او هغه تعالیٰ وفرمایل:

And He Ta’Aalaa said:

دلالة الإشارة هي دلالة اللفظ على معنى أو حكم غير مقصود أصالةً ولا تبعًا، لكنه مطابق للمعنى الذي سيق الكلام من أجله. فدلالة الإشارة لا تُفهم من المنطوق النصي للنص، أي من المعنى الحرفي (حرفًا بحرف)، الذي يُسمى دلالة العبارة، بل تُفهم من المعنى الذي يهدي إليه معنى النص. وقد سمّى بعض الأصوليين هذا النوع من الدلالة مفهوم النص، أي المعنى المفهوم والمستفاد دون أن يكون منطوقًا به. وذلك أن المعنى المدلول عليه، الذي لم يُدل عليه بعبارته، يستلزم معنى آخر، وهذا ما يُسمى دلالة الإشارة. لأن النص يهدي إليه على سبيل الإشارة لا على سبيل العبارة. ولهذا يتحدثون عن هذه الدلالة بأنها دلالة اللفظ على معنى من معانيه غير المقصود من العبارة. ويسمّونها أيضًا الدلالة الالتزامية، لأن معنى الألفاظ يستلزم معنىً آخر يُسمى دلالة الإشارة.

Dalaalat ul-Ishaarah is the Dalaalah (indication) of the Lafzh (wording) upon a meaning or Hukm that is not intended either originally or in following. It is however corresponding to the meaning for which the speech has been framed for. The Dalaalat ul-Ishaarah is therefore not understood from the Mantooq An-Nass (expressed wording of the text) i.e. from the Harfiy meaning (i.e. letter for letter) which is called Dalaalat ul-Ibaarah. Rather it is understood from the meaning that the meaning of the text has guided to. Some of the Usooliyeen (scholars of Usool) have called this type of Dalaalah the Mafhoom of the Nass (i.e. implied and understood but not expressed meaning). That means that the indicated to meaning, which has not been indicated through its ‘Ibaarah (expression) (i.e. by its wording), necessitates another meaning, and that is called Dalaalat ul-Ishaarah (i.e. indication of a meaning by implication or indication). That is because the Nass (text) guides to it by way of Ishaarah (indication/implicitly) and not by the way of ‘Ibaarah (expression). For that reason, they talk about this Dalaalah (indication) as being the Dalaalah of the Lafzh upon a meaning of its meaning i.e. upon the meaning that was not intended from the ‘Ibaarah (expression). And they (also) call it Dalaalah Al-Iltizaamiyah (indication by necessity) because the meaning of the Alfaazh (worded expressions) necessitates another meaning called the Dalaalat ul-Ishaarah.

دا چې دلالة الإشارة دې، نو د دې په پوهېدو کې ژور فکر او څېړنې ته اړتیا ده، ځکه د دې لپاره دا اړینه ده چې د هغه معنا ترمنځ، چې متن د خپلې عبارت (څرګند بیان) له لارې د خپلو الفاظو په واسطه بیانوي، او هغه معنا ترمنځ، چې متن د خپل اشارت (ضمني اشاره) له لارې په نښه کوي، یو حقیقي مطابقت موجود وي.

This makes the Dalaalat ul-Ishaarah in need of depth in terms of examination and reflection in order to be aware of it. That is because it is in need of the presence of a real correspondence between the meaning that the text indicates in its ‘Ibaarah (expression) by its ‘Alfaazh’ and the meaning that the text indicates to by its Ishaarah (indication or implicitly).

مثال:

Example:

الله تعالىٰ فرمایلي دي:

Allah Ta’Aalaa said:

په آیت کې د عبارت له مخې څرګنده شوې ده چې اسلام کې حاکم ته لازمه ده چې د خپلو چارو په سمبالښت کې د امت سره مشوره وکړي.

The Aayah in its ’Ibaarah (expressed wording) indicates that is demanded from the Haakim (ruler) in Islaam to consult the Ummah in respect to the caretaking of their affairs.

دا معنی د امت څخه د یوې ډلې (ټولنې) راوستل لازموي، چې د امت د کارونو په سرپرستۍ کې ورڅخه مشوره واخستل کیږي، ځکه د امت هر فرد ته مشوره ورکول ممکن نه دي. نو دا هغه معنی ده چې د آیت له سیاق یا چوکاټ (سیاق) څخه، نه په اصل کې او نه په تابع کې، مستقیم نه مراد کیږي. د آیت دلالت پر دې معنی د دلالة الإشارة په نامه یادیږي.

This meaning necessitates the bringing about of a grouping (faction) from the Ummah who are consulted in relation to the caretaking of the affairs of the Ummah, as it is not possible for every individual from the Ummah to be consulted. This then is the meaning that is not intended (directly) from the context or framing (Siyaaq) of the Aayah whether in origin or in following. The Dalaalah (indication) of the Aayah upon this meaning represents the Dalaalat ul-Ishaarah.

Understood. Please send the English text you'd like translated into Pashto, and I'll translate it following the rules you've set out.

Another example:

الله (سبحانه وتعالی) فرمایی:

Allah (swt) said:

دې دوو آیتونو څخه د الاشارہ (ضمني اشارې) له لارې دا معلومېږي چې د حمل لږترلږه موده ۶ میاشتې ده، او دا د دوو آیتونو په کتلو سره روښانه کېږي، ځکه د دوی مفهوم همدا (پوهه) اړ کوي.

It is understood from the two Aayaat by way of Al-Ishaarah (implicit indication) that the least or minimum period of time for the pregnancy is 6 months and this is clear from observing the two Aayah as their understanding necessitates that (understanding).

Example: مثال

A further example:

د رسول الله ﷺ د زکات الفطر په اړه وفرمایل:

The Messenger of Allah (saw) said in relation to the Zakaat ul-Fitr:

د حدیث دلالة العبارة، د هغه الفاظو او لفظي معنا له مخې چې په حدیث کې راغلي دي، د عید په ورځ د صدقة الفطر ادا کولو غوښتنې ته لاره ښيي. په داسې حال کې چې دلالة الاشارة د لاندې احکامو ښودنه او لارښوونه کوي:

The Dalaalat ul-‘Ibaarah in the Hadeeth according to its Alfaazh (worded expressions) and its Harfi (word for word) meaning guides to the request of discharging the Sadaqat ul-Fitr on the Day of ‘Eid. That is whilst the Dalaalat ul-Ishaarah indicates and guides to the following Ahkaam:

د زکات الفطر په اخیستلو کې یوازې هغه کسان مکلف دي چې توان لري، ځکه دا نه ده منطقي چې فقیران د خپلو خلکو پرته نورو ته کفایت وچمتو کړي.

- Zakat ul-Fitr is not taken except from the capable because it is not conceivable for the Fuqaraa (impoverished) to provide sufficiency to other than them.

د زکات الفطر ورکول یوازې فقرا ته روا دي، ځکه چې دوي هغه کسان دي چې د سوال کولو څخه د بې نیازۍ ته اړتیا لري.

- The Zakaat ul-Fitr is not given to other than the Fuqaraa because they are the ones in need of being made sufficient from asking.

دا ضروري ده چې د عید لمانځه ته له وتلو مخکې دا (صدقه) برابره شي، ترڅو د عید په ټوله ورځ کې د اړتیا لرې کېدل یا بسنه ترلاسه شي.

- It is necessary for it to be made available before going out for the ‘Eid prayer so that the removal of the need or the sufficiency can be realised for the entire day of ‘Eid.

دا جائز نه دی چې دا (د فطر زکات) د مسلمانو فقیرانو پرته بل چا ته ورکړل شي، ځکه چې د رسول الله ﷺ ارشاد دی: "د دې ورځې په شان." او دا د مسلمانانو عید دی، نو فطره د مسلمانانو ته ورکول کیږي ترڅو دوی د خپل عید په ورځ محتاج نه وي.

- It is not allowed for it to be dispensed to other than the Muslim Fuqaraa’ (poor) because the statement of the Messenger of Allah (saw) was: “In the like of this day” and it is an ‘Eid for the Muslims and so the Fitr is given to the Muslims to make them not in need on the day of their ‘Eid.

لهذا فإن الحديث يدل على كل هذه الأحكام عن طريق الإشارة، لأنها أحكام يقتضيها معنى الحديث. إن معنى الألفاظ هو الذي يرشد إليها ويدل عليها، لا الألفاظ نفسها أو وحدها.

Consequently, the Hadeeth guides to all of these Ahkaam by way of Ishaarah because they represent Ahkaam which the meaning of the Hadeeth necessitates. It is the meaning of the Alfaazh that guides and indicates to them and not the Alfaazh (wordings) themselves or alone.

Understood. Please send the English text you'd like translated into Pashto, and I'll translate it following the rules you've set out.

د نص د عبارت څخه (يعنې د آيت د الفاظو څخه) داسې سمجهېږي چې د روژې د شپې تر وروستۍ برخې پورې د ښځې سره نږدې کېدل جائز دي.

From the ‘Ibaarah of the Nass (text) (i.e. from the worded expressions (Alfaazh) of the Aayah) the permissibility of being intimate with the wife until the last part of the night of the (days of) fasting) is understood.

اور دلالة الاشارہ سے یہ سمجھا جاتا ہے کہ روزہ دار کے لیے صبح کے وقت جنابت (ناپاکی) کی حالت میں اٹھنا جائز ہے۔ اس لیے کہ رات کے آخری حصے میں بیوی کے ساتھ ہم بستری کرنے سے روزہ دار کا صبح جنابت کی حالت میں شروع کرنا لازم آتا ہے، اور اس سے اس کا روزہ فاسد (خراب) نہیں ہوتا۔ (مترجم کا نوٹ: مزید مثالوں کے لیے کتاب 'الوجیز فی اصول الفقہ' از ڈاکٹر عبدالکریم زیدان کی طرف رجوع کریں۔)

And from the Dalaalat ul-Ishaarah it is understood that it is permissible for the fasting person to arise in the morning in the state of Janaabah (impurity). That is because intimacy with the wife in the last part of the night necessitates that the fasting person starts the morning in a state of impurity without that making his fast Faasid (corrupted) (Translators note: For further examples please refer to the book: ‘Al-Wajeez Fee Usool ul-Fiqh’ by Dr Abdul Kareem Zaidaan.