۱۷ نظام اجتماعی
17 The Social System
ماده ۱۱۲
Article 112
نقش اصلی زن این است که مادر باشد و مسئولیت خانواده را بر عهده داشته باشد، و او ناموسی است که باید حفظ شود.
The primary role of women is that she is a mother and responsible over the household and she is an honour that must be protected.
این مقاله بر پایه شواهد متعددی استوار است: نخست، شواهدی که به ازدواج تشویق میکنند و بیانگر آناند که زن در پرستاری از فرزند حقوق بیشتری دارد. دوم، شواهدی که زن را از ترک خانه شوهرش بدون اجازه او منع کرده و او را به خدمت به شوهرش ملزم میسازند. سوم، شواهدی که درباره العورۃ (اندامهایی از بدن که باید در برابر دیگران و در حضور نامحرمان پوشیده شود)، حوزه خصوصی زندگی زن، منع خلوت (تنها ماندن مرد و زن نامحرم در فضایی خصوصی)، منع سفر زن بدون همراهی یکی از محارم نزدیک و منع التبرج (خودآراییای که جلب توجه کند) سخن میگویند.
This article is derived from numerous evidences: firstly, the evidences which encourage marriage and that the woman has more rights in the nursing of the child. Secondly, the evidences which prohibit the woman from leaving her husband’s house without his permission and obligate her to serve her husband. Thirdly, the evidences regarding the Awrah (private parts of body that must be covered in public and in front of non-family members), the private sphere of life for her, the prohibition of khalwah (for an unrelated man and woman to be alone together in private space), the prohibition of the woman travelling without a close male relative and the prohibition of Tabarruj (beautification which attracts attention).
نخستین دلیل در حدیثی از انس آمده که پیامبر ﷺ مردم را به عفاف فرمان میداد و به شدت از ترک ازدواج (تبتل) نهی میکرد، و میفرمود: «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ، فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأَنْبِيَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
The first evidence has been mentioned in a narration from Anas that the Prophet (phuh) used to instruct people to be chaste, while vigorously prohibiting celibacy; he (phuh) said. .» تَ زَوَّجُوا الْوَدُ ودَ الْوَلُودَ، إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأَنْبِيَاءَ ي وَْمَ الْقِيَامَةِ « .
«با زنانی ازدواج کنید که مهربان و زایندهاند، زیرا من در روز قیامت بهواسطهٔ فزونی شمار شما با پیامبر ﷺ مباهات خواهم کرد» (روایت احمد با سند حسن). معقل بن یسار روایت کرده است.
“Marry from those who are tender and fertile, for indeed I will compete with the Prophet (phuh)s in your great numbers on the day of judgement” (reported by Ahmad with a Hasan chain). Ma’qal b. Yasar narrated.
. فَ قَالَ: إِنِّي أَصَ بْتُ امْرَأَةً ذَاتَ حَسَبٍ وَجَمَالٍ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ « وَإِن هََّا لاَ تَلِدُ أَفَأَتَ زَوَّجُهَا؟ قَالَ: لاَ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَ نَ هَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ فَ قَالَ: تَ زَوَّجُوا » الْ ودُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ .
. فَ قَالَ: إِنِّي أَصَ بْتُ امْرَأَةً ذَاتَ حَسَبٍ وَجَمَالٍ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ « وَإِن هََّا لاَ تَلِدُ أَفَأَتَ زَوَّجُهَا؟ قَالَ: لاَ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَ نَ هَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ فَ قَالَ: تَ زَوَّجُوا » الْ ودُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ .
مردی نزد پیامبر (ﷺ) آمد و گفت: «زنی یافتهام که زیبا و از خانوادهای اصیل است، اما نمیتواند فرزند بیاورد. آیا با او ازدواج کنم؟» فرمود: «نه». سپس دوباره برای بار دوم نزد او آمد و او را از این کار بازداشت. سپس برای بار سوم نزد او آمد، پس پیامبر (ﷺ) فرمود: «با زنانی ازدواج کنید که مهربان و زایا هستند، زیرا من به سبب شمار بسیار شما بر دیگر امتها فخر خواهم کرد» (روایت ابوداوود و ابن حبان و حاکم که آن را صحیح دانسته است). این نشان میدهد که حکمت ازدواج و نتیجهی مورد نظر آن، زاد و ولد است، و او از ازدواج با زنی که نامزدش میدانست نازاست، نهی فرمود؛ اما این نهی، به سبب نبودن نشانهای بر قطعیت، نهیِ غیرقطعی است، و نیز به سبب دلایلی که جواز عزل را روایت میکنند، یعنی برای جلوگیری از بارداری. از جملهی این دلایل، آن چیزی است که مسلم از جابر روایت کرده که گفت:
“A man came to the Prophet (phuh) and said “I have found a woman who is beautiful and of noble descent, but she cannot bear children. Shall I marry her?” He said: “No”. Then he came to him again for the second time and he told him not to. Then he came to him a third time, so the Prophet (phuh) said “Marry those who are tender and fertile, for indeed I will compete against the other nations with your great numbers”” (reported by Abu Dawud and Ibn Hibban and Al-Hakim, who authenticated it). This indicates that the wisdom behind marriage and the intended result is childbirth, and he prohibited marrying a woman who was known by her fiancé to be barren, though this is a non-decisive prohibition due to the absence of an indication of decisiveness, as well as the evidences reported that permit withdrawal, in other words, for the sake of preventing pregnancy. From these evidences is what Muslim reported from Jabir who said.
.» فَ لَمْ يَ نْ هَنَا فَ ب لَغَ ذَلِكَ نَبِيَّ اللَّهِ كُنَّا نَ عْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ « .
.» فَ لَمْ يَ نْ هَنَا فَ ب لَغَ ذَلِكَ نَبِيَّ اللَّهِ كُنَّا نَ عْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ « .
«ما کنا نعزل على عهد رسول الله ﷺ، فبلغ ذلك رسول الله ﷺ فلم ينهنا عنه» یعنی: «در زمان رسول الله ﷺ عزل (کنار کشیدن هنگام آمیزش) انجام میدادیم، و این خبر به رسول الله ﷺ رسید و ما را از آن نهی نکرد.» پس ازدواج با زنی که نازاست جایز است، هرچند مطابق روایات پیشین، ازدواج با زنانی که میتوانند فرزندان بسیار بیاورند پسندیده و توصیهشده است. به بیان دیگر، زن در درجه نخست مادر است، سپس همسر، و روابط زناشویی باید مطابق با آنچه شریعت جایز و پسندیده دانسته، برقرار شود. افزون بر این، این روایت از عبدالله بن عمرو بن العاص نیز نقل شده است.
“We used to withdraw (practice coitus interruptus) at the time of the Messenger of Allah (pbuh) , and that reached the Messenger of Allah (pbuh) and he did not prohibit it”. So it is permitted to marry a woman who is barren, though it is preferable to marry those who can bear many as it is recommended in accordance with the previous narrations. In other words, the woman is primarily to be a mother, and then a wife and to have spousal relations in accordance with what the Shari’ah made permitted and recommended. Additionally, it is narrated from ‘Abd Allah b. Amr b. Al-‘Aas.
. أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً، وَثَدْيِي لَهُ « سِقَاءً، وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً، وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَ نْ تَزِعَهُ مِنِّي، فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ » أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَ نْكِحِي : .
. أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً، وَثَدْيِي لَهُ « سِقَاءً، وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً، وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَ نْ تَزِعَهُ مِنِّي، فَ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ » أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَ نْكِحِي : .
«زنی گفت: “ای فرستادهٔ خدا، این پسرِ من است که شکمم او را حمل کرد، پستانم برای او مشکِ آب است، و دامنم برای او پناهگاه است. پدرش مرا طلاق داده و میخواهد او را از من بگیرد”. پیامبر ﷺ فرمود: “تا زمانی که دوباره ازدواج نکردهای، تو به او سزاوارتری”» (روایت ابوداود و حاکم که آن را صحیح دانست و ذهبی آن را تأیید کرد). پس این روایت وضعیتهای گوناگونی را که میان مادر و فرزند پیش میآید برشمرده است، و این نشاندهندهٔ اهمیت مادری اوست؛ و پیامبر ﷺ حضانت را به او داد. این دو روایت نشان میدهند که نقش اصلی زن، مادری است، افزون بر احکامی که به بارداری، زایمان و شیردادن کودک مربوط میشود.
“A woman said: “O Messenger of Allah, this is my son whom my stomach carried, my breast is a water-skin for him, and my lap is a guard for him. His father has divorced me and wants to take him away from me”. He said: “You have more right to him as long as you do not remarry”” (reported by Abu Dawud and Al-Hakim that authenticated it and Al-Dhahabi confirmed it). So the narration enumerated the various situations which occur between a mother and child, which indicates the importance of her motherhood, and he gave her custody. These two narrations indicate that the primary role of the woman is to be a mother, in addition to the rules related to pregnancy, birth and suckling the child.
دلیل دوم: از انس روایت شده که مردی سفر کرد و همسرش را از خارج شدن از خانه منع کرده بود. پس از آن پدرش بیمار شد و زن از پیامبر خدا ﷺ اجازه خواست تا به عیادت او برود، و پیامبر ﷺ به او فرمود.
As for the second evidence, it is narrated from Anas that a man travelled having prohibited his wife from leaving their home, and subsequently her father became ill and so she sought permission from the Messenger of Allah (pbuh) to visit him, and the Messenger (pbuh) said to her.
.» اتَّقِي اللَّهَ وَلاَ تُخَالِفِي زَوْجَكِ « .
.» اتَّقِي اللَّهَ وَلاَ تُخَالِفِي زَوْجَكِ « .
«از الله بترس و از شوهرت نافرمانی نکن» — این را ابن قدامه در المغنی ذکر کرده است. از ابوهریره روایت شده که پیامبر خدا ﷺ فرمود.
“Fear Allah, do not disobey your husband” as mentioned by Ibn Qudamah in Al-Mughni. It is narrated from Abu Hurayrah that the Messenger of Allah (pbuh) said.
.» لاَ يَحِلُّ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَصُومَ وَزَوْجُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .
.» لاَ يَحِلُّ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَصُومَ وَزَوْجُهَا شَاهِدٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .
«برای زن جایز نیست که در حضور شوهرش روزهی نفلی بگیرد، مگر با اجازهی او» (متفق علیه). و از ابن عباس روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود: «وَمِنْ حَقِّ الزَّوْجِ عَلَى زَوْجَتِهِ أَنْ لاَ تَصُومَ تَطَوُّعاً إِلاَّ بِإِذْنِهِ».
“It is not allowed for a woman to fast while her husband is present, unless she has his permission” (agreed upon narration). And it is narrated from Ibn ‘Abbas that the Prophet (phuh) said. .» وَمِنْ حَقِّ الزَّوْجِ عَلَى زَوْجَتِهِ أَنْ لاَ تَصُومَ تَطَوُّعاً إِلاَّ بِإِذْنِهِ « .
«شوهر بر همسرش حقی دارد که او جز با اجازهی وی روزهی نفلی نگیرد» (روایت طبرانی). شریعت به زنان حق داده است که در صورت بیماری به دیدار پدرشان بروند و حق دارند روزهی نفل بگیرند، امّا این حق را تابع حق شوهر بر ایشان قرار داده است، و این نشان میدهد که نقش اصلی زن، مسئولیت او در خانه است.
“The husband has a right over his wife that she does not undertake any voluntary fasting except with his permission” (reported by Al-Tabarani). The Shari’ah has given women the right to visit their father if they became ill, and the right to do voluntary fasting, but it made it subservient to the husband’s right over her, which indicates that the primary role is that she is responsible over the home.
همچنین روایت شده که پیامبر ﷺ
Additionally, it is reported that the Prophet (phuh).
.» قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .
.» قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .
«حکم فرمود که دخترش فاطمه کارهای خانه را انجام دهد و علی کارهای بیرون از خانه را» این روایت را ابن ابی شیبه از ضمرة بن حبیب نقل کرده است، و اگرچه ابوبکر بن مریم الغسانی در سلسلهٔ سند این روایت قرار دارد، معنای آن در روایتی آمده است که احمد در المسند با سند حسن از علی (رض) نقل کرده و در آن آمده است:
“ruled that his daughter Fatima discharges housework, and ‘Ali the outdoor work” reported by Ibn Abi Shaybah from Damrah b. Habib, and although Abu Bakr Bin Maryam Al- Ghassani is in the chain of the narration, the meaning of it is in the narration which Ahmad reported in Al-Musnad with a Hasan chain from ‘Ali (ra) which mentioned:
. فَ قَالَ عَلِ ي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ سَنَ وْتُ حَتَّى اشْتَكَيْتُ ...« صَدْرِي وَقَالَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ هَا قَدْ طَحَنْتُ حَتَّى مَجَلَتْ يَدَايَ وَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِسَبْيٍ وَسَعَةٍ فَأَخْدِمْنَا... ثُمَّ قَالَ أَلا أُخْ بِرُكُمَا بِخَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَانِي قَالَا بَ لَى فَ قَالَ كَلِمَاتٌ عَلَّمَنِيهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَ قَالَ تُسَبِّحَانِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ عَشْرًا وَتَحْمَدَانِ عَشْرًا وَتُكَبِّ رَانِ عَشْرًا وَإِذَا أَوَيْ تُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا ف سَبِّحَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَاحْمَدَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبِّ رَا أَرْبَ عًا وَثَلَاثِينَ قَالَ فَ وَاللَّهِ مَا تَ رَكْتُ هُنَّ مُنْذُ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَ لَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَ قَالَ لَهُ ابْنُ الْكَوَّاءِ وَلَا لَيْ ل ةَ صِفِّينَ فَ قَالَ قَاتَ لَكُمْ اللَّهُ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نَ عَمْ » وَلَا لَيْ لَةَ صِفِّينَ .
. فَ قَالَ عَلِ ي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ سَنَ وْتُ حَتَّى اشْتَكَيْتُ ...« صَدْرِي وَقَالَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ هَا قَدْ طَحَنْتُ حَتَّى مَجَلَتْ يَدَايَ وَقَدْ جَاءَكَ اللَّهُ بِسَبْيٍ وَسَعَةٍ فَأَخْدِمْنَا... ثُمَّ قَالَ أَلا أُخْ بِرُكُمَا بِخَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَانِي قَالَا بَ لَى فَ قَالَ كَلِمَاتٌ عَلَّمَنِيهِنَّ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَ قَالَ تُسَبِّحَانِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ عَشْرًا وَتَحْمَدَانِ عَشْرًا وَتُكَبِّ رَانِ عَشْرًا وَإِذَا أَوَيْ تُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا ف سَبِّحَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَاحْمَدَا ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبِّ رَا أَرْبَ عًا وَثَلَاثِينَ قَالَ فَ وَاللَّهِ مَا تَ رَكْتُ هُنَّ مُنْذُ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَ لَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَ قَالَ لَهُ ابْنُ الْكَوَّاءِ وَلَا لَيْ ل ةَ صِفِّينَ فَ قَالَ قَاتَ لَكُمْ اللَّهُ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نَ عَمْ » وَلَا لَيْ لَةَ صِفِّينَ .
…و علی گفت: ای پیامبر خدا، به خدا سوگند که آنقدر زمین را آبیاری کردم که سینهام درد گرفت، و فاطمه گفت که آرد آسیاب کردم تا جایی که دستهایم تاول زد، و خداوند اسیران بسیاری نزد شما آورده است، پس ما را (در این کار) یاری دهید… پس او فرمود: آیا شما را به چیزی راهنمایی کنم که از آنچه درخواست کردید بهتر است؟ گفتند: آری. فرمود: کلماتی که جبرئیل به من آموخت: پس از هر نماز، ده بار سبحان الله بگویید، ده بار الحمد لله، و ده بار الله اکبر، و هنگامی که به بستر میروید، سی و سه بار سبحان الله و الحمد لله، و سی و چهار بار الله اکبر. به خدا سوگند، از زمانی که پیامبر خدا ﷺ این را به من آموخت، آن را ترک نکردم. آنگاه ابن الکوّا از او پرسید: حتی شب صفین (نبرد با معاویه) هم نه؟ پس او پاسخ داد: خداوند شما اهل عراق را بکشد، آری، حتی شب صفین هم نه.
“….and so ‘Ali said: O Messenger of Allah, I swear by Allah I irrigated the land until my chest hurt, and Fatima said I have grinded flour until my hands got blisters, and Allah has brought you many captives so help us (in this work)…So he said: should I inform you of something which is better than what you asked me? They said yes. He said: Some words which Jibril taught me: After each prayer Say Glory to Allah (sabih) ten times, Praise be to Allah (hamd) ten times, and Allah is Great (Kabbir) ten times, and when you go to bed then Sabih, and Hamd thirty three times each and Kabbir thirty four times. I swear by Allah, I did not leave doing that from the time that the Messenger of Allah (pbuh) taught me. Then Ibn Al-Kawa asked him: Not even on the night of Siffin (the battle with Mu’awiyah)? So he replied: May Allah fight you O people of Iraq, Yes, not even on the night of Siffin”.
در این روایت، پیامبر ﷺ علی (رض) را به خاطر کار کردن در بیرون خانه برای آبیاری سرزنش نکرد، و فاطمه (رض) را نیز به خاطر آرد کردن در داخل خانه سرزنش نکرد، بلکه به آن دو سخنانی بخشید که سختی زندگی را برایشان آسانتر میکرد و برای آنان در آخرت سودمندتر و پایدارتر بود.
In this report the Messenger (pbuh) did not blame Ali (ra) for working on the irrigation outdoors, nor Fatimah (ra) for grinding flour indoors, but rather gave them some words which would make the difficulty of life easier for them, and be of more benefit and lasting to them in the hereafter.
به همین ترتیب، این روایت بر وجوب کار زن در خانه و کار مرد در بیرون از خانه دلالت دارد، زیرا درخواست خادم دلیلی است بر دشواری کاری که بر عهدهی زن در درون خانه و بر عهدهی مرد در بیرون است. و اگر این امور بر آنان واجب نبودند، از دشواری کار هیچ دلالتی بر آن وجود نداشت؛ زیرا در آن صورت، اگر واجب نمیبود، نه دشواریای میبود و نه سختیای.
Similarly the narration indicates the obligation of the work of the woman in her house, and the man’s work outside of it, since the request for a servant is an evidence of the difficulty of the work upon her inside and him outside, and if these issues were not obligatory upon them there would be no indication from the difficulty of the work, in which case there would be no difficulty and no hardship, if it was not obligatory.
این مطلب از زاویهی آنچه از روایت احمد بهعنوان شاهدی برای روایت ابن ابی شیبہ فهمیده میشود.
This is from the angle of what is understood from the narration of Ahmad as a support for the narration of Ibn Abi Shaybah.
همچنین ابوحنیفہ نے اس روایت سے استدلال کیا، اور متعدد فقہاء نے بھی، مثلاً ابوبکر بن ابی شیبہ جنہوں نے یہ روایت نقل کی، نیز ابو اسحاق الجرجانی جنہوں نے بھی اس روایت کو متعدد سندوں سے نقل کیا، جیسا کہ صاحبِ المغنی نے ذکر کیا، اگرچہ ابن قدامہ نے خود اس سے استدلال نہیں کیا۔
Also Abu Hanifah used the narration, as did a number of jurists, such as Abu Bakr Bin Abi Shaybah who reported the narration, as well as Abu Ishaq Al-Jurjani who also reported the narration through numerous chains as mentioned by the author of Al-Mughni, though he (ibn Qudama) did not use it himself.
به همین شیوه، ابن حبیب المالکی در «الواضحة» این روایت را نقل کرده و به کار برده است. ابن حجر در «فتح الباری» آورده است: «و ابن حبیب از أصبغ و ابن الماجشون از مالک روایت کرده که کارهای خانه بر زن واجب است، هرچند از خانوادهای اصیل باشد، اگر شوهرش توان مالی پرداخت هزینهٔ خدمتکار را نداشته باشد. او گفت: و به همین دلیل پیامبر ﷺ کارهای داخل خانه را بر فاطمه و کارهای بیرون خانه را بر علی واجب کرد.»
In the same way Ibn Habib Al-Maliki in Al-Wadiha took the narration and used it. Ibn Hajar mentioned in Fateh Al-Bari: “And Ibn Habib reported from Asbagh and Ibn Al-Majishun from Malik that the housework is obliged upon the woman, even she was noble, if her husband was not financially able to pay (for a servant). He said: and for that reason the Prophet (phuh) obliged Fatima with the indoor work and Ali the outdoor”.
بر این اساس، ما آن روایتی را میپذیریم که ابن ابی شیبه ذکر کرده است.
Based upon that we take the mentioned narration of Ibn Abi Shaybah.
. » قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .
. » قَضَى عَلَى ابْ نَتِهِ فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ البَ يْتِ. وَعَلَى عَلِيٍّ مَا كَانَ خَارِجَ البَ يْتِ « .
او فاطمه، دخترش، را در کارهای خانه، و علی را در کارهای بیرون از خانه به کار گماشت.
“he ruled his daughter Fatima with the housework, and Ali with the outdoor work”.
و او به همسرانش دستور میداد که به او کمک کنند. مسلم از عایشه (رضیالله عنها)، مادر مؤمنان، روایت کرده که رسول خدا ﷺ فرمود.
And he used to order his wives to help him. Muslim reported from 'Aisha (ra) the mother of the believers that the Messenger of Allah (pbuh) said.
.» يَا عَائِشَةُ هَلُمِّي الْمُدْيَةَ، ثُمَّ قَالَ اشْحَذِيهَا بِحَجَرٍ فَ فَعَلَتْ « .
.» يَا عَائِشَةُ هَلُمِّي الْمُدْيَةَ، ثُمَّ قَالَ اشْحَذِيهَا بِحَجَرٍ فَ فَعَلَتْ « .
«ای عائشہ، چاقو لاؤ اور اسے پتھر سے تیز کرو»۔ اور احمد نے صحیح سند کے ساتھ یعیش بن طِخفہ بن قیس الغفاری سے روایت کیا، جو کہتے تھے کہ میرے والد اصحابِ صُفّہ میں سے تھے (وہ غریب لوگ جو نبی ﷺ کے زمانے میں تھے)… یہاں تک کہ انہوں نے (روایت) ذکر کی۔
“O 'Aisha, bring the knife and sharpen it with a stone”. And Ahmad reported with an authentic chain from Ya’ish b. Takhfa Bin Qays Al-Ghifari who said my father was from the Al- Suffa (poor people at the time of the Prophet (phuh) )…until he mentioned.
. فَانْطَلَقْنَا مَعَهُ إِلَى بَ يْتِ عَائِشَةَ، فَ قَالَ: يَا عَائِشَةُ، أَطْعِمِينَا ... ثُمَّ قَالَ: يَا « » عَائِشَةُ، اسْ قِينَا .
. فَانْطَلَقْنَا مَعَهُ إِلَى بَ يْتِ عَائِشَةَ، فَ قَالَ: يَا عَائِشَةُ، أَطْعِمِينَا ... ثُمَّ قَالَ: يَا « » عَائِشَةُ، اسْ قِينَا .
«پس ما همراه او به خانه عایشه رفتیم، پس فرمود: ای عایشه، به ما غذا بده، ... سپس فرمود: ای عایشه، برای ما نوشیدنی بیاور». اگر خدمت به او با هر کاری که شریعت برای زن مباح کرده، مانند تجارت، یا با هر کاری که مستحب است، مانند نمازهای نافله، در تعارض باشد، خدمت به او مقدم است. پس بر اوست که کارهای اختیاری و مستحب را رها کند و در عوض به او خدمت کند. این دو دلیل، گواه آن است که نقش اصلی زن، مسئولیت داشتن خانه است.
“So we went with him to the house of 'Aisha, so he said: O 'Aisha, feed us, ... then he said, O 'Aisha, bring us drinks”. If serving him conflicted with any action that the Shari’ah made Mubah (permitted) for her, such as trade, or anything recommended, such as recommended prayers, then serving him is preferred. So it would be upon her to leave behind the optional and recommended actions and instead serve him. These two evidences are proof that the primary role for the woman is to be responsible for the household.
در مورد دلیل سوم، پیامبر ﷺ فرمودند.
As for the third evidence, the Prophet (phuh) said.
. إِنَّ الْجَارِيَةَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ يَصْلُحْ أَنْ ي رَُى مِنْ هَا إِلاَّ وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إِلَى « » المِفْصَلِ .
. إِنَّ الْجَارِيَةَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ يَصْلُحْ أَنْ ي رَُى مِنْ هَا إِلاَّ وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إِلَى « » المِفْصَلِ .
«اگر دختری به بلوغ برسد (که با آغاز عادت ماهانه مشخص میشود)، درست نیست که هیچ بخشی از بدنش جز صورت و دو دستش تا مچها دیده شود» این حدیث را ابوداود بهصورت مرسل از قتاده روایت کرده است، و قتاده انس را که از صحابه است دیده بود، پس مرسلات او مورد عمل است. این حکم، محدودیتی برای پوشش زن و عورت او است، و دلیلی است بر اینکه او ناموسی است که باید حفظ شود. افزون بر این، الله (سبحانه و تعالی) فرموده است.
“If a girl reaches puberty (indicated by starting menstrual cycle), it is not correct that any part of her be seen other than her face and her two hands up to the wrists” reported by Abu Dawud as a Mursal narration from Qatadah, and Qatadah had met the companion Anas and so his Mursal narrations are acted upon. This is the restriction for the woman’s clothing and her Awrah, and it a proof that she is an honour that must be protected. Additionally, Allah (swt) said.
«اے ایمان والو! اپنے گھروں کے سوا دوسرے گھروں میں داخل نہ ہو یہاں تک کہ اجازت لے لو اور ان کے رہنے والوں کو سلام کرو» (سورۃ النور، آیت 27)۔ چنانچہ اللہ تعالیٰ نے گھروں میں ان کے رہنے والوں کی اجازت کے بغیر داخل ہونے سے منع فرمایا، اور اجازت نہ ہونے کو اجنبیت شمار کیا، اور اجازت دیے جانے کو مانوسیت قرار دیا، اور فرمایا۔
“O you who have believed, do not enter houses other than your own houses until you ascertain welcome (ask for permission) and greet their inhabitants.” (TMQ 24:27), and so Allah (swt) prohibited to enter houses without the permission of their occupants, and considered lack of permission to be estrangeent, and the granting of permission to be made familiar, and said.
«تا زمانی که اجازهی ورود نگیرید» که کنایهای است از درخواست اذن. این اجازه برای آن است که از ورود به خانهای جلوگیری شود که زن در آن پوشیده نیست؛ به همین سبب، حتی نسبت به مادر نیز گرفتن اجازه ضروری است. در یکی از روایات آمده است:
“Until you ascertain welcome.” which is an allusion that indicates requesting permission. The permission here is intended to prevent entering into a house when the woman is not covered, which is why permission is necessary even with the mother. In a narration:
. حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ صَفْ وانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « سَأَلَهُ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْ تَأْذِنُ عَلَى أُمِّي؟ فَ قَالَ: نَ عَمْ، قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي مَعَهَا اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا، فَ قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي خَادِمُهَا فَ قَالَ لَهُ : فِي الْبَ يْتِ، فَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا أَتُحِبُّ أَنْ تَ رَاهَا عُرْيَانَة ؟ قَالَ: لاَ، قَالَ: فَاسْ تَأْذِنْ : رَسُولُ اللَّهِ » عَلَيْ هَا .
. حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ صَفْ وانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « سَأَلَهُ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْ تَأْذِنُ عَلَى أُمِّي؟ فَ قَالَ: نَ عَمْ، قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي مَعَهَا اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا، فَ قَالَ الرَّجُلُ: إِنِّي خَادِمُهَا فَ قَالَ لَهُ : فِي الْبَ يْتِ، فَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ اسْتَأْذِنْ عَلَيْ هَا أَتُحِبُّ أَنْ تَ رَاهَا عُرْيَانَة ؟ قَالَ: لاَ، قَالَ: فَاسْ تَأْذِنْ : رَسُولُ اللَّهِ » عَلَيْ هَا .
«مالک نے مجھ سے صفوان بن سُلیم سے، انہوں نے عطاء بن یسار سے روایت کیا کہ ایک شخص نے پیغمبر ﷺ سے پوچھا: کیا مجھے اپنی والدہ کو دیکھنے کے لیے اجازت لینی چاہیے؟ آپ ﷺ نے فرمایا: ہاں۔ اس شخص نے کہا: وہ میرے ساتھ گھر میں رہتی ہیں۔ آپ ﷺ نے فرمایا: ان سے اجازت لو۔ اس شخص نے کہا: ان کی خدمت کرنے والا میرے سوا کوئی نہیں، تو کیا پھر بھی ہر بار جب میں ان کو دیکھوں اجازت لوں؟ آپ ﷺ نے فرمایا: ان سے اجازت لو۔ کیا تم یہ پسند کرتے ہو کہ انہیں برہنہ دیکھو؟ اس شخص نے کہا: نہیں۔ تو آپ ﷺ نے فرمایا: پھر اجازت لو۔ (اسے مالک نے الموطأ میں اور ابوداؤد نے المراسیل میں عطاء بن یسار سے روایت کیا ہے، اور ابن عبدالبر نے التمہید میں کہا کہ یہ صحیح مرسل روایت ہے، اور الاستذکار میں کہا کہ یہ صحیح مرسل روایات میں سے ہے۔) اور اللہ تعالیٰ نے فرمایا۔»
“Malik told me from Safwan b. Sulaym from ‘Ata’ b. Yasar a man asked the Prophet (phuh) ‘Should I seek permission to see my mother?’. He said ‘Yes’. So the man said “she is in the house with me”. He said ‘Seek her permission. So the man said ‘She has no one else to serve her other than me, should I still seek permission every time I see her?’. He said ‘Seek her permission. Would you like to see her naked?’ The man replied: ‘No’. So the Prophet (phuh) said ‘So seek permission’” reported by Malik in Al-Muwatta and Abu Dawud in Al-Marasil from ‘Ata’ b. Yasar, and Ibn ‘Abd Al-Barr said in Al-Tamhid that it is an authentic Mursal narration, and in Al-Istidhkar he said it is from the authentic Mursal narrations. And Allah (swt) said.
«و به زنان مؤمن بگو که زینت خود را آشکار نکنند، مگر آنچه [به ناچار] از آن پیداست، و روسریهای خود را بر سینههایشان بیفکنند و زینت خود را آشکار نکنند جز برای شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدرانِ شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسرانِ شوهرانشان، یا برادرانشان، یا پسرانِ برادرانشان، یا پسرانِ خواهرانشان، یا زنانِ [همکیش]شان، یا آنچه دستهایشان مالکِ آن است، یا مردانی از خدمتکارانِ که شهوتی ندارند، یا کودکانی که هنوز از امورِ پنهانیِ زنان آگاه نیستند.» (قرآن کریم، ۲۴:۳۱). بنابراین، الله (سبحانه و تعالی) مشخص کرده است که زن در زندگی خصوصیاش چه چیزی را میتواند نشان دهد، و اینکه او تنها میتواند به خانوادهاش (محارم – مردانی که نمیتوانند با او ازدواج کنند) و کسانی که میل جنسی ندارند (کودکان و سالخوردگان) بیش از چهره و دستهایش را نشان دهد. این محدودیت بهروشنی نشان میدهد که او ناموسی است که باید حفظ شود، و از این رو با این قواعد احاطه شده است. همانگونه که عورت او تعیین شده است، کسانی که مجازند بیشتر از عورت او را ببینند نیز دقیقاً تعیین شدهاند، که این خود نشان میدهد زن محافظت شده است.
“And tell the believing women to not expose their adornment except that which [necessarily] appears thereof and to wrap [a portion of] their headcovers over their chests and not expose their adornment except to their husbands, their fathers, their husbands' fathers, their sons, their husbands' sons, their brothers, their brothers' sons, their sisters' sons, their women, that which their right hands possess, or those male attendants having no physical desire, or children who are not yet aware of the private aspects of women.” (TMQ 24:31). Therefore, Allah (swt) has defined what can be shown by the woman in her private life, and that she can only let her family (Maharim – those men who cannot marry her) and those who do not have sexual desires (children and elderly) see more than her face and hands. This restriction clearly indicates that she is an honour which must be protected, and so she is surrounded with these rules. In the same manner that her Awrah is defined, the people who are permitted to see more from her Awrah are also precisely defined, which indicates that the woman is protected.
و همچنین از ابن عباس روایت شده که او شنید پیامبر ﷺ خطاب به مردم میفرمود.
Additionally, it has been narrated from Ibn ‘Abbas that he heard the Prophet (phuh) addressing the people saying.
.» لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ « .
.» لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ « .
«نباید مردی با زنی خلوت کند مگر اینکه محرمی (از اقوام مرد) همراه او باشد» (متفق علیه). همچنین روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود.
“A man should not be alone with a woman unless she has a Mahram (male family member) with her” (agreed upon). It is also narrated that the Prophet (phuh) said.
. لاَ يَحِلُّ لامْرَأَةٍ تُ ؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَ وْمِ الآخِرِ تُسَافِرُ مَسِيرَةَ ي وَْمٍ إِلاَّ مَعَ ذِي « » مَحْرَمٍ .
. لاَ يَحِلُّ لامْرَأَةٍ تُ ؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَ وْمِ الآخِرِ تُسَافِرُ مَسِيرَةَ ي وَْمٍ إِلاَّ مَعَ ذِي « » مَحْرَمٍ .
«برای زنی که به الله و روز قیامت ایمان دارد، جایز نیست که یک شبانهروز سفر کند بدون محرم» (روایت مسلم)۔ و در روایت ابن عباس آمده است که پیامبر ﷺ فرمودند.
“It is not permitted for a woman who believes in Allah and the Day of Judgement to travel a day and night journey without Mahram” (reported by Muslim). And in the narration of Ibn ‘Abbas that the Prophet (phuh) said.
. وَلاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ، فَ قَامَ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ...« » امْرَأَتِي خَرَجَتْ حَاجَّةً وَإِنِّي اكْ تُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا، قَالَ: انْطَلِقْ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ .
. وَلاَ تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ إِلاَّ مَعَ ذِي مَحْرَمٍ، فَ قَامَ رَجُلٌ فَ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ...« » امْرَأَتِي خَرَجَتْ حَاجَّةً وَإِنِّي اكْ تُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا، قَالَ: انْطَلِقْ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ .
«زنی نباید سفر کند مگر آنکه با محرم خود باشد.» مردی برخاست و گفت: «ای پیامبر خدا! همسرم قصد حج کرده و من برای فلان لشکر تعیین شدهام.» پیامبر ﷺ فرمود: «پس برو و همراه همسرت به حج برو» (به روایت مسلم از ابن عباس). پس پیامبر ﷺ آن مرد را از لشکری که به جنگ میرفت کنار گذاشت تا از همسرش محافظت کند. همچنین خداوند متعال فرموده است.
“A woman must not travel unless she is with her Mahram” A man stood up and said ‘O Messenger of Allah: my wife has gone to pilgrimage and I was assigned to such and such expedition. The Messenger (pbuh) said “Then leave and go on pilgrimage with your wife” (reported by Muslim from Ibn ‘Abbas). So the Messenger (pbuh) withdrew him from the army which was going out to battle, in order to protect his wife. Also, Allah (swt) said.
«وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ» (سورۃ النور: ۶۰). ليس المقصود أن لا يتزيّن هؤلاء النساء، إذ إن التزيّن مباح للمرأة دون أي قيد، بل المقصود أن لا يُظهرن زينتهن على نحو يلفت أنظار الرجال إليهن، فالنهي إذن عن إظهار الزينة على الملأ، لا عن التزيّن نفسه.
“And women of post-menstrual age who have no desire for marriage - there is no blame upon them for putting aside their outer garments [but] not displaying adornment .” (TMQ 24:60). The meaning is not that they should not be beautified, since beautification is permitted for the woman without any restriction, rather they should not display their beautification in such a way that would turn men’s attention towards them, and so the prohibition is for the open display of the beautification and not the beautification itself.
این دلایل همگی بهطور قطعی نشان میدهند که زن ناموسی است که باید حفظ شود، و بر این اساس، دلیل این مسئله روشن شده است.
These evidences all indicate conclusively that the woman is an honour that must be protected, and accordingly the proof of this article has been made clear.