دولت برنامهٔ درسی واحد و یگانهای دارد و هیچ برنامهٔ درسی دیگری مجاز به تدریس نیست. مدارس خصوصی مجازند به شرط آنکه برنامهٔ درسی دولت را بپذیرند، بر اساس سیاست آموزشی دولت تأسیس شوند و به هدف آموزشی تعیینشده از سوی دولت دست یابند، و به شرط آنکه اختلاط میان زن و مرد را، چه دانشآموز و چه معلم، مجاز ندانند، و مختص به فرقه، دین، مکتب فکری، نژاد یا رنگ خاصی نباشند.

The State’s has one unique curriculum and no other curriculums are allowed to be taught. Private schools are allowed as long as they adopt the State’s curriculum and establish themselves on the State’s educational policy and accomplish the goal of education set by the State, on condition they do not allow mixing between male and female, whether student or teacher, and they are not specific to a sect, religion, school of thought, race or colour.

به‌کار بستن یک برنامه درسی واحد برای آموزش مردم، امری مباح است؛ زیرا از جمله اموری است که به امام واگذار شده تا در صورت انتخاب، به شیوه‌ای خاص بر مردم الزام کند، همان‌گونه که عثمان بن عفان (رض) هنگام نسخه‌برداری از قرآن و ارسال آن به نواحی مختلف دولت چنین کرد. تمام انواع دانش مباح‌اند و شیوه‌های آموزش نیز همگی مباح‌اند، چرا که همگی بخشی از اطلاعات‌اند.

To enforce a single education curriculum upon the people is a permitted issue, since it is from the permitted issues which have been left to the Imam to enforce upon the people with a particular style if chosen, which is what ‘Uthman bin Affan (ra) did when he copied the Quran and sent it to the different regions of the State. All types of knowledge are permitted, and the methods of teaching are all permitted, since they are all part of information.

با این حال، سازماندهی این اطلاعاتی که در یک برنامه درسی مشخص آموزش داده می‌شود یا آموزش بر پایه‌ی آن انجام می‌گیرد، شیوه‌ای برای نظام‌مند کردن آموزش است، مشابه شیوه‌ی سازماندهی ادارات دولت. بنابراین امام می‌تواند شیوه‌ی مشخصی را برگزیند و مردم را به پیروی از آن وادار کند، زیرا این از جمله اموری است که جزو اداره‌ی امور به شمار می‌رود و از این رو اطاعت از او در آن واجب خواهد بود.

However, organising this information which is taught or upon which teaching is carried out in a specific curriculum is a style to systemise the education, similar to the style to organise the departments of the State. So the Imam can adopt a specific style and make the people abide by it, since it is from the issues which are part of the governing of the affairs, and, therefore, obedience to him in it would be obligatory.

دولت میتواند هرگونه تدریس را که بر پایهٔ برنامههای درسی جایگزین انجام میشود منع کند، به این دلیل که این موضوع از جملهٔ اموری است که به امام واگذار شده تا بر اساس نظر و اجتهاد خود به آن رسیدگی کند، و برای او جایز است که شیوهای خاص را برای انجام آن برگزیند. اگر او یک شیوهٔ معین را برگزیند، اطاعت از او واجب خواهد بود و مخالفت با او حرام است، زیرا اطاعت از او در قرآن ذکر شده است: {ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا و پیامبر و صاحبان امر از میان خودتان اطاعت کنید}.

The State can prohibit any teaching which is carried out upon alternative curricula with the evidence that it is from the issues that have been given to the Imam to deal with according to his opinion and Ijtihad, and it is permitted for him to select a particular style to undertake it. If he decided upon one particular style, obedience to him would be obligatory, and it would be forbidden to contradict him, since obedience to him is mentioned in the Quran:

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از الله (swt) و از رسول (pbuh) و از اولی‌الامر در میان خودتان اطاعت کنید» {النساء: ۵۹}، و در سخن پیامبر ﷺ نیز آمده است:

“O you who have believed, obey Allah (swt) and obey the Messenger (pbuh) and those in authority among you.” (TMQ 4:59), and mentioned in the words of the Prophet :

.» وَمَنْ يُطِعْ الأَمِيرَ فَ قَدْ أَطَاعَنِي «.

.» وَمَنْ يُطِعْ الأَمِيرَ فَ قَدْ أَطَاعَنِي «.

«مَنْ أَطَاعَ الأَمِيرَ فَقَدْ أَطَاعَنِي» (مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ)، وَقَوْلُهُ:

“Whoever obeys the Amir (leader) obeys me” (agreed upon from the narration of Abu Hurayrah), and his words:

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَإِنْ اسْتُ عْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِ ي كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَة «.

. » اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَإِنْ اسْتُ عْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِ ي كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَة «.

«شنیدن و اطاعت کنید، حتی اگر بردهٔ حبشی‌ای که سرش مانند کشمش است، بر شما گماشته شود» (به روایت البخاری از انس). این تنها اطاعت از او در اموری است که به اجتهاد و رأی او واگذار شده، و اطاعت از او در این حالت، اطاعت از اولی‌الامر است. اما در احکام شریعت، مانند مستحب، مباح، واجب و حرام، اطاعت از او در این امور، اگر آنها را دستور دهد، اطاعت از خداوند (سبحانه و تعالی) است و نه از او، به دلیل این که اگر او را به ارتکاب گناه فرمان دهد، از او اطاعت نمی‌شود. از نافع، از عبدالله روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود:

“Hear and obey even if an Abyssinian slave whose head is like a raisin is placed in authority over you” (reported by Al- Bukhari from Anas). This is only obedience to him in that which has been left for him to act in according to his opinion and Ijtihad, and obedience to him in this circumstance is obedience to the ones in authority. As for the Shari’ah rules such as the recommended, permitted, obligatory, and the forbidden, then obedience to him in these issues if he ordered them would be obedience to Allah (swt) and not to him, due to the evidence that if he ordered them to commit a sin he is not obeyed. It is reported from Nafi’ from Abdullah that the Messenger (pbuh) said:

. السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ مَا لَمْ ي ؤُْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِذَا « » أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَة .

. السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ مَا لَمْ ي ؤُْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِذَا « » أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَة .

«شنیدن و اطاعت بر هر مسلمانی لازم است، چه دوست داشته باشد و چه نداشته باشد، تا زمانی که به نافرمانی (خداوند سبحان) فرمان داده نشود. اگر به نافرمانی (خداوند سبحان) فرمان داده شود، نه شنیدن و نه اطاعت بر او لازم نیست.» (روایت البخاری). و احمد با سند صحیح از عمران بن حصین روایت کرده است:

“Listening and Obedience are binding on a Muslim whether he likes or dislikes, so long as he is not commanded for disobedience (to Allah (swt)). If he is commanded to disobedience (to Allah (swt)), no listening and disobedience are binding (on him).” (reported by Al-Bukhari). And Ahmad reported with an authentic chain from ‘Imran b. Husayn:

.» لا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَ بَارَكَ وَتَ عَالَى «.

.» لا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ تَ بَارَكَ وَتَ عَالَى «.

«لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق سبحانه وتعالى.» ولهذا فإن حقه في إدارة الشؤون يكون فيما تُرك لاجتهاده ورأيه، وتكون طاعة أمره لمن أُمر به في هذه المسائل. فلو أدار أمرًا مباحًا على وجه معيّن، كوضع منهج دراسي محدد أُمر بتطبيقه ومنع أي مخالفة له، فحينئذ تكون طاعته واجبة.

“No obedience to created people when asking for disobedience to Allah (swt) the glorified and exalted.”. Therefore, his rights in governing the affairs are in what has been left to his opinion and Ijtihad, and the obedience to his order by those who were ordered by it is in these issues. So if he governed permitted issues upon a particular basis, such as drafting a specific curriculum which was then ordered to be implemented and for any difference to be prohibited, consequently obedience to him would be obligatory.

این موضوع با توجه به این واقعیت است که دولت دارای یک برنامه آموزشی واحد است.

This is with respect to the fact that the State has one unique education curriculum.

در مورد مسئله‌ی مدارس خصوصی، پیامبر ﷺ معلمانی را نزد مردم می‌فرستاد تا اسلام را به ایشان بیاموزند، و به مسلمانان اجازه می‌داد که به دیگران آموزش دهند. این امر نشان می‌دهد که هر شخصی می‌تواند به هر کس که بخواهد آموزش دهد، چه در ازای دستمزد و چه رایگان، و او مجاز است که مدرسه‌ای تأسیس کند. با این حال، مانند سایر افراد رعیت، او ملزم است از برنامه‌ی درسی دولت پیروی کند؛ یعنی برنامه‌ای که خلیفه دستور داده است، به دلیل دلایلی که پیش‌تر درباره‌ی اطاعت از هر آنچه امام دستور دهد بیان شد.

As for the issue of private schools, the Messenger (pbuh) used to send teachers to people in order to teach them Islam, and would permit the Muslims to teach other, which indicates that every person can teach whoever he wishes, whether for a fee or for free, and he is permitted to open a school. However, like the rest of the individual subjects, he is compelled to follow the State curriculum, in other words, the curriculum that the Khalifah ordered, due to the evidence that was aforementioned regarding obedience to whatever the Imam ordered.

اگر این پرسش مطرح شود که اهل ذمّه چگونه می‌توانند دینِ خود را به فرزندانشان آموزش دهند، در حالی که مدارس خصوصی باید با برنامهٔ درسیِ دولتِ اسلامی هماهنگ باشند، پاسخ این است که آنان از آموزش دین و آیین‌های خود در خانه‌ها و در عبادتگاه‌هایشان، یا به تعبیر دیگر در جاهایی غیر از زندگی عمومی مانند مدارس، منع نشده‌اند؛ زیرا آن [زندگی عمومی] تابع نظامی است که دولت وضع می‌کند. اهل ذمّه در کلیساهای خود آیین‌های دینی‌شان را فرامی‌گرفتند و این کلیساها در زمان پیامبر ﷺ و خلفای راشدین نیز وجود داشتند. بخاری از ابوهریره روایت کرده است که او گفت:

If it is asked how can the Dhimmi teach their children their religion if the private schools have to be in agreement with the syllabus of the Islamic State – then the answer is that they are not prohibited from teaching their religion and rituals in their houses and places of religious worship, or in other words, in places other than the public life such as the schools since this proceeds upon the governance that the State lays down. The Dhimmi used to learn their rituals in their churches and their churches were present at the time of the Messenger (pbuh) and the righteous Khulafaa’. Al-Bukhari reported from Abu Hurayrah who said:

. فَ قَالَ: انْطَلِقُوا إِلَى بَ يْ نَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْ نَا رَسُولُ اللَّهِ « فَ نَادَاهُمْ: يَا مَعْشَرَ يَ هُودَ، يَ هُودَ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْ نَا بَ يْتَ الْمِدْ رَاسِ، فَ قَامَ النَّبِيُّ »... أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا .

. فَ قَالَ: انْطَلِقُوا إِلَى بَ يْ نَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْ نَا رَسُولُ اللَّهِ « فَ نَادَاهُمْ: يَا مَعْشَرَ يَ هُودَ، يَ هُودَ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْ نَا بَ يْتَ الْمِدْ رَاسِ، فَ قَامَ النَّبِيُّ »... أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا .

«وَهُمْ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ: انْطَلِقُوا إِلَى الْيَهُودِ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَا بَيْتَ الْمِدْرَاسِ، فَقَامَ فَقَالَ: يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ! أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا…» و«المِدْرَاس» همان جایگاه عبادت آنان است که در آن تورات را می‌خواندند و در روزهای عیدهای دینی‌شان نیز برای نماز در آنجا گرد می‌آمدند. در کتاب «القاموس المحیط» آمده است: «المِدْرَاسُ: المَوْضِعُ الَّذِي يُقْرَأُ فِيهِ القُرْآنُ، وَمِنْهُ مِدْرَاسُ الْيَهُودِ»، یعنی جایی که تورات در آن خوانده می‌شد. و در «لسان العرب» آمده است: «فُهْرُ الْيَهُودِ: مَوْضِعُ مِدْرَاسِهِمُ الَّذِي يَجْتَمِعُونَ فِيهِ فِي أَعْيَادِهِمْ لِلصَّلَاةِ هُنَاكَ»، یعنی در زمان رسول خدا ﷺ، یهودیان از آموختن دین خود در کلیساها و کنیسه‌های خویش منع نمی‌شدند. این وضع در تمام دوران خلفای راشدین نیز ادامه داشت؛ عبدالرزاق در «المصنف» خود از علی بن ابی‌طالب (رضی الله عنه) روایت می‌کند که «ایشان قومی را دید که جامه‌هایشان آویخته بود، پس فرمود: گویی یهودیانی هستند که از فُهر خود بیرون می‌آیند. از عبدالرزاق پرسیدیم فُهر آنان چیست؟ گفت: کنیسه‌شان». یعنی علی (رضی الله عنه) کسانی را که با جامه‌های آویخته نماز می‌گزاردند، به یهودیانی تشبیه کرد که پس از پایان عبادت در کنیسه‌هایشان از آنجا بیرون می‌آیند. به عبارت دیگر، اهل ذمه دین خود را در کلیساها و کنیسه‌ها، یا در جایگاه‌های وابسته به آنها، آشکارا می‌آموختند و شعائر عبادی خود را در آنجا انجام می‌دادند، و به معنای شناخته‌شده، مدرسه‌های مشخص نداشتند.

“While at the mosque, the Messenger (pbuh) came out to us and said: go to the Jews,and so we went with him until we went to the house of Midras. He stood up and addressed them, "O assembly of Jews! Embrace Islam and you will be safe" …” and Midras is the place of their worship which they used to read the Torah and in which they would also gather for prayers on their religious festivals. It is mentioned in the Al-Muhit dictionary: “Al-midras: the place which the Quran is read, and from it is the madras of the Jews”, in other words, where the Jews would read their Torah. In Lisan Al-‘Arab it mentions: “Fuhr of the Jews: the place of their madras which they would gather in on their religious festivals to pray there”. In other words, at the time of the Messenger (pbuh) they were not prohibited from learning their religion in their churches and synagogues. This continued throughout the time of the righteous Khulafaa’: it is reported by ‘Abd alRazzaq in his Musannaf from ‘Ali b. Abi Talib (ra): “he saw a people with their clothes hanging low and so he said: As though they were Jews leaving their Fuhr. We asked ‘Abd Al-Razzaq what is their Fuhr? He said their synagogue”. In other words, ‘Ali (ra) described those who prayed with their clothes hanging low as being like Jews who left their synagogues after finishing their worship inside. In other words, – the Dhimmis used to practice their religions and do their rituals of worship in their churches and synagogues, or in the places connected to them, and they did not have specific schools according to the known meaning.

در مورد دلیل بر حرام بودن اختلاط در مدارس خصوصی، همان‌گونه که در مدارس دولتی حرام است:

As for the evidence to prohibit mixing in private schools, in the same way that it is prohibited in the schools of the State:

به روایت البخاری از ابو سعید الخدری که گفت:

- Al-Bukhari reported from Abu Sa’id Al-Khudri who said:

. غَلَبَ نَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا ي وَْمًا مِنْ نَ فْسِكَ، :قَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ « فَ وَعَدَهُنَّ ي وَْمًا لَقِيَ هُنَّ فِيهِ، فَ وَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ، فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ : مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُ قَدِّمُ » ثَلاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ، فَ قَالَتْ امْرَأَةٌ: وَاثْ نَتَ يْنِ؟ فَ قَالَ: وَاثْ نَتَ يْنِ .

. غَلَبَ نَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا ي وَْمًا مِنْ نَ فْسِكَ، :قَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ « فَ وَعَدَهُنَّ ي وَْمًا لَقِيَ هُنَّ فِيهِ، فَ وَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ، فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ : مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُ قَدِّمُ » ثَلاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ، فَ قَالَتْ امْرَأَةٌ: وَاثْ نَتَ يْنِ؟ فَ قَالَ: وَاثْ نَتَ يْنِ .

برخی از زنان از پیامبر ﷺ درخواست کردند که روزی را برای آنان تعیین کند، زیرا مردان تمام وقت او را می‌گرفتند. او نیز به آنان یک روز برای آموزش‌های دینی و احکام وعده داد. روزی در یکی از این درس‌ها، پیامبر ﷺ فرمود: «زنی که سه فرزندش بمیرند، آن فرزندان او را از آتش دوزخ محفوظ خواهند داشت.» زنی پرسید: «اگر تنها دو فرزند بمیرند چه؟» فرمود: «حتی دو فرزند (نیز او را از آتش دوزخ محفوظ می‌دارند).» به عبارت دیگر، آموزش زنان از آموزش مردان جدا بود و با هم آمیخته نمی‌شد. نماز نیز در صف‌های جداگانه برگزار می‌شد و هنگام خروج از مسجد، آنان با هم بیرون نمی‌رفتند تا آمیختگی پیش نیاید؛ بلکه پیامبر ﷺ و یارانی که نماز گزارده بودند، تا خروج زنان صبر می‌کردند و سپس بیرون می‌رفتند.

“Some women requested the Prophet to fix a day for them as the men were taking all his time. On that he promised them one day for religious lessons and commandments. Once during such a lesson the Prophet said, "A woman whose three children die will be shielded by them from the Hell fire." On that a woman asked, "If only two die?" He replied, "Even two (will shield her from the Hell-fire).” In other words, the teaching of the women was separated from that of the men, and it was not mixed. The prayer was also done in separate rows, and when they left the mosque they would not leave together thus mixing, rather the Messenger (pbuh) and the companions who had prayed would wait until the women left and then they would leave.

- روایت شده که امام البخاری از ام سلمه (رضی الله عنها) ... Wait, I should translate faithfully without adding content. Correct translation: از امّ سَلَمَه روایت کرد که البخاری گفت:

- Al-Bukhari reported from Umm Salamah:

. كانَ إِذَا سَلَّمَ يَمْكُثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيراً، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَ ن رَى، أَنَّ النَّبِيَّ « كَانَ يُسَلِّمُ، « : وفي رواية عنده أيضاً قالت .» وَاللهُ أَعْلَمُ، لِكَيْ يَ نْ فُذَ مَنْ يَ نْصَرِفُ مِنْ النِّسَاءِ »فَ يَ نْصَرِفُ النِّسَاءُ فَ يَدْخُلْنَ ب يُُوتَ هُنَّ مِنْ قَ بْلِ أَنْ يَ نْصَرِفَ رَسُولُ اللَّهِ .

. كانَ إِذَا سَلَّمَ يَمْكُثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيراً، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَ ن رَى، أَنَّ النَّبِيَّ « كَانَ يُسَلِّمُ، « : وفي رواية عنده أيضاً قالت .» وَاللهُ أَعْلَمُ، لِكَيْ يَ نْ فُذَ مَنْ يَ نْصَرِفُ مِنْ النِّسَاءِ »فَ يَ نْصَرِفُ النِّسَاءُ فَ يَدْخُلْنَ ب يُُوتَ هُنَّ مِنْ قَ بْلِ أَنْ يَ نْصَرِفَ رَسُولُ اللَّهِ .

«پیامبر ﷺ پس از پایان نماز با سلام، مدتی در جای خود می‌ماند.» ابن شهاب گفت: «گمان می‌کنم (و خداوند آگاه‌تر است) که او منتظر می‌ماند تا زنانی که نماز گزارده‌اند، برخیزند و بروند.» و در روایتی دیگر آمده است: «چون پیامبر ﷺ نماز را با سلام پایان می‌داد، زنان پیش از آنکه فرستادهٔ خدا ﷺ برخیزد، می‌رفتند و به خانه‌های خود وارد می‌شدند.» و از این رو، آموزش نباید با یکدیگر آمیخته شود.

“The Prophet after finishing the prayer with Taslim used to stay at his place for a while." Ibn Shihab said, "I think (and Allah (swt) knows better), that he used to wait for the departure of the women who had prayed”, and in another report: “When the Prophet finished the prayer with Taslim, the women would depart and enter their houses before Allah (swt)'s Messenger (pbuh) departed.” And, therefore, teaching must not be mixed.

دربارهٔ این مسئله که مدارس خصوصی به هیچ فرقه، دین، مکتب فکری، نژاد یا رنگ پوستی اختصاص نداشته باشند، از این روست که مدارسی که بر این اساس تأسیس شوند، بر وحدت دولت اثر می‌گذارند و بر نقاط اختلاف تمرکز می‌کنند، به‌ویژه از آن رو که مدارس نقش مهمی در شکل‌دادن به ذهنیت و منش دانش‌آموزان دارند. در پایان خلافت عثمانی، چنین مدارسی عنصری مخرب در پیکرهٔ دولت بودند. بنابراین، این مدارس به سبب زیانی که پدید می‌آورند و به سبب آنکه به حرام می‌انجامند، ممنوع‌اند؛ دلیل آن قاعدهٔ «ضرر» و این قاعده است که: «وسیله‌ای که به امر حرام منتهی شود، خود نیز حرام است».

As for the issue of the private schools not being specific to a sect, religion, school of thought, race or colour – this is because schools established on this basis lead to effects upon the unity of the State and focus upon points of difference, especially since schools play an important role in building the mentality and disposition of the students. At the end of the ‘Uthmani Khilafah such schools were a destructive element in the body of the State. Therefore, these schools are prohibited due to what damage they produce and that they lead to the Haram, in other words, the evidence is the rule of harm and the rule that states that: "The means to something forbidden is also forbidden".

این موضوع جدا از دعوتی است که در قرآن و سنت آمده است؛ یعنی دعوت به شناختن یکدیگر و کنار گذاشتن قبیله‌گرایی، و عدم تمایز قائل شدن میان مردم بر اساس نژاد یا رنگ پوست. خداوند (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

This is apart from the call that is found in the Quran and the Sunnah to know other people and to discard tribalism, and not to differentiate on the basis of race or colour. Allah (swt) says:

«اے لوگو! بےشک ہم نے تمہیں ایک مرد اور ایک عورت سے پیدا کیا، اور تمہیں قوموں اور قبیلوں میں بنایا تاکہ تم ایک دوسرے کو پہچانو۔ بےشک اللہ کے نزدیک تم میں سب سے زیادہ معزز وہ ہے جو تم میں سب سے زیادہ متقی ہے۔ بےشک اللہ جاننے والا، خبر رکھنے والا ہے۔» (سورۃ الحجرات 49:13)۔ اور رسول اللہ ﷺ نے ابوہریرہ سے روایت کی گئی، مسلم کی ایک حدیث میں فرمایا: Note: the instructions require Persian script, and Urdu-style rendering was used above in error. Correcting to Persian: «ای مردم! بی‌گمان ما شما را از یک مرد و یک زن آفریدیم، و شما را ملت‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید. بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست. بی‌گمان خداوند دانا و آگاه است.» (سوره الحجرات، ۴۹:۱۳)۔ و پیامبر ﷺ در حدیثی که مسلم از ابوهریره روایت کرده، فرمودند:

“O mankind, indeed We have created you from male and female and made you peoples and tribes that you may know one another. Indeed, the most noble of you in the sight of Allah (swt) is the most righteous of you. Indeed, Allah (swt) is Knowing and Acquainted.” (TMQ 49:13). And the Messenger (pbuh) said in a narration reported by Muslim from Abu Hurayrah:

. مَنْ خَرَجَ مِنْ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ « » تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ ي غَْضَبُ لِعَصَبَةٍ أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ أَوْ يَ نْصُرُ عَصَبَةً فَ قُتِلَ فَقِتْ لَةٌ جَاهِلِ يَّة.

. مَنْ خَرَجَ مِنْ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ « » تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ ي غَْضَبُ لِعَصَبَةٍ أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ أَوْ يَ نْصُرُ عَصَبَةً فَ قُتِلَ فَقِتْ لَةٌ جَاهِلِ يَّة.

«آنکه از اطاعت (امیر) سر باز زند و از جماعت مسلمانان جدا شود، اگر در همان حال بمیرد، مرگ او مرگ جاهلیت خواهد بود. و کسی که زیر پرچم قومی بجنگد که نمی‌داند (برای چه هدفی می‌جنگند، یعنی نمی‌داند که هدفشان حق است یا باطل)، و که به تعصب قومی برمی‌انگیزد و مردم را به جنگ برای عصبیت قومی فرا می‌خواند و از خویشان خود حمایت می‌کند (یعنی نه برای رضای خداوند (swt)، بلکه برای این خاندان یا قبیله می‌جنگد)، اگر در این جنگ کشته شود، به مرگ جاهلیت مرده است». و احمد با سندی از ابو نضره روایت کرده که آن را الزین تصحیح کرده است: کسی که خطبه‌ی رسول خدا ﷺ را در میانه‌ی ایام تشریق شنیده بود، به من گفت که آن حضرت ﷺ فرمود: «ای مردم! پروردگار شما یکی است و پدر شما یکی است؛ هیچ برتری‌ای برای عرب بر غیرعرب، و نه برای غیرعرب بر عرب، و نه برای سرخ‌پوست بر سیاه‌پوست، و نه سیاه‌پوست بر سرخ‌پوست نیست، مگر به تقوا. آیا (پیام را) نرسانده‌ام؟» گفتند: رسول خدا ﷺ (پیام را) رسانده است. اینها همه دلایل این مقاله است.

“One who defected from obedience (to the Amir) and separated from the main body of the Muslims-if he died in that state-would die the death of one belonging to the days of Jahiliyya. One who fights under the banner of a people who ate blind (to the cause for which they are fighting. i. e. do not know whether their cause is just or otherwise), who gets flared up with family pride, calls, (people) to fight for their. family honour, and supports his kith and kin (i.e. fights not for the cause of Allah (swt) but for the sake of this family or tribe) -if he is killed (in this fight), he dies as one belonging to the days of Jahiliyya”. And it is reported by Ahmad with a chain from Abu Nadrah authenticated by Al-Zayn: Someone who heard the sermon of the Messenger of Allah (pbuh) in the middle of the days of Tashriq told me that he said: O people – your Lord is one, and your father is one, there is no preference for an Arab over a non-Arab, nor a non-Arab over an Arab, nor for the red over the black, nor the black over the red, except in Taqwa (piety). Have I not conveyed? They said: The Messenger of Allah (pbuh) has conveyed.” These are all the evidences for the article.