۱ - الاجتهاد فرض کفایه دی؛ که یو شمیر خلک یې په غاړه واخلي، نو فرض د نورو له غاړې لیرې کیږي، او که هیڅوک یې په غاړه نه وي اخیستی، نو هغه ټول کسان چې د اجتهاد وړتیا لري ګنهګاره کیږي. دا ځکه چې مسلمانانو ته روا نه ده چې یو داسې دور یا زمانه ولري چې په کې یو مجتهد یا مجتهدان نه وي چې د مسلمانانو په ژوند کې پیښې شوو نویو پیښو لپاره د عملي احکامو شرعیه استنباط کولای شي.

1 – Al-Ijtihaad is Fard Kifaayah; if some undertake it, the duty falls from the rest and if some have not undertaken it, then all those who are capable of Ijtihaad are sinful. That is because it is not permissible for the Muslims to have an era or period of time without the existence of a Mujtahid or Mujtahideen who are capable of deducing the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah for the new realities occurring in the life of the Muslims.

دا به دا معنا ونه لري چې د مجتهد تقلید حرام دی، ځکه د یو کار د کولو امر د هغې د مخالف کار څخه د منع کولو (نهي) معنا نه لري، لکه څنګه چې مخکې د امر او نهي په برخه کې دا مسله تشریح شوې ده۔ ۲ – په عقیده کې تقلید

That does not however mean that making Taqleed to a Mujtahid is Haraam because the command to undertake a matter is not a forbiddance (Nahi) from doing its opposite, as we explained earlier in the section about the Amr and the Nahi (Command and forbiddance). 2 – At-Taqleed in the Aqeeedah:

همانطور که در عقیده جای اجتهاد نیست، تقلید در عقیده نیز جایز نیست. زیرا الله تعالیٰ مقلدین را در عقیده سرزنش کرده است. او (سبحانه و تعالیٰ) فرموده است:

Just as there is no place for Ijtihaad in respect to the Aqeedah, Taqleed in respect to the Aqeedah is not permissible. That is because Allah Ta’Aalaa has rebuked the Muqallideen in the Aqeedah. He (swt) said:

الله (سبحانه وتعالى) د مکلفینو څخه غوښتنه کړې چې هغه څه پیروي وکړي چې هغه نازل کړي دي:

Allah (swt) has requested from the Mukallafeen to follow what He has revealed:

دې له امله مکلف باندې واجب دی چې هغه حکم معلوم کړي چې د الله او د هغه د رسول ﷺ په اطاعت کې ورڅخه غوښتل شوی دی. که چیرې هغه حکم په شرعي نصوصو کې په ښکاره ډول بیان شوی ونه موندل شي، نو که وړتیا ولري، ښايي چې اجتهاد وکړي او هغه حکم د نصوصو شرعیه (متنونو) څخه استنباط کړي، یا له نورو مجتهدینو څخه هغه چا ته مراجعه وکړي چې حکم یې استنباط کړی دی، یا د حکم پوه بل چا څخه پوښتنه وکړي. الله تعالی فرمایي:

It is therefore obligatory upon the Mukallaf to know the Hukm which is required of him in obedience to Allah and His Messenger. If he does not find the Hukm explicitly stated within the Shar’iyah texts, then if capable, he performs Ijtihaad to derive that Hukm from the Nusoos Ash-Shar’iyah (texts) or he takes it from other than him from the Mujtahideen who have derived the ruling, or he asks someone else who is knowledgeable of the Hukm. Allah Ta’Aalaa said:

لہٰذا تقلید مقلِّد اور مجتہد دونوں کے لیے عملی احکامِ شرعیہ کو لینے اور اختیار کرنے کے معاملے میں جائز ہے، اور اس کی ممانعت پر کوئی دلیل موجود نہیں۔ صحابہ کرام (رضی اللہ عنہم) آپس میں تقلید کیا کرتے تھے، حالانکہ ان میں سے اکثر مجتہد تھے، اور دوسرے مسلمان بھی ان کی تقلید کرتے تھے۔ یہ سب کچھ اس طرح واقع ہوا کہ صحابہ (رضی اللہ عنہم) میں سے کسی نے نہ اس کا انکار کیا اور نہ ہی اس پر نکیر کی، اور اسی وجہ سے یہ تقلید کے جواز پر اجماع کی حیثیت رکھتا ہے۔

Consequently, At-Taqleed is permitted for the Muqallid and the Mujtahid in respect to taking or adopting the practical Ahkaam Ash-Shar’iyah and there does not exist any Daleel (evidence) indicating its prohibition. The Sahaabah (rah) used to make Taqleed amongst themselves even though most of them were Mujtahideen and other Muslims would make Taqleed to them as well. This occurred and took place without any of the Sahaabah (ra) denying or reproaching them and as such it represents an Ijmaa’ upon the permissibility of Taqleed.

اصلی حکم دا دی چې مکلف باید د هرې هغې کار په اړه چې کوي، احکامِ شرعیه پلي کړي، که دا کار د مقلد په توګه وي یا د مجتهد په توګه؛ که څه هم د هغه لپاره بهتره او زیاته مناسبه دا ده چې مجتهد وي، ځکه الله تعالی د اجتهاد په ترسره کولو اجر ټاکلی دی؛ که هغه سم وي دوه اجره ترلاسه کوي، او که خطا وکړي نو یو اجر ترلاسه کوي.

The original position is for the Mukallaf to adhere to the Ahkaam Ash-Shar’iyah in respect to everything he does, whether this is as a Muqallid or Mujtahid, although it is better or more becoming for him to be a Mujtahid because Allah has placed reward upon the performance of Ijtihaad; if he is correct he attains two rewards whilst if he errs he attains one reward.

او الله تعالیٰ فرمایلي دي:

And Allah Ta’Aalaa said:

یَخْرُصُونَ دی، چې دا "دروغ ویل" معنا لري، او دروغ ویل حرام دی، نو په عقیدې کې ظن پیروي کول هم حرام دي.

The word ',يَخْرُ صُو نَ، 'means lying whilst lying is Haraam and so following Zhann in the Aqeedah is also Haraam.