مادهٔ ۷۹
Article 79
قاضی، محتسب و قاضیِ مظالم را میتوان یا بهطور عام منصوب کرد تا در همهٔ مسائلِ سراسر دولت حکم دهند، یا میتوان ایشان را به منطقهای مشخص منصوب کرد و به انواع معینی از دعاوی حکم دادند.
The Qadi, the Muhtasib and the Madhalim judge may be given a general appointment to pronounce judgement on all problems throughout the State, or alternatively they can be given an appointment to a particular location and to give judgement on particular types of cases.
دلیل، کارهای فرستادهی خدا ﷺ است، زیرا ایشان علی بن ابی طالب (رض) را بهعنوان قاضی یمن منصوب کرد، چنانکه احمد با سندی صحیح از علی (رض) روایت کرده که گفت:
The evidence is the actions of the Messenger (pbuh) , since he appointed ‘Ali b. Abi Talib (ra) as a judge for Yemen as reported by Ahmad with an authentic chain from Ali (ra) who said.
. إيلَى الْيَمَ ي ن، قَالَ: فَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّيه، تَ بْ عَثُيني إيلَى قَ وْمٍ )ب عََثَيني رَسُولُ اللَّيه اللَّهُمَّ ثَ بِّتْ « : أَسَنَّ يمنِّي وَأَنَا حَ ي ديثٌ لاَ أُبْ ي صرُ الْقَضَاءَ، قَالَ: فَ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْيري وَقَالَ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَ لْبَهُ، يَا عَلِيُّ، إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَ قْضِ بَ يْ نَ هُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ قَالَ: فَمَا ،» الآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ، فَإِنَّكَ إِذَا فَ عَلْتَ ذَلِكَ تَ بَ يَّنَ لَكَ الْقَضَاء اخْتَ لَفَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ، أَوْ مَا أَشْكَلَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ ( .
. إيلَى الْيَمَ ي ن، قَالَ: فَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّيه، تَ بْ عَثُيني إيلَى قَ وْمٍ )ب عََثَيني رَسُولُ اللَّيه اللَّهُمَّ ثَ بِّتْ « : أَسَنَّ يمنِّي وَأَنَا حَ ي ديثٌ لاَ أُبْ ي صرُ الْقَضَاءَ، قَالَ: فَ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى صَدْيري وَقَالَ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَ لْبَهُ، يَا عَلِيُّ، إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَ قْضِ بَ يْ نَ هُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ قَالَ: فَمَا ،» الآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ، فَإِنَّكَ إِذَا فَ عَلْتَ ذَلِكَ تَ بَ يَّنَ لَكَ الْقَضَاء اخْتَ لَفَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ، أَوْ مَا أَشْكَلَ عَلَيَّ قَضَاءٌ ب عَْدُ ( .
رسول خدا ﷺ مرا به یمن فرستاد. گفتم: مرا نزد مردمی باتجربه میفرستی، در حالی که من جوانم و نمیدانم چگونه قضاوت کنم! ایشان ﷺ بر سینهام زد و فرمود: «خدایا، قلب او را هدایت کن و زبانش را استوار گردان.» سپس فرمود: «هنگامی که دو طرف دعوا در برابر تو نشستند، تا زمانی که سخن طرف دیگر را نشنیدهای، حکم مکن. اگر چنین کنی، داوری برایت روشن خواهد شد.» علی گفت: پس از آن، هرگز در داوری میان دو نفر تردید نکردم.
“The Messenger of Allah (pbuh) sent me to Yemen, and I said: You have sent me to people of experience, and I am young! And I don’t know how to judge. He struck me on the chest and said:'O Allah, guide his heart and make his tongue steadfast. He said: When the two litigants sit in front of you, do not decide till you hear what the other has to say. If you do that, judgement will become clear to you. Ali said: after that I never doubted in passing judgment between two people.”.
او معاذ را به عنوان قاضی بر بخشی از یمن منصوب کرد؛ ابو عمر بن عبدالبر این را در الاستیعاب ذکر کرده است.
He appointed Mu’adh as a judge over a part of Yemen, Abu Umar b. ‘Abd Al-Barr mentioned in Al-Isti’ab.
بَ يْنَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَبَ يْنَ جَعْفَرِ بْنِ )وقال ابن إسحق: آخَى رَسُولُ اللهِ قَاضِياً إِلَى الْجَنَدِ أَبِي طَالِبٍ، شَهِدَ العَقَبَةَ وَبَدْراً وَالْمَشَاهِدَ كُلَّهَا، وَبَ عَثَهُ رَسُولُ اللهِ مِنَ اليَمَنِ، ي عَُلِّمُ النَّاسَ القُرْآنَ وَشَ رائِعَ الإِسْلاَمِ، وَيَ قْضِي بَ يْ نَ هُمْ. وَجَعَلَ إِلَيْهِ قَ بْضَ الصَّدَقَاتِ مِنَ الْعُمَّالِ ...( .
بَ يْنَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَبَ يْنَ جَعْفَرِ بْنِ )وقال ابن إسحق: آخَى رَسُولُ اللهِ قَاضِياً إِلَى الْجَنَدِ أَبِي طَالِبٍ، شَهِدَ العَقَبَةَ وَبَدْراً وَالْمَشَاهِدَ كُلَّهَا، وَبَ عَثَهُ رَسُولُ اللهِ مِنَ اليَمَنِ، ي عَُلِّمُ النَّاسَ القُرْآنَ وَشَ رائِعَ الإِسْلاَمِ، وَيَ قْضِي بَ يْ نَ هُمْ. وَجَعَلَ إِلَيْهِ قَ بْضَ الصَّدَقَاتِ مِنَ الْعُمَّالِ ...( .
ابن اسحاق گفت: پیامبر خدا ﷺ میان معاذ بن جبل و جعفر بن ابی طالب پیمان برادری بست؛ آن دو در عقبه و بدر و همه رویدادها حضور داشتند، و پیامبر خدا ﷺ او را به جَنَد در یمن فرستاد تا به مردم قرآن و شریعت اسلام را بیاموزد، میان ایشان داوری کند، و صدقه را از کارگزاران گرد آورد… ایشان ﷺ عمرو بن عاص را برای داوری در یک مورد خاص گماشت. ابن قدامه در المغنی چنین یاد کرده است.
“Ibn Ishaq said: The Messenger of Allah (pbuh) made a brotherhood between Mu’adh Bin Jabal and Ja’far b. Abi Talib; they witnessed Al-Aqaba and Badr and all of the events, and the Messenger of Allah (pbuh) sent him to Al-Janad in Yemen to teach the people Quran and the Shari’ah of Islam, and to judge between them, and to collect the Sadaqah from the workers…” He (pbuh) appointed Amr b. Al-‘As to give judgement in one particular case. Ibn Qudamah mentioned in Al-mughni saying.
. فَ قَالَ: )وَعَنْ عُقْبَةَ بْ ي ن عَايمرٍ قَالَ: جَاءَ خَصْمَا ي ن يََْ تَ ي صمَا ي ن إيلَى رَسُويل اللهي قُ لْتُ: عَلاَمَ أَقْ ي ضي؟ قَالَ: .» وَإينْ كَانَ « : قُ لْتُ: أَنْتَ أَوْلَى بيذَليكَ. قَالَ » اقْضِ بَ يْ نَ هُمَا « )» اقْضِ فَإِنْ أَصَبْتَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وإِنْ أَخْطَأْتَ فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ «.
. فَ قَالَ: )وَعَنْ عُقْبَةَ بْ ي ن عَايمرٍ قَالَ: جَاءَ خَصْمَا ي ن يََْ تَ ي صمَا ي ن إيلَى رَسُويل اللهي قُ لْتُ: عَلاَمَ أَقْ ي ضي؟ قَالَ: .» وَإينْ كَانَ « : قُ لْتُ: أَنْتَ أَوْلَى بيذَليكَ. قَالَ » اقْضِ بَ يْ نَ هُمَا « )» اقْضِ فَإِنْ أَصَبْتَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وإِنْ أَخْطَأْتَ فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ «.
از عُقبہ بن عامر روایت است که گفت: دو طرف دعوا نزد رسول خدا ﷺ آمدند، و آن حضرت فرمود: میان ایشان داوری کن. گفتم: شما برای این کار بر من برتری دارید. فرمود: هرچند. گفتم: بر چه اساسی داوری کنم؟ فرمود: داوری کن، و اگر اجتهاد کنی و درست حکم دهی، ده پاداش خواهی داشت، و اگر اجتهاد کنی و خطا کنی، یک پاداش خواهی داشت. ابن قُدامہ گفت: و احمد همین روایت را با سندی که راویانش همه ثقهاند، از عُقبہ بن عامر از پیامبر ﷺ نقل کرده است، با این تفاوت که فرموده است: «فَإِنِ اجْتَهَدْتَ فَأَصَبْتَ الْقَضَاءَ فَلَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنِ اجْتَهَدْتَ فَأَخْطَأْتَ فَلَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ».
“From ‘Uqbah b. Amir who said: Two litigants brought their dispute to the Messenger of Allah (pbuh), and so he said – Judge between them. I said: You have supremacy over me to do that. He said: Even if. I said: On what should I judge? He said: Judge, and if you are right, you will have ten rewards and if you make a mistake, you will get one reward”. Ibn Qudamah said, and Ahmad reported the same narration with a chain whose men were all authentic to ‘Uqbah b. Amir from the Prophet (phuh) , except that he said. . فَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَصَبْتَ الْقَضَاءَ فَ لَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنِ اجْتَ هَدْتَ فَأَخْطَأْتَ « » فَ لَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ .
«و اگر اجتهاد کنی و درست باشد، ده پاداش خواهی داشت، و اگر اجتهاد کنی و خطا کرده باشی، یک پاداش خواهی گرفت».
“And if you do Ijtihad and you are right, you will have ten rewards, and if you do Ijtihad and you have erred, you will get one reward”.