jihad, their prisoners are freed and if they are slaved, they return to their Dhimmah and their covenant as free, and there are narrations regarding that”. And on the authority of Ibn Abbas who said:

. أهل نجران صالح رسول الله .

. أهل نجران صالح رسول الله .

“The Messenger of Allah (pbuh) made peace with the people of Najran” and from the narration as transmitted by Abu Dawud in his Sunan ."عَلَى أَنْ لاَ تُ هْدَمَ لَهُمْ بَ يْ عَةٌ، وَلاَ يُخْرَجَ لَهُمْ قَ س، وَلاَ ي فُْتَ نُوا عَنْ دِينِهِمْ مَا لَمْ يُحْدِثُوا حَدَثًا أَوْ يَأْكُلُوا الرِّبَا" .

“The Messenger of Allah (pbuh) made peace with the people of Najran” and from the narration as transmitted by Abu Dawud in his Sunan ."عَلَى أَنْ لاَ تُ هْدَمَ لَهُمْ بَ يْ عَةٌ، وَلاَ يُخْرَجَ لَهُمْ قَ س، وَلاَ ي فُْتَ نُوا عَنْ دِينِهِمْ مَا لَمْ يُحْدِثُوا حَدَثًا أَوْ يَأْكُلُوا الرِّبَا" .

«هیڅ کلیسا به د دوی نه ویجاړه نشي او هیڅ پادری به د دوی نه وشړل نشي. د دوی په دین کې به هیڅ مداخله نه کیږي (د دوی له عقیدې نه به د زور په زور نه اړول کیږي) تر دې چې دوی زموږ په کار کې داسې څه راولي چې په هغې کې نه وي، یا وي یې اخلي». پیغمبر ﷺ به د دوی د ناروغانو د پوښتنې لپاره تلو، لکه څنګه چې امام البخاری د انس رضی الله عنه نه روایت کړی، هغه وایي:

“No church of theirs will be demolished and no clergyman of theirs will be turned out. There will be no interruption in their religion (coerced away from their faith) until they introduce something in our matter that does not belong to it or take”. The Prophet (pbuh) used to visit their sick, as recorded by Al- Bukhari from Anas who said.

. يَ عُودُهُ، فَمَرِضَ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ ، كَانَ غُلاَمٌ يَ هُودِ ي يَخْدُمُ النَّبِيَّ « فَ قَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَ قَالَ لَهُ: أَسْلِمْ، فَ نَظَرَ إِلَى أَبِيهِ وَهُوَ عِنْدَهُ، فَ قَالَ لَهُ: أَطِعْ أَبَا الْقَاسِمِ » وَهُوَ يَ قُولُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْ قَذَهُ مِنْ النَّارِ فَأَسْلَمَ، فَخَرَجَ النَّبِيُّ ، .

. يَ عُودُهُ، فَمَرِضَ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ ، كَانَ غُلاَمٌ يَ هُودِ ي يَخْدُمُ النَّبِيَّ « فَ قَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَ قَالَ لَهُ: أَسْلِمْ، فَ نَظَرَ إِلَى أَبِيهِ وَهُوَ عِنْدَهُ، فَ قَالَ لَهُ: أَطِعْ أَبَا الْقَاسِمِ » وَهُوَ يَ قُولُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْ قَذَهُ مِنْ النَّارِ فَأَسْلَمَ، فَخَرَجَ النَّبِيُّ ، .

یو ځوان یهودي ناروغ شو. پيغمبر ﷺ هغه ته د ليدنې لپاره لاړ. هغه د هغه د سر تر خوا کېناست او ورته وې ويل: اسلام ومنه. هغه خپل پلار ته وکتل چې د هغه تر سره د سر په خوا کې ولاړ و، نو هغه وويل: د ابوالقاسم خبره ومنه. نو هغه اسلام ومانه، او پيغمبر ﷺ ودرېد او وې ويل: ستاينه د الله لپاره ده چې هغه د زما په واسطه د دوزخ له اور نه وژغورلو. دا په دې دلالت کوي چې د هغوي ليدل جائز دي، او له هغوي سره ادب او ټولنيز چلند کول روا دي. امام البخاري د عمرو بن ميمون څخه، هغه د عمر بن الخطاب رضي الله عنه څخه روايت کوي، چې هغه د خپل مرګ په وخت کې وصيت وکړ: «او زه د خليفه ته چې زما وروسته به وي، دا او دا وصيت کوم، او هغه ته امر کوم چې د الله او د هغه د رسول ﷺ د ذمې (عهد) په واسطه، د هغوي عهد پوره کړي، د هغوي په مخکې جنګ وکړي، او هغوي ته د طاقت نه زيات کار ونه کړي.»

“A young Jew became ill. The Prophet (pbuh) went to visit him. He sat down by his head and said to him: Accept Islam. He looked at his father who was beside him near his head, and he said: Obey Abu Al-Qasim. So he accepted Islam, and the Prophet (pbuh) stood up saying: Praise be to Allah Who has saved him through me from Hell.” which indicates that it is permitted to visit them, be courteous and sociable with them. Al-Bukhari transmitted from Amru Bin Maymun from Umar Bin Al-Khattab (ra) who counselled at the time of his death “And I enjoin the Khalifah after me with this and this, and enjoin him that by the covenant of Allah and His Messenger , he should fulfil their covenant, fight behind them and not force them to work beyong their capacity ”.

ذمیانو ته د دوی په عقیده او عبادتونو کې مداخله نه کیږي، ځکه چې د الله رسول ﷺ فرمایلي دي، لکه څنګه چې ابو عبید په کتاب الاموال کې د عروه څخه روایت کړی، چې هغه وویل: د الله رسول ﷺ د یمن خلکو ته ولیکل:

The Dhimmi should not be interfered with in terms of their faith and their rituals, for the Messenger of Allah (pbuh) (saw) said according to what Abu Ubaid reported in Al-Amwal through ‘Urwa who said: The Messenger of Allah (pbuh) wrote to the people of Yemen:

.» مَنْ كَانَ عَلَى يَ هُودِيَّتِهِ أَوْ نَصْرَانِيَّتِهِ فَإِنَّهُ لاَ ي فُْتَنُ عَنْ هَا، وَعَلَيْهِ الجِزْيَة «.

.» مَنْ كَانَ عَلَى يَ هُودِيَّتِهِ أَوْ نَصْرَانِيَّتِهِ فَإِنَّهُ لاَ ي فُْتَنُ عَنْ هَا، وَعَلَيْهِ الجِزْيَة «.

"هرڅوک چې په خپل یهودیت او عیسویت کې دی، باید له خپل دین څخه جبراً نه اړول کیږي". د ذمیانو څخه د ګمرکي محصولاتو اخیستل داسې نه کیږي، لکه څنګه چې له مسلمانانو څخه نه اخیستل کیږي. ابو عبید په الاموال کې د عبدالرحمن بن معقل څخه روایت کړی، چې ويې ويل: ما له زیاد بن حدیر څخه وپوښتل چې د چا څخه یې لسمه برخه اخیستل کیږي؟ هغه وویل:

“He who is upon his Judaism and his Christianity, should not be coerced away from their faith”. Custom duties are not extracted from the Dhimmi in the same way they are not taken from the Muslims. Abu ‘Ubayd reported in Al-Amwal from ‘Abd Al-Rahman Bin Ma’qal who said: I asked Ziyaad Bin Hudair about whom they would take a tenth from. He said.

. "ما كنا نعشر مسلماً ولا معاهداً. قلت: فمن كنتم تعشرون؟ قال: تجار الحرب كما كانوا يعشروننا إذا أتيناهم" .

. "ما كنا نعشر مسلماً ولا معاهداً. قلت: فمن كنتم تعشرون؟ قال: تجار الحرب كما كانوا يعشروننا إذا أتيناهم" .

ما د یوه مسلمان څخه او نه د هغه چا څخه چې تړون ولري، لسمه برخه اخیستله. ما وویل: نو تاسو لسمه برخه له چا اخیستله؟ هغه وویل: له هغو کافرانو څخه چې د جنګي تاجرانو په توګه راځي؛ نو موږ له هغوی څخه هغسې اخیستل، لکه څنګه چې دوی له موږ څخه اخیستل. ټیکس راټولونکی هغه څوک دی چې ګمرکي محصولات راټولوي۔

“We didn’t use to take a tenth from a Muslim, nor from someone who had a covenant. I said: So who did you take the tenth from? He said: The disbelievers from the merchants of war, so we used to take from them as they used to take from us” . The tax collector is the one who extracts the custom duties.

لهذا، فإن أهل الذمة رعايا للدولة كغيرهم من الرعايا، يتمتعون بحقوق المواطنة والحماية والعيش المكفول والمعاملة العادلة. ولهم أيضًا الحق في أن يُعاملوا باللطف والرفق والعفو. ولهم أن ينضموا إلى القوات المسلحة الإسلامية ويقاتلوا مع المسلمين إن اختاروا ذلك، غير أنهم غير ملزمين بالقتال، ولا يُفرض عليهم من المال إلا الجزية، فلا تسري عليهم الضرائب التي تُفرض على المسلمين. ينظر إليهم الحاكم والقاضي بالمنظار نفسه الذي ينظر به إلى المسلمين، دون أي تمييز في إدارة شؤونهم وتطبيق أحكام المعاملات والعقوبات عليهم. فأهل الذمة إذن يتمتعون بجميع الحقوق على قدم المساواة تمامًا كما يتمتع بها المسلم، وكذلك يُطالَبون بأداء جميع الواجبات المفروضة عليهم، كالوفاء بالعهد وطاعة أوامر الدولة.

Therefore, the Dhimmi are subjects of the State, like any other subjects, enjoying the rights of citizenship, protection, guaranteed living and fair treatment. They also enjoy the right of being treated with kindness, leniency and clemency. They can join the Islamic armed forces and fight alongside the Muslims if they choose to do so, but they are not obliged to fight and no wealth is obliged from them except the Jizya, so the taxes that are obliged upon the Muslims do not apply to them. They are viewed by the ruler and the judge in the same light as the Muslims are viewed without any discrimination in terms of the management of their affairs and the implementation of the rules of transactions and the penal code upon them. Therefore, the Dhimmi enjoys all the rights, equally and exactly as those enjoyed by the Muslim; he is also expected to perform all the duties incumbent upon him, such as the fulfilment of the oath and the obedience of the State’s orders.

پدې ترتیب سره ښکاره کیږي چې د پاملرنې وړ کیدو مسئله د دولت تابعیت ده، پرته له دې چې دوی مسلمانان وو که نه. د اسلامي تابعیت لرونکو ترمنځ په هیڅ ډول تبعیض جایز نه دی، د هغو دلیلونو د عمومیت له امله چې د حکم، قضایي مسایلو او د چارو د اداره کولو پورې اړه لري. الله (سبحانه و تعالی) فرمایي:

In this way it can be seen that the issue with respect to being taken care of is the citizenship of the State, irrespective of whether they were Muslim or not. It is forbidden to discriminate in any way between those who hold the Islamic citizenship, due to the generality of the evidences pertaining the ruling and judicial matters and management of affairs. Allah (swt) says:

«کله چې تاسو د خلکو ترمنځ قضاوت کوئ، نو په عدل سره قضاوت وکړئ.» (د قرآن کریم ۴:۴۸). دا یو عمومي خطاب دی چې ټولو خلکو ته، مسلمانانو او غیر مسلمانانو دواړو ته شامل دی. سربیره پردې، د الله رسول ﷺ فرمایلي دي:

“When you judge between people to judge with justice.” (TMQ 4:48). This is a general address that applies to all people, Muslims and non-Muslims alike. Furthermore, the Messenger of Allah (pbuh) said:

.» البَ يِّ نَةُ عَلَى ال مُ دَّعِي، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ «.

.» البَ يِّ نَةُ عَلَى ال مُ دَّعِي، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ «.

«لیکن ثبوت پیش کرنا دعوی کرنے والے کے ذمہ ہے، اور قسم کھانا اس پر ہے جو انکار کرے۔» یہ روایت البیہقی نے صحیح سند کے ساتھ نقل کی ہے۔ یہ حکم عام ہے اور مسلمانوں اور غیر مسلموں دونوں پر یکساں لاگو ہوتا ہے۔ یہ روایت عبداللہ بن زبیر سے منقول ہے، جنہوں نے فرمایا:

“But, the onus of proof is upon the claimant, and the taking of an oath is upon him who denies.” as transmitted by Al- Bayhaqi with a Sahih chain. This is also general and it applies to Muslims and non-Muslims alike. It is narrated from ‘Abd Allah Bin Zubayr who said:

. » أَنَّ الْخَصْمَيْنِ يَ قْعُدَانِ بَ يْنَ يَدَيِ الْحَكَمِ ق ضَى رَسُولُ اللَّهِ « .

. » أَنَّ الْخَصْمَيْنِ يَ قْعُدَانِ بَ يْنَ يَدَيِ الْحَكَمِ ق ضَى رَسُولُ اللَّهِ « .

رسول اللہ ﷺ نے فیصلہ فرمایا کہ دونوں متخاصم فریق قاضی کے سامنے (برابر) بیٹھیں۔ اسے احمد اور ابوداؤد نے روایت کیا اور حاکم نے اس کی تصحیح کی۔ یہ حکم عام ہے اور اس میں ہر دو متنازع فریق شامل ہیں، خواہ مسلمان ہوں یا غیر مسلم۔ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا۔

“The Messenger of Allah (pbuh) has decreed that the two disputing parties should both sit before the judge” reported by Ahmad and Abu Dawud and authenticated by Al-Hakim. This is also general and it includes any two disputing parties, Muslims and non-Muslims alike. The Messenger of Allah (pbuh) said.

. » الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ «.

. » الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ «.

امام یو نگهبان دی او هغه د خپلو رعیتو په اړه مسؤل دی. (متفق علیه، روایت د مسلم او البخاری). د «رعیت» اصطلاح عمومي ده او ټول رعیت پکې شامل دي، مسلمانان او غیر مسلمانان په یوشان. همدارنګه د تابعیت (ملګرتوب) ټول عمومي دلیلونه دا ښیي چې د مسلمان او غیر مسلمان، عرب او غیر عرب یا سپین پوست او تور پوست ترمنځ تبعیض روا نه دی. بلکه د اسلامي تابعیت لرونکي ټول خلک باید په مساوي ډول ومنل شي، پرته له کومې توپیر او تبعیض نه، هغه هم د واکمن له خوا د دوی د چارو په پاملرنه او د دوی د ژوند، عزت او مال په ساتنه کې، او هم د قاضي له خوا په برابرۍ او عدالت کې.

“The Imam is a guardian and he is responsible for his subjects.” (Agreed upon by Muslim and Al-Bukhari). The term “subjects” is general and it includes all the subjects, Muslims and non-Muslims alike. Likewise, all the general evidences related to citizenship indicate that it is forbidden to discriminate between the Muslim and the non-Muslim, between the Arab and the non- Arab or between the white and the black. Rather, all the people who hold the Islamic citizenship should rather be treated equally, without any discrimination between them either by the ruler, in terms of looking after their affairs and in terms of protecting their lives, their honour and their wealth, or by the judge in terms of equality and justice.