خلیفہ اپنے لئے یو یا زیات مرستیال (دیگر والیان) مقرروی، چې د حکومت مسؤلیتونه پرې وي. نو هغه دوی ته د چارو سمبالول سپاري، چې دوی دا چارې د خپل نظر او اجتهاد له مخې سرته رسوي. د خلیفې له مرګ وروسته د هغه د مرستیالانو دندې پای ته رسیږي، او دوی په خپل کار نه دوام ورکوي، مګر د لنډمهاله مشر د دورې پورې.

The Khalifah appoints a delegated assistant or more for himself, who carry the responsibilities of ruling. So he delegates to them the management of affairs, where they conduct them according to their opinion and Ijtihad. On the death of the Khalifah, the role of his assistants ends, and they do not continue in their work except for the period of the temporary leader.

دې مادې دلیل هغه روایت دی چې الترمذي یې نقل کړی؛ رسول الله ﷺ فرمایلي دي.

The proof for this article is what Al-Tirmidhi narrated; the Messenger (pbuh) said.

. » وَأَمَّا وَزِيرَايَ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ فَأَبُو بَكْرٍ وعُمَرُ «.

. » وَأَمَّا وَزِيرَايَ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ فَأَبُو بَكْرٍ وعُمَرُ «.

ما دو وزیران من در دنیا ابوبکر و عمر دی (روایت شده توسط الحاکم و الترمذی از ابو سعید الخدری). دا روایت د فقهاؤ لخوا کارول شوی او د ډیرو علماؤ لخوا منل شوی دی، نو دا یوه حسن روایت ده او په دې اساس د شریعت دلیل دی چې خلیفه کولی شي مرستندویان وټاکي. روایت کې کلمه "وزیر" په لغوي مانا کې، یعنې مرستندوی، کارول شوې ده، او قرآن هم دا کلمه په همدې مانا کاروي؛ الله (ج) فرمایي: "او زما لپاره زما د کورنۍ څخه یو وزیر وټاکه." (طه ۲۰:۲۹)، یعنې یو مرستندوی. او د وزارت شتون د پیغمبر ﷺ په وخت کې هم وو، او دې ته دلیل د ترمذي د روایت متن دی. په هرصورت، حکومت خو پیغمبر ﷺ کاوه، او داسې هیڅ شی نشته چې دا وښيي چې هغه ابوبکر او عمر ؓ ته د حکومت هغه کارونه کول وښودلي چې هغه پخپله کوله، بلکه دوی ته د وزیر ګرځول دا وښيي چې هغه دوی ته دنده ورکړې ده چې د مرستې لپاره وي؛ یعنې د دواړو لپاره دنده ورکړل شوې وه چې هغه کارونه ترسره کړي چې هغه د حکومت په برخه کې کاوه. د پیغمبر ﷺ له وفات وروسته، عمر ؓ د ابوبکر ؓ وزیر و او د خلیفې هغه کارونه یې کول چې د حکومت په برخه کې ترسره کیدل، او دا دومره ښکاره وه چې ځینو به ابوبکر ؓ ته ویل: "موږ نه پوهیږو چې عمر خلیفه دی که ته" (روایت شوی د ابن حنبل لخوا په فضائل الصحابه کې د نافع څخه). د ابوبکر ؓ له وفات وروسته، عثمان ؓ او علي ؓ د عمر ؓ وزیران وو، او هر یو یې هغه کارونه کول چې عمر ؓ د حکومت په برخه کې کول، خو د عمر ؓ د شخصیت قوت دا وو چې د دواړو وزیرانو د مرستې کارونه دومره ښکاره نه وو لکه د عمر ؓ د ابوبکر ؓ سره مرستې، که څه هم د علي ؓ د شخصیت قوت له امله دا ښکاره وه چې هغه د عمر ؓ په وخت کې دغه کارونه کول. د عمر ؓ له وفات وروسته، علي ؓ او مروان بن الحکم ؓ د عثمان ؓ دوه وزیران وو. لیکن علی (رض) بعض کاموں سے راضی نہ تھے، اس لیے عثمان (رض) کے ساتھ ان کا کام نمایاں نہ تھا، کیونکہ وہ کسی الگ ہو جانے والے شخص کی طرح تھے۔ دوسری طرف مروان (رض) وزارت کی ذمہ داری اٹھانے میں نمایاں تھے، یعنی حکمرانی کے کاموں میں۔