رياست یوه واحده نصاب لري او نور هیڅ نصابونه تدریس کېدل نه جائز دي. خصوصي ښوونځي هغه وخت روا دي چې د رياست نصاب ومني، د رياست د تعليمي پالیسۍ پر بنسټ قائم وي او د رياست د تعليمي موخو تحقق کوي، په دې شرط چې نارينه او ښځینه (شاګرد يا ښوونکي) په کې سره مخلوط نه کېږي، او دا چې دوی د کوم مذهب، فرقې، فقهي مذهب، نژاد يا رنګ لپاره ځانګړي نه وي.

The State’s has one unique curriculum and no other curriculums are allowed to be taught. Private schools are allowed as long as they adopt the State’s curriculum and establish themselves on the State’s educational policy and accomplish the goal of education set by the State, on condition they do not allow mixing between male and female, whether student or teacher, and they are not specific to a sect, religion, school of thought, race or colour.

د خلکو لپاره یوه واحده تعلیمي نصاب نافذول جایز مسئله ده، ځکه دا د هغو جایزو امورو له جملې دی چې امام ته پریښودل شوي چې که غوره یې کړي نو یو ځانګړی ډول یې خلکو باندې نافذ کړي، لکه څنګه چې عثمان بن عفان (رض) وکړل کله چې یې قرآن کریم ونقل کړ او د دولت مختلفو سیمو ته یې واستاوه. د علم ټول ډولونه جایز دي، او د تدریس ټول طریقې هم جایزې دي، ځکه دوی ټول د معلوماتو برخه ده.

To enforce a single education curriculum upon the people is a permitted issue, since it is from the permitted issues which have been left to the Imam to enforce upon the people with a particular style if chosen, which is what ‘Uthman bin Affan (ra) did when he copied the Quran and sent it to the different regions of the State. All types of knowledge are permitted, and the methods of teaching are all permitted, since they are all part of information.

البته دا معلومات چې په یوه ځانګړي نصاب کې ښوول کیږي یا پرې ښوونه کیږي، دا تعلیم منظمولو یوه طریقه ده، ورته لکه د دولت د ادارو د تنظیمولو طریقه. نو امام کولی شي یوه ځانګړې طریقه غوره کړي او خلکو ته یې د پابندۍ امر وکړي، ځکه دا د چارو د اداره کولو له مسایلو څخه دی، او په دې کې د هغه اطاعت واجب کیږي.

However, organising this information which is taught or upon which teaching is carried out in a specific curriculum is a style to systemise the education, similar to the style to organise the departments of the State. So the Imam can adopt a specific style and make the people abide by it, since it is from the issues which are part of the governing of the affairs, and, therefore, obedience to him in it would be obligatory.

دولت کولی شي هغه ښوونه منع کړي چې د بدیلو نصابونو له مخې ترسره کیږي، په دې دلیل چې دا هغه مسائل دي چې امام ته د هغه د نظر او اجتهاد له مخې د حل لپاره سپارل شوي دي، او هغه ته روا ده چې د دې د ترسره کولو لپاره یوه ځانګړې طریقه وټاکي. که هغه یوه ځانګړې طریقه وټاکي، نو د هغه اطاعت واجب او د هغه مخالفت حرام دی، ځکه چې د هغه اطاعت په قرآن کریم کې یادونه شوی دی:

The State can prohibit any teaching which is carried out upon alternative curricula with the evidence that it is from the issues that have been given to the Imam to deal with according to his opinion and Ijtihad, and it is permitted for him to select a particular style to undertake it. If he decided upon one particular style, obedience to him would be obligatory, and it would be forbidden to contradict him, since obedience to him is mentioned in the Quran:

ای هغه کسانو چې ایمان مو راوړی دی، الله ﷻ ته تابعداري وکړئ او رسول ته تابعداري وکړئ او هغو کسانو ته چې ستاسو په منځ کې د واک خاوندان دي. (TMQ 4:59)، او د پیغمبر ﷺ په خبرو کې هم یادونه شوې ده:

“O you who have believed, obey Allah (swt) and obey the Messenger (pbuh) and those in authority among you.” (TMQ 4:59), and mentioned in the words of the Prophet :

.» وَمَنْ يُطِعْ الأَمِيرَ فَ قَدْ أَطَاعَنِي «.

.» وَمَنْ يُطِعْ الأَمِيرَ فَ قَدْ أَطَاعَنِي «.

«څوک چې امیر (مشر) ته اطاعت کوي، هغه ماته اطاعت کوي» (د ابوہریرہ رضی الله عنه له روایت څخه، چې د دواړو صحیحینو په متفق علیه ډول نقل شوی ده)، او د هغه ویناوې:

“Whoever obeys the Amir (leader) obeys me” (agreed upon from the narration of Abu Hurayrah), and his words:

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَإِنْ اسْتُ عْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِ ي كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَة «.

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَإِنْ اسْتُ عْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِ ي كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَة «.

«سمع و طاعت کوه، حتی که که یو حبشی غلام چې سر یې د منقې په شان وي، ستاسو په اختیار کې وټاکل شي» (روایت یې البخاري د انس څخه کړی دی). دا یوازې هغه چاری کې د هغه امیر اطاعت دی چې د هغه په رأی او اجتهاد پریښودل شوی وي، او په دې حالت کې د هغه اطاعت د واکمنانو اطاعت دی. او څه چې د شریعت احکام دي لکه مستحب، مباح، واجب او حرام، نو په دې چارو کې د هغه اطاعت که هغه دا حکم وکړي، نو دا د الله (ج) اطاعت دی نه د هغه، د دې دلیل له مخې چې که هغه څوک ګناه ته امر وکړي نو اطاعت یې نه کیږي. د نافع څخه روایت دی، هغه د عبدالله څخه روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل:

“Hear and obey even if an Abyssinian slave whose head is like a raisin is placed in authority over you” (reported by Al- Bukhari from Anas). This is only obedience to him in that which has been left for him to act in according to his opinion and Ijtihad, and obedience to him in this circumstance is obedience to the ones in authority. As for the Shari’ah rules such as the recommended, permitted, obligatory, and the forbidden, then obedience to him in these issues if he ordered them would be obedience to Allah (swt) and not to him, due to the evidence that if he ordered them to commit a sin he is not obeyed. It is reported from Nafi’ from Abdullah that the Messenger (pbuh) said:

. السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ مَا لَمْ ي ؤُْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِذَا « » أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَة .

. السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ مَا لَمْ ي ؤُْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِذَا « » أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَة .

«په هغه مسلمان باندې چې خوښ وي يا نه خوښ وي، اوریدل او اطاعت لازم دي، تر هغه وخته پورې چې هغه ته د (الله ﷻ) د نافرمانۍ حکم ونه شي. که هغه ته د (الله ﷻ) د نافرمانۍ حکم وشي، نو (په هغه باندې) نه اوریدل لازم دي او نه اطاعت.» (دا روایت البخاري کړی دی). او احمد د ‘عمران بن حصین’ څخه په صحیح سند سره روایت کړی دی:

“Listening and Obedience are binding on a Muslim whether he likes or dislikes, so long as he is not commanded for disobedience (to Allah (swt)). If he is commanded to disobedience (to Allah (swt)), no listening and disobedience are binding (on him).” (reported by Al-Bukhari). And Ahmad reported with an authentic chain from ‘Imran b. Husayn:

.» لا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَ بَارَكَ وَتَ عَالَى «.

.» لا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَ بَارَكَ وَتَ عَالَى «.

د مخلوقو څخه د الله (سبحانه وتعالیٰ) د نافرمانۍ غوښتنې په حالت کې هیڅ اطاعت نشته۔ نو د چارو په ادارې کې د هغه حقونه هغه دي چې د هغه په رأی او اجتهاد پریښودل شوي دي، او په دغو مسائلو کې د هغه د حکم اطاعت هغو کسانو باندې واجب دی چې د هغه له لوري ورته حکم شوی وي۔ نو که هغه د جائزو مسائلو په اړه په یوه ځانګړي بنسټ باندې حکومت وکړي، لکه د یوې ځانګړې نصاب مرتبول چې بیا د هغې د تطبیق حکم وکړي او د هرې مخالفت منع کړي، نو په دې صورت کې د هغه اطاعت واجب کیږي۔

“No obedience to created people when asking for disobedience to Allah (swt) the glorified and exalted.”. Therefore, his rights in governing the affairs are in what has been left to his opinion and Ijtihad, and the obedience to his order by those who were ordered by it is in these issues. So if he governed permitted issues upon a particular basis, such as drafting a specific curriculum which was then ordered to be implemented and for any difference to be prohibited, consequently obedience to him would be obligatory.

دا د دې حقیقت په اړه دی چې دولت یوه واحده تعلیمي نصاب لري۔

This is with respect to the fact that the State has one unique education curriculum.

د خصوصي ښوونځيو په مسئله کې، رسول ﷺ به خلکو ته معلمان استاوه چې دوی ته اسلام وښيي، او مسلمانانو ته به یې اجازه ورکوله چې نور خلک هم وښيي، کوم چې دا ښيي چې هر انسان کولای شي چې هر چا ته وښيي چې غواړي، که په فیس وي او که بې فیسه، او هغه ته اجازه ده چې ښوونځی پرانیزي. مګر لکه د نورو فردي موضوعاتو په شان، هغه مجبور دی چې د دولت نصاب تعقیب کړي، یعنې هغه نصاب چې خلیفه امر کړی، د هغه دلیل له مخې چې د امام د هر امر په اطاعت کې مخکې ذکر شو.

As for the issue of private schools, the Messenger (pbuh) used to send teachers to people in order to teach them Islam, and would permit the Muslims to teach other, which indicates that every person can teach whoever he wishes, whether for a fee or for free, and he is permitted to open a school. However, like the rest of the individual subjects, he is compelled to follow the State curriculum, in other words, the curriculum that the Khalifah ordered, due to the evidence that was aforementioned regarding obedience to whatever the Imam ordered.

اگر پوښتنه وشي چې ذمیان څنګه خپل ماشومانو ته خپل دین ښوولی شي، که چېرې خصوصي ښوونځي باید د اسلامي دولت د نصاب سره سم وي، نو ځواب دا دی چې دوی ته د خپل دین او عبادتونو ښوول په کورونو او د عبادت ځایونو کې، یا په بل عبارت، د عامه ژوند څخه بهر ځایونو کې، لکه ښوونځیو کې نه، منع نه دي، ځکه دا د هغه واکمنۍ تابع دی چې دولت یې ټاکي. ذمیان به خپل عبادتونه په خپلو کلیساګانو کې زده کول، او دا کلیساګانې د رسول الله ﷺ او صالحو خلفاوو په زمانه کې هم شتون درلودې. امام البخاري د ابو هریرې رضي الله عنه څخه روایت کړی چې هغه وویل:

If it is asked how can the Dhimmi teach their children their religion if the private schools have to be in agreement with the syllabus of the Islamic State – then the answer is that they are not prohibited from teaching their religion and rituals in their houses and places of religious worship, or in other words, in places other than the public life such as the schools since this proceeds upon the governance that the State lays down. The Dhimmi used to learn their rituals in their churches and their churches were present at the time of the Messenger (pbuh) and the righteous Khulafaa’. Al-Bukhari reported from Abu Hurayrah who said:

. فَ قَالَ: انْطَلِقُوا إِلَى بَ يْ نَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْ نَا رَسُولُ اللَّهِ « فَ نَادَاهُمْ: يَا مَعْشَرَ يَ هُودَ، يَ هُودَ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْ نَا بَ يْتَ الْمِدْ رَاسِ، فَ قَامَ النَّبِيُّ »... أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا .

. فَ قَالَ: انْطَلِقُوا إِلَى بَ يْ نَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْ نَا رَسُولُ اللَّهِ « فَ نَادَاهُمْ: يَا مَعْشَرَ يَ هُودَ، يَ هُودَ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْ نَا بَ يْتَ الْمِدْ رَاسِ، فَ قَامَ النَّبِيُّ »... أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا .

« په مسجد کې وو، چې رسول الله ﷺ زموږ په لور راووت او وې فرمایل: یهودانو ته لاړ شئ، نو موږ هم د هغه سره لاړو، تر دې چې د مدراس کور ته ورسیدو. هغه ودرېد او د هغوی سره یې خبرې وکړې: "ای د یهودو غونډې! اسلام قبول کړئ، نو به سالم شئ" … او مدراس د هغوی د عبادت ځای دی، چېرته چې دوي تورات لوستلو او په خپلو مذهبي لمانځنو کې هم دلته راټولېدل. د القاموس المحیط په لغت کې دي: «المدراس: هغه ځای چې په کې قرآن لوستل کېږي، او له همدې څخه د یهودو مدراس دی»، یعنې هغه ځای چې یهودان په کې تورات لوستل. په لسان العرب کې راغلي دي: «فُهر د یهودو: د هغوی د مدراس ځای دی چې په مذهبي اختر کې به دوي د لمانځه لپاره پکې راټولېدل». یعنې د رسول الله ﷺ په زمانه کې دوي د خپل دین زده کړه په خپلو کلیساګانو او کنیسو کې نه وه منع. دا حال د راشدو خلیفه ګانو په زمانه کې هم دوام درلود: عبدالرزاق په خپل مصنف کې د علي بن ابي طالب ؓ څخه روایت کړی دی: «هغه یو داسې قوم وليد چې جامې یې ښکته ځوړندې وې، نو وې فرمایل: ګویا دوي د یهودو هغه خلک دي چې د خپل فُهر څخه وځي. موږ له عبدالرزاق څخه وپوښتل چې فُهر څه شی دی؟ هغه وویل: د دوي کنیسه». یعنې علي ؓ هغه خلک چې په ښکته جامو لمونځ کاوه، د هغو یهودو په شان وګڼل چې د خپلې کنیسې څخه، د هلته د عبادت په پای کې وځي. یعنې ذمیان به د خپل دین عبادات او رسمونه په خپلو کلیساګانو او کنیسو کې، یا په هغو ځایونو کې چې له دوي سره تړاو لري، ترسره کول، او دوي د پېژندل شوي معنا له مخې ځانګړي مدرسې نه درلودې.

“While at the mosque, the Messenger (pbuh) came out to us and said: go to the Jews,and so we went with him until we went to the house of Midras. He stood up and addressed them, "O assembly of Jews! Embrace Islam and you will be safe" …” and Midras is the place of their worship which they used to read the Torah and in which they would also gather for prayers on their religious festivals. It is mentioned in the Al-Muhit dictionary: “Al-midras: the place which the Quran is read, and from it is the madras of the Jews”, in other words, where the Jews would read their Torah. In Lisan Al-‘Arab it mentions: “Fuhr of the Jews: the place of their madras which they would gather in on their religious festivals to pray there”. In other words, at the time of the Messenger (pbuh) they were not prohibited from learning their religion in their churches and synagogues. This continued throughout the time of the righteous Khulafaa’: it is reported by ‘Abd alRazzaq in his Musannaf from ‘Ali b. Abi Talib (ra): “he saw a people with their clothes hanging low and so he said: As though they were Jews leaving their Fuhr. We asked ‘Abd Al-Razzaq what is their Fuhr? He said their synagogue”. In other words, ‘Ali (ra) described those who prayed with their clothes hanging low as being like Jews who left their synagogues after finishing their worship inside. In other words, – the Dhimmis used to practice their religions and do their rituals of worship in their churches and synagogues, or in the places connected to them, and they did not have specific schools according to the known meaning.

د ځانګړو ښوونځیو کې د نارینه او ښځینه ګډول منع کېدو دلیل هم، لکه څنګه چې دولتي ښوونځیو کې دا کار منع دی، همدا دی.

As for the evidence to prohibit mixing in private schools, in the same way that it is prohibited in the schools of the State:

د ابو سعید الخدري رضي الله عنه څخه روایت دی چې البخاري یې نقل کړی، هغه وویل:

- Al-Bukhari reported from Abu Sa’id Al-Khudri who said:

. غَلَبَ نَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا ي وَْمًا مِنْ نَ فْسِكَ، :قَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ « فَ وَعَدَهُنَّ ي وَْمًا لَقِيَ هُنَّ فِيهِ، فَ وَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ، فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ : مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُ قَدِّمُ » ثَلاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ، فَ قَالَتْ امْرَأَةٌ: وَاثْ نَتَ يْنِ؟ فَ قَالَ: وَاثْ نَتَ يْنِ .

. غَلَبَ نَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا ي وَْمًا مِنْ نَ فْسِكَ، :قَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ « فَ وَعَدَهُنَّ ي وَْمًا لَقِيَ هُنَّ فِيهِ، فَ وَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ، فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ : مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُ قَدِّمُ » ثَلاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ، فَ قَالَتْ امْرَأَةٌ: وَاثْ نَتَ يْنِ؟ فَ قَالَ: وَاثْ نَتَ يْنِ .

خو ښځو د پیغمبر ﷺ څخه وغوښتل چې د دوی لپاره یوه ورځ وټاکي، ځکه چې سړي د هغه ټول وخت اخیستی و. په دې باندې هغه دوی ته د دیني درسونو او حکمونو لپاره یوه ورځ ژمنه وکړه. یو ځل د داسې یوه درس په جریان کې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "هغه ښځه چې درې ماشومان یې مړه شي، هغه به دې ماشومانو له دوزخ د اور څخه پناه کړي." په دې باندې یوې ښځې وپوښتل: "که یوازې دوه مړه شي؟" هغه ځواب ورکړ: "حتی دوه (هم هغې ته د دوزخ د اور څخه پناه کوي)." په بل عبارت، د ښځو زده کړه د سړو له زده کړې جلا وه، او له هغو سره یوځای نه وه. لمونځ هم په جلا صفونو کې کېده، او کله چې دوی مسجد څخه وتلل، نو داسې نه کېده چې یوځای ووځي او سره مخلوط شي؛ بلکې پیغمبر ﷺ او هغه صحابه چې لمونځ یې کړی و، تر هغې انتظار کاوه تر څو ښځې ووځي، بیا به دوی وتلل.

“Some women requested the Prophet to fix a day for them as the men were taking all his time. On that he promised them one day for religious lessons and commandments. Once during such a lesson the Prophet said, "A woman whose three children die will be shielded by them from the Hell fire." On that a woman asked, "If only two die?" He replied, "Even two (will shield her from the Hell-fire).” In other words, the teaching of the women was separated from that of the men, and it was not mixed. The prayer was also done in separate rows, and when they left the mosque they would not leave together thus mixing, rather the Messenger (pbuh) and the companions who had prayed would wait until the women left and then they would leave.

د ام سلمہ رضي الله عنها څخه امام البخاري روایت کوي:

- Al-Bukhari reported from Umm Salamah:

. كانَ إِذَا سَلَّمَ يَمْكُثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيراً، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَ ن رَى، أَنَّ النَّبِيَّ « كَانَ يُسَلِّمُ، « : وفي رواية عنده أيضاً قالت .» وَاللهُ أَعْلَمُ، لِكَيْ يَ نْ فُذَ مَنْ يَ نْصَرِفُ مِنْ النِّسَاءِ »فَ يَ نْصَرِفُ النِّسَاءُ فَ يَدْخُلْنَ ب يُُوتَ هُنَّ مِنْ قَ بْلِ أَنْ يَ نْصَرِفَ رَسُولُ اللَّهِ .

. كانَ إِذَا سَلَّمَ يَمْكُثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيراً، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَ ن رَى، أَنَّ النَّبِيَّ « كَانَ يُسَلِّمُ، « : وفي رواية عنده أيضاً قالت .» وَاللهُ أَعْلَمُ، لِكَيْ يَ نْ فُذَ مَنْ يَ نْصَرِفُ مِنْ النِّسَاءِ »فَ يَ نْصَرِفُ النِّسَاءُ فَ يَدْخُلْنَ ب يُُوتَ هُنَّ مِنْ قَ بْلِ أَنْ يَ نْصَرِفَ رَسُولُ اللَّهِ .

پیغمبر ﷺ د لمانځنې له ختمولو وروسته د سلام سره یوه ټاکلې شیبه په خپل ځای کې ناست پاتې کیده۔ ابن شهاب وویل: «زه داسې گڼم (او الله ښه پوهیږي) چې هغه د هغو ښځو د تلو ته انتظار کاوه چې لمونځ یې کړی وو»۔ او په بله روایت کې راغلي دي: «کله چې پیغمبر ﷺ د سلام سره لمونځ ختم کړ، ښځې به روانې شوې او خپلو کورونو ته به ننوتلې، مخکې له دې چې د الله ﷺ رسول تلی وای»۔ له همدې امله، زده کړه باید ګډوډه نه شي۔

“The Prophet after finishing the prayer with Taslim used to stay at his place for a while." Ibn Shihab said, "I think (and Allah (swt) knows better), that he used to wait for the departure of the women who had prayed”, and in another report: “When the Prophet finished the prayer with Taslim, the women would depart and enter their houses before Allah (swt)'s Messenger (pbuh) departed.” And, therefore, teaching must not be mixed.

په دې برخه کې چې خصوصي ښوونځي د مذهب، فرقې، فکري مکتب، نژاد یا رنګ پر بنسټ نه وي، دې ته ځکه اجازه نشته چې داسې ښوونځي چې پر دې بنسټ جوړ شي، د دولت د وحدت پر اغیزه کوي او د اختلافي ټکو پر ټینګار کوي، په ځانگړي ډول په دې چې ښوونځي د زده کوونکو د ذهنیت او کړنو په جوړولو کې مهم رول لوبوي. د عثماني خلافت په پای کې داسې ښوونځي د دولت په بدن کې ویجاړونکی عنصر وو. له همدې امله دا ډول ښوونځي د هغو زیانونو له امله چې رامینځ ته کوي منع دي او د حرام لامل ګرځي؛ یعنې دلیل د ضرر قاعده ده او هغه قاعده چې وايي: "د حرام وسیله هم حرام ده".

As for the issue of the private schools not being specific to a sect, religion, school of thought, race or colour – this is because schools established on this basis lead to effects upon the unity of the State and focus upon points of difference, especially since schools play an important role in building the mentality and disposition of the students. At the end of the ‘Uthmani Khilafah such schools were a destructive element in the body of the State. Therefore, these schools are prohibited due to what damage they produce and that they lead to the Haram, in other words, the evidence is the rule of harm and the rule that states that: "The means to something forbidden is also forbidden".

دا د هغه بلنې پرته ده چې په قرآن کریم او سنت کې راغلې ده، چې د نورو خلکو پیژندل وشي او قبیلوي تعصب پریښودل شي، او د نژاد یا رنگ پر بنسټ توپیر ونه شي. الله (ج) فرمایي:

This is apart from the call that is found in the Quran and the Sunnah to know other people and to discard tribalism, and not to differentiate on the basis of race or colour. Allah (swt) says:

اے انسانو! بے شکه ہم نے تمہیں ایک مرد اور ایک عورت سے پیدا کیا، اور تمہیں قومیں اور قبیلے بنایا تاکہ تم ایک دوسرے کو پہچانو۔ بے شکه اللہ کے نزدیک تم میں سے سب سے زیادہ معزز وہ ہے جو تم میں سب سے زیادہ پرہیزگار ہو۔ بے شکه اللہ جاننے والا، خبردار ہے۔ (التوبہ/الحجرات ۴۹:۱۳)۔ اور رسول اللہ ﷺ نے ابوہریرہ رضی اللہ عنہ سے روایت کردہ حدیث میں، جسے مسلم نے نقل کیا، فرمایا:

“O mankind, indeed We have created you from male and female and made you peoples and tribes that you may know one another. Indeed, the most noble of you in the sight of Allah (swt) is the most righteous of you. Indeed, Allah (swt) is Knowing and Acquainted.” (TMQ 49:13). And the Messenger (pbuh) said in a narration reported by Muslim from Abu Hurayrah:

. مَنْ خَرَجَ مِنْ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ « » تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ ي غَْضَبُ لِعَصَبَةٍ أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ أَوْ يَ نْصُرُ عَصَبَةً فَ قُتِلَ فَقِتْ لَةٌ جَاهِلِ يَّة.

. مَنْ خَرَجَ مِنْ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ « » تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ ي غَْضَبُ لِعَصَبَةٍ أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ أَوْ يَ نْصُرُ عَصَبَةً فَ قُتِلَ فَقِتْ لَةٌ جَاهِلِ يَّة.

جو څوک د امیر له اطاعت څخه سرغړونه وکړي او د مسلمانانو له اصلي جماعت څخه جلا شي، که په همدې حال کې مړ شي، نو د جاهلیت د مرګ په شان مړ شوی دی. هغه څوک چې د داسې قوم په بیرغ لاندې جنګ کوي چې په کورړ (یعنې نه پوهیږي چې د دوی هدف حق دی که ناحق)، د کورنیو تعصب سره غوسه کیږي، د خپل کورنۍ د عزت لپاره خلک جنګ ته بولي، او خپلو خپلوانو ملاتړ کوي (یعنې د الله تعالی د رضا لپاره نه بلکې د دې کورنۍ یا قبیلې د ګټې لپاره جنګیږي)، که په دې جنګ کې ووژل شي، نو د جاهلیت د مرګ په شان مړ شوی دی. او احمد د ابو نضرة له لارې د یوې سلسلې سره روایت کړی، چې الزین یې صحیح ګرځولی: یو سړي چې د ایام تشریق په منځ کې د رسول الله ﷺ خطبه اورېدلې وه ماته یې وویل چې ده وفرمایل: ای خلکو! ستاسو رب یو دی، ستاسو پلار یو دی، د عرب د عجم په پرتله، او نه د عجم د عرب په پرتله، نه د سور د تور په پرتله، او نه د تور د سور په پرتله فضیلت لري، مګر په تقوا کې. ایا ما رسالت رسولی نه دی؟ دوی وویل: رسول الله ﷺ رسالت رسولی دی. دا ټول دلیلونه د دې مقالې لپاره دي.

“One who defected from obedience (to the Amir) and separated from the main body of the Muslims-if he died in that state-would die the death of one belonging to the days of Jahiliyya. One who fights under the banner of a people who ate blind (to the cause for which they are fighting. i. e. do not know whether their cause is just or otherwise), who gets flared up with family pride, calls, (people) to fight for their. family honour, and supports his kith and kin (i.e. fights not for the cause of Allah (swt) but for the sake of this family or tribe) -if he is killed (in this fight), he dies as one belonging to the days of Jahiliyya”. And it is reported by Ahmad with a chain from Abu Nadrah authenticated by Al-Zayn: Someone who heard the sermon of the Messenger of Allah (pbuh) in the middle of the days of Tashriq told me that he said: O people – your Lord is one, and your father is one, there is no preference for an Arab over a non-Arab, nor a non-Arab over an Arab, nor for the red over the black, nor the black over the red, except in Taqwa (piety). Have I not conveyed? They said: The Messenger of Allah (pbuh) has conveyed.” These are all the evidences for the article.