د قیاس ارکان
The Arkaan (pillars) of Al-Qiyaas
الأصل، الفرع، حكم الأصل، والعلة
Al-Asl (origin), Al-Far’u (branch), Hukm ul-Asl (original Hukm) and Al-‘Illah (reason)
د قیاس ارکان د قیاس د لاندې معنا څخه اخیستل شوي دي:
The Arkaan (pillars) of Qiyaas are taken from the following meaning of Qiyaas:
د اصل (بنسټ) او فرع (څانګې) ترمنځ د ګډې علت له امله، د یوه شرعي حکم په اړه د فرع د اصل سره تړل (یا یوځای کول).
‘The attachment (or joining) of a branch (Far’un) with and origin (Asl) in respect to a Hukm Shar’iy due to the unifying ‘Illah between them’.
لہذا قیاس کے ارکان ہیں جن کے بغیر وہ پورا نہیں ہوتا، اور وہ یہ ہیں:
As such Qiyaas requires Arkaan (pillars) without which it will not be fulfilled and these are:
هغه فرع چې په قیاس کې د هغه سره پرتله کول مقصد وي.
The Far’u (branch) that is intended to be analogised to.
د قیاس هغه اصل چې قیاس پر هغه باندې کیدل مطلوب وي.
The Asl (origin) that the analogy is intended to be made upon.
د اصل څخه فرع ته د تطبیق کولو لپاره مقصود شوی خاص حکم شرعي.
The specific Hukm Ash-Shar’iy of the origin that is intended to be applied upon the branch.
د هغه علت هغه ځانګړتیا ده چې اصل (اصلي حکم) له فرع سره وتړي.
The ‘Illah that joins the origin to the branch.
مثال:
Example:
الله تعالیٰ فرمایي:
Allah Ta’Aalaa says:
او د دوی لپاره هغه هرڅه تیار کړئ چې تاسو یې وس لرئ له ځواک او د جنګي آسونو څخه، چې په دې سره د الله دښمنان او خپل دښمنان وویروئ. ({الأنفال: ۶۰})
And prepare for them all that you are able of force and of steeds of war by which you may terrify the enemy of Allah and your enemy (Al-Anfaal 60).
اصل: په دې کې د اړتیا وړ ځواک یا قوت او د جنګ اسونه تیارول هم شامل وو، د دې آیت د نازلیدو په وخت کې.
The Asl (origin): Preparing or making ready the necessary power or force and the steeds of war were included within this at the time of the descent of the Aayah.
فرع: د ضروري طاقت یا قوت تیارول یا چمتو کول چې نن ورځ د داسې ځواک په کې شامل وي، کوم چې ډزې کونکې میزائلونه او اتومي بمونه هم پکې شامل وي۔
The Far’u (branch): Preparing or making ready the necessary power of force today which would include within it missiles and nuclear bombs.
حکم: الوجوب (لازم کیدل).
The Hukm: Al-Wujoob (obligation).
علت (دلیل): دښمن ته د ویرې (وحشت) اچول.
The ‘Illah (reason): Striking terror (fear) into the enemy.
Please send the English text you'd like translated into Pashto, and I'll translate it for you.
Another example:
الله تعالیٰ فرمایي:
Allah Ta’Aalaa says:
اې هغو کسانو، چې ایمان یې راوړی دی! کله چې د جمعې په ورځ د لمانځه لپاره اذان وشي، نو د الله ذکر ته لاړ شئ او سوداګرۍ پرېږدئ.
O you who have believed, when [the Adhaan] is called for the prayer on the day of Jumu'ah [Friday], then proceed to the remembrance of Allah and leave trade (AlJumu’ah 9)
اصل: تجارت.
Al-Asl: Trade.
فرع: اجاره (کرایه پر اخیستل یا کرایه ورکول) یا لامبو وهل.
Al-Far’u: Ijaarah (hiring/leasing) or swimming.
الحکم: د جمعې د اذان په وخت کې د سوداګرۍ کولو حرمت، چې بیا د فرعې (څانګې) په توګه هم پر هغه باندې پلی کیږي۔
Al-Hukm: Tahreem (the prohibition) of conducting trade at the time of the Adhaan of the Jumu’ah prayer which then also applies upon the Far’u (branch).
د علت (د حکم د لاملونو بیان): د جمعې د لمانځه څخه غافلېدل (ماتېدل).
Al-‘Illah (reasoning for the legislation): Ilhaa’ (distraction) from Salaat ul-Jumu’ah.