لهذا فإن تحصيل المصالح أو دفع المفاسد لا يمثلان الغاية أو النتيجة لتطبيق كل حكم شرعي بذاته، وإنما يمثلان الغاية أو النتيجة للشريعة الإسلامية بمجموعها.
Therefore, the acquisition of the Masaalih or the repelling of the Mafaasid do not represent the Ghaayah (aim) or result of the application of every Hukm Shar’iy in itself but rather they represent the aim or result of the Islamic Sharee’ah as a whole.
۳ – د اسلامي شریعت د احکامو په پلی کیدو سره چې کوم ګټې یا فایدې (مصالح) پیدا کیږي، دا د دې دلیل نه دی چې احکام د مصلحت له امله علت لري. له همدې امله، د واده، سوداګرۍ یا اجارې څخه د کوم فایدې پیدا کیدل، د مثال په توګه، کیدای شي هم پیښ شي او هم پیښ نشي. یو سړی واده وکړي او هیڅ فایده ونه کړي، یا اجاره وکړي او تاوان ورسیږي، لکه څنګه چې سوداګر کیدای شي تاوان وګوري. د دې احکامو پابندي او ساتنه د هغو شرعي دلیلونو څخه راځي چې دې ته یې لارښوونه کړې ده، نه دا چې دا احکام د مصلحت راوستلو یا مفسدې لرې کولو له اصل څخه راوځي.
3 – As for what occurs in terms of interests or benefits (Masaalih) as a result of the application of specific Ahkaam from the Islamic Sharee’ah, then this is not considered to be representative of a Daleel to support that the Ahkaam are Mu’allalah (reasoned) by the Maslahah. Consequently, the occurrence of a benefit or interest from marriage or trade or hiring, for example, could occur just as it may not occur. Someone could get married whilst he does not benefit or he could hire and lose out just as he could trade making a loss. Adherence and commitment to these Ahkaam emanates from the Shar’iyah Adillah (evidences) that have guided to them whilst they have not emanated from the premise that they bring a Maslahah or repel of a Mafsadah.
لهذا فإن القول بأن في الأحكام الشرعية مصالح أو دفع مفاسد، واتخاذ ذلك علةً لها أو نتيجةً عنها، لا محل له ولا مسوغ، إذ ليس هذا مجرد لازم، بل هو خطأ فادح يُبعد الناس، ولا سيما المسلمين، عن الالتزام الدقيق بالأحكام الشرعية. ويجرّ ذلك إلى التساهل في هذا الالتزام، كما يُوقع في أخطاء في التشريع واستنباط الأحكام، من حيث يُربط الحكم نفسه بالمصلحة التي يُظن وجودها فيه.
As such, implicating or involving the acquisition of Masaalih or the repelling of Mafaasid in respect to the Ahkaam Ash-Shar’iyah as an ‘Illah for them or as a result has no place or justification for it, as it does not just represent an implication but rather represents a gross error that distances the people and particularly the Muslims from a precise or accurate adherence to the Ahkaam Ash-Shar’iyah. It attracts leniency in respect to this adherence just as it brings about errors in respect to the legislation and deduction of the rulings as a result of connecting or tying the Hukm itself within the (scope of the) Maslahah that has been perceived to be present in relation to the Hukm.
۴ – شرعی علتونو (دلیلونو) ته که راشو، نو د شرعی نصوصو په څیړنې سره معلومیږي چې څه احکام داسې دي چې د دوی لپاره علت (شرعي استدلال) شتون لري، لکه څنګه چې داسې احکام هم شته چې د دوی لپاره علت نه لري.
4 – As for the Shar’iyah ‘Ilal (reasons) then from an examination of the Shar’iyah texts it is found that there are Ahkaam (rulings) that are Mu’allalah (i.e. containing an ‘Illah) just as there are rulings which do not contain an ‘Illah (legal reasoning) for them.
د عبادتونو احکامو لپاره شرعي علت نشته. له همدې امله وضو او د جنابت له حالت څخه غسل د پاکۍ لپاره مشروع نه دي شوي، ځکه چې د شریعت د خطاب څرګنده نه کوي دغه علت. همدارنګه لمونځ د بدن د ورزش لپاره مشروع نه دی شوی، او روژه د روژه نیونکي د روغتیا د ښه کولو لپاره مشروعه نه ده شوې، بلکې ممکن ده چې څوک د روژې له امله ناروغ شي… او نور.
The Ahkaam of the ‘Ibaadaat do not have a Shar’iyah ‘Illah for them. Consequently, the Wudoo’ and performing Ghusl from the Janaabah (state of impurity) was not legislated for the purpose of cleanliness because the address of the legislator does not indicate that ‘Illah. Similarly, the Salaah was not legislated to exercise the body and fasting was not legislated to improve the health of the fasting person, indeed someone could become ill from fasting… and so on.
نور احکام بھی معاملات اور عقوبات میں ایسی علتوں کے ساتھ آئے ہیں۔ چنانچہ شارع نے جمعہ کی نماز کے وقت خرید و فروخت سے منع کیا، اس علت کی بنا پر کہ یہ نماز سے غفلت (الہاء) کا سبب بنتی ہے، اور شارع نے قبروں کی زیارت سے منع کرنے کے بعد اس کی اجازت دی، اس علت کی بنا پر کہ یہ عمل انسان کو آخرت کی یاد دلاتا ہے۔ شارع نے قاضی کو غصے کی حالت میں فیصلہ کرنے سے بھی منع کیا، کیونکہ غصہ اس کی عقل کو گدلا کر دیتا ہے اور اس کے فیصلے پر اثر انداز ہوتا ہے۔ یہ علتیں (عِلل) شارع کی طرف سے نص میں یا تو صراحۃً بیان کی جا سکتی ہیں یا استنباطاً (استدلال کے ذریعے) معلوم ہوتی ہیں۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ یہ علل شرعیہ ہیں نہ کہ عقلیہ، اور ان میں سے ہر علت ایک مخصوص حکم کے ساتھ خاص ہے اور اس سے آگے کسی دوسرے حکم تک متعدی نہیں ہوتی۔ لہٰذا یہ قول یا رائے کہ جلبِ مصالح اور دفعِ مفاسد ہر حکمِ شرعی کی علت ہے، ایسی رائے ہے جس کی کوئی بنیاد نہیں، کیونکہ جس حکم کی کوئی علت ہو اس کے لیے ضروری ہے کہ شرعی نص اس علت کی طرف اشارہ کرے۔
Other Ahkaam did come with an ‘Illah attached to them within the Mu’aamalaat (transactions) and ‘Uqoobaat (punishments). So the Shaari’ (Legislator) prohibited trade at the time of Salaat ul-Jumu’ah with the ‘Illah (reasoning) of distraction (Al-Ilhaa’) from the Salaah and the Shaari’ has permitted visiting graves after having forbidden that with the ‘Illah that the action reminds the person about the hereafter. The Shaari’ also forbade the Qaadi (judge) from judging whilst he is angry because his anger muddles his mind and influences his judgment. These ‘Ilal (reasons) could be stated in the text by the Shaari’ either Saraahatan (explicitly) or Istinbaatan (by way of deduction). That is because they are ‘Ilal Shar’iyah and not ‘Aqliyah and each ‘Illah from amongst the ‘Ilal is specific to a specific Hukm and does not extend beyond that to another Hukm. Therefore, the statement or opinion that Jalb Al-Masaalih (gaining the benefits) and Dar’u l-Mafaasid (repelling negative consequences) represents an ‘Illah for every Hukm Shar’iy is an opinion that has no basis for it, as the Hukm containing an ‘Illah must have a Shar’iy text indicating that ‘Illah.
د شرعي احکامو د استنباط او استخراج په برخه کې ګډوډي او تېروتنه د اسلام په فهم کې د کمزورتوالي سبب شوه، او دا کمزورتیا د مسلمانانو د کمزورتوالي، بیا د دوی د دولت د کمزورتوالي او د عثمانیانو په وخت کې د هغه د زوال تر ځایه ورسېده. نو کله چې د شرعي حکم د دلیل (شاهد) څخه اخیستل یا استخراجول کېږي، نو دقت او څېړنه اړینه ده، او د اجتهاد د سم میتود په کارولو سره چې د رسول الله ﷺ صحابه (رضي الله عنهم) پرې عمل کاوه، او هغه میتود چې د هغو کسانو لخوا تعقیب شو چې په احسان سره دوی ته پیروي وکړه.
The confusion and error related to the extraction and deduction of the Ahkaam Ash-Shar’iyah led to a weakness in respect to the understanding of Islaam which led to the weakness of the Muslims and then to the weakness of their State and to its downfall in the time of the ‘Uthmanis. Precision and investigation is therefore necessary when taking or extracting the Hukm Ash-Shar’iy from its Daleel (evidence) and through utilising the correct method of Ijtihaad that the Sahaabah (rah) of the Messenger of Allah (saw) proceeded upon and the method proceeded upon by those who followed them with Ihsaan (perfection)