المصلحة لغةً: هي مأخوذة من الفعل «صلح» أو «صَلُحَ»، وهي ضد «فسد» (بمعنى: خرب/تباه کول). ولهذا فمعناها الإصلاح، أي تحسین کول، یا سم کول او درست کول.

Al-Maslahah linguistically: It is taken from the verb or from and it is the opposite of n meaning (which means: to ruin/corrupt) Its meaning is therefore to rectify, make better or right.

المصلحة تحمل معنى الصلاح (سلامة الشيء وصحته) ومعنى المنفعة (الفائدة والمصلحة والنفع). وجمع المصلحة مصالح.

Al-Maslahah carries the meaning of As-Salaah (properness/intactness) and the meaning of Al-Manfa’ah (benefit/interest/advantage). The plural of Maslahah is Masaalih.

المرسل: المطلق الذي بلا قيد، أو بمعنى دليل.

Al-Mursal: The unrestricted (Mutlaq) without a Qaid (restriction/limitation) or it means a Daleel

دا د وصف (ځانګړتیا) څرګندونه ده چې مجتهد ته داسې ښکاري چې د دغه وصف پر بنسټ حکم جوړولو کې مصلحت (ګټه) راوړي یا مضرت (زیان) له منځه یوسي، پداسې حال کې چې مجتهد له شارع (قانون وضع کوونکي) څخه داسې څه نه وي موندلي چې د دغه وصف د لغوه کېدو یا پرې د تکیې کولو ښودنه وکړي.

It is an expression of the Wasf (description) that appears to the Mujtahid to be most likely to bring the Maslahah (benefit/interest) or repel the Madarrah (harm/detriment) when building the Hukm upon that Wasf (description) without the Mujtahid finding from the Shaari’ (Legislator) that which indicates the cancellation of this Wasf (description) or reliance in it.

دا د احکامو د تشریع لپاره د عمل وړ (مناسب) امر ته اشاره کوي، د هغو پیښو او واقعیتونو په اړه چې د شارع (تشریع کونکي) لخوا یې حکم نه وي راغلی، په دې اساس چې د ګټې د ترلاسه کولو یا د فساد (خرابي یا بد شی) د لرې کولو له لارې.

Said differently: It represents the Amr ul-Munaasib (suitable or fitting matter) for the legislation of the Ahkaam in respect to the incidents and realities in which there is no Hukm for them to the Shaari’ (legislator), based upon the angle of acquiring a benefit or repelling a Mafsadah (cause of corruption or something bad).

امام غزالي المصلحة المرسلة را «الاستصلاح» نومولی.

Al-Ghazaaliy called Al-Maslahah Al-Mursalah: Al-Istislaah

امام الحرمین (الجوینی) او ابن السمعانی په دې نوم یې یادولی دی: استدلال۔

As for Imaam Al-Haramaini (Al-Juwainiy) and Ibn As-Sam’aaniy then they called it: Istidlaal.

مصلحت کو مصلحہ اس لئے کہا گیا ہے کہ اس پر حکم کی بنیاد رکھنا (غالب گمان کے مطابق) فائدوں کے حاصل ہونے یا نقصانات اور منفی برائیوں (مفاسد) کو دور کرنے کا باعث سمجھا جاتا ہے۔ اسے مرسلہ اس وجہ سے کہا گیا ہے کہ شرعی نقطۂ نظر سے اس کے معتبر یا منسوخ ہونے کے بارے میں کوئی دلیلِ شرعی موجود نہیں ہوتی، یعنی وہ اس سے خالی یا آزاد ہوتی ہے۔

The Maslahah has been called a Maslahah because building the Hukm upon it is thought (most likely) to lead to the acquisition of benefits or to repel harms or negative bad things (Mafaasid). It has been described as Mursalah due to it being free or empty of a Daleel Shar’iy in respect to its consideration or its cancellation from the Shar’i perspective.

علماء اتفاق کړی دی چې د عباداتو په یوه موضوع کې د المصالح المرسلہ پر بنسټ عمل کول ناممکن دي، ځکه دا احکام د الله تعالیٰ له خوا توقیفي دي (یعنی لکه چې دي، پرته له عقلي استدلال څخه راغلي دي)، او د کتاب او سنت شرعي نصوصو له خوا تعریف او ټاکل شوي دي. دا د لمانځه، روژې، حج او زکات په شان دي، په دې کې د دې عبادتونو د ادا کولو یا ترسره کولو طریقه هم شامله ده. نو مسلمانانو باندې فرض دي چې د هغو احکامو سره سم عمل وکړي چې د احکامو له مخې ورته بیان شوي دي. دا حکم د حدودو، کفاراتو، عبادتونو او میراث په اړه هم پلي کیږي، که څه هم د مصلحت اړخ زموږ لپاره ښکاره وي یا ښکاره نه وي.

The ‘Ulamaa have agreed upon the impossibility of working with Al-Masaalih Al-Mursalah in a matter from the matters of the ‘Ibaadaat (acts of worship) because they have come Tawqeefiy (as they are and without reasoning) from Allah Ta’Aalaa, and defined and specified by the Shar’iyah texts from the Kitaab and the Sunnah. This is like the Salaah, the Sawm, Hajj and Zakaah, including the manner of how to perform or undertake these acts. It is therefore obligatory upon the Muslims to abide by them in accordance to that which has been explained to them in terms of the Ahkaam. This applies to the Hudood, Kaffaaraat (acts of expiation), ‘Ibaadaat and Meeraath (inheritance) and whether the angle of Maslahah appears to us or does not appear.

د المصلحۀ المرسلۀ یوه مثال:

Example of Al-Maslahah Al-Mursalah:

کله چې عمر بن الخطاب (رض) خلیفه شو، نو هغه هغه شیدې توی کړې چې له اوبو سره ګډې شوې وې، تر څو هغه کسان ادب شي چې دا دوکه کوله. دا کار د مصلحت له دایرې سره سمون لري، ترڅو وروسته له دې دوی خلکو ته په دې ډول دوکه ونه کړي.

When ‘Umar Ibn Al-Khattaab (ra) was the Khalifah he poured out (emptied) the milk that had been mixed with water to discipline those who were committing this fraud. This fits into the remit of the Maslahah so that they would not cheat the people in this way after that.

Another example:

Another example:

صحابه کرامو (رضی اللہ عنہم) د یوه کس د قتل په بدل کې د یوې ډلې د وژلو تصویب وکړ، کله چې دوی د هغه په وژلو کې برخه اخیستې وه، ځکه چې مصلحت دا غوښتل. دا د دې لپاره وه چې دوه یا زیات کسان د یوه کس په وژلو کې شریک نشي، په دې هیله چې د قصاص (د بدل اخیستنې قانون) څخه ځان وساتي. دا د دې لپاره وه چې هېڅوک، چې په یو کس د وژلو لپاره بل څوک مرسته ته راوبولي، د قصاص څخه ازاد نشي، او د مقتول وینه بې ځایه (یعنې بې بدله) ضایع نشي او قصاص بې اثره نشي. روایت دی چې یوې ډلې په صنعاء کې یو کس وواژه، نو عمر بن الخطاب (رضی اللہ عنہ) حکم وکړ چې ټول وژل شي. هغه (رضی اللہ عنہ) وفرمایل:

The Sahaabah (ah) approved of the killing of the group or collective for the murder of one if they participated in his killing because the Maslahah dictated that. That is to prevent two or more to take part in the killing of a single person in an attempt to avoid the Qisaas (law of retribution). It is so that no one who brought in someone else to assist him in killing a person can be saved from Al-Qisaas and so that the blood of the victim does not flow in vain (i.e. without retribution) and Al-Qisaas is made redundant. It has been related that a group killed one person in Sana’a and so ‘Umar Ibn Al-Khattaab commanded that they all be killed. He (ra) said:

که د صنعاء ټول خلک په دې کار باندې راټول شوي وای، نو زه به یې ټول وژلي وای.

Had the people of Sana’a (as a whole) gathered upon it then I would have killed them for it