ماده ۸۶
Article 86
محتسب حق دارد نایبانی برای خود تعیین کند. این نایبان باید شرایط محتسب را دارا باشند و او مجاز است ایشان را به مکانهای مختلف بگمارد. این نایبان قدرت آن را خواهند داشت که وظایف حسبه را در مناطقی که به آنجا گماشته شدهاند، و در مواردی که به ایشان تفویض شده است، انجام دهند.
The Muhtasib has the right to appoint deputies for him. They should fulfil the requirements of the Muhtasib, and he is allowed to assign them to different places. Those deputies would have the power to carry out the duties of the Hisbah in the areas to which they have been assigned, and in the cases for which they have been delegated.
این مقاله محدود است به اینکه آیا تعیین محتسب شامل حق تعیین نماینده برای او میشد یا نه؛ به بیان دیگر، حق تعیین دیگران. این در صورتی است که او از سوی خلیفه منصوب شده باشد. اما اگر تعیین توسط قاضی القضات انجام شده باشد، آن بند باید نخست تأیید شود، و علاوه بر این، حکم انتصاب قاضی القضات باید بندی داشته باشد که به او اختیار دهد تا به قضاتی که منصوب میکند اجازه دهد دیگران را به نمایندگی از خود بگمارند؛ به بیان دیگر، به آنان حق داشتن معاون بدهد. اگر قاضی القضات چنین اختیاری نداشته باشد، در موقعیتی نخواهد بود که چنین تفویضی را تأیید کند، و در نتیجه محتسب مجاز نخواهد بود معاون داشته باشد؛ یعنی حق تفویض نخواهد داشت. اختیار قاضی برای تفویض از جانب خود، چه محتسب باشد، چه قاضی و چه قاضی دادگاه مظالم، در دست خود قاضی نیست، مگر اینکه خلیفه به او اجازه دهد، یا اگر اجازه استخدام قضات و اجازه تفویض به منصوبان به والی قضاء، یعنی قاضی القضات، داده شده باشد. این از آن روست که قاضی برای قضاء منصوب میشود، یعنی برای نوع خاصی از قضاء که همان حسبه است. بنابراین، اگر حق تفویض، یعنی حق تعیین معاون برای خود، به او داده نشده باشد، آنگاه اختیار الزامی برای تعیین هیچ کس را نخواهد داشت. این حکم درباره قاضی و قاضی دادگاه مظالم نیز صادق است، زیرا هر یک بر اساس بند انتصاب به قضاء منصوب میشوند و هیچ اختیار دیگری ندارند؛ یعنی اگر در قرارداد انتصابشان ذکر نشده باشد، اختیار تعیین قاضی ندارند. از این رو، او حق ندارد معاونانی برای انجام وظایف حسبه به نمایندگی از خود تعیین کند، مگر اینکه این امر بخشی از قراردادش بوده باشد. همین حکم درباره قاضی القضات نیز صدق میکند.