الفقه
Al-Fiqh
د الفقہ معنا
The meaning of Al-Fiqh:
الفقه لغةً: «الفهم». قال الله تعالى على لسان موسى علیه السلام:
Al-Fiqh linguistically means: ‘Al-Fahm’ (understanding). Allah Ta’Aalaa said upon the tongue of Mousaa (as):
او زما د ژبې څخه غوټه خلاص کړه، ترڅو دوی زما خبرې پوه شي (طه 28).
And untie the knot from my tongue (so that) they understand (Fiqh) my speech (TaHa 28).
دې معنی دا ده چې دوی هغه څه "پوهیږي" چې زه ورته وایم۔
Which means that they ‘understand’ what I say to them.
د اصول الفقه علماؤو په اصطلاح کې د فقه معنا داده:
The meaning of Al-Fiqh in accordance to the Istilaah (terminological definition) of the ‘Ulamaa of Usool ul-Fiqh is:
دا د عملي شرعي احکامو علم دی چې د دوی له تفصیلي دلیلونو څخه اخیستل شوی وي.
‘It is the ‘Ilm (knowledge) of the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah taken from its detailed evidences’.
د تعریف تشریح:
Explanation of the definition:
الأحكام الشرعية
Al-Ahkaam Ash-Shar’iyah:
الواجب، المندوب، المباح، المکروہ اور الحرام۔
What is intended by this is: Al-Waajib, Al-Mandoob, Al-Mubaah, Al-Makrooh and Al-Haraam.
په دې کې هم مراد دي: السبب، الشرط، المانع، العزیمه، الرخصه، الصحه، الفساد او البطلان.
What is intended is also: As-Sabab, Ash-Shart, Al-Maani’, Al- ‘Azeemah, Ar-Rukhsah and As-Sihhah, Al-Fasaad and Al-Butlaan.
العملیه (عملی):
Al-‘Amaliyyah (practical):
هغه څه چې د بندګانو (عبادونو) د عملونو سره اړیکه لري، لکه لمونځ، جهاد، سوداګري او د مسلمانانو لپاره د خلیفې ټاکل.
That which has a relationship to the actions of the ‘Ibaad (slaves) like the Salaah, the Jihaad, the trade and appointing a Khalifah for the Muslims.
المستفادة:
Al-Mustafaadah:
هغه څه چې د استنباط (استخراج) پرته اخیستل کیږي، او هغه څه چې د استنباط له لارې اخیستل کیږي۔
That which is taken without Istinbaat (deduction) and that which is taken by way of Istinbaat.
الأدلة التفصيلية
Al-Adillah At-Tafseeliyah (the detailed evidences):
دا د ادلّۀ جزئیه (جزئي دلیلونه) دي، لکه آیت یا حدیث یا د دواړو یوه برخه، لکه: "أقیموا الصلاۃ" (لمونځ قائم کړئ) او لکه: "الله تعالی د بیع (سوداګرۍ) حلال کړې ده".
These are the Adillah Al-Juz’iyah (partial evidences) like the Aayah or the Hadeeth or a part from them both like: “Aqeemu-s-Salaah” (establish the prayer) and like: “Allah has made Bai’ (trade) Halaal”.