معروف دې ته دا مطلب دی چې د هغې د خوړو او جامو ورکول باید د هغو ښځو په شان وي چې د هغې ورته دي. دا ارزونه د هغو خلکو پورې اړه لري چې پوهه لري، او دا پوهیږي چې د یوې ښځې لپاره کومه اندازه نفقه (مصرف) اړینه یا ضروري ده. هر یوه ته د هغې د ژوند د سطحې له مخې، په ټولنه کې او هغه کورنۍ کې چې هغه کې ژوند کوي، ارزونه کیږي.
The Ma’roof here means that the provision of their sustenance and clothing is required to be in accordance to those women who are similar to her. The evaluation of these matters would fall to the people of expertise who are aware of the amount of Nafaqah (spending) that is required or necessary for a particular woman. Each is evaluated in accordance to the level of their living in the society and the family that they live amongst.
د حکم د مناط (حقیقت) د څرګندولو لپاره اصطلاح او تقدیر ضروري دي. دوی دې ته اړتیا لري چې هغه شی، موضوع یا عمل څرګند کړي چې په اړه یې حکم کول اراده ده. دوی په خپل ذات کې د حکم د دلیل سرچینه نه جوړوي۔
The Istilaah (terminology) and Taqdeer (evaluation) are therefore necessary in order to realise the Manaat (reality) of the Hukm. They are required to make clear the reality of the thing, matter or action that is intended to pass judgment upon. They do not as such represent a source for the Daleel of the Hukm.
هغه څوک چې اصطلاح او تقدیر دواړه داسې ونیسي چې د معنیو او مسائلو د تشریح او ارزونې لپاره کار ورکړي، د حکم د مناطونو د پلټنې او تحقق په بهیر کې، نو په دې کې هیڅ ستونزه نشته. په حقیقت کې دا دواړه د هر مجتهد لپاره د احکامو شرعیه استنباط کولو په اړه ضروري دي.
So whoever took the Istilaah and the Taqdeer to be used to explain and evaluate the meanings and matters during the process of investigating and realising the Manaat of the Hukm, then there is no issue with that. Indeed, they are both necessary for every Mujtahid in relation to deducing the Ahkaam Ash-Shar’iyah.
د عُرفِ عَمَلي (عملي عادت) لپاره، یعنی هغه تکراري عملونه چې خلک یې کوي، دا خبره ده چې دوی باید شریعت ته تابع او مطیع وي. دا ځکه چې دا ټاکلې او قطعي خبره ده چې په مسلمان باندې فرض دی چې خپل عملونه د الله تعالیٰ د امرونو او هغه څه سره سم وساتي چې هغه منع کړي دي، که دا عملونه تکرار شوي وي او که نه وي تکرار شوي.
5 – As for the ‘Urf Al-‘Amaliy (action based custom), which are the repeated actions, then they must submit to and be subservient to the Shar’a. That is because it is decisive and definite that it is obligatory for the Muslim to make his actions proceed in accordance to and be regulated by the commands of Allah Ta’Aalaa and what He has forbidden, whether they have been repeated or not been repeated.
له همدې امله، دودونه او عرف باید د شریعت له لارښوونو تابع وي، پرته له دې چې دا جایز وي چې عرف د یوه شرعي دلیل په توګه وګڼل شي.
Consequently, it is obligatory for the customs and norms to be ruled over by the Shar’a whilst it is impermissible for the ‘Urf to be considered to represent a Daleel Shar’iy.
6 – د ادلې اصل هغه وحی ده چې په کتاب او سنت کې راغلې ده، او دا دواړه اصلي یا بنسټیز دلیلونه دي۔ سربیره پردې، هغه څه چې د دې دواړو په واسطه د شرعي دلیل په توګه ثابت شوي وي، لکه اجماع او قیاس، هغه هم شرعي دلیل شمیرل کیږي۔ برعکس، هغه څه چې د دې دواړو په واسطه د شرعي دلیل په توګه ثابت شوي نه وي، هغه شرعي دلیل نه دی۔
6 – The origin of the Adillah is the Wahi represented in the Kitaab and the Sunnah and these two represent the two main or fundamental evidences. In addition, that which has been proven by these two to be a Daleel Shar’iy, like the Ijmaa’ and the Qiyaas, are considered to be a Daleel Shar’iy. In contrast, that which is not proven by these two to be a Daleel Shar’iy is not a Daleel Shar’iy.
اور عرف کو کسی شرعی نص سے اخذ نہیں کیا گیا، اور قرآن یا سنت کی نصوص نے اس کی حجیت (بطور دلیل و ماخذِ استدلال معتبر ہونے) کی طرف رہنمائی نہیں کی۔ لہٰذا یہ نہ کوئی قاعدۂ شرعیہ ہے اور نہ کوئی دلیلِ شرعیِ اجمالی (جیسے کتاب، سنت، اجماع اور قیاس جیسے ماخذِ استدلال) ہے۔
And the ‘Urf has not been deduced from a Shar’iy text and the texts from the Qur’aan or the Sunnah have not guided to its Hujjiyah (validity as a proof and source of evidence). It is therefore not a Qaa’idah Shar’iyah and not a Daleel Shar’iy Ijmaaliy (source of evidence like the Kitaab, Sunnah, Ijmaa’ and Qiyaas).