د شرعي وضعي حکم پنځه ډولونه لري او هغه دا دي:

There are five types of Al-Hukm Ash-Shar’iy Al-Wad’iy and they are:

1 – السبب (علت)

1 – As-Sabab (the cause)

2 – الشرط (شرط)

2 – Ash-Shart (the condition)

3 – المانع (منع کونکی)

3 – Al-Maani’ (the preventer)

٤ – الصِّحَّة، البُطْلان والفَساد (درستوالی، باطل والی او فساد)

4 – As-Sihhah, Al-Butlaan and Al-Fasaad (Correctness/validity, invalidity and corruption).

5 – الرُّخصة (اجازت) او العَزیمہ

5 – Ar-Rukhsah (permission) and Al-‘Azeemah

بعضو علماؤ دا احکامو تقسیم یوازې دری ډولونو ته کړی دی: سبب، شرط او مانع۔ نور علماء دې درې ډولونو ته د صحت، بطلان او فساد اضافه کړې، یعنې دا څلور ډولونه کړي دي. نور بیا دا پنځه ډولونه ګڼلي دي، هغه ډول چې پورته بیان شو، د رخصت او عزیمت په شامل کولو سره۔

Some of the ‘Ulamaa have made them into only three types: The Sabab, Shart and Maani’. Others made them into four adding the Sihhah, Butlaan and Fasaad to the above three whilst others still have made it five types like that which is presented above with the inclusion of the Rukhsah and the ‘Azeemah.

دا ځکه ده چې فقهاء د دې وروستیو دوو ډولونو په اړه اختلاف کړی دی: الصحة، البطلان او الفساد، او الرخصة او العزيمة. ځینو دوی دا د حکم تکليفي له ډلې ګڼلي دي، پداسې حال کې چې نورو دوی د حکم وضعي له ډلې ګڼلي دي. تر ټولو نږدې هغه څه چې سم دي دا دي چې دوی د حکم وضعي څخه دي، ځکه دوی د حکم تکليفي یو وصف (تشریح) بیانوي، پداسې حال کې چې دوی د هغه له پنځو ډولونو څخه نه دي: الواجب، المندوب، الحرام، المکروه او المباح. نو کله چې موږ وایو، د مثال په توګه، چې فلانی قرارداد صحیح، باطل یا فاسد دی، دا د حکم تکليفي لپاره یو وصف (تشریح) بیانوي او نه دا چې خپله حکم تکليفي وي، ځکه د قرارداد حکم تکليفي کیدای شي واجب، حرام، مندوب یا له دې پرته بل څه وي.

That is because the Fuqahaa differed in respect to these last two types: The Sihhah, Butlaan and Fasaad, and the Rukhsah and ‘Azeemah. Some of them considered these to be from the category of the Hukm At-Takleefiy whilst others viewed them to be from the Hukm Al-Wad’iy category. The closest to what is correct is that they are from the Hukm Al-Wad’iy because they represent a Wasf (description) of the Hukm At-Takleefiy whilst they are not a type from amongst its five types: Al-Waajib, Al-Mandoob, Al-Haraam, Al-Makrooh and Al-Mubaah. So when we say, for instance, that such and such a contract is Saheeh, Baatil or Faasid it represents a description (Wasf) for the Hukm At-Takleefiy and not a Hukm Takleefiy itself because the Hukm At-Takleefiy for the contract could be Waajib, Haraam, Mandoob or other than that.

همچنان، کله چې موږ د حکم په اړه د رخصت یا عزیمت په توګه بیان کوو، دا بیان حکم التکلیفي نه دی، یعنې وجوب، استحباب، تحریم، کراهت او اباحت نه دی. د مثال په توګه، د رمضان روژه واجبه ده، خو دا عزیمت هم دی، پداسې حال کې چې ناروغ کس لپاره د رمضان روژه ماتول مباح دي او دا رخصت (اجازت) دی. له همدې امله، د رخصت یا عزیمت بیان د حکم التکلیفي بیان دی، نه دا چې د انسان د عمل لپاره شرعي بیان وي.

Similarly, when we describe the Hukm in respect to it being a Rukhsah or an ‘Azeemah, this description is not the Hukm At-Takleefiy i.e. obligation, recommendation, prohibition, dislike or and permissibility. So for example, the Sawm (fasting) of Ramadhaan is Waajib (obligatory) but it is also an ‘Azeemah whilst the breaking of fast undertaken by the sick person in Ramadhaan is Mubaah and it is a Rukhsah (permission). Therefore, the description of the Rukhsah or ‘Azeemah represents a description of the Hukm At-Takleefiy and not a Shar’iy description for the action of the Insaan (person) (itself).

له همدې امله صحت، بطلان او فساد، لکه څنگه چې رخصت او عزیمت، ټول د حکم وضعي له ډولونو څخه ګڼل کیږي او د حکم تکلیفي له ډولونو څخه نه ګڼل کیږي. په همدې بنسټ د حکم وضعي ډولونه پنځه دي: سبب، شرط، مانع، صحت، بطلان او فساد، او رخصت او عزیمت. لاندې د دغو ډولونو هر یو تشریح ده:

For that reason, each of the Sihhah, Butlaan and Fasaad in addition to the Rukhsah and the ‘Azeemah are considered to represent a Hukm from amongst the types of the Hukm Al-Wad’iy and are not considered to be from the types of the Hukm At-Takleefiy. Based on that the kinds of the Hukm Al-Wad’iy number five: As-Sabab. Ash-Shart, Al-Maani, As-Sihhah, Al-Butlaan and Al-Fasaad, and Ar-Rukhsah and Al-‘Azeemah. The following is an explanation of each of these kinds: