که مکلف د حکم تکلیفي ترسره کړي یا یې پوره کړي، ټول ارکان (رکنونه) او شرطونه (شرایط) په بشپړه توګه پوره کړي، نو شارع (قانون رамت وضع کوونکی) د هغه صحت باندې حکم کړی دی، یعنې دا چې عمل سم او معتبر دی. د صحت پر بنسټ د عمل اغیزې په دنیا کې، یا په آخرت کې، یا په دواړو کې پیدا کیږي. له همدې امله، صحت د شارع د امر سره د موافقت یا مطابقت څرګندوي.

If the Mukallaf undertakes or fulfils the Hukm At-Takleefiy, fulfilling all of its Arkaan (pillars) and Shuroot (conditions), the Shaari’ (Legislator) has judged upon its Sihhah (i.e. that it is valid). Built upon the Sihhah there are effects of the action in the Dunyaa (life of this world) or in the Aakhirah (hereafter) or in both. Consequently, the Sihhah (validity) represents the agreement or conformity to the command of the Shaari’ (Legislator).

جب ہم کہتے ہیں کہ نماز صحیح ہے تو اس سے مراد یہ ہوتی ہے کہ وہ شمار کی گئی، اُس کے ذمے کا بوجھ اتر گیا، اور اس کی قضا کرنے کی ضرورت باقی نہیں رہی۔ اسی طرح اگر تجارت اپنے تمام ارکان اور شرائط کو پورا کرے تو وہ صحیح ہوگی۔ اور جب ہم تجارت کو صحیح کہتے ہیں تو اس کا مطلب یہ ہوتا ہے کہ اس کی بنا پر دنیا میں کچھ نتائج مرتب ہوتے ہیں، جیسے مبیع (فروخت شدہ چیز) سے فائدہ اٹھانے اور اسے استعمال کرنے کا حق خریدار کی طرف منتقل ہونا، اور قیمت کا نقد یا ادھار کی صورت میں بیچنے والے کی طرف منتقل ہونا۔

So, when we say that the Salaah is Saheeh (valid) we mean that it is counted, has relieved the responsibility and the need to perform Qadaa’ for it (i.e. make it up). Similarly, if the trade fulfilled and met all of its Arkaan and Shuroot it would be Saheeh (valid). We would say that the trade is Saheeh (valid) with the meaning that based upon that there would be effects in the Dunyaa, like the transfer of the right to benefit and utilise the commodity being passed to the buyer and the transfer of the price to the seller through money or debt.

په لمانځه کې چې کله موږ وایو چې دا صحیح دی، نو مطلب دا دی چې دا د شارع د حکم سره سم دی، او په آخرت کې د دې ترسره کولو په بدل کې ثواب هم امید لرل کیږي. او موږ وایو چې سودا صحیحه ده، نو مطلب دا دی چې دا د شارع د حکم سره سم یا موافق ده، او په دې دنیا کې د هغې اغیزې پر هغې بنا کیږي، او په دې هم ثواب امید لرل کیږي، ځکه چې نیت د الله تعالیٰ د حکم د پیروي وي.

In respect to the Salaah we say that it is Saheeh with the meaning that it is in agreement to the command of the Shaari’ whilst reward is hoped for from the performance in the hereafter. And we say that the trade is Saheeh with the meaning that it is in agreement or in accordance to the command of the Shaari’ and effects in this life are built upon it whilst reward is also hoped for based upon the intention being to comply to the command of Allah Ta’Aalaa.

الباطل هو عدم موافقته یا عدم مطابقت لحکم الشارع، او مراد دې ته دا دی چې د عمل اثرات په دنیا کې نافذ نه وي، او په آخرت کې پرې عذاب وي. دا هغه عمل دی چې خپل ارکان یا شروط نه پوره کوي۔

Al-Butlaan is the non-agreement or non-conformity to the command of the Shaari’ and what is intended by this is that the effects of the action are not consequential in the Dunyaa whilst there is punishment upon it in the Aakhirah. This is the action that does not meet or fulfil its Arkaan or Shuroot.

اگر د صلاة د ارکانو څخه یو رکن، لکه رکوع، پریښودل شي، نو صلاة باطله ده. او که د شرطونو څخه یو شرط، لکه وضو، پریښودل شي، نو هم صلاة باطله ده. نو دا (صلاة) نه شمیرل کیږي، نه له مسوولیت څخه خلاصوي، او نه د قضا کولو ضرورت له منځه وړي.

So if a Rukn (pillar) from the Arkaan of Salaah is left like the Rukoo’ then the Salaah is Baatil (invalid). And if a Shart from amongst its Shuroot like Wudoo’ was to be left it would be Baatil. It would therefore not count, relieve the responsibility or the need for performing Qadaa’.

که د تجارت یا معاملې د ارکانو څخه یو رکن، لکه «ایجاب» (وړاندیز)، پاتې شي، نو معامله باطله ده، نه تړل کېږي، او د دنیا له هغې څخه هیڅ اغیزې په کې نه پیدا کېږي؛ او که پرې کوم نور څه جوړ شي، هغه هم باطل دی (د بېلګې په توګه: هغه څوک چې د مال واک ترلاسه کړی نشي کولی په قانوني ډول له هغه څخه ګټه واخلي، او هر هغه عمل چې په دې مال باندې ترسره شي باطل دی).

If a Rukn from the Arkaan of the trade or transaction was left like the ‘Iejaab’ (offer) for example, then the trade would be Baatil and it would not be contracted and any effects in the Dunyaa will not be consequential from it and if they were to be built upon it they would be Baatil (as well) (e.g. the one who has taken possession cannot validly benefit from it and any action undertaken with it would be Baatil).

د معاملاتو په اړه صحت (صحیح والی) د دې معنا لري چې له هغې څخه ګټه اخیستل جایز دي، پداسې حال کې چې د معاملاتو په اړه باطل والی د ګټې اخیستو منع کېدو معنا لري. دا هغه وخت دی کله چې په دنیا او آخرت کې سزا د همدې حرمت پر بنسټ جوړه شوې ده. نو هرڅوک چې د باطل عقد له لارې مال یا ملکیت ځانته کړي، نو هغه مال حرام دی او هغه کس په آخرت کې د سزا مستحق دی.

The Sihhah (validity) in respect to the Mu’aamalaat (transactions) means the permissibility to benefit whilst Al-Butlaan (invalidity) in respect to the Mu’aamalaat means the prohibition of benefiting. This is whilst punishment in the Dunyaa and the Aakhirah is consequentially built upon this Hurmah (prohibition). So whoever takes possession of wealth or property through an invalid ‘Aqd (contract) then that property is Haraam and the one who has done that is deserving of the punishment in the hereafter.

بعض علماء البطلان اور الفساد کو ایک ہی معنی کی دو اصطلاحات سمجھتے تھے، لیکن حقیقت یہ ہے کہ فساد بطلان سے مختلف ہے۔ اس لیے کہ بطلان سے مراد شریعت کے حکم کے مخالف ہونا ہے، اس اعتبار سے کہ اس چیز کی اصل (بنیاد) ہی شریعت کی طرف سے حرام ہو۔ جیسے شراب یا ملاقیح کی بیع، یعنی وہ چیز جو جانداروں کے پیٹ میں ہوتی ہے اور حمل سے متعلق ہے۔ پس یہ شارع کے حکم سے عدم موافقت کو ظاہر کرتا ہے، اس لحاظ سے کہ عقد کے ارکان میں سے کوئی رکن نہ پایا جائے یا شروط میں سے کوئی شرط مفقود ہو، جس سے عمل یا عقد کی اصل (بنیاد) کی خلاف ورزی ہو، جیسے نماز کے لیے وضو کی شرط۔

Some of the ‘Ulamaa considered Al-Butlaan and Al-Fasaad as two terms with the same meaning however the reality is that the Fasaad differs from the Butlaan. That is because the Butlaan represents the non-agreement to the command of the Shaari’ in respect to the Asl (origin) of the matter i.e. its Asl (origin) is forbidden by the Shar’a. That is like Al-Khamr or the sale of Malaaqeeh which is what is found in the bellies of living creatures related to impregnation. This therefore represents the non-agreement or non-conformity with the command of the Shaari’ in terms of the absence of a Rukn from the Arkaan of the contract or the absence of a Shart from the Shuroot violating the origin (Asl) of the action or contract, like the condition of Wudoo’ in respect to the Salaah.

اما فساد کا تعلق، تو اصل کے لحاظ سے وہ شارع کے حکم کے موافق ہے، تاہم اس میں ایسا وصف شامل ہے جو عمل یا عقد کی اصل سے نہیں اور شارع کے حکم کے خلاف ہے۔ مثال کے طور پر نکاح کا عقد ہے جس میں مہر متعین نہ کیا گیا ہو؛ یہ فاسد تو ہے مگر باطل نہیں۔ مہر متعین کرنے سے فساد دور ہو جاتا ہے۔ عقد کے اعتبار سے فساد ایک ایسی کمی ہے جسے پورا کیا جا سکتا ہے تاکہ عقد صحیح ہو جائے، جبکہ عقد کا بطلان ایک نئے عقد کا تقاضا کرتا ہے جو ضروری ارکان و شرائط پر پورا اترتا ہو۔ عبادات میں فساد کا تصور ممکن نہیں، کیونکہ عبادات یا تو صحیح ہوتی ہیں یا باطل۔ اس لیے کہ جو شخص ان کی شرائط اور ارکان پر عمل کرتا ہے، وہ پاتا ہے کہ یہ سب آپس میں جڑے ہوئے ہیں اور عمل کی اصل سے متعلق ہیں۔ چنانچہ طہارت نماز کی شرط ہے، اور اگر وہ پوری نہ ہو تو عمل لغو اور باطل ہو گا۔ اسی طرح سجدہ نماز کا رکن ہے، اور اگر وہ ادا نہ ہو تو نماز باطل ہو گی۔

As for the Fasaad, then in respect to the Asl (origin) it is in agreement with the command of the Shaari’ however it includes a Wasf (description) that is not from the Asl of the action or the contract that is contrary to the command of the Legislator. This would be like the marriage contract in which the Mahr (dowry) has not been specified as this would make it Faasid but not Baatil. The Fasaad (corruption) would then be removed through the specification of the Mahr. The Fasaad in respect to the contract represents a deficiency that is possible to complete so that the contract can become Saheeh whilst the Butlaan in respect to the contract necessitates a new contract that meets the required and necessary pillars and conditions. Al-Fasaad in respect to the ‘Ibaadaat are not conceivable as the ‘Ibaadaat are either Saheeh or Baatil (valid or invalid). That is because the one who follows their conditions and pillars finds that they are all connected and related to the Asl (origin) (of the action). As such, the Tahaarah (being in a purified state) is a Shart for the Salaah and if this is not fulfilled then the action would be void and invalid (Baatil). Similarly, the Sujood (prostration) is a Rukn of the Salaah and if it does not take place then the Salaah would be Baatil.