Ramai di kalangan ulama’ telah menerima Al-Istihsaan dan menganggapnya sebagai dalil daripada antara dalil-dalil hukum, walaupun mereka berselisih pendapat mengenai takrifannya.

Many of the ‘Ulamaa’ adopted Al-Istihsaan and considered it to be a Daleel from amongst the Adillah of the Ahkaam whilst they have disagreed in respect to its definition.

Sebahagian daripada mereka, seperti golongan Hanafiyah, menganggapnya sebagai pengutamaan satu dalil atas dalil yang lain, dan oleh itu ia mewakili hukum yang ditetapkan oleh nas dan bukan Istihsan.

Some of them like the Hanafiyah considered it to represent an outweighing of a Daleel over a Daleel and therefore it represents a Hukm that is established by the text and no Istihsaan.

Oleh yang demikian, kita dapati Abu Ishaq Ash-Sheeraaziy Ash-Shaafi’iy, selepas mengemukakan sebahagian pandangan para Fuqaha Ahnaaf berkenaan maksud Al-Istihsaan, berkata: “Jika ia bermaksud mengkhususkan sebahagian daripada keseluruhan (hukum) dengan dalil yang mengkhususkannya, atau dengan menghukum berdasarkan yang terkuat antara dua dalil, maka ini termasuk perkara yang tidak seorang pun boleh menolaknya” (Al-Lam’u hlm. 68).

For that reason, we see Abu Ishaq Ash-Sheeraaziy Ash-Shaafi’iy, after presenting some of the views of the Fuqahaa of the Ahnaaf in respect to the meaning of Al-Istihsaan, saying: “If it means specifying some of the sum of the whole with a Daleel that specifies it or by judging by the strongest of two evidences, then this is from that which nobody can reject” (Al-Lam’u p68).

Dan kita melihat bahawa As-Sam'aaniy dan Al-Qaffaal berkata tentang maksud:

And we see that As-Sam’aaniy and Al-Qaffaal said the meaning of:

"Penjelasan tentang Al-Istihsaan sebagai berpaling daripada satu dalil kepada dalil yang lebih kuat daripadanya, adalah sesuatu yang kami katakan dan tidak kami tolak." (Irshaad Al-Fuhool karya Ash-Shawkaani, hlm. 241).

“The explanation of Al-Istihsaan as being a departure from a Daleel to a Daleel that is stronger than it, is something that we say and do not reject” (Irshaad Al-Fuhool of Ash-Shawkaani, p241).

Antara mereka yang berpegang kepada Al-Istihsan ialah: golongan Hanafiyah, Al-Imam Malik dan pengikut-pengikutnya, manakala Ibnu Al-Hajib berkata dalam kitabnya 'Mukhtasar':

Those who upheld Al-Istihsaan included: The Hanafiyah, Al Imaam Maalik and his followers whilst Ibn ul-Haajib said in his ‘Mukhtasir’:

Ulama Hanafiyah dan Hanabilah berpegang kepadanya, manakala yang lain menolaknya.

The Hanafiyah and Al-Hanaabilah upheld it whilst the others rejected it.

Golongan Syafi'iyah, yang diketuai oleh Imam Asy-Syafi'i sendiri, golongan Zhahiriyah, dan kebanyakan daripada golongan Mutakallimin berpendapat bahawa Istihsan tidak mempunyai hujjah (kesahihan sebagai dalil), dan tidak dibenarkan membina hukum-hukum syariat di atasnya.

The Shaafi’iyah, at the head of which was Imaam Ash-Shaafi’iy himself, the Zhaahiriyah and many of the Mutakallimeen held the opinion of the absence of the Hujjiyah (evidential validity) of Istihsaan and the impermissibility of building legal rulings upon it.

Terjemahan Melayu yang dimaksudkan bagi pernyataan ini ialah: Pernyataan Ash-Shaafi’iy yang menjadi terkenal ialah:

The following statement of Ash-Shaafi’iy became well-known:

"Sesiapa yang menggunakan Istihsan maka dia telah membuat syariat," selain daripada kenyataannya: "Istihsan ialah memuaskan diri sendiri dan pendapat yang berdasarkan hawa nafsu" (Al-Aamaadiy Jilid 4 m.s. 209).

“Whoever utilises Istihsaan then he has legislated” in addition to his statement: “Al-Istihsaan is self-gratification and an opinion based on desire” (Al-Aamaadiy Vol.4 p209).

Dalam kitabnya 'Al-Umm', beliau mengkhaskan satu bab dalam jilid ketujuh di bawah tajuk: 'Membatalkan Istihsan'. Berikut ialah dalil-dalil yang beliau gunakan untuk membatalkannya, secara ringkas.

In his book ‘Al-Umm’ he dedicated a chapter in the seventh volume under the title of: ‘Invalidating Istihsaan’. The following, in summary, are the Adillah that he used to invalidate it:

Syariah ialah sebuah Nass (teks), dan pengambilan pemahaman daripada teks itu dilakukan melalui Qiyaas. Jika Istihsan termasuk dalam salah satu daripada dua (kategori) ini,

1 - The Sharee’ah is a Nass (text) and taking an understanding from the text by way of Qiyaas. If Istihsaan is one of these two (categories)

Maka tidak perlu disebutkan, dan jika ia berada di luar kedua kategori ini, maka ia bukan daripada Syariat.

then there is no need to mention it and if it is outside of these two (categories) then it is not from the Sharee’ah.

2 - Sesungguhnya Allah Ta'ala berfirman:

2 - Verily Allah Ta’Aalaa says:

Dan al-Istihsan bukan Kitab dan bukan Sunnah, dan ia tidak mewakili kembali merujuk kepada Kitab dan Sunnah.

And Al-Istihsaan is neither the Kitaab nor the Sunnah and it does not represent referring back to the Kitaab and the Sunnah.

3 - Rasulullah ﷺ tidak mengeluarkan hukum berdasarkan istihsan beliau sendiri, sebaliknya beliau menunggu turunnya wahyu untuk menjawab pertanyaan-pertanyaan para sahabat, sebagaimana yang berlaku berkenaan hakikat Azh-Zhihaar (Surah Al-Mujaadalah) dan Al-Li'aan (Surah An-Nuur ayat 6-10).

3 - The Messenger of Allah (saw) did not provide verdicts based on his Istihsaan but rather he would await the descent of the Wahi to respond to the queries and questions of his companions like what happened in respect to the reality of Azh-Zhihaar (Soorah AlMujaadalah) and of Al-Li’aan (Soorah An-Noor 6-10).

4 - Rasulullah ﷺ menegur para Sahabat yang mengamalkan sesuatu berdasarkan istihsan mereka. Contohnya, Baginda ﷺ menegur sebahagian Sahabat kerana mereka telah membakar seorang musyrik yang berteduh di bawah sebatang pokok, dan Baginda ﷺ menegur Usamah bin Zaid kerana dia membunuh seorang lelaki yang mengucapkan: ‘Laa Ilaaha Illallah’, dengan berhujah bahawa lelaki itu hanya mengucapkannya kerana takut dan di bawah ancaman pedang.

4 - The Messenger of Allah (saw) rebuked the Sahaabah who adopted based upon their Istihsaan. So for example he (saw) rebuked some of the Sahaabah because they had burnt a Mushrik sheltered by a tree and he (saw) rebuked Usaamah Bin Zaid because he killed a man who said: ‘Laa Ilaaha Illallah’ whilst using the argument that he only pronounced it due to fear and under the threat of the sword.

5 - Al-Istihsaan tanpa dalil tidak mempunyai apa-apa yang mengawalnya dan tiada sebarang ukuran yang boleh digunakan untuk membezakan yang benar daripada yang batil. Oleh itu, dalam satu perkara yang sama, boleh terdapat pelbagai hukum tanpa asas untuk mengutamakan satu daripadanya berbanding yang lain.

5 - Al-Istihsaan without evidence has nothing governing it and no measure to be used to evaluate the truth from the falsehood. As such, within one single matter, there would be a variety of Ahkaam without a base to outweigh one over the other.

6 - Sekiranya Al-Istihsan dibolehkan bagi seorang Mujtahid dan dalam penggunaannya dia tidak bergantung kepada Daleel Shar'iy, maka ia juga akan dibolehkan bagi seseorang yang tidak mempunyai ilmu tentang Kitaab dan Sunnah. Akibatnya, pendapat itu akan berdasarkan hawa nafsu dan bukan 'Ilm (ilmu pengetahuan).