د تصرفاتو او عقودو (معاملاتو) پورې تړلی نهي، لکه سوداګري، اجاره او نکاح او نور، یا د عقد د ذات (اصل) ته راګرځي، یا د هغه چا ته چې د عقد سره تړلې، نښتې یا ملګرې وي.

The Nahi (forbiddance) related to Tasarrufaat (transactions) and ‘Uqood (contracts) like trade, hiring and marriage amongst others, either represents a Nahi that returns to the ‘Ain (essence) of the contract or a Nahi returning back to a matter linked, connected or adjoined to it.

1 – اگر نہی کا تعلق عقد کی ذات (عین) یا تصرف پر ہو، تو اس میں کوئی شک نہیں کہ وہ معاملات اور عقود پر اثر انداز ہوتی ہے اور انہیں باطل یا فاسد بنا دیتی ہے۔ یہ اس بنا پر ہے کہ رسول اللہ ﷺ کا فرمان ہے:

1 – If the Nahi is directed towards the ‘Ain (essence) of the contract or the Tasarruf (conduct/transaction), then there is no doubt that it impacts upon the transactions and contracts and makes them Baatil (invalid) or Faasid (corrupted). That is due to the statement of the Messenger of Allah (saw):

دا پدې معنا ده چې دا حدیث نه صحیح دی او نه مقبول. د دې حدیث د مردود بلل پرته له دې بل هیڅ معنا نه لري، یعنې باطل والی (البُطلان) یا فاسد والی (الفساد). ابن عمر رضي الله عنهما د مشرکو ښځو سره د نکاح د باطل والي او فاسد والي حکم د الله تعالی د دې ارشاد پر بنسټ استنباط کړی دی:

That means that it is not Saheeh (valid) and not Maqbool (acceptable). There is no meaning for it being described as Mardood (rejected) except Al-Butlaan (invalidity) or Al-Fasaad (corruption). Ibn ‘Umar made deduction upon the Butlaan and the Fasaad of marriage to the Mushrikaat (female polytheists) based on His Qawl (swt):

او د هغه څخه هیچا دا خبره نه ده رد کړې، او له همدې امله دا د اجماع استازیتوب کوي.

And none denied this from him and as such it represents an Ijmaa’.

دا هغه وخت دی کله چې نهي د تحریم (منع کولو) فائده ورکوي. خو کله چې نهي د کراهت (ناخوښۍ) فائده ورکوي، نو دا په تصرفاتو او عقودو (معاملو، کړنو او قراردادونو) اغیز نه کوي. دا ځکه چې اغیز د تحریم څخه راځي، ځکه چې د یوې معاملاتي کړنې یا قرارداد تحریم دا باطل یا فاسد کوي.

This is in the case when the Nahi establishes At-Tahreem (prohibition). When, however the Nahi establishes Al-Karaahah (dislike) then it does not impact upon the Tasarrufaat and the ‘Uqood (transactions, conducts and contracts). That is because the Ta’theer (impact) comes from the Tahreem as the Tahreem of a transactional conduct or contract makes it Baatil or Faasid.

په بطلان او فساد کې توپیر شتون لري، کوم چې مونږ د حکم الوضعي د ډولونو یا ویشونو په بحث کې لومړۍ فصل کې بیان کړی و، له همدې امله سمه داده چې هغې ته بیرته مراجعه وشي.

There is a difference between the Butlaan and the Fasaad which we explained in the first chapter discussing the types or categories of the Hukm Al-Wad’iy and consequently it is advisable to refer back to it.

۲ – هغه صورت چې نهي د عقد یا تصرف څخه بهر یوې موضوع ته راګرځي، نو په دې حالت کې نهي د عقد باندې اغیزه نه کوي، حتی که دا کار حرام وي. دا داسې ده لکه د جمعې د اذان په وخت کې سوداګري، چې سوداګري صحیحه ده حتی که عمل حرام وو، او د هغې پایلې (یعنې د قانوني ملکیت او د هغې څخه ګټه اخیستل) پرې ولاړې دي. یا دا داسې ده لکه د غصب شوې ځمکې (الأرض المغصوبة) کې ادا شوې لمونځ، چې صحیح دی حتی که حرام وي. دا قبول کیږي (اجر ورکول کیږي) او د هغه د بیا ادا کولو اړتیا نشته، که څه هم ګناه ترې رامینځ ته کیږي او د هغې پایله ده.

2 – In the case where the Nahi returns back to a matter that is outside of the ‘Aqd (contract) or the Tasarruf (transaction, conduct), then the Nahi in this situation does not impact upon the ‘Aqd (contract) and even if it was Haraam. This is like trading at the time of the Adhaan of Salaat ul-Jumu’ah as the trade is Saheeh (valid), even if the act was Haraam, and its results are built upon it (i.e. of legal ownership and benefiting from it). Or it is like the Salaah performed in the usurped land (Al-Ard Al-Maghsoobah) as it is valid even though it is Haraam. It counts (is recompensed) and there is no requirement to repeat its performance although the sin results from it and is a consequence of it.