څلورم: المتشابه
Fourthly: Al-mutashaabih
د دې تعریف:
Its definition:
المتشابہ هو اللفظ الذي يكون معناه المراد خفيًا أو غير واضح، ولا تدل صيغته ولا ترشد إلى ما هو المقصود منه. وهذا يعني أنه لا سبيل إلى فهمه، وأنه لا يعلمه إلا الله سبحانه وتعالى.
Al-Mutashaabih is the Lafzh (worded expression), the intended meaning of which is hidden or unclear. Its Seeghah (form) does not indicate or guide to what is intended from it. That means there is no way to comprehend it and that none except Allah (swt) knows it.
دې ته د مثالونو په توګه هغه حروف مقطعات راوړل شوي چې د سورتونو په پیل کې راځي، لکه: ’ آلم‘، ’حمعسق‘ او ’كهيعص‘. هم دوی (یعنې ځینو مسلمانانو) د دې مثال په توګه هغه آیتونه هم راوړي چې د صفاتو (ځانګړتیاوو) په اړه خبرې کوي، لکه د الله (سبحانه و تعالی) دا قول:
Examples of this that have been presented include the Huroof Al-Muqatta’ah at the beginning of the Suwar like: ’ آلم ‘ , ‘حمعسق ' and .‘كهيعص’ They (i.e. some of the Muslims) have also presented as examples of this the Aayaat that discuss the Siffaat (attributes) like His Qawl (swt):
الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَىٰ۔ (طه: ۵)
The Most Merciful [who is] above the Throne established (TaHa 5).
او په شان:
And like:
د الله لاس د دوی د لاسونو په سر دی (الفتح ۱۰).
The hand of Allah is over their hands (Al-Fat’h 10).
متشابه، بر اساس این معنا، د اصول علومو په برخه کې نه راځي، بلکې د علم الکلام په کټه کې راځي، ځکه چې د عقیدې سره اړیکه لري، نه د احکامو شرعیه سره. په داسې حال کې چې علم اصول الفقه د عملي احکامو شرعیه په ساحه کې څیړنه کوي، نه د عقایدو (باورونو) په.
The Mutashaabih, according to this meaning, does not fall into the category of the studies of Usool but rather within the ‘Ilm ul-Kalaam’ because it has a relationship to the Aqeedah and not to the Ahkaam Ash-Shar’iyah. That is whilst ‘Ilm Usool ul-Fiqh looks into the area of the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah and not the Aqaa’id (beliefs).
دوی د الله (سبحانه و تعالیٰ) د دې قول څخه دلیل اخیستی ترڅو دا نظر ثابت کړي چې انسان د متشابهاتو معنا نشي پوهیدلی:
They have used the following statement of Allah (swt) to support the view that man cannot comprehend the meaning of the Mutashaabih:
او د هغې حقیقي تفسیر نه پوهیږي مګر الله (آل عمران 7).
And none knows its [true] interpretation except Allah (Aali ‘Imraan 7).
د اصولو حنفي عالمانو خو د متشابه تعریف ته دا اضافه کړه چې: «او هغه څه هیڅوک نه پوهیږي مګر هغه کسان چې په علم کې ریښتیني پوه (راسخ) دي».
The Hanafi Scholars of Usool however added to the definition of the Mutashaabih by saying: “And none comprehend it except those who are firmly grounded (Raasikh) in knowledge”.