د نصوصو دلالت
3 - Dalaalat Un-nass
د هغې تعریف:
Its definition:
دلالة النص هو داسې وي چې نص (متن) په دې ټاکي چې هغه حکم چې متن پرې چپ دی، د هغه حکم سره موافق دی چې په متن کې بیان شوی دی.
Dalaalat un-Nass is when the Nass (text) indicates that the Hukm that the text has been silent upon is in conformity to the Hukm that has been expressed in the text.
بعضو علماؤو دا ته مفهوم الموافقہ (د موافقت مفہوم) نوم ورکړی دی، ځکه چې هغه څه چې د لفظ په دننه د خاموشۍ په ځای (محل) کې ښودل کیږي، د هغه حکم سره موافق وي چې په متن کې ښکاره شوی دی (المنطوق). نور علماء دا ته فحوی الخطاب (د خطاب مفہوم یا روح) نوم ورکړی دی، ځکه چې د کلام فحوی د هغه معنا ته اشاره کوي. نو که متن په خپل عبارت (الفاظو) سره د یو ځانګړي واقعیت د حکم لارښوونه کوي، او بل واقعیت وموندل شي چې د حکم د علت له پلوه له لومړي سره مساوي وي یا د هغه لپاره ښه مناسب وي (اولی)، او دا ورته والی یوازې د ژبې د عام پوهاوي په واسطه پوهیږي، نو فوري دا خبره زړه ته راځي چې نص دواړه واقعیتونه شاملوي، نو دا متن به د عبارت له دلالت پرته بل دلالت ولري، او هغه دلالت النص دی. مثال: