المنطوق والمفهوم - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

المنطوق والمفهوم - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

د دې نص منطوق د والدینو په اړه د تف (ناخوښۍ یا سپکاوي څرګندول) حرام والی ښیي. پدې ترتیب منطوق هغه معنا ده چې د لفظ له څرګند بیانه پوهیږو، پرته لدې چې له هغه معنا ته واوړو چې ذهن ته لومړی راځي. دا د هغې په څیر دی چې د والدینو وهل حرام دي، چې دا پوهه له مخکینۍ جملې څخه راځي، خو دا پوهه د نص منطوق نه بلل کیږي.

The Mantooq of this Nass (text) indicates the Tahreem (prohibition) of At-Ta’feef (showing displeasure/disdain) towards the two parents. The Mantooq is therefore the meaning that is understood from what is expressed (the Mantooq) of the Lafzh without diverting from it to the necessary meaning that comes to the mind (from it). That is like the prohibition of striking the parents is understood from the previous text however that understanding is not called the Mantooq of the Nass (text).

هغه ساحې چې د منطوق کټګورۍ لاندې راځي عبارت دي له:

The areas that fall under the category of the Mantooq are:

الف – الفاظ کی وضاحت کے لحاظ سے، جیسے: الظاهر، النص، المفسر اور المحكم۔

A – The Alfaazh in relation to their clarity like: Azh-Zhaahir, An-Nass, Al-Mufassar and Al-Muhkam.

ب – الألفاظ من حيث خفاؤها: الخفي، والمشكل، والمجمل، والمتشابه

B – The Alfaazh in respect to their lack of clarity like: Al-Khafiy, Al-Mushkil, Al-Mujmal and Al-Mutashaabih.

ج – عبارة النص «دلالة العبارة»

C – ‘Ibaarat un-Nass “Dalaalat ul-Ibaarah” (Indication of the expression).

دا ټول د نص له منطوق څخه، یعنی د متن له الفاظو څخه په مستقیم ډول سره فهمیږي۔

All of these are understood from the Mantooq of the Nass i.e. from the Alfaazh of the text directly.

ی د دې آیت منطوق، لکه څنګه چې پورته تشریح شو، د والدینو ته "اُف" ویلو د منع کولو ته اشاره کوي او لارښوونه کوي. څه چې د آیت مفہوم دی، نو دا د والدینو ټکول، سپکاوی کول او د هغوی ته زیان رسول د منع کولو (تحریم) ته اشاره کوي او لارښوونه کوي. دا پوهه (مفہوم) د هغه معنا له مخې ترلاسه کیږي چې د آیت له الفاظو څخه ذهن ته راځي، پرته لدې چې د منطوق الفاظ دا څه ښکاره کوي. نو د "اُف" ویلو منع کول، چې د الفاظو معنا ده، یو بل ثانوي یا غیر مستقیم معنا ته اشاره کوي، هغه دا چې والدینو ته هر ډول زیان رسول، لکه وهل یا سپکاوی کول او نور، حرام دي. له همدې امله، مفہوم هغه څه دي چې ذهن د منطوق څخه راوتلې معنا څخه پوهیږي، حتی که هغه معنا د نص په الفاظو کې نه وي. نو "زیان" او "وهل" او "سپکاوی" کلمې په نص کې نه دي، مګر د "اُف" ویلو د تحریم له لارې ورته اشاره شوې ده.

The Mantooq of this Aayah, as we explained above, indicates and guides to the prohibition of saying ‘Uff’ to the parents. As for the Mafhoom of the Aayah then it indicates and guides to the prohibition (Tahreem) of striking, insulting and harming the parents. This understanding (Mafhoom) is guided to by the meaning that comes to the mind for the Aayah whilst the Mantooq of the ‘Aayah (i.e. its expressed wordings) does not indicate that. Consequently, the prohibition of At-Ta’feef (showing disdain or displeasure) which is the meaning of the Alfaazh indicates and guides to another (secondary or indirect) meaning and that is the Tahreem (prohibition) of bringing any harm to the parents like hitting or insulting etc… Consequently, the Mafhoom is that which the mind understands from the meaning that has resulted from the Mantooq and even if that meaning is not present within the Alfaazh (wordings) of the Nass (text). So the wording ‘harm’ like ‘hitting’ and ‘insulting’ are not present within the text but rather it has been indicated to by the Tahreem (prohibition) of At-Ta’teef (saying Uff).

د اللہ رسول ﷺ وفرمایل:

Another example: The Messenger of Allah (saw) said: