ماده ۱۱۵
Article 115
جایز است که زن در خدمات کشوری و در مناصب قضایی، به جز دادگاه مظالم، منصوب شود. او میتواند اعضای شورای امت را انتخاب کند و خودش نیز عضو آن باشد، و میتواند در انتخاب رئیس دولت شرکت کند و با او بیعت نماید.
It is permitted for a woman to be appointed in civil service and positions in the judiciary apart from the Court of Injustices. She can elect members of the Ummah’s council, and be a member herself, and she can participate in the election of the Head of State and in giving him the pledge of allegiance.
دلیل این حکم همان دلیل استخدام است، زیرا کارمند دولت و قاضی هر دو کارمند هستند. دلیل استخدام عام و مطلق است. روایت شده که پیامبر ﷺ فرمود.
The evidence for the article is the evidence for employment, since the civil servant and judge are employees. The evidence for employment is general and unrestricted. It is narrated that the Prophet said.
«أَعْطُوا الأَجِيرَ أَجْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُه» «مزد کارگر را پیش از آن که عرق او خشک شود، بدهید». (روایت ابن ماجه از عبدالله بن عمر). واژه «کارگر» در اینجا عام است و هم زنان و هم مردان را در بر میگیرد. به همینسان، البخاری از ابوهریره روایت کرده که پیامبر ﷺ فرمود.
.» أَعْطُوا الأَجِيرَ أَجْرَهُ قَ بْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُه « . “Give the employee his wages before his sweat dries” (reported by Ibn Maja from Abdullah Bin Umar). The word “employee” here is general and encompasses both women and men. In the same vein, Al-Bukhari reported from Abu Huraira that the Prophet said.
. وَرَجُلٌ اسْ تَأْجَرَ أَجِيرًا فَاسْ تَ وْفَى « : إلى أن قال » ثَلاثَةٌ أَنَا خَصْمُهُمْ ي وَْمَ الْقِيَامَةِ « » مِنْهُ وَلَمْ ي عُْطِ أَجْرَه .
. وَرَجُلٌ اسْ تَأْجَرَ أَجِيرًا فَاسْ تَ وْفَى « : إلى أن قال » ثَلاثَةٌ أَنَا خَصْمُهُمْ ي وَْمَ الْقِيَامَةِ « » مِنْهُ وَلَمْ ي عُْطِ أَجْرَه .
«سه کس را من در روز قیامت دشمن خواهم داشت» تا آنجا که فرمود: «و کسی که کارگری را به کار گیرد و کار کامل او را بگیرد، اما مزدش را به او ندهد.» واژهٔ «کارمند» مطلق است و هم زنان و هم مردان را دربر میگیرد. تعریف استخدام این است: «قراردادی مبتنی بر مبادلهٔ خدمت در برابر دستمزد». و کار در ادارات دولتی و دستگاه قضایی خدمتی است که بر پایهٔ قراردادی میان دولت و کارمند دولت، در برابر دستمزد که همان حقوق است، انجام میشود. عمر بن الخطاب رضیاللهعنه شِفا، زنی از قبیلهٔ خودش، را به عنوان قاضی در بازار (حِسبه) در مدینه منصوب کرد. اما برای زن جایز نیست که قاضی دیوان مظالم باشد، و نیز نمیتواند رئیس قضات مسئول دستگاه قضایی مظالم شود، زیرا این جایگاه از مناصب حکومتی به شمار میرود.
“I will be against three on the Day of Judgement” until he said “and a man who employs an laborer, and gets the full work done by him, but does not pay him his wages.”; the word employee is unrestricted and encompasses both women and men. The definition of employment is “a contract upon an exchange of a service for remuneration” and the work in government departments and judiciary is a service, undertaken upon a contract between the State and the civil servant in exchange for remuneration, which is the salary. Umar b. Al- Khattab (ra) appointed Al-Shifa, who was a woman from his tribe, as a judge in the market place (hisbah) in Madinah, though it is not permitted for a woman to be a judge of the Madhalim court and nor to be the chief judge responsible for the Madhalim judiciary, since that is considered a ruling position.
اما شورای امت که برای مشورت و محاسبه است، مشورت (شوری) با دلیلی عام تأیید شده است.
As for the Ummah council which is for consultation and accounting, consultation (Shura) is confirmed by a general evidence.
«و با ایشان در کار مشورت کن» (ترجمه قرآن ۳:۱۵۹)،
“And consult them in the matter” (TMQ 3:159),
«و أمرهم شورى بينهم» (الشورى: ۳۸)، و هنگامی که پیامبر ﷺ دید که مسلمانان از تراشیدن و کوتاه کردن موی سر خودداری میکنند، نزد أم سلمه رفت و به او گفت.
“And whose affair is [determined by] consultation among themselves” (TMQ 42:38), and when the Messenger (saw) saw that the Muslims refused to shave and cut their hair, he went to Umm Salamah and said to her.
.» لَقَدْ هَلَكَ الْمُسْلِمُونَ « .
.» لَقَدْ هَلَكَ الْمُسْلِمُونَ « .
«هَلَكَ الْمُسْلِمُونَ» روایت شده توسط البخاری از المِسوَر بن مَخرَمه، و او به ام سلمه آنچه رخ داده بود را گفت، پس ام سلمه به او گفت: «سرت را بتراش، آنان با تو مخالفت نخواهند کرد». پس او به توصیهی وی عمل کرد و در نتیجه مسلمانان سرهای خود را تراشیدند و موهایشان را کوتاه کردند. سپس ام سلمه به او گفت: «با آنان به سرعت حرکت کن»، و او توصیهی وی را پذیرفت. پس او نظر یک زن را پذیرفت، که نشان میدهد وی نظر او را در هر مسئلهای، چه سیاسی و چه غیر آن، پذیرفته است. عضو شورای شوری صرفاً نمایندهی اظهار نظر است، و به سبب عمومیت دلیلها، جایز است که زن همچون مرد به عنوان نماینده برگزیده شود. مسئلهی پاسخگویی نیز همینگونه است، زیرا متون مربوط به امر به معروف و نهی از منکر عاماند و هم مردان و هم زنان را دربرمیگیرند؛ مسلم از ام سلمه روایت کرده که رسول الله ﷺ فرمود.
“The Muslims are destroyed” as reported by Al-Bukhari from Al-Mawar Bin Makhzama, and he told her what had happened, so she said to him “Shave your head, they will not differ from you”, so he followed her advice and as a result the Muslims shaved and cut their hair. Then she said to him “Set off with them quickly”, and so he took her advice. So he took the opinion of a woman, which indicates that he took her opinion in any issue whether politics or otherwise. The member of the Shura council is simply a proxy to represent opinion, and it is permitted for a woman to be appointed as a proxy in the same manner as a man, due to the generality of the evidence. The issue of accounting is the same since the texts regarding enjoining the good and forbidding the evil are general, encompassing both men and women – Muslim reported from Umm Salama that the Messenger of Allah (saw) said.
. سَتَكُونُ أُمَرَاءُ فَ تَ عْرِفُونَ وَتُ نْكِرُونَ، فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ، وَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ، وَلَكِنْ « » مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ، قَالُوا: أَفَلاَ ن قَُاتِلُهُمْ ؟ قَالَ: لا مَا صَلَّوْا .
. سَتَكُونُ أُمَرَاءُ فَ تَ عْرِفُونَ وَتُ نْكِرُونَ، فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ، وَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ، وَلَكِنْ « » مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ، قَالُوا: أَفَلاَ ن قَُاتِلُهُمْ ؟ قَالَ: لا مَا صَلَّوْا .
«اَمیرانی خواهند بود که کارهای نیکشان را خواهید پسندید و کارهای بدشان را ناپسند خواهید شمرد. کسی که از کارهای بدشان چشمپوشی کند (و بکوشد مانع تکرارشان شود)، از سرزنش برکنار است، و کسی که کارهای بدشان را از ته دل ناپسند بشمارد (اما نتواند از تکرارشان جلوگیری کند)، نیز در امان است. امّا کسی که کارهای بدشان را تأیید کند و از آنان پیروی نماید، دینش تباه شده است.» از پیامبر ﷺ پرسیدند: «آیا با آنان نجنگیم؟» فرمود: «نه، تا زمانی که نماز میگزارند.» و «نماز» در اینجا کنایه از حکومت به اسلام است، و این روایت برای مردان و زنان هر دو عام است. پس همانگونه که مردان مسئول حاکماناند، زنان نیز چنیناند.
“There be Amirs and you will like their good deeds and dislike their bad deeds. One who sees through their bad deeds (and tries to prevent their repetition), is absolved from blame, but one who hates their bad deeds (in the heart of his heart, being unable to prevent their recurrence), is (also) safe. But one who approves of their bad deeds and imitates them is spiritually ruined. People asked the Prophet: Shouldn’t we fight against them? He replied: No, as long as they say their prayers” and prayer here is an allusion to ruling by Islam, and the narration is general for both men and women. So just as men account the rulers, so do women.
در مسئلهٔ محاسبهٔ مردم برای حاکمان، بخاری و مسلم از ابوهریره روایت کردهاند:
As for the issue of men accounting the rulers, Al-Bukhari and Muslim reported from Abu Huraira:
وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ يمنَ الْعَرَ ي ب، فَ قَالَ ، وَكَانَ أَب وُ بَكْرٍ لَمَّا ت وُُفيَِّ رَسُولُ اللَّيه « أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى :كيْفَ ت قَُاتيلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّيه : عُمَرُ يَ قُولُوا لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَمَنْ قَالَهَا فَ قَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَ فْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ، وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ . فَ قَالَ: وَاللهي، لأُقَاتيلَنَّ مَنْ فَ رَّقَ ب يَْنَ الصَّلاةي وَالزَّكَاةي، فَيإنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَايل، وَاللهي، لَوْ مَنَ عُويني عَنَاقًا كَانُوا ي ؤَُدُّون هََا إيلَى رَسُويل اللهي لَقَاتَ لْ تُ هُمْ عَلَى مَ نْعيهَا. قَالَ عُمَرُ : ف وَاللهي، مَا هُوَ إيلاَّ أَنْ قَدْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَ أَيبي بَكْرٍ » ، فَ عَرَفْتُ أَنَّهُ الَْْقُّ .
وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ يمنَ الْعَرَ ي ب، فَ قَالَ ، وَكَانَ أَب وُ بَكْرٍ لَمَّا ت وُُفيَِّ رَسُولُ اللَّيه « أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى :كيْفَ ت قَُاتيلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّيه : عُمَرُ يَ قُولُوا لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَمَنْ قَالَهَا فَ قَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَ فْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ، وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ . فَ قَالَ: وَاللهي، لأُقَاتيلَنَّ مَنْ فَ رَّقَ ب يَْنَ الصَّلاةي وَالزَّكَاةي، فَيإنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَايل، وَاللهي، لَوْ مَنَ عُويني عَنَاقًا كَانُوا ي ؤَُدُّون هََا إيلَى رَسُويل اللهي لَقَاتَ لْ تُ هُمْ عَلَى مَ نْعيهَا. قَالَ عُمَرُ : ف وَاللهي، مَا هُوَ إيلاَّ أَنْ قَدْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَ أَيبي بَكْرٍ » ، فَ عَرَفْتُ أَنَّهُ الَْْقُّ .
«وقتی پیامبر خدا ﷺ درگذشت و ابوبکر زمام امور را به دست گرفت، و کسانی از اعراب بادیه کافر شدند، عمر گفت: چگونه با مردم بجنگیم، در حالی که پیامبر خدا ﷺ فرموده است: "مأمورم که با مردم بجنگم تا آنگاه که بگویند: لا إله إلا الله، و هرکس این را بگوید، مال و خونش در امان است، مگر به حق آن، و حسابش با خداوند است." ابوبکر گفت: به خدا سوگند، با هر کس که میان نماز و زکات فرق بگذارد خواهم جنگید، زیرا زکات حق مال است. به خدا سوگند، اگر حتی بزغالهای را که به پیامبر خدا ﷺ میپرداختند از من دریغ کنند، به خاطر این امتناعشان با آنان خواهم جنگید. عمر گفت: به خدا سوگند، جز این نبود که خداوند سینه ابوبکر را برای (پذیرش حق) گشوده بود، و سپس دانستم که حق با اوست.» اما زنی که حاکم را مورد بازخواست قرار داد، قرطبی در تفسیر خود، آمدی در الإحکام و غزالی در المستصفی یاد کردهاند که زنی عمر را بازخواست کرد، هنگامی که او مردم را از دادن مهریه بیش از چهارصد درهم منع کرد. آن زن به او گفت: ای عمر، تو حق این کار را نداری. آیا سخن خداوند را نشنیدهای؟
“When the Messenger of Allah (saw) died and Abu Bakr took office, and those from the Bedouins disbelieved, Umar said: How can we fight people and the Messenger of Allah (saw) said: I have been ordered to fight the people until they say La ilaha illa Allah (swt), and whoever does so then their wealth and blood are protected except by its right, and their account is with Allah (swt). So Abu Bakr said: I swear by Allah (swt), I will fight whosoever differentiates between the prayer and the Zakah, since Zakah is the right of the wealth, By Allah (swt), if they deny me a young goat, that they paid to the Messenger of Allah (saw) I will fight them over their denial. Umar said: By Allah (swt), it was only that Allah (swt) had opened the chest of Abu Bakr (to understanding), and so then I realised it was the truth”. As for women accounting the ruler, it is mentioned by Al-Qurtubi in his Tafsir, Al-Amidi in Al-Ihkam and Al-Ghazali in Al-Mustasfa that a woman accounted Umar (ra) when he prohibited people from giving dowry of greater than four hundred dirham. She said to him: You have no right to do this Umar. Have you not heard the words of Allah (swt).
«وَءَاتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا» {النساء: ۲۰} [«و اگر یکی از آنان را مالی فراوان دادهاید، چیزی از آن را پس مگیرید»]؛ پس [آن مرد] گفت: زن درست میگوید و عمر در اشتباه است.
“And you have given one of them a great amount [in gifts], do not take [back] from it anything.” (TMQ 4:20) so he said: A woman is correct, and Umar is wrong.
در مورد شرکت زن در انتخابات خلیفه و بیعت دادن به او، روایت أم عطیہ به صراحت بیان میکند که زنان چگونه بیعت کردند؛ این روایت را البخاری از أم عطیہ نقل کرده است:
With respect to her participation in elections for the Khalifah and giving him the pledge of allegiance, the narration of Umm ‘Atiyyah explicitly mentions how the women gave the pledge of allegiance, reported by Al-Bukhari from Umm ‘Atiyyah:
. فَ قَرَأَ عَلَيْ نَا أَنْ لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَ يْئًا وَنَ هَانَا عَنِ النِّ يَاحَ ةِ، بَايَ عْ نَا النَّبِيَّ « »... فَ قَبَضَتِ امْرَأَةٌ مِنَّا يَدَهَا .
. فَ قَرَأَ عَلَيْ نَا أَنْ لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَ يْئًا وَنَ هَانَا عَنِ النِّ يَاحَ ةِ، بَايَ عْ نَا النَّبِيَّ « »... فَ قَبَضَتِ امْرَأَةٌ مِنَّا يَدَهَا .
ما با پیامبر ﷺ بیعت کردیم و او برای ما خواند که نباید به خداوند (سبحانه و تعالی) کفر بورزند، و ما را از نوحهسرایی (بر مردگان) منع کرد، پس یکی از ما دستش را کشید.
“We gave the Prophet the pledge of allegiance and he read for us that they should not disbelieve in Allah (swt), and he forbade us from wailing (over the dead), so one of us withdrew her hand”, and the verse.
«ای پیامبر، هنگامی که زنان مؤمن نزد تو میآیند و با تو بیعت میکنند.» (سورۀ الممتحنہ، آیۀ ۱۲) نیز بهروشنی از بیعت زن یاد میکند؛ و از این رو برای او جایز است که خلیفه را برگزیند و با او بیعت کند.
“O Prophet, when the believing women come to you pledging to you.” (TMQ 60:12) is also explicit in mentioning the woman’s pledge of allegiance, and ,therefore, it is permitted for her to elect the Khalifah and give him the pledge of allegiance.