د نسخ ډولونه
Types of An-Naskh (Abrogation)
1 – د حکم نسخ (لغوه کېدل) پرته له بدل یا ځای ناستی: ۱
1 – The Naskh (abrogation) of the Hukm without replacement or substitution:
الله تعالیٰ فرمایا:
Allah Ta’Aalaa said:
اے هغو کسانو، چې ایمان مو راوړی دی، کله چې تاسو د رسول سره په پټه مشوره کول غواړئ، نو د خپلې مشورې نه مخکې صدقه ورکړئ۔ {المجادلہ: ۱۲}
O you who have believed, when you [wish to] privately consult the Messenger, present a charity before your consultation (Al-Mujaadilah 12).
دا حکم، چې د رسول اللہ ﷺ سره د پټې مشورې له لیدو دمخه د صدقې وړاندې کول وو، د لاندې آیت له مخې منسوخ شو:
This Hukm, which was the presentation of Sadaqah before meeting the Messenger for private consultation, was abrogated by the following Aayah:
کیا تاسو د خپل محرمانه مشورې څخه مخکې په صدقه ورکولو کې ویره لرئ؟ که چیرې تاسو داسې ونکړل، او الله تاسو وبخښلاست، نو (لږ تر لږه) لمونځ قایموئ، زکات ورکوئ، او د الله او د هغه د رسول ﷺ اطاعت وکړئ. او الله په هغه څه ښه خبردار دی چې تاسو یې کوئ.(المجادلہ 13)
Are you afraid of spending in charity before your private consultation (with him)? If then you do it not, and Allah has forgiven you, then (at least) perform As Salat and give Zakat and obey Allah and his Messenger. And Allah is All Aware of what you do (Al-Mujaadilah 13
2 – د حکم نسخ هغه نوي حکم ته چې د هغه څخه سپک وي:
2 – The Naskh (abrogation) of the Hukm to a (new) Hukm that is lighter than it:
منسوخ حکم: د یوه مسلمان ولاړ کیدل د لس دښمنانو په مقابل کې د جنګ پر مهال. الله تعالیٰ فرمایي:
The Mansookh (abrogated) Hukm: One (of the Muslims) standing firm in the face of ten enemies when fighting. Allah Ta’Aalaa said:
که ستاسو له ډلې شل صبر کوونکي وي، نو دوه سوه به غالب شي (الأنفال ۶۵)
If there are twenty steadfast from you then you will overcome two hundred (Al Anfaal 65)
ناسخ حکم: یو مسلمان چې د دوو دښمنانو په وړاندې د جنګ په وخت کې ثابت قدم پاتې شي. الله تعالیٰ فرمایي:
The Naasikh (abrogating) Hukm: One of the Muslims standing firm in the face of two enemies when engaged in battle. Allah Ta’Aalaa said:
اوس الله تعالی تاسو څخه بوجه ځواک کم کړی او پوهیږي چې ستاسو په منځ کې ضعف شتون لري. نو که له تاسو څخه سل کسان صبر کوونکي وي نو دوه سوه به یې ماتې کړي (الانفال 66).
Now Allah has lightened for you and He has known that there is weakness amongst you. So if there are one hundred from you who are steadfast they will overcome two hundred (Al-Anfaal 66).
۳ – د یوه حکم نسخ د بل ورته حکم له خوا: منسوخ حکم: د اقصی (بیت المقدس) په لور لمونځ کول د رسول الله ﷺ د امر له مخې۔
3 – The Naskh of a Hukm to a Hukm that is comparable to it: The Mansookh (abrogated Hukm): Directing the prayer in the direction of Al-Quds due to the command of the Messenger of Allah (saw).
ناسخ حکم: د لمانځنې قبله د کعبې طرف ته اړول۔
The Naasikh (abrogating) Hukm: Directing the prayer towards the Ka’bah.
الله تعالیٰ فرمایا:
Allah Ta’Aalaa said:
بې شکه مونږ ستا د مخ اوښتل آسمان ته لیدلي دي، [ای محمده]، او مونږ به ضرور تا داسې قبلې ته اړوو چې ته به پرې خوښ شې. نو خپل مخ د مسجد الحرام لوري ته واړوه. او تاسو [مؤمنانو] هر چیرې چې یاست، خپل مخونه د هغې لوري ته [په لمانځه کې] واړوئ. (البقرہ ۱۴۴)
We have certainly seen the turning of your face, [O Muhammad], toward the heaven, and We will surely turn you to a Qiblah with which you will be pleased. So turn your face toward al-Masjid al-Haram. And wherever you [believers] are, turn your faces toward it [in prayer] (Al-Baqarah 144).
۴ - د یوه حکم څخه د هغه حکم نسخ چې ډیر سخت وي:
4 - The Naskh of a Hukm to a Hukm that is more severe:
د منسوخ حکم: زانیانو ته ملامت ورکول او د کور په دننه بندول، لکه څنګه چې د الله تعالیٰ د دې قول څخه اخیستل شوی دی:
The Mansookh (abrogated) Hukm: Reprimanding the Zaani and confining them to house arrest as taken from His Qawl Ta’Aalaa:
څوک چې ستاسو له ښځو څخه ناوړه کار (زنا) کوي، نو د هغوی په خلاف خپلو کسانو څخه څلور شاهدان راولئ. که دوی شهادت ورکړي، نو هغه ښځې په کورونو کې بندي کړئ تر دې چې مرګ یې راواخلي یا الله د هغوی لپاره بله لاره وټاکي. او هغه دوه کسان چې له تاسو څخه دا کار کوي، دواړه یې سزا کړئ. خو که توبه وباسي او خپل حال سم کړي، نو هغوی پریږدئ. بې شکه الله ډېر توبه قبلونکی او ډېر مهربان دی. (النساء ۱۵-۱۶)
Those who commit unlawful sexual intercourse of your women - bring against them four [witnesses] from among you. And if they testify, confine the guilty women to houses until death takes them or Allah ordains for them [another] way. And the two who commit it among you, punish them both. But if they repent and correct themselves, leave them alone. Indeed, Allah is ever Accepting of repentance and Merciful (An-Nisaa’ 15-16).
ناسخ حکم: غیر محصن (غیر شادی شوي) ته یو سل کوړې وهل، چې دا د الله تعالیٰ د دې قول څخه اخیستل شوي دي:
The Naasikh (abrogating) Hukm: Lashing the non-Muhsin (married) with one hundred lashes which is taken from the Qawl of Allah Ta’Aalaa:
هغه ښځه یا سړی چې نکاح نه وي کړی او زنا کې ونیول شي - د هریوه یې سل کوړې ووهئ، او د الله په دین کې د دوی په اړه د رحم احساس دې تاسو ونه هڅوي، که تاسو الله او د آخرت ورځ منئ. ([سورة النور: ۲])
The [unmarried] woman or [unmarried] man found guilty of sexual intercourse - lash each one of them with a hundred lashes, and let not any pity for them restrain you in regard to a matter prescribed by Allah (An-Noor 2).