8 – د ادب ورکولو (تأدیب) باب، لکه د الله تعالیٰ دا قول:
8 – At-Ta’deeb (chastisement) like in His Qawl Ta’Aalaa:
النهي
An-nahi (the Forbiddance)
د النهي معنا:
The meaning of An-Nahi:
نهی هغه غوښتنه ده چې د یوه کار پریښودلو یا نه کولو لپاره وي، د داسې بنسټ یا احساس پر بنسټ چې دا غوښتنه له یوه لوړ واک (مرجع) څخه راغلې وي. د عربي ژبې د نهي صیغه (د منعې بڼه) لا تفعل یا لا یفعل ده، لکه څنګه چې د الله (ج) په دې قول کې راغلې ده:
The Nahi is the Talab (request) to leave or to not do the action ‘Alaa Sabeel Al-Isti’laa’i (upon the sense or basis that it has come from a higher authority). The Seeghat un-Nahi (form of forbiddance) in the Arabic language is: Laa Taf’al or Laa Yaf’al) like has come in his Qawl (swt):
ربا (سود) مه خورئ (مه خورئ/مه کاروئ) ... ({يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُّضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}) [آل عمران: ۱۳۰]
Do not eat (consume/devour) Ribaa (usury) (Aali ‘Imraan 130).
او دا د رسول الله ﷺ دا ارشاد په څیر دی: «که د لړۍ د ګوتو تر منځ تسمه ماته شي، نو هغه څوک باید یوازې یوه لړۍ سره ونه ګرځي (لا یمشي) تر دې چې د بلې لړۍ تسمه هم سمه نه کړي» (صحیح مسلم).
And it is like the statement of the Messenger of Allah (saw): “If the strap between the toes of the sandal breaks then he (the person) should not walk (Laa Yamshi) with only one sandal until he has fixed the strap of the other” (Saheeh Muslim).
لکه څنګه چې د صیغۀ امر (امر کولو بڼه) ډیر معنې لري، همداسې د صیغۀ نهي (منعولو بڼه) هم یو شمیر معنې لري، چې عبارت دي له:
Just as the Seeghat ul-Amr (command form) has many meanings the Seeghat un-Nahi (form of forbiddance) also has a number of meanings which include:
١ - التحريم، وهو كما جاء في قول الله تعالى
1 – At-Tahreem (prohibition) and that is like has come in the Qawl of Allah Ta’Aalaa
او یو بل تجسس مه کوئ او یو بل غیبت مه کوئ (الحجرات ۱۲)
And do not spy on or backbite each other (Al-Hujuraat 12).
2 – الکراہہ (ناپسندیدگی) لکه د رسول الله ﷺ په دې قول کې:
2 – Al-Karaahah (dislike) like in the statement of the Messenger of Allah (saw):
د هغه چا ته اجازه مه ورکوئ چې سلام نه اچوي. (البيهقي)
Do not give permission to the one who does not initiate with the Salaam (Al-Baihaqi).
۳ – التحقیر (سپکاوی، کم ارزښت ورکول) او د دې یوه مثال د الله تعالیٰ دا قول دی:
3 – At-Tahqeer (disdain, disparagement) and an example of this is His Qawl Ta’Aalaa:
او هغه شیانو ته مه ږیږه چې موږ د دوی د ډلو هر یوې ته د ژوند د خوښۍ لپاره ورکړي دي.
And do not extend your eyes in longing for the things We have given for enjoyment to various groups of them (TaHa 131).
4 – د "عاقبة" (پایلې) تشریح، او د دې یوه مثال د الله (سبحانه وتعالى) دا قول دی:
4 – Explanation of the ‘Aaqibah (consequence) and an example of this is His Qawl (swt):
او هیڅکله فکر مه کوئ چې الله د هغو خلکو له کارونو څخه غافل دی چې ظلم کوي۔ {او تاسو هیڅکله فکر مه کوئ چې الله د ظالمانو له کړو څخه غافل دی} [ابراهیم: ۴۲]
And never think that Allah is unheedful of what the wrongdoers (oppressors) do (Ibraheem 42).
۵ – دعا (الدعاء) لکه د الله (سبحانه وتعالى) په قول کې:
5 – Ad-Du’aa (supplication) like in His Qawl (swt):
زموږ رب! موږ د ظالمانو لپاره د فتنې ځای مه کوه. (یونس ۸۵)
Our Lord, make us not [objects of] trial for the oppressors (Younus 85).
۶ – الإرشاد (لارښوونه / رهنمایي) لکه د الله تعالیٰ په دې خبره کې:
6 – Al-Irshaad (guidance/direction) like in His speech Ta’Aalaa:
اے هغه کسانو چې ایمان یې راوړی دی، د داسې شیانو په اړه مه پوښتئ چې که هغه تاسو ته څرګند شي، تاسو ته به ستونزه راولي.
O you who have believed, do not ask about things which, if they are shown to you, will distress you (Al-Maa’idah 101).
7 – د ناامیدۍ (التأیيس) ځینې بېلگې، لکه د الله (ج) دا ویینا:
7 – At-Ta’yees (despair/hopelessness) like in His Qawl (swt):
په آخرت کې به ویل کیږي: ای کافرانو، نن ورځ عذر مه کوئ! تاسو یوازې په هغه شی بدله ورکول کیږئ چې تاسو به یې کاوه (التحریم ۷).
It will be said in the Hereafter) O you who disbelieve, make no excuses this Day! You are being requited only for what you used to do (At-Tahreem 7).
او احسان مه کوه چې د زیاتو په لاسته راوړلو لپاره (احسان وکړې)۔
And do not confer favour seeking to acquire more (Al-Mudaththir 6).
ټول دا معناوې د "صیغۀ نهی" (د منع کولو صیغه) ثابتوي، چې دا ښيي چې صیغۀ نهی په یو شمېر معناوو کې کارول کېږي. دا ځکه چې نهی په حقیقت کې د پرېښودو یا نه کولو د غوښتنې سره تړاو لري، خو دا د "تحریم" (منع کېدل)، "ارشاد" (لارښوونه) یا "کراهت" (ناخوښي) یا بل هېڅ شي نه ښيي، مګر د یوې قرینې له لارې.
All of these meanings establish the Seeghat un-Nahi (form of forbiddance) which indicates that the Seeghat un-Nahi is utilised in a number of meanings. That is because the Nahi relates in reality to the request to leave or to not do something, however it does not indicate At-Tahreem (prohibition) or Al-Irshaad (guidance/direction) or Al-Karaahah (dislike) or anything else except by way of a Qaree