د صحابه کرامو (رض) فتاوې او د دوی اجتهادات - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

د صحابه کرامو (رض) فتاوې او د دوی اجتهادات - الواضح فی أصول الفقه | Quran Course

0% read · 3 min left

الواضح فی أصول الفقه Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

د زما د امت غوره خلک هغه نسل دی چې زه پکې راواستول شوی وم (مسلم).

The best of my Ummah is the generation that I was sent amongst (Muslim).

د صحابه کرامو (رض) فتاوې او د دوی اجتهادات

Examples From The Fataawaa Of The Sahaabah (rah) And Their Ijtihaadaat

by Muhammad Hussein Abdullah3 min readViewed 240 times

وحی ختم ہوئی اور د رسول اللہ ﷺ د وفات سره اسلامي شریعت بشپړه شوه۔ بیا د صحابه کرامو یوه ډله د نوي پیښو لپاره احکامِ شرعیه بیان کولو ته راوخته. دوی دا کار د قرآنِ کریم د آیتونو او د رسول اللہ ﷺ د احادیثو څخه د استنباط (استخراج) له لارې کړ. هغه صحابه کرام رضی اللہ عنهم دې کار ته وړتیا او اهلیت لرل، ځکه دوی د رسول اللہ ﷺ په ژوند کې ملګرتیا کړې وه او هغه وخت یې ژوند کاوه چې په هغه باندې وحی نازلیده. له همدې امله دوی د اسباب النزول (د نزول د حالاتو) په اړه او د متنونو د معنیو په پوهیدو کې د خلکو تر ټولو عالمان وو.

The Wahi came to an end and the Islamic Sharee’ah was completed upon the passing of the Messenger of Allah (saw). Then a group from amongst the Sahaabah went forth to provide Ahkaam Ash-Shar’iyah for the newly occurring realities. They did that through their Istinbaat (deduction) from the Aayaat of Al-Qur’aan Al-Kareem and from the Ahaadeeth of the Messenger (saw). Those Sahaabah (rah) were qualified and capable of undertaking that as they had accompanied the Messenger in his life and were living as the Wahi descended upon him. They were therefore the most knowledgeable of people in respect to the Asbaab An-Nuzool (circumstances of revelation) and in comprehending the meanings of the texts.

پیغمبر ﷺ هغه کسان چې زړونه یې د الفت او نرمۍ لپاره غوښتل کیږي، د زکات له مال څخه ورکول، لکه څنګه چې ابوبکر (رض) له هغه وروسته همداسې وکړل. خو کله چې دغه ډله د عمر بن الخطاب ته راغله ترڅو هغه له زکات له مال څخه دوی ته ورکړي، هغه انکار وکړ او دوی ته یې ونه ورکړل. هغه دا نظر درلود چې دا حکم د هغه وخت لپاره نه دی، ځکه چې د زړونو د نرمولو لپاره دا ورکړه په هغه وخت کې وه کله چې اسلامي دولت لا په لومړیو ورځو کې و، او له دوی د ځواک، نفوذ او د دوی له شرارت څخه دولت ته ویره وه. خو د عمر په وخت کې دا علت نور نه و، ځکه چې اسلام خپور شوی و او د هغه ځواک او قوت زیات شوی و. نو دې ته د زړونو د نرمولو (د ورکړې یا هڅونې له لارې) اړتیا نه وه. ۳ - د وچکالۍ او قحطۍ په کال کې د حاتب بن ابي بلتعه غلامانو د مزینه قبیلې د یو سړي یوه ماده اوښه وغله. عمر دوی راوست او دوی یې اقرار وکړ. بیا یې عبدالرحمن بن حاتب ته پیغام واستاوه؛ هغه راغی او ورته یې وویل: «بیشکه د حاتب غلامانو د مزینې یوه ماده اوښه وغله او دوی اقرار هم وکړ». نو عمر د صحابه کرامو له یوه ته وویل: «لاړ شه او د دوی لاسونه پرې کړه». کله چې دوی د تلو لپاره اړ شول، عمر بیرته راوغوښتل او وې ویل: «په الله قسم، که زه نه وای پوهیدلی چې تاسو دوی ته ظلم کړی او په داسې حال کې یې لوږې ساتلي یاست چې که له دوی څخه یو هم هغه څه خوړلي وای چې الله حرام کړي دي، نو هغه ته به حلال شوي وای، زه به ستاسو لاسونه پرې کړي وای. په الله قسم، که ما دا نه وای کړي نو زه به تاسو باندې داسې جریمه اینې چې تاسو ته به درد ورکړي». بیا یې وویل: «ای مزني، ستا د ماده اوښې بیه څومره ده؟» هغه وویل: «خلور سوه». عمر وویل: «عبدالرحمن، لاړ شه او هغه ته اته سوه ورکړه». (د موطا له لنډ عبارت څخه).

The Messenger of Allah (saw) gave to the category of those whose hearts are sought to be reconciled or softened as did Abu Bakr (ra) after him. However, when they (this category of people) came to ‘Umar Ibn Al-Khattaab for him to provide them from the wealth of the Zakaah he rejected and did not give it to them. He held the view that the text did not apply to them in his era because the provision to reconcile the hearts was due to the Islamic state being still in its early days and there had been fear in respect to the state from their power, influence and their evil (intentions/plans). This is whilst at the time of ‘Umar this ‘Illah (reasoning) was no longer present and that was due to the spread of Islaam and the increase of its strength and might. There was therefore no longer a reason to reconcile or soften the hearts (by providing them with a provision or incentive). 3 – In the year of the drought and famine, boy servants belonging to Haatib Bin Abi Balta’ah stole a she camel belonging to a man from Mazeenah. So ‘Umar brought them and they admitted it. Then he sent for ‘Abdur Rahmaan Bin Haatib; so he came and he said to him: “Verily the boy servants of Haatib stole a she camel belonging to Mazeenah and they admitted it”. Then ‘Umar said to one of the Sahaabah: “Go and cut off their hands”. Then when they had turned to go ‘Umar brought them back and then said: “By Allah, had I not known that you exploited them and starved them to the point where had one of them eaten that which Allah had made Haraam it would have been Halaal for him, I would have cut off their hands. By Allah, if I haven’t done that then I will impose upon you a fine that will hurt you”. Then he said: “O Muzniy, how much do you want for your she camel?” He said: “Four hundred”. ‘Umar said: “Abdur Rahman, go and give him 800” (A summarized wording from Al-Muwatta’).

پس د دې مسلې په غور سره کتلو وروسته، عمر (رض) وموند چې په دې واقعه کې غلا د اضطرار او د خوړو د سخت محتاجۍ له امله وه، پداسې حال کې چې الله (سبحانه وتعالی) فرمایلي دي:

So after scrutinising the issue ‘Umar (ra) found that the theft in this reality was due to compulsion and their dire need for food whilst Allah (swt) has said:

دا څرنګه کیدای شي چې هغه د حدودو څخه حد په هغه شخص باندې تطبیق کړي چې الله د هغه ګناه بخښلې وي؟

So how could he apply the Hadd from the Hudood (set punishments) upon a person whom Allah had forgiven his sin.

4 – د شرعي حکم له مخې دیت (د وینې بیه) د ځینو ډولونو وژنو کې، لکه کله چې وژنه نیمه عمدي یا غلطي وي، د عاقلې په غاړه واجب دی. د رسول الله ﷺ په وخت کې عاقله د مجرم خپلوان او د هغه د قبيلې افراد وو.

4 – The Diyah (blood money) is obligatory in accordance to the Shar’a upon the ‘Aaqilah in some forms of killing like when it is semi intentional or mistaken. The ‘Aaqilah at the time of the Messenger (saw) were the relatives of the criminal and the individuals of his tribe.

کله چې عمر (رض) دیوانونه جوړ کړل او د لښکرو کارونه يې منظم کړل، نو يې دیت (د وینې بها) په د قاتل د دیوان خلکو باندې واچاوه، يعنې په هغو بالغو جنګیالیو باندې چې نومونه يې په دیوان کې ثبت وو. دیت به د دوی له معاشونو څخه اخيستل کيده، په دې بنسټ چې نصرت (مرستې) له قاتل او د هغه له قبيلې د خپلوانو څخه د دیوان خلکو ته لیږدول شوی وو، څوک چې به يو بل سره مرسته کوله، او که څه هم د مختلفو قبیلو څخه به وو. دا نظر د فقهاوو له ډلې د حنفیانو لخوا اخيستل شوی دی.

When ‘Umar (ra) made the Dawaaween (registers plural of Deewaan) and organised the affairs of the army he made the Diyah (blood money) fall upon the people of the Deewaan (register or organisational unit) of the killer i.e. upon the mature fighting men whose names were registered in the Deewaan. The Diyah would be taken from their wages upon the basis that the Nusrah (support) had been transferred from the relatives of the killer and his tribe to the people of his Deewaan who would provide support to one another and even if they were from a number of different tribes in origin. This opinion was taken by the Hanafiyah from amongst the Fuqahaa.

۵ – بخاری او مسلم د ابن عباسؓ څخه روایت کوي چې هغه وویل: «د رسول الله ﷺ، د ابوبکرؓ او د عمرؓ د خلافت په لومړیو دوو کلونو کې طلاق (یوځای د درې طلاقونو ورکول) یو طلاق شمیرل کیده، بیا عمرؓ دا کار بند کړ». دا پدې معنا ده چې هغه د یوځای په یوه مجلس کې د درې طلاقونو ورکول د طلاق بائن (بیرته نه اخیستونکی طلاق) په شان وګرځاوه، چې د بینونۀ کبرا په نوم یادیږي. ځینو علماوو دا کار داسې توجیه کړی چې د (طلاق د بندولو) مصلحت د (د ګناه په واقع کیدو کې د) مفسدې څخه قوي یا لوی دی. خو سمه نظر دا دی چې دا د عمرؓ هغه پوهه وه چې د شرعي نصونو په اړه یې درلودله.

5 – Al-Bukhaari and Muslim related from Ibn ‘Abbaas that he said: “The Talaaq (divorce) in the time of the Messenger of Allah (saw) and Abu Bakr and two years of the Khilafah of ‘Umar was (the pronouncement of) three divorces counting as one then ‘Umar brought an end to it”. This means that he made the divorce of three times in a single sitting equivalent to the Talaaq Baa’in (irrevocable divorce) (Baynoonah Kubraa). Some reasoned this by stating that the Maslahah of terminating was stronger (or greater) than the Mafsadah of Wuqoo’ (falling or occurrence [into sin]). The correct view however is that it represented the understanding of ‘Umar in accordance to his understanding of the Shar’iyah texts.